Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Teorisi Yrd.Doç.Dr. Mert URAL.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Teorisi Yrd.Doç.Dr. Mert URAL."— Sunum transkripti:

1 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Teorisi Yrd.Doç.Dr. Mert URAL

2 Arz Edilen Para Tanımları

3 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Arz Edilen Para Tanımları  Rezerv Para = Emisyon + Bankalar Mevduatı + Fon Hesapları + Banka Dışı Kesim Mevduatı + Banka Dışı Kesim Mevduatı  Parasal Taban = Emisyon + Bankalar Mevduatı + Fon Hesapları + Banka Dışı Kesim Mevduatı + Açık Piyasa + Banka Dışı Kesim Mevduatı + Açık Piyasa İşlemleri İşlemleri  Merkez Bankası Parası = Emisyon + Bankalar Mevduatı + Fon Hesapları + Banka Dışı Kesim Mevduatı + Açık Hesapları + Banka Dışı Kesim Mevduatı + Açık Piyasa İşlemleri + Kamu Mevduatı Piyasa İşlemleri + Kamu Mevduatı

4 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Talep Edilen Para Tanımları

5 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL M1 – Para Tanımı  Mübadele fonksiyonunu vurgular.  Harcama eğilimlerini yansıtır.  Tam likit ödeme araçlarının miktarını gösterir.  Dar kapsamlı para miktarını verir.

6 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL M1 – Para Tanımı  M1 = Dolanımdaki Para + Vadesiz Mevduat  M1 = Currency Circulation + Demand Deposit  M1 = C + DD  Dolanımdaki Para = Emisyon - Bankaların Nakit Varlıkları Nakit Varlıkları Bankalar finansal aracıdır ve nihai harcama hedefleri için para talep etmezler.

7 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL M1 – Para Tanımı  Eğer M1   Milli Gelir  Harcama Eğiliimi  Harcama Eğiliimi   M1   Ekonomik Büyüme Hızı  Enflasyon

8 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL M2 – Para Tanımı  Değer saklama fonksiyonunu vurgular.  Likit niteliği daha düşük ödeme araçlarının miktarını gösterir.  Geniş kapsamlı para miktarını verir.  M. Friedman ve A. Swartz tarafından önerilip kullanılmıştır.

9 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL M2 – Para Tanımı  M2 = M1 + Vadeli Mevduat  M2 = M1 + Time Deposit  M2 = (C + DD) + TD  M2Y = M1 + Vadeli Mevduat + Döviz Tevdiat Hesapları Hesapları  M2Y = M2 + Döviz Tevdiat Hesapları

10 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL M2 – Para Tanımı  Vadeli Mevduat : Uzun vadeli harcama eğilimini yansıtır.  Finansal aracılar, mevduat hacmiyle ekonomideki para stokunu (M1, M2, M2Y) yönlendirirler.

11 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL TCMB Bilançosu (Vaziyeti) Her hafta Cuma veya Cumartesi günü Resmi Gazete’de yayınlanır.  Parasal Büyüklükler Tablosu : TL yükümlülükleri ve ülke sakinlerinden sağladığı Döviz yükümlülüklerini gösterir. Toplam İç Yükümlülükler büyüklüğüne ulaşılır. MB’nin fonlama kabiliyetidir. [Varlıklar ve Yükümlülükler]  Merkez Bankası Parası Tablosu : [Kaynaklar ve Kullanımlar]  Analitik Bilanço : Vaziyet şirket bilançoları gibi olduğundan karmaşıktır. Analitik bilanço daha anlaşılır şekilde rakamları yansıtır. İlk iki tablo, para politikasının belirli yönlerine ışık tutar. Analitik bilanço ise, para politikasını bir bütün olarak sunar.

12 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Parasal Göstergeler (Haftalık(Cuma) Geçici Veriler) Milyar TL M Dolasimdaki Para Vadesiz Mevduat Ticari Vadesiz Mevduat (VDSZ.M)Vadesiz Tasarruf (VDSZ.M)Vadesiz Diger Merkez Bankasindaki Mevduat D1 (M1-Dolasimdaki Para) M Vadeli Mevduat (VD.M)Vadeli tasarruf (VD.M)Vadeli Diger Vadeli Mevduat Ticari Mevduat Sertifikasi20000 D2 (M2-M1)

13 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Parasal Göstergeler (Haftalık(Cuma) Geçici Veriler) Milyar TL M2Y (M2+Döviz tevdiat hesabi (TL)) Döviz Tevdiat Hesabi (TL) Döviz Tevdiat Hesabi (USD) Döviz Tevdiat Hesabi (DEM) M3A (M2+Resmi Mevduat) Resmi Mevduat (RM)Vadesiz (RM)Vadeli M3 (M3A+MB.deki Diğer Mevduat) Merkez Bankasındaki Diğer Mevduat L0 (M3+Döviz Tevdiat Hesabi (TL))

14 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Parasal Göstergeler (Haftalık(Cuma) Geçici Veriler) % Değişme M158,434,441,338,8 Dolanımdaki Para55,654,348,536,0 Vadesiz Mevduat Ticari48,541,048,633,5 Vadesiz Mevduat69,06,522,650,4 (VDSZ.M)Vadesiz Tasarruf65,645,849,368,0 (VDSZ.M)Vadesiz Diger71,2-17,2-5,720,7 Merkez Bankasındaki Mevduat236,727,1-54,341,5 D1 (M1-Dolanımdaki Para)60,419,934,541,8 M257,935,131,135,8 Vadeli Mevduat57,132,225,735,2 (VD.M)Vadeli tasarruf59,632,026,237,3 (VD.M)Vadeli Diger46,133,222,824,7 Vadeli Mevduat Ticari63,058,042,832,2 Mevduat Sertifikası D2 (M2-M1)57,835,328,034,7

15 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Parasal Göstergeler (Haftalık(Cuma) Geçici Veriler) % Değişme M2Y (M2+Döviz tevdiat hesabi (TL))76,437,518,118,5 Döviz Tevdiat Hesabi (TL)96,839,77,00,5 Döviz Tevdiat Hesabi (USD)2,712,07,95,5 Döviz Tevdiat Hesabi (DEM) M3A (M2+Resmi Mevduat)57,836,132,235,5 Resmi Mevduat53,664,456,930,6 (RM)Vadesiz26,730,943,530,3 (RM)Vadeli161,0129,371,630,9 M3 (M3A+MB.deki Diğer Mevduat)58,934,832,535,0 Merkez Bankasındaki Diğer Mevduat110,0-9,246,413,3 L0 (M3+Döviz Tevdiat Hesabi (TL))76,437,319,218,8

16 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL TCMB Analitik Bilanço (İş Günü) Milyar TL A.VARLIKLAR A.1-DIS VARLIKLAR A.2-IC VARLIKLAR P.YUKUMLULUKLER P.1-TOPLAM DOVIZ YUKUMLULUKLERI P.1-a-Dış Yükümlülükler P.1-b-İç Yükümlülükler P.2-MERKEZ BANKASI PARASI P.2-A-REZERV PARA P.2-Aa-Emisyon P.2-Ab-Bankalar Mevduatı P.2-B-DIGER MERKEZ BANKASI PARASI P.2-Ba-Açık Piyasa İşlemleri P.2-Bb-Kamunun TL Mevduatı

17 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Döviz Kurları ve Sepet Değeri TL USD Kuru (Doviz Alış+Doviz Satis)/ EUR Kuru (Doviz Alış+Doviz Satis)/ USD+0.77EURO % Değişme USD Kuru (Doviz Alış+Doviz Satis)/2-0,960,23-0,01-0,05 EUR Kuru (Doviz Alış+Doviz Satis)/2-0,900,310,180,03 1USD+0.77EURO-0,940,260,07-0,01

18 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorileri I.GRUP : Klasik ve Paracı Yaklaşımlar A.Miktar Teorisi (Fisher / Cambridge) 1.Fisher Yaklaşımı 2.Cambridge Yaklaşımı (A.C. Pigou) B.Modern Miktar Teorisi (M. Friedman) II. GRUP : Keynesyen ve Neo-Keynesyen Yaklaşımlar A.Likidite Tercihi Teorisi (J.M. Keynes) B.Portföy Dengesi Yaklaşımı (J. Tobin) C.Servet Uyumlaması Yaklaşımı (Brunner, Meltzer)

19 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Varsayımlar I. GrupII. Grup Ücret ve fiyatlar aşağıya doğru Esnek.Esnek Değil. Ekonomide rekabetçi koşullarVar.Yok. FiyatlarPiyasada belirlenir.Belirli birimler oluşturur. DengeTüm piyasalar dengeye ulaşır.Tam istihdam dengesi oluşmayabilir. Milli gelirTam istihdamda dengeye gelir, işsizlik iradidir. Paranın enflasyonist (tam istihdam) ya da reel (eksik istihdam) etki yapması durumuna göre değişir. Para nötr değildir. EnflasyonAncak parasal genişleme sonucu olur. Parasal genişleme olmadan da örneğin kamu harcamaları artınca enflasyon ortaya çıkabilir. Parasal genişleme ekonomiyiEtkilemez.Etkiler. Faizin ekonomideki rolüÖnemli değildir.Önemlidir. Para arzı – Gelir ilişkisi Tek yönlü (Para arzı  Gelir)Çift yönlü (Para arzı  Gelir) Para politikaları beklenen etkiyi yapmaz.

20 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi  Para, fonksiyonları nedeniyle ekonomik birimler tarafından farklı güdülerle talep edilen bir varlıktır.  Para Talebi Teorisi Mikro düzeyde kişilerin Mikro düzeyde kişilerin Makro düzeyde ekonominin Makro düzeyde ekonominin  Niçin ve Ne miktarda para tutmak istediklerini araştırır.

21 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi  Tutulan para miktarındaki değişmelerin ekonomideki yansımalarını inceler.  Tutulan para nominal ve reel olabilir. Para talebi teorisi Reel para miktarı ile ilgilenir.  Reel para miktarı, paranın satınalma gücü olarak ifadesidir. (M / P) şeklinde ifade edilir.

22 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi  Paranın niçin ve ne miktar talep edildiğini sorgulayan değişik teoriler vardır: Fiyat ve faizlerde değişiklik beklentileri, Fiyat ve faizlerde değişiklik beklentileri, Ekonomik gelişmelerdeki belirsizlik, Ekonomik gelişmelerdeki belirsizlik, Kanuni sınırlamalar, Kanuni sınırlamalar, Likiditenin sağladığı kolaylıklar v.b. Likiditenin sağladığı kolaylıklar v.b. görüşler bu yaklaşımların çıkış noktası olmuştur.  Ortak görüş sağlanmış yaklaşım yoktur.

23 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi  Literatürdeki yaklaşımlar para talebini, paranın fonksiyonlarıyla ilişkili olarak ele almaktadır. Paranın üç temel fonksiyonu: Hesap birimi (paranın varlığını ifade eder) Hesap birimi (paranın varlığını ifade eder) Mübadele aracı (mübadelede kolaylık sağlar) Mübadele aracı (mübadelede kolaylık sağlar) Servet saklama aracı Servet saklama aracı

24 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi Alım-Satım İlişkisi (Mübadele İlişkisi)  Trampa ekonomisinde  aynı anda  Paralı ekonomide  değişik zamanlarda para tutmanın alternatif maliyeti nedeniyle, para tutmanın alternatif maliyeti nedeniyle, para gelir getirecek şekilde yatırılır. para gelir getirecek şekilde yatırılır.  Geleneksel yaklaşımlar  Mübadele amacı  Diğer yaklaşımlar  + Değer saklama amacı Örnek: Keynes – Likidite Tercihi Teorisi (spekülatif amaçlı para Örnek: Keynes – Likidite Tercihi Teorisi (spekülatif amaçlı para talebini dikkate alınır). talebini dikkate alınır).

25 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi  Geleneksel Para Talebi Teorileri’nde; Para tutma sebebi  sadece mübadele fonksiyonu Mübadele Denklemi ile Cambridge Denklemi  Mübadele için talep edilen para miktarı; Gelir düzeyineönemli Gelir düzeyineönemli Alışkanlıkları Alışkanlıkları Kurumsal yapılanmalaraistikrarlı Kurumsal yapılanmalaraistikrarlı Teknolojik gelişmelere Teknolojik gelişmelerebağlıdır.

26 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi  Servet saklama amacı dikkate alındığında paranın istikrarı tartışılır. Friedman Yeni Miktar Teorisi Alım işlemleri ertelenip, paranın servet saklama aracı olarak kullanılması para talebinde istikrarsızlık yaratmaz. Alım işlemleri ertelenip, paranın servet saklama aracı olarak kullanılması para talebinde istikrarsızlık yaratmaz. KARŞIT OLARAK Keynes Likidite Tercihi Teorisi Elde tutulan para miktarı değişken bir büyüklük haline gelir. Elde tutulan para gelirin eksik harcandığını gösterir. Üretilen malların tümü satılmayacak, stoklar oluşacak, ekonomide mal ve gelir üretimi düşecektir. Elde tutulan para miktarı değişken bir büyüklük haline gelir. Elde tutulan para gelirin eksik harcandığını gösterir. Üretilen malların tümü satılmayacak, stoklar oluşacak, ekonomide mal ve gelir üretimi düşecektir.

27 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorisi Para talebindeki değişiklikler, ciddi istikrarsızlık kaynağıdır. Para talebi değişimi, ekonomideki harcama düzeyini değiştirdiğinden, enflasyon ve işsizlik gibi ciddi sorunlara yol açmaktadır. Para talebi teorisi bu yüzden önemlidir.

28 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Geleneksel Para Talebi Teorisi Miktar teorisi, 1929 Bunalımı’na kadar parasal analizlere temel oluşturmuştur. İki farklı gelenek vardır. Birincisi : Cantillon ve Hume tarafından benimsenen Dolaysız Mekanizma’dır. Ekonomideki para miktarı ile fiyatlar genel düzeyi arasında doğrudan bir ilişki vardır. M s   P  İkincisi : Thornton ve Ricardo tarafından benimsenen Dolaylı Mekanizma’dır. Faiz mekanizmasını içerir. M s   i   Harcamalar (Talep)   P 

29 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Geleneksel Para Talebi Teorisi Her iki analiz de aynı sonuçları üretirler. 1)Para miktarındaki değişmeler, toplam harcamalarda eş oranlı değişmelere yol açar. M s    Toplam Harcamalar (Talep)   2)Toplam harcamalardaki değişmeler, fiyatlarda eş oranlı değişmelere yol açar. Toplam Harcamalar (Talep)    P   Doğrudan (Dolaysız) Mekanizma daha yaygındır. İki eski yorumu vardır.

30 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Talebi Teorileri I.GRUP : Klasik ve Paracı Yaklaşımlar A.Miktar Teorisi (Fisher / Cambridge) 1.Fisher Yaklaşımı 2.Cambridge Yaklaşımı (A.C. Pigou) B.Modern Miktar Teorisi (M. Friedman)

31 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Fisher Yaklaşımı) Para tutumunu, sadece mübadele gereksinimi ile açıklayan Fisher’in çıkış noktası, MV  PT şeklindeki mübadele özdeşliğidir. M – Ekonomideki para miktarı V – Paranın dolanım hızı (paranın el değiştirme sayısı) P – Fiyatlar genel düzeyi T – Dönem içinde ticarete konu olmuş malların miktarı

32 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Fisher Yaklaşımı) Bu özdeşlikte V ile T sabit kabul edildiğinde mübadele özdeşliği teorik içerik kazanır ve eşitlik ortaya çıkar. MV = PT Paranın Dolanım Hızının Sabit Olması ( V ) 1) Kurumsal nedenler : (Çek vb. ödeme araçlarının ve elektronik bankacılığın yaygınlaşması ile para talebi düşer, aynı para miktarı ile daha çok işlem yapılır). 2) Ödeme alışkanlıkları : Ödemelerin sıklığı para talebini etkiler.Ödeme sıklığı arttıkça, para talebi azalır.

33 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Fisher Yaklaşımı) İşlem Hacminin Sabit Olması ( T ) Tam istihdam varsayımı altında, özellikle kısa dönemde, ekonomide ticaret konusu mal ve hizmetlerin reel miktarı (T) ; 1) Çalışma arzusu, 2) Cari teknolojik düzey, 3) Ülkenin kaynak donanımı, tarafından belirlendiği için T sabittir. Fisher’e göre sosyal, psikolojik, kültürel ve kurumsal yapılardan dolayı V’nin değeri sabittir.

34 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Fisher Yaklaşımı) Denge halindeki bir ekonomide para arzı (M s ) para talebine (M d ) eşit olduğundan; M = M s = M d : MV = PT Böylece elde tutulan para miktarı : M d = PT ; = k ; M = kPT (Nominal Para Talebi) VV VV Kişiler, mübadele güdüsü ile toplam harcamalarının (T) bir bölümünü (k) oranında reel para olarak tutarlar. M = kT (Reel Para Talebi) = kT (Reel Para Talebi) P

35 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Fisher Yaklaşımı) Daha sonraları, ekonomideki işlem miktarının hesaplanmasına ilişkin sorunlar göz önüne alınarak, işlem hacmi (T) yerine, reel milli gelirden (y) hareket edilmiştir. MV = PT (Miktar Teorisinin Mübadele Denklemi) MV = Py (Miktar Teorisinin Gelir Denklemi) MV = PT  V = PT / M (V : paranın işlem dolanım hızı) MV = Y  V = Y / M (V : paranın gelir dolanım hızı) PT Py Y V= = = M M M M M M Belirli bir gelir elde edilirken, paranın kaç kez el değiştirdiğini gösterir.

36 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Fisher Yaklaşımı) Modeli çalışabilir hale getiren varsayımlar;  Akılcı bireylerin hedefi fayda maksimizasyonudur.  Gelir ve Harcamalar arasında eş-anlılık vardır.  Fiyatlar esnektir.  Paranın gelir dolanım hızı sabittir. (V=Y/M  V y )  Para talebinin gelir esnekliği 1’dir. Y %1   M d %1   Para talebinin faiz esnekliği sıfırdır.  Para sadece işlem amacıyla talep edilir.  V ile T sabittir.

37 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Fisher Yaklaşımı) P1P1 P0P0 0 M 0 M 1 M P M = M d Para miktarı ve fiyatlar aynı yönde ve aynı oranda değişir. M s   P   M d  ) 45 o

38 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Cambridge Yaklaşımı) A.C. Pigou ve A. Marshall tarafından geliştirilmiştir. Fikirleri, Keynesyen yaklaşıma ve Modern Miktar Teorisine (M. Friedman) katkı sağlamıştır. Denge halindeki bir ekonomide Pigou denklemi; M d = kPw Md – Nominal para talebi w – Reel servet P – servet içinde yer alan değerlerin TL cinsinden piyasa fiyatı Pw – Nominal servet k – Nominal servetin ne kadarının para olarak tutulacağı (servet tutma katsayısı)

39 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Miktar Teorisi (Cambridge Yaklaşımı)  Pigou, parayı servetin bir parçası olarak görmektedir.  Para sadece mübadele aracı olarak değil, aynı zamanda servet olarak da talep edilmektedir.  Yaklaşım, fertlerin serveti hangi oranda para olarak tutmak istediklerini göstermek için Fayda Teorisini kullanmaktadır.  M d ‘nin en üst sınırı insanın servetidir.  Para tutmanın alternatif maliyeti vardır. Alternatif araçların (tahvil, hisse senedi vb.) getirileri para talebinin ne kadar olacağı konusunda belirleyicidir.  Gelecek hakkındaki belirsizlik ve faiz oranının rolü vurgulanmasına karşın, V sabit kabul edilmektedir.

40 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL İki Yaklaşım Arasındaki Farklar 1.Fisher : M d fertlerin harcamalarına bağlıdır. M d ‘yi akım büyüklükler (T ya da y) etkiler. Pigou : M d fertlerin servetine bağlıdır. M d ‘yi stok büyüklük (w) etkiler. Pigou : M d fertlerin servetine bağlıdır. M d ‘yi stok büyüklük (w) etkiler. 2.Fisher : halkın, veri bir harcamayı gerçekleştirmek için ne düzeyde para talep edeceklerini hesaplamaya çalışmıştır. (Para tutma katsayısı) Pigou : halkın, servetlerinin bir bölümü olarak ne kadar para tutmak istediklerini açıklamaya çalışmıştır. (Servet tutma katsayısı) Pigou : halkın, servetlerinin bir bölümü olarak ne kadar para tutmak istediklerini açıklamaya çalışmıştır. (Servet tutma katsayısı)

41 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL İki Yaklaşım Arasındaki Farklar 3.Fisher : M d ‘yi makro düzeyde ele almıştır. Pigou : M d ‘yi mikro düzeyde ele almıştır. Pigou : M d ‘yi mikro düzeyde ele almıştır. 4.Fisher : insanların ne kadar para tutmak mecburiyetinde olduklarını araştırmıştır. Pigou : insanların ne kadar para tutmak isteğinde olduklarını araştırmıştır. Pigou : insanların ne kadar para tutmak isteğinde olduklarını araştırmıştır.

42 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL İki Yaklaşım Arasındaki Farklar 5.Fisher : M s   T ile V (sabittir) (Para arzındaki değişmelerden bağımsız) değişmelerden bağımsız) Pigou : M s   Paranın MF   M d   k  Pigou : M s   Paranın MF   M d   k  (Para arzındaki değişmeler, k ve w’yi (Para arzındaki değişmeler, k ve w’yi etkiler) etkiler) Ayrıca, para arzındaki artışın kaynağına bağlı olarak, gerçek servet etkilenebilir. Örneğin: Ayrıca, para arzındaki artışın kaynağına bağlı olarak, gerçek servet etkilenebilir. Örneğin: Yeni altın artışı sonucu M s   w  Yeni altın artışı sonucu M s   w  Açık piyasa işlemleri sonucu M s   w (sabittir) Açık piyasa işlemleri sonucu M s   w (sabittir) (servetin gerçek değeri etkilenmez) (servetin gerçek değeri etkilenmez)

43 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman)  M. Friedman, miktar teorisinin özel bir yorumunu geliştirmiştir. Cambridge’den etkilenmiştir.  Friedman, para talebinde, elde tutulması gereken para miktarını değil, Cambridge okulunun ortaya koyduğu gibi tutulmak istenen para miktarını esas alır.  Friedman, herhangi bir malın talebinde söz konusu olan etkenlerin para talebi için de geçerli olduğunu vurgulayarak şu sonuçlara varır:

44 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman) 1. Kişiler para talep ederler; çünkü para, fayda sağlar. Paranın faydası, yüksek likiditesidir. Para, alım işlemini ertelemeyi sağladığından, parasal ve parasal olmayan faydalar sunmaktadır. 2. Tutulan para miktarı, kişilerin gelirleri ile ilişkilidir. Para tutmanın üst sınırı servettir. Para lüks bir maldır. Yani gelir arttıkça, talebi artan lüks bir tüketim malıdır. Para talebinin reel gelir esnekliği birden büyüktür. Bu nedenle uzun dönemde paranın dolanım hızı düşer.

45 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman) 3. Tutulan paranın bir alternatif maliyeti vardır. Alternatif maliyet tahvil, hisse senedi vb. varlıkların getiri oranıdır. Ayrıca enflasyon nedeniyle, elde tutulan paranın alım gücü düşer. Bu da bir maliyettir. Dolayısıyla, eğer enflasyon beklentileri artarsa, M d düşer. Eğer P   M d  (aynı oranda)  Friedman’a göre para tutmanın beş temel sebebi: Para tutmanın faydası Para tutmanın faydası Fiyatlar genel düzeyi Fiyatlar genel düzeyi Reel gelir düzeyi Reel gelir düzeyi Piyasalarda geçerli faiz oranları Piyasalarda geçerli faiz oranları Enflasyonist beklentiler Enflasyonist beklentiler

46 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman) Friedman’da para talebi fonksiyonunun unsurları:  Keynes’ten farklı olarak cari gelir yerine serveti ön plana çıkarmıştır.  Servet : gelecekteki gelir akımının bugünkü değeridir. Yani servet yerine gelir olarak kullanılabilir. Ancak buradaki gelir sürekli gelirdir. Geçmiş, bugün ve gelecek dönem gelirinin ortalamasıdır. Cari gelire göre daha istikrarlı bir büyüklüktür.  Beşeri sermayenin, beşeri olmayan sermayeye oranı, fonksiyonun diğer bir faktörüdür. Beşeri sermaye, eğitilmemiş emek yanında, lisan, mesleki uzmanlık, iş tecrübesi gibi hususları ifade eder. Likiditesi çok düşüktür. Toplam servet içinde beşeri sermaye payı ne kadar yüksekse, para tutma eğilimi o kadar yüksek olur.

47 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman) Friedman Para Talebi Fonksiyonunu: M = f(w, e,  e, h, u) P[Nominal Para Talebi Fonksiyonu] M/P = f(w, e,  e, h, u) [Reel Para Talebi Fonksiyonu] M – Nominal para talebi w – reel servet e – Alternatif varlıkların net getiri oranı  e – Beklenen enflasyon h – Beşeri servetin beşeri olmayan servete oranı u – Diğer değişkenler P - Fiyatlar

48 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman) Para Tutmanın Alternatif Maliyeti : e – Alternatif varlıkların net getiri oranı; faiz / temettü geliri yanında varlıkların piyasa fiyatlarındaki oynamalar sonucu meydana gelebilecek sermaye kazancı veya kaybını da içermelidir. Menkul kıymetlerin piyasa fiyatlarıyla faiz oranları arasında ters yönlü ilişki vardır. Dolayısıyla net getiriye ulaşabilmek için; sermaye kaybı faiz (i) gelirinden düşülmeli, sermaye kazancı ise eklenmelidir. 1 di 1 di Net Getiri : e = i – i dt i dt Sermaye Kaybı e   M d  i   Sermaye Kaybı

49 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman)  e – Beklenen enflasyon oranı; fiyatlar genel düzeyinin yükselmesiyle, nakit birikimlerinin reel değeri düşmektedir. Enflasyon beklentisi ne kadar büyükse, paraya olan talep o kadar düşük olmaktadır. 1 dP 1 dP Beklenen Enflasyon :  e = P dt P dt e

50 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman) Dolayısıyla, Friedman’ın nominal para talebi fonksiyonu: Reel para talebi fonksiyonu: ++--

51 Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Modern Miktar Teorisi (M. Friedman)  Nominal para talebinin fiyat esnekliği “1” varsayılmıştır. Yani, fiyatlar ne oranda artarsa, nominal para talebi de aynı oranda artacaktır.  Friedman’ın teorisi mikro temellere dayanmaktadır. Yani problem birey için çözüldüğünde, birey için geçerli olan tüm ekonomi üzerinde geçerli olacağı savunulmuştur.  Denklem miktar teorisine benzemektedir. Paranın dolanım hızı sabit değil değişken, ancak istikrarlıdır.  Fonksiyonda temsili faiz oranı kullanılmakla birlikte, uygulamada para talebinin faiz esnekliğinin zayıf olduğu ispatlanmıştır.  Ampirik olarak para talebinin gelir esnekliği “1.8” bulunmuş ve para lüks mal olarak değerlendirilmiştir.


"Yrd.Doç.Dr. Mert URAL Para Teorisi Yrd.Doç.Dr. Mert URAL." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları