Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Hazırlayan FARMASÖTİK KİMYA II Adrenerjik İlaçlar Prof. Dr. İlhan IŞIKDAĞ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Hazırlayan FARMASÖTİK KİMYA II Adrenerjik İlaçlar Prof. Dr. İlhan IŞIKDAĞ."— Sunum transkripti:

1

2 Hazırlayan FARMASÖTİK KİMYA II Adrenerjik İlaçlar Prof. Dr. İlhan IŞIKDAĞ

3 Sınıflandırma 1. Hafta  Adrenerjik ilaçlar sempatomimetikler olarak da bilinirler. Bu ilaçlar sempatik sinir sisteminin etkilerini taklit ederler.  İndirekt ve Direkt etkili Sempatomimetikler olarak iki gruba ayrılırlar.  Direkt etkili sempatomimetikler etkilerini adrenerjik reseptörler ile etkileşerek gösterir. Katekol yapısındaki sempatomimetikler Katekol yapısında olmayan sempatomimetikler  İnderkt etkili ilaçlar sinir uçlarında nörotransmitterlerin salınımını arttırarak veya geri alınımını inhibe ederek etki gösterirler.

4 İndirekt Etkili Sempatomimetikler 1. Hafta Amfetamin  Periferde aderenerjik sinir uçlarından NA salıverilmesini arttırır.  Beyinde dopaminerjik sinir uçlarından dopamin salıverilmesini arttırır.  NA ve dopamin’in geri alımlarını inhibe eder.  Dopamin salıverilmesini arttırdığı için, güçlü SSS uyarıcı ve iştah kesici etkileri vardır. Kokain Adrenerjik sinir uçlarındaki stoplazmik amin pompasını inhibe ederek, geri alımını inhibe eder. 1-Fenil-2-aminopropan

5 Direkt Etkili Sempatomimetikler 1. Hafta  Genellikle hem α hem de β-adrenerjik reseptörleri aktive ederler; fakat bu gruptaki ilaçların bu iki reseptör türüne karşı afinitesi farklı derecededir.  Katekolaminler: Adrenalin, noradrenalin, izoprenalin (izoproterenol) ve dopamin bu gruptadır. İzoprenalin dışındakiler vücutta sentez edilebilir.  Katekolamin yapısında olmayan sempatomimetik ilaçlar: Efedrin, Nafazolin, Tetrahidrazolin, Ksilometazolin, Oksimetazolin, Orsiprenalin, Salbutamol, Terbutalin, Salmeterol bu gruptadır.

6 Direkt Etkili Sempatomimetikler 1. Hafta Adrenerjik reseptörler α 1, α 2, β 1, β 2 ve β 3 adrenoreseptörler olmak üzere beşe ayrılırlar. Bunlardan α 1 reseptörleri, düz kaslarda yer alır ve kasılmaya neden olur. α 2 reseptörleri, arter ve venlerde konumlanmıştır, vazokonstriksiyona ve buna bağlı olarak kan basıncında yükselmeye yol açar. β 1 reseptörleri koroner damarlarda bulunur ve vazodilatasyondan sorumludur. β 2 adrenoreseptörler yoğun olarak akciğerlerde yer alır, bronkodilatasyona neden olarak oksijenlenmeyi artırır. β 3 adrenoreseptörler yağ hücrelerinde bulunur, lipazları aktive ederek yağ yıkımını sağlar.

7 Adrenerjik Reseptörler 1. Hafta Organ veya dokuAdrenerjik Reseptör EtkiFizyolojik yanıt Kalp kasıβ1β1 Kas kasılmasıArtmış kalp hızı ve gücü Bronş düz kası α1α1 Düz kasta kasılma Hava kanallarını kapatır. β2β2 Düz kasta gevşemeGevşetir ve hava kanalları açar. Arteriol düz kası (kasları desteklemiyor) α2α2 Düz kasta kasılmaAteriolleri kasar ve kan basıncını yükseltir. (hipertansiyon) Arteriol düz kası (kasları destekliyor) β2β2 Düz kasta gevşemeAteriolleri gevşetir ve kaslara kan desteğini arttırır. Venlerα2α2 Düz kasta kasılmaVenleri kasar ve kan basıncını arttırır..(hipertansiyon) β2β2 Düz kasta gevşemeVenleri gevşetir ve kan basıncını düşürür. (hipotansiyon)

8 Adrenerjik Reseptörler 1. Hafta Karaciğerα 1 ve β 2 Glikojeni metabolize eden enzimleri aktive eder ve glikojen sentezi yapan enzimleri durdurur. Glikoz vermek üzere glikojenin yıkılması Gastrointestinal kanal düz kası α 1, α 2 ve β 2 Gevşeme Sindirimi durdurma Böbrekβ2β2 Renin salgılanmasını arttırır. Artan kan basıncı Yağ hücreleriβ3β3 Lipazları aktive eder.Yağ yıkımı Karaciğerα 1 ve β 2 Glikojeni metabolize eden enzimleri aktive eder ve glikojen sentezi yapan enzimleri durdurur. Glükoz vermek üzere glikojenin yıkılması Organ veya dokuAdrenerjik Reseptör EtkiFizyolojik yanıt

9 1. Hafta Adrenalin : Bu grup, ilaçların prototipidir. Hem alfa, hem de beta reseptörleri etkiler. Ancak bu etkiler konsantrasyona da bağımlıdır. Düşük konsantrasyonlarda beta, yüksek konsantrasyonlarda alfa etki üstündür. Düşük dozlarda damar düz kaslarındaki beta reseptörleri etkileyerek damarları genişletir (vazodilatasyon) ve kan basıncını düşürür. Yüksek dozlarda alfa reseptörleri etkileyerek damarları daraltır (vazokonstriksiyon). Kalbin kasılma gücünü ve atış hızını artırır. Dolayısıyla kan basıncı yükselir. Kan basıncı yükselmesine bağlı olarak gelişen refleks cevap sonucu kalbin atış sayısı azalır. Sindirim sistemindeki ve mesanedeki cidar kasları gevşetir, sfinkterleri kasar, uterustaki kasılmaları azaltır ve solunum yolu düz kaslarını gevşetir. Vücudun oksijen harcamasını artırır. Karaciğer ve çizgili kaslarda glukoz ve laktat üretimini hızlandırır. L-formu etkilidir. Katekolaminler

10 1. Hafta Adrenalin :1-(3,4-Dihidroksifenil)-2-(metilamino)etanol Adrenalin sentezinde kateşol, kloroasetil klorür ile fries çevrilmesi sonucunda 3,4-dihidroksifenaçil klorür bileşiğini verir. Bu bileşiğin metilaminle reaksiyonu sonucunda elde edilen yapının redüksüyonu ile rasemik adrenalin kazanılır. Tartarik asit ile yapılan rasemik resolüsyon sonucunda etkin rasemat olan L-Adrenaline ulaşılır. Sentezi: Katekolaminler

11 1. Hafta Noradrenalin: Sadece alfa adrenerjik reseptörler üzerine etkilidir. Damar düz kaslarını kasar, kan basıncını yükseltir, bunun sonucunda refleks cevaba bağlı olarak kalbin atış sayısı azalır. Noradrenalin anestezi sırasında gelişen hipotansiyon durumlarında kullanılır. 1-(3,4-Dihidroksifenil)-2-(amino)etanol Sentezi adrenalin sentezine benzer, ikinci basamakta metilamin yerine amonyak kullanılır. Sentezi: Katekolaminler

12 1. Hafta İzoproterenol: Sadece beta reseptörleri etkiler. Vazodilatasyon yapar, kan basıncını düşürür. Kalbin kasılma gücünü, atış hızını ve kalp debisini artırır. Solunum yolları ve sindirim kanalı düz kaslarını gevşetir. Oral yolla kullanılmaz. Parenteral veya inhalasyon yoluyla kalbi uyarıcı ve bronş genişletici olarak kullanılır. Bronş genişletici etkisine zamanla tolerans gelişir. 1-(3,4-Dihidroksifenil)-2-(isopropilamino)etanol Sentezi adrenalin sentezine benzer, ikinci basamakta metilamin yerine isopropilamin kullanılır. Sentezi: Katekolaminler

13 1. Hafta Dopamin: Vücutta adrenalin ve noradrenalin biyosentezi sırasında ara ürün olarak oluşur. Kalbin kasılma gücünü artırır. Düşük dozlarda böbrek ve iç organların damarlarını genişletir, yüksek dozlarda daraltır. İ.v. infüzyon şeklinde uygulanır. Kardiyojenik şok, septik şok ve bazı kalp yetmezliklerinin tedavisinde kullanılır. Aşırı dozlarda sempatomimetik etkiler, anginal ağrı, aritmi, bulantı ve hipertansiyon yapabilir. 3,4-Dihidroksifeniletilamin Sentezi: Katekolaminler

14 1. Hafta Dobutamin (Dobutrex): Daha çok kalbin kasılma gücünü ve atış hızını artırır. Konjestif kalp yetmezliği tedavisinde kullanılabilir. N-[3-(4-hidroksifenil)-1-metilpropil]-3,4- dihidroksifeniletilamin Sentezi: Katekolaminler

15 1. Hafta Efedrin: Etkileri ve yan tesirleri adrenalininkilere benzer. Bronş genişletici, nazal dekonjestan olarak, gece işemelerine karşı ve kişide uyanıklık hali oluşturmak için kullanılır. Kardiyovasküler hastalığı olanlarda ve hipertiroidililerde dikkatli kullanılmalıdır. Çünkü kalbi uyarıcı etkisi vardır. Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar Alfa Reseptörleri Etkileyen İlaçlar 2-(Metilamino)-1-fenilpropanol

16 1. Hafta Alfa reseptörleri üzerinden rol oynayan ve Efedrin benzeri etki gösteren diğer bazı ilaçlar, Fenilefrin, Metaraminol, Metoksamin, Etilefrin, Norfenefrin ve Fenilpropanolamindir. Hepsinin antihipotansif özelliği vardır. Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar Fenilefrin 1-(3-Hidroksifenil)-2-(metilamino)etanol Metaraminol 2-(Amino)-1-(3-hidroksifenil)propanol

17 1. Hafta Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar Norfenefrin 1-(3-Hidroksifenil)-2-(amino)etanol Fenilpropanolamin 2-(Amino)-1-fenilpropanol Metoksamin 2-(Amino)-1-(3,5-dimetoksifenil)propanol Etilefrin 1-(3-Hidroksifenil)-2-(etilamino)etanol

18 1. Hafta Bu grup ilaçlardan bazıları nazal dekonjestan olarak kullanılır. Bunlar burun mukozasındaki arteriyolleri daraltır ve burundaki şişkinliği gidererek, burun tıkanıklığını geçirir. Genelde burun damlası veya aerosol şeklinde kullanılır. Ancak mukozalardan emilerek sistemik sempatomimetik yan tesirler oluştururlar. Diğer bir sakıncası da ilaçların etkisi geçtikten sonra tekrar konjestiyon oluşmasıdır. En çok kullanılan ilaçlar; Nafazolin, Tetrahidrazolin, Ksilometazolin ve Oksimetazolindir. Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar

19 1. Hafta Ksilometazolin 2-[(4-Tertbutil-2,6-dimetilfenil)metil] -4,5-dihidro-1H-imidazol Oksimetazolin 2-[(4-Tertbutil-3-hidroksi-2,6-dimetilfenil)metil] -4,5-dihidro-1H-imidazol Nafazolin 2-[(Naftalen-1-il)metil]-4,5-dihidro-1H-imidazol 2-(1,2,3,4-tetrahidronaftalen-1-il) -4,5-dihidro-1H-imidazol Tetrahidrazolin Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar

20 1. Hafta Bazılarının bronkodilatör etkileri belirgindir. Bunlar daha çok bronşiyal astım ve bronkospazm tedavisinde kullanılır. Ancak kardiyovasküler hastalığı olanlarda ve hipertiroidililerde çok dikkatli olmak gerekir. Bu amaçla en çok kullanılan ilaçlar; Metaproteranol, Salbutamol ve Terbutalindir. Bazılarının uterus gevşetici etkileri daha belirgindir. Örneğin Ritodrin erken doğumu durdurmak için parenteral veya oral yolla kullanılmaktadır. Nilidrin gibi bazı ilaçların vazodilatör olarak kullanımları vardır. Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar Beta Reseptörleri Etkileyenler İlaçlar (Beta Agonistler)

21 1. Hafta Terbutalin Metaproteranol Salbutamol Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar 1-(3,5-Dihidroksifenil)-2-(isopropilamino)etanol 1-(4-Hidroksi-3-hidroksimetilfenil) -2-(tertbutilamino)etanol 1-(3,5-Dihidroksifenil)-2-(tertbutilamino)etanol

22 1. Hafta Ritodrin Nilidrin Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar 1-(4-Hidroksifenil)-2-(1-metil-3-fenilpropilamino)propanol 1-(4-Hidroksifenil)-2-[2-(4-hidroksifenil)etilamino]propanol

23 1. Hafta Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar Salbutamol Sentezi

24 1. Hafta Katekolamin Yapısında Olmayan Sempatomimetik İlaçlar Terbutalin Sentezi

25 1. Hafta KAYNAKLAR İsmail Ün. Sempatomimetik İlaçlar, Mersin Üniv. Tıp Fakültesi, Farmakoloji ABD Ders Notu. Pratik İlaç Bilgisi, T.C. Anadolu Üniversitesi yayını ; no Açıköğretim Fakültesi yayını ; no ISBN William O. Foye. : Adrenergic Drugs : Principles of Medicinal Chemistry(3rd Edition) Philadelphia Lea & Febiger (1989) H. Akgün, A. Balkan, A. A. Bilgin, Ü. Çalış, S. Dalkara, H. Erdoğan, D.D. Erol, M. Etan, F. Özkanlı, E. Palaska, S. Saraç, C. Şafak Farmasötik Kimya I, II İkinci Baskı Ankara. (2004). Periferik Sinir Sistemine Giriş


"Hazırlayan FARMASÖTİK KİMYA II Adrenerjik İlaçlar Prof. Dr. İlhan IŞIKDAĞ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları