Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Dr. İ brahim YURTSEVEN İ stanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Havza Yönetimi Anabilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Dr. İ brahim YURTSEVEN İ stanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Havza Yönetimi Anabilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 Dr. İ brahim YURTSEVEN İ stanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Havza Yönetimi Anabilim Dalı

2  Bir havzanın su verimi denildi ğ inde, Miktar Kalite Rejim kavramları ön plana çıkmaktadır.

3  Su kalitesi büyük ölçüde havzanın vejetasyon yapısı ile ili ş kilidir.  Su miktarı ve Akarsuyun rejimi ise büyük ölçüde ya ğ ı ş karakteristiklerine ba ğ lıdır.

4  Ya ğ ı ş ın büyük bir kısmının kar ş eklinde dü ş tü ğ ü bölgelerde kar erimesi, su verimine ya ğ mur ya ğ ı ş ından daha büyük katkı sa ğ lamaktadır.  Kar kütlesinin erime sürecinin anla ş ılması ve erime miktarının do ğ ru olarak belirlenmesi havza hidrolojisi açısından oldukça önemlidir.

5 Kar ya ğ ı ş ının ölçülmesi Kar Örtüsünün Ölçülmesi KAR ÖLÇÜMLER İ

6 Rüzgar perdesiz ölçek

7 Nipher perdeli ölçek

8 Alter perdeli ölçek

9 Kar yastı ğ ı (Pekkan, 2009)

10 Tam donanımlı kar ölçüm istasyonu ( Ş ensoy ve ark.)

11  Kar örtüsü ile ilgili ölçümler karla örtülü bölgenin alanının ölçülmesini, bu bölgede - kar kalınlı ğ ının ve -kar yo ğ unlu ğ unun de ğ i ş iminin belirlenmesini kapsar.

12  Karın erimesiyle meydana gelecek akı ş hacminin hesabında karın su e ş de ğ erini, yani kar eridi ğ i zaman meydana gelecek su sütununun yüksekli ğ ini bilmek önem ta ş ır.  Karın su e ş de ğ eri, kar örtüsünün yo ğ unlu ğ u ile kalınlı ğ ının çarpımına e ş ittir, yeni ya ğ mı ş karlarda 0,1 kadar olan yo ğ unluk, karın zamanla sıkı ş ması sonucunda 0,3 - 0,6 ya çıkabilmektedir.

13  Su e ş de ğ erini ölçmek için karla kaplı örtüye küçük bir silindir sokularak alınır ve bu miktar kar eritilir, meydana gelen su sütununun yüksekli ğ i dereceli bir kaptan okunur.  Bölgenin kar örtüsünü temsil edebilecek en az 10 farklı noktada ölçüm yapıması gerekmektedir.

14  15 günde veya ayda bir ölçümler tekrarlanmalıdır.  Karla örtülü bölgelerde 300 m lik kot aralıklarıyla ölçüm yapılması uygun olur.  Su e ş de ğ eri karın altında kalan zemine yerle ş tirilmi ş kobalt 60 gibi radyoizotoplarla da ölçülebilir. Radyasyonun kar örtüsünden geçerken zayıflaması karın su e ş de ğ eri ile ba ğ ıntılıdır.  Kar örtüsünün sınırlarının belirlenmesinde hava foto ğ raflarından ve uydu verilerinden yararlanılmaktadır.

15  Bir kı ş mevsimi boyunca ya ğ an karların erimesiyle meydana gelecek toplam hacmi bilmek, özellikle sel-ta ş kın hesabı ve kanal erozyonun tahmini gibi durumlar kar ş ısında havza planlayıcıları açısından önem kazanmaktadır.

16  Toplam akı ş hacminin hesabı için, Karla örtülü alan, Karın su e ş de ğ eri, Ya ğ mur ş eklinde dü ş en ya ğ ı ş ın miktarı, Sızma ve buharla ş ma kayıpları bilinmelidir.

17 Kar Hidrolojisi Hidrolojik veri Meteorolojik veri O halde,

18  Karın eriyerek su haline geçmesi için belli bir ısının verilmesi gerekir. Erime ısısı 1 gr buz için 80 kaloriye e ş ittir. Karın sıcaklı ğ ına ve içeri ğ ine göre bu de ğ er65 ile 90 kalori arasında de ğ i ş ebilir. Bu ısı çe ş itli kaynaklardan do ğ abilir,  1. Güne ş ı ş ınları  2. Karın üzerindeki havanın ısısı  3.Havadaki nemin kar yüzeyinde yo ğ unla ş ması  4.Ya ğ murlar  5. Zeminden iletilen ısı

19  Karın erime miktarını enerji dengesi metodları ile hesaplamak zordur.  Bu nedenle basit metodlar geli ş tirilmi ş tir. Ya ğ murlu ve güne ş li günlerde olmak üzere iki farklı metod geli ş tirilmi ş tir.

20  Ya ğ murlu günlerde, M= Bir günde kar erimesiyle meydana gelen su yüksekli ğ i (mm), W = Rüzgar hızı (km/sa) P = Günlük ya ğ ı ş yüksekli ğ i (mm) T = Günün ortalama sıcaklık derecesi, k = Sık ormanlık bölgelerde 0,3, açık bölgelerde 1,0 a kadar de ğ i ş ir.

21  Bölgede orman örtüsü yüzdesinin % den büyük olması halinde a ş a ğ ıdaki denklem kullanılmaktadır.

22  Güne ş li günlerde F = Bölgede ormanla kaplı alan yüzdesi, Hi = Güne ş ten gelenradyasyon (kal/cm2-gün), W = Rüzgar hızı (km/sa) P = Günlük ya ğ ı ş yüksekli ğ i (mm) T = Günün ortalama sıcaklık derecesi, k = Sık ormanlık bölgelerde 0,3, açık

23  Orta ve kuzey enlem bölgelerinde bulunan yerlerdeki su kaynakları, ya ğ ı ş tan çok kar erimesine ba ğ lıdır.  Bu bölgelerdeki su yapılarının i ş letiminde kar erimesinin tahmin edilmesi önemli rol oynamaktadır.

24  Türkiye’nin Do ğ u Anadolu Bölgesindeki kar potansiyeli, Ş ekil 1’de verilmi ş olan NOAA uydu görüntüsünde küresel ölçekte sergilenmektedir. Ş ekil. Türkiye’nin kar potansiyeli (1 Nisan 2003 tarihli NOAA görüntüsü)

25  Türkiye’de a ş ırı kar ya ğ ı ş larının nedenleri (Sipahio ğ lu, 2002): 1. Balkanlardan ve Karadeniz üzerinden İ zlanda alçak basınç sistemiyle gelen so ğ uk ve nemli hava kütleleri, 2. İ zlanda alçak basıncının Akdeniz alçak basıncı ile olu ş turdu ğ u cephe sistemleriyle Akdeniz üzerinden gelen mevsimine göre nispeten ılık ve nemli hava kütleleri, 3. Balkanlardan gelen so ğ uk ve nemli hava kütlesi ile Akdeniz olu ş umlu ılık ve nemli hava kütlelerinin kar ş ıla ş masıdır

26  Karla kaplı alanların belirlenmesinde ülkemizde ve dünyada MODIS uydu verileri kullanılmaktadır.  MODIS görüntülerinden kar örtüsünün belirlemesi “Normalized Difference Snow Index (NDSI)”e göre yapılmaktadır.

27 Modis uydusu verileri sonuçları (Pekkan, 2009)

28 Alansal da ğ ılımlar (Pekkan, 2009)

29 D İĞ ER ÜLKELERDE KAR ÖLÇÜMLER İ

30  Kayıtlara geçmi ş en büyük kar tanesi, Amerika’nın Montana eyaletine dü ş en 38 cm'lik kar tanesidir…

31  Kuzey Amerikanın en karlı bölgesi Washington’ın batısındaki Rainier ve Baker da ğ larıdır.  Burada yılı kı ş sezonunda toplam 30,61 m. Kar ya ğ ı ş ı gerçekle ş mi ş tir. Bu bölgede en derin kar noktası ise 9,17 m. olarak ölçülmü ş tür. Rainer da ğ ı Baker da ğ ı

32  Kuzey Amerika kar yüksekli ğ i rekoru olarak Sierra’da Bear Valley Kayak merkezine yakın bir noktada ölçülmü ş ve 11,27 m. olarak kayıtlara geçmi ş tir.

33  Amerika’da Michigan’ın kuzeyine her yıl ortalama 4,5 m.(200 inç) Kar dü ş mektedir. Amerika rekoru ise yanda görülen kar termometresinin bulundu ğ u Keewenau adasında kı ş ında ölçülmü ş tür ve buraya kesintisiz bir kar ya ğ ı ş ında 9,9 m. lik (390 inç - 32 feet) kar örtü yüksekli ğ i meydana gelmi ş tir.

34 2009 kı ş ında Michigan’a ya ğ an kar ya ğ ı ş ı sonucu ula ş ım ve haberle ş me kesilmi ş tir.

35  Japonyada ise, Ibuki da ğ ına tarihinde 11,63 m. kar kütlesi yüksekli ğ i ölçülmü ş tür. Muazzam kar kütlesi yüksekli ğ i her yıl bu bölgeden geçen otoyoldaki turistlerin u ğ rak mekanı haline gelmi ş tir.

36  Avrupa’da ise rekor İ sviçre’de bulunmaktadır yılı Nisan ayında kar kütlesi yüksekli ğ i 8,12 m. olarak ölçülmü ş tür.  Kesintisiz bir ya ğ ı ş sonucu olu ş an maximum örtü yüksekli ğ inde Dünya rekoru ise Fransa’ya aittir. 5-6 Nisan 1959 yılında Savoie Alp bölgesinde 19 saat süren kar ya ğ ı ş ı sonucunda 16,95 m. kar örtü yüksekli ğ i ölçülmü ş tür. Bessans in the French Alp region of Savoie

37  Aslında bu rekorlar içerisinde neden Antartika yok?  Bu sorunun cevabı, bu kıtadaki dü ş ük atmosferik nem olarak verilebilir. Gerçekten de kuzey kutup noktası dünya’nın en kuru bölgelerinden birisidir. Kuvvetli rüzgar bu bölgenin nem miktarını daha da dü ş ürmektedir.

38 Te ş ekkür ederim…


"Dr. İ brahim YURTSEVEN İ stanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Havza Yönetimi Anabilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları