Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KIKIRDAKLI BALIKLAR. Bu sınıfa köpek balıkları, vatozlar ve deniz kedileri (veya deniz sıçanları) dahildir. İskeletleri kıkırdak yapıda olduğu için.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KIKIRDAKLI BALIKLAR. Bu sınıfa köpek balıkları, vatozlar ve deniz kedileri (veya deniz sıçanları) dahildir. İskeletleri kıkırdak yapıda olduğu için."— Sunum transkripti:

1 KIKIRDAKLI BALIKLAR

2

3 Bu sınıfa köpek balıkları, vatozlar ve deniz kedileri (veya deniz sıçanları) dahildir. İskeletleri kıkırdak yapıda olduğu için bu şekilde adlandırılırlar. GÜNÜMÜZDEN 450 MİLYON YIL ÖNCE ORTAYA ÇIKMIŞLARDIR. Kıkırdak yapıdaki bir iskelet ilkel bir özellikten daha ziyade dejenere bir özellik olarak kabul edilir.

4 KÖPEKBALIĞI Vatoz

5 En az 400 milyon yıllık evrimsel geçmişleri boyunca, deniz yaşamının temel bileşenlerinden biri olmuşlardır. Günümüzde 1000 kadar kıkırdaklı balık türü vardır.

6

7 Kıkırdaklı ve kemikli balıklar arasındaki en büyük farklardan biri de; kemikli balıkların çoğunda bulunan ve balığın su içinde hareket etmeden dengede kalmasını sağlayan yüzme kesesidir. Kıkırdaklı balıklarda yüzme kesesi yoktur. Bu nedenle orta suda hareket etmeyen bir kıkırdaklı balık, ağır bir kütle gibi aşağıya doğru batar. Yani kıkırdaklı balıklar sürekli olarak hareket etmek zorundadırlar.

8 Köpekbalıklarının büyük kısmı predatör (Avcı) türlerdir. Az bir kısmının leş yiyici ve hatta planktivor olduğu bilinmektedir.

9

10 Kıkırdaklı Balıkların Genel Özellikleri

11

12

13 Kıkırdaklı balıklar biyolojik açıdan çok ilginçtir. Çünkü bunların bazı anatomik özellikleri, omurgalıların embriyonik dönemlerinde görülür.

14 Kıkırdaklı balıklar, yuvarlak ağızlı balıklara göre daha ileri özellikler gösterirler. Bazı karakteristik özellikleri şunlardır. 1.Derileri sert ve plakoid pullarla kaplıdır. Bol miktarda mukus bezi içerirler. Plakoid pullar yapı bakımından dişlerle homologtur.

15 Derideki pullar plakoid tiptedir (arkaya dönük). Bu pulların üzeri ince mine tabakası ile örtülüdür.

16

17 Plakoid pullar

18

19

20 2. Ağızları ventralde yer alır ve çok sayıda dişleri vardır. Dişler mine tabakası ile kaplıdır. Burun delikleri 1-2 tanedir. Burun deliklerinin ağız boşluğu ile bağlantısı yoktur.

21 3. İç iskeletleri kıkırdak yapıdadır. Gerçek kemikleri yoktur. Notokorda her zaman mevcuttur. 4. Solungaçları 5-6 çifttir. Her solungaç ayrı bir delikle dışarı açılır. Hava keseleri yoktur. 5. Vücut sıcaklığı değişkendir (poikloterm). Çevreye bağlı olarak değişiklik gösterir.

22 6. Ayrı eşeylidirler. Üreme organları çift haldedir. Döllenme, iç döllenme şeklindedir. Eşey organı kanalları kloaka açılır. Gelişmeleri doğrudandır.

23 Developmental stages of the gummy shark (Mustelus antarcticus)–egg to juvenile

24 7. Boyları açısından, yaşayan hayvan türleri içinde en büyük olanlar balinalardan sonra köpekbalıkları arasındadır. Balinalar metre arasında olabilir. Pek çok köpekbalığı ancak birkaç metre kadardır. Vatozlar ise cm arasındadır. Denizkedileri bir metreden azdır.

25 8. Köpekbalıkları ve vatozların çoğu denizel canlılardır. Fakat nehire geçenlerde vardır. 9. Kıkırdaklı balıklarda döllenme dahilidir. Erkeklerde kopulasyon organı bulunur. Denizkedileri, bir kısım köpekbalıkları ve vatozlar ovipardırlar. Her bir yumurta özel bir kapsül içinde bulunur. Bazı köpekbalıkları ve vatozlar ise ovovivipardırlar. Çiftleşme sırasında erkekler spermaların bir kopulasyon organı yardımıyla dişinin kloakına verir. Büyük yapılı yumurtalar sonra yavaş yavaş gelişir. spermalarınkloakınayumurtalar Bu gelişme süresi 9-25 ay arasında değişir.

26 10. İnsanlarla ilişkileri açısından bakıldığında ise, besin olarak avlanırlar. Derileri işlenebilir, özellikle karaciğerinden yağ elde edilir. A vitamini boldur. Sahillere sokularak insanlara saldıran türü Carcharodon carcharias (Beyaz köpekbalığı)dır.

27 11. Kaudal yüzgeç (kuyruk yüzgeci) genellikle heteroserk yapıdadır.

28 Köpekbalıklarının özellikle zehirli olan türleri kansere karşı en dirençli canlılardır. Bu nedenle kansere karşı ilaç geliştirilmesi için genetik bazı deneylerde kullanılırlar.

29

30 A- KÖPEK BALIKLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ Genel olarak vücutları iğ şeklinde, ortası kalın ve uç kısımları sivridir. Başın alt tarafında bir çift burun deliği ve enine yarık şeklinde ağız bulunur.

31 Çift yüzgeçleri; göğüs (pektoral) ve karın (pelvik) yüzgeçleridir. Tek yüzgeçleri ise; Dorsal (Sırt), Anal yüzgeç ve Kaudal (Kuyruk) yüzgeçleridir.

32 Kuyruk yüzgeçleri Hetereoserk tiptedir. Diğer bir deyişle kuyruk yüzgeci iki lopludur ve üst lop alttakinden daha büyüktür. Omurganın arka ucu ise büyük lop içine kadar uzanır.

33 Köpekbalıklarındaki vücut açıklıkları: Ağız Solungaç yarıkları Kloak açıklığı

34 Köpekbalıklarındaki duyu organları: Burun delikleri ( Nostril ) Gözler Elektroreseptör duyular( Lorenzini ampulleri ) Yanal çizgi sistemi

35 AĞIZ: Vücudun ventralinde yer alır. Üst çene kemiğine maksilla, altçene kemiğine mandibula adı verilir. Köpekbalıklarında ağızı çevreleyen dudaklar üzerinde de pullar devam eder.

36 Ağız Nostril

37 SOLUNGAÇ AÇIKLIKLARI: Kıkırdaklı balıklarda solungaç yarıkları genellikle ayrı ayrı dışarı açılırlar. Sayıları da gruplara göre değişir. Köpekbalıklarında 5 çifttir. Nadiren 6-7 çift olabilir.

38

39 Elasmobranşlarda birinci solungaç açıklıkları ile gözler arasında spirakulum denilen açıklıklar vardır.

40 KLOAK AÇIKLIĞI: Anüs genellikle ventralde, anal yüzgeçlerin hemen önünde bulunur. Elasmobranşlarda anüs; üreme ve boşaltım kanallarının da açıldığı kloak denen bir boşluğa açılır.

41 Klicken Sie auf den jeweiligen Bildausschnitt.

42 Burun delikleri: (Nostril) Başın ön ucu ile gözlerin ön kenarı (anterior) arasında kalan bölgedir. Koku alma organına Nazal kese ve bunun dışarıya açılan açıklığına ise Nostril denir.

43 Her nazal kesenin tek bir kapakçıkla korunan tek bir burun deliği vardır. Nostril

44 GÖZLER Köpekbalıklarına ait olan türlerde başın iki yanında, Vatozlar takımında ise daima başın üst kısmında yer alırlar. Şekil, renk ve büyüklüğü türlere göre değişir.

45 Balıkların çoğunda göz kapağı yoktur ama köpekbalıklarının bazılarında hareket edebilen veya edemeyen göz kapaklarına rastlanır. Örneğin Carcharhinidae familyasına ait türlerde alt kapağının altında veya gözün iç kenarında açılıp- kapanabilen bir zar vardır.

46 Bu zara Membrana niktikans denir. Bu zarın görevi; korneanın yüzeyini temizlemek, Gözün yüzeyine suyun direncini azaltacak şekilde biçim vermek, Gözü dış etkilerden korumaktır. Özellikle beslenme sırasında ava saldırırken bu zar kapanır ve gözü zarardan korur.

47 ELEKTRORESPTÖR DUYULAR: LORENZİNİ AMPULLERİ Köpekbalıklarında ortamdaki elektriksel dalgaları algılamaya yarayan içi jel şeklinde bir madde ile dolu olan küçük porlar vardır. Ampule benzeyen bu keseciklere Lorenzini ampulleri denir.

48

49

50

51

52 Lorenzini ampulleri özellikle burun civarında bulunurlar. Lorenzini ampulleri

53

54 Son derece hassas olan bu yapılar, Köpekbalıklarında avlarının yerini tespit etmede ve dünyanın elektromanyetik alanı aracılığı ile yönlerini tayin etmede kullanılırlar. Bu sayede 0.01 mikrovoltluk elektrik akımlarını bile hissederler. Bu sayede kuma gömülü bile olsa avlarını bulurlar.

55 Güncel bazı araştırmalar ise, Lorenzini ampullerinin ortamdaki su sıcaklığı değişimlerini algılamakta işlevsel olduğunu ortaya koymuştur.

56 YAN ÇİZGİ SİSTEMİ

57 Köpekbalığı türlerine göre bazı dişlerin tipleri:

58

59

60 Genellikle 5 adet solungaç yarıkları vardır. Her biri dışarıya ayrı bir delikle açılır. Solunum sisteminde solungaçlar bölmelerle birbirlerinden tamamen ayrıdır. Solungaç yarıkları başın yan tarafındadır ve operkulum (solungaç kapağı) yoktur.

61 Gözün arka kısmında spirakulum denen bir delik vardır. Spirakulum

62 Bu delik aslında körelmiş bir solungaç yarığıdır ve diğer solungaçlar gibi iç tarafta yutak kısmına açılır. solungaçlar Farinks Solungaç yarıkları

63 Spirakulum denen açıklıklar, Esasında çene ve dil yayları arasında körelmiş birinci çift solungaç yarığıdır. Bazı kıkırdaklı balıklarda spirakulum bulunmayabilir.

64 Spirakulumun görevi: Oksijenli kanın ayrı bir kan damarı ile doğrudan gözlere ve beyne iletilmesini sağlar. Hypotremata ordosunda ise, Spirakulumlar daha büyüktür. Aktif şekilde su pompalayarak kumun içine gömülü olan vatozların solunumuna destek olmaktadır.

65 Sindirim sistemleri ağız, yutak, çok kısa bir yemek borusu, U veya J şeklinde bir mide, kısa bir bağırsak ve anüsten oluşur. Karaciğerleri büyük ve iki lopludur. Anüs, pelvik yüzgeçlerin arasında yer alır.

66 Köpekbalığı sindirim sistemi Mide Böbrek Anal yüzgeç Karaciğer Ağız

67 Midede asit peptik bir sindirim gerçekleşir. Hayvanlar aleminde ilk mide bu grupta görülür. Midenin sonunda halka şeklinde büzücü bir kas vardır. İnce bağırsak doğrudan kloak ve anüs ile bağlantılıdır.

68 İnce bağırsaklar içinde spiral kıvrımlar vardır. Bu kısımlardaki kaygan yüzey, besin artıklarının kolayca kaymasını ve kısa olan ince bağırsağın yüzeyini genişleterek besinin daha kolay emilmesini sağlar.

69 Karaciğer 2 lopludur. Safra Salgılarını direkt olarak ince bağırsağa boşaltır. Karaciğerin görevleri: Besinlerin depolanması, Alyuvarların parçalanması Yağ içeriği nedeniyle yüzme kesesi görevi yapar.

70 Pankreas, Kandaki fazla tuzu dışarı atmada işe yarar.

71 Mide Kalp Karaciğer Böbrek Bağırsak

72

73 Erkek köpekbalıklarında pelvik yüzgeçlerin iç kenarlarında bir çift kıkırdaktan yapılmış Kopulasyon organı (kavrama organı) bulunur. Dişi köpekbalıkları, erkeklerden daha büyüktür.

74 İskeletleri tamamen kıkırdaktan yapılmıştır fakat kalker içerdiğinden oldukça serttir. Baş iskeletleri iki ana parçadan oluşur. Bunlar, Neurocranium (beyin kapsülü) ve Viscerocranium (Yüz elementleri)dur

75 İskelet yapısı

76 Kalp, solungaçların bulunduğu kısmın altında ve perikardium denen bir kese içinde yer alır. Kalp 3 kısımdan meydana gelir. Bunlar; Sinus venosus, Kulakçık, Karıncıktır. Kulakçık ve karıncık arasında kanın geriye akmasını engelleyen bir kapak bulunur.

77 Solunum sistemleri: *Ağızdan su girer *Ağız kapanınca ağız tabanı yukarı doğru kıvrılarak suyu farinkse iter. *Buradan da solungaç yarıklarından dışarı çıkması sağlanır. Solungaçların üzerinde bol miktarda kılcal damarlar, uzun ve çok sayıda solungaç iplikleri vardır. Ventral aorttan gelen kirli kan kılcal damarlardan geçerken CO2 yi suya verir, sudaki erimiş O2 alır.

78 Spirakulumun solunumda fazla rolü yoktur. Kanı temizleyemezler. Spirakulumun görevi: Oksijenli kanın ayrı bir kan damarı ile doğrudan gözlere ve beyne iletilmesini sağlar.

79

80 BOŞALTIM SİSTEMLERİ Kıkırdaklı balıkların kanlarında çok fazla üre vardır. %2 oranında olan üre miktarı diğer omurgalılar için öldürücüdür ama kıkırdaklı balıklarda osmotik basıncın düzenlenmesinde işe yarar. Ayrıca suyla yutulan tuzun fazlası da rektal bezler tarafından dışarı atılarak osmotik basınç ayarlanır.

81 Denizlerde yaşayan kıkırdaklı balıkların üre miktarını düzenleyen yapı, Özel böbrek kanallarıdır. Böbrekler mezonefroz yapısındadır. Ergin bireylerde mezonefroz böbreğin arka bölgesi değişikliğe uğrayarak, mezonefroz kanallar kılcal damarlar ağı ile kuşatılır. Böylece mezonefroz böbrek, tıpkı yüksek omurgalılardaki metanefroz böbrek gibi işe yarar.

82 Vücutları yüzmeye yardımcı olmak üzere füze ya da mekik şeklinde bir yapı kazanmıştır. Derileri bol miktarda mukus bezi içerir. Erkek bireylerde pelvik yüzgeç (karın yüzgeci) değişikliğe uğrayarak kopulasyon organı olan Clasper halini almıştır.

83 ZEHİR AYGITI Bazı kıkırdaklı balık türlerinde zehir organı vardır. Zehir organı genellikle dorsal yüzgeçlerin önünde ya da kuyruk yüzgeçi üzerinde yer alan dikenlerde bulunmaktadır. Bu yapılar deriden türevlenmiştir.

84 Zehir organının esas görevi; Savunma amaçlıdır. Ancak zehirli vatoz gibi türlerde avlanırken kullandıkları bir silah da olabilir.

85

86

87

88

89 Köpekbalıkları ile çok uğraşanların başına gelen.!...

90 VATOZLAR

91 B- VATOZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ Vücutları dorso-ventral yönde basıktır ve kuyrukludur. Pektoral yüzgeçleri genişlemiştir ve baş ve vücudun yan taraflarıyla birleşmiştir. Böylece geniş bir vücutları olmuştur. Esasen bu yapı vatozların yaşam biçimlerine uygundur. Genellikle zeminde ve sahillerde yaşarlar.

92

93 Spirakulum sırt tarafta (dorsal) olup gözlerin arkasındadır. Başın alt tarafında 5 çift solungaç açıklığı bulunur.

94 Solunumda kullanılan su, spirakulumdan içeri girer. Ağız ve burun delikleri alt taraftadır. Anal yüzgeçleri yoktur.

95 Bazı vatoz türlerinde sırtta sağlı sollu kas dokusundan yapılmış elektrik organları vardır. Bu organlar ergin fertlerde 100 volttan fazla elektrik akımı meydana getirirler. Yine bazı vatozlarda da kuyrukları üzerinde 1-3 tane zehirli diken bulunur. Acı veren ve geç iyileşen yaralar açarlar.

96 C- DENİZKEDİLERİ (DENİZSIÇANLARI, KİMERALARIN) GENEL ÖZELLİKLERİ İlk bakışta köpekbalıkları ve vatozlardan farklı bir görünüme sahiptirler. Baş kısımları büyük, vücut yuvarlak ve yanlardan hafifçe basık, arkaya doğru incelen bir yapıdadır. Ergin bireylerde deride pul yoktur.

97

98 Dıştan bakılınca kemikli balıklara daha çok benzerler. Zira solungaçlar ayrı ayrı dışarı açılmaz. Solungaç kapağı (operkulum) vardır. Bu kapak zar şeklindedir ve kemik içermez. Spirakulum bulunmaz. İç iskeletleri kıkırdaktır.

99

100 Birinci dorsal yüzgecin önünde uzun bir diken bulunur. Bu dikenin dip kısmında zehir bezi vardır. Pektoral yüzgeçleri iyi gelişmiştir. Pelvik yüzgeçlerin son ışınları spermleri dişiye aktarmayı kolaylaştıracak şekilde değişmiştir. Küçük bir grupturlar ve açık denizlerin derin ve soğuk sularında yaşarlar.

101 KIKIRDAKLI BALIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 1.Klass: Chondrichthyes (Kıkırdaklı balıklar) 1. Subklass: Elasmobranchii (Elasmobranşlar) Elasmobranchii Ayrık solungaçlılar anlamına gelen bir isimdir. Çünkü bu sınıfa dahil olan omurgalılarda solungaç yarıkları, solungaç kıkırdakları ile birbirinden tamamen ayrıldığından böyle adlandırılmışlardır. Operkulumları yoktur.

102 1.Ordo: Cladoselachii (Fosil deniz Köpekbalıkları) Köpekbalığı formundadır. Pektoral yüzgeçlerinin kaide kısımları geniştir. İki adet dorsal yüzgeçleri vardır. Kopulasyon organları gelişmemiştir.

103 2. Ordo: Pleuracanthodii (Fosil tatlısu Köpekbalıkları): Tatlısularda yaşamış olan türlerdir. Bir tane dorsal yüzgeçleri vardır ve kaudal yüzgeçe kadar uzamıştır.

104

105 3. Ordo: Chlamydoselachiformes (Yakalı Köpekbalıkları): Bu ordodaki türler primitif özelliklere sahiptirler. Yılan balığına benzerler ve ağızları uç taraftadır. Rostrum bulunmaz. Altı adet solungaç yarıkları vardır. İlk solungaç yarığı yaka gibi başı sardığı için bu isim verilmiştir. Ovovivipardırlar. Gebelik süreleri iki yıldır ve toplam uzunlukları 2 metre kadardır. Derin denizlerde yaşayan, yaygın olmayan türlerdir.

106

107 4. Ordo: Hexanchiformes (Sığır Köpekbalıkları): Primitif özelliklere sahip sadece bir aileyi kapsar. Bir adet dorsal yüzgeçleri vardır. 6-7 çift solungaç yarıkları vardır. Ovovivipardırlar. Boyları 5-8 metredir. Gece avlanan türlerdir. Gündüz deniz tabanında (1500 metrede), gece ise yüzeye çıkan türlerdir.

108 Örnek tür: Hexanchus griseus: Ülkemiz denizlerinde ve Atlas okyanusunda yaşayan türdür.

109 5. Ordo: Squaliformes (Adi Köpekbalıkları): Vücutları iğ şeklindedir ve orta kısımları geniş, uç kısımları sivridir. Ağızları alt taraftadır. Dış burun delikleri ön ventral taraftadır. Spirakulum dorsalde ve ön yan tarafta bulunur. İki adet dorsal yüzgeç ve bir anal yüzgeç bulunur. Yanlarda beş çift solungaç yarıkları vardır. 250 kadar yaşayan türü vardır.

110 1.Familya. Heterodontidae (Boğa başlı Köpekbalıkları): Çenelerinde ezici ve paröalayıcı dişler vardır. Dorsal yüzgeç önünde ışınlar bulunur. Örnek tür: Heterodontus japonicus (Boğa Başlı Köpek balığı): Bir metre boyunda, Hint Okyanusu ve Büyük Okyanusun sıcak sularında yaşarlar. İnsanlar için tehlikeli değildir. İstiridyelerle beslenir.

111 2.Familya. Lamnidae (Uskumru Köpekbalıkları, Beyaz Köpekbalıkları): Örnek türler: Cetorhinus maximus (Büyük Beyaz Köpek balığı): Görünüm olarak uskumru balığını andırır. Dokuz metre boyunda olabilir. Sakin bir türdür ve planktonlarla beslenir.

112 Cetorhinus maximus

113 Carcharodon carcharias ( Büyük Beyaz Köpek balığı, İnsan yiyen Köpek balığı): Boyları 6-12 metre, ağırlıkları 3 ton kadardır. Dişler büyüktür ve üçgen şeklindedir, ayrıca kenarlarında testere gibi küçük dişcikler vardır.

114 Besinleri her türlü balık, deniz kaplumbağası ve omurgasızlardır. Balık sürülerini kovalarlar ve gemilere yanaşırlar.

115 Yüzen insanlar için tehlikelidir. Tüm denizlerde yaşarlar metre derinde bile rastlanmıştır.

116 3.Familya. Rhincodontidae (Balina Köpek balıkları): Bilinen tek türü Rhincodon typus tur. Tüm denizlerin tropik kesimlerinde yaşarlar. Bazen sürüler oluştururlar. Göç ederler. Beş adet büyük solungaç yarıkları vardır. Ağız terminal konumludur ve dişler körelmiştir. Planktonlarla beslenirler.

117 Ovovivipar olan balıklar senede 20 yavru doğururlar. Yavrular büyük olasılıkla tam gelişmiş olarak doğarlar. 19 metreye varan boyları vardır. 10 ton kadar olabilirler. Dünyadaki en büyük köpekbalığıdır. Ülkemizde rastlanmaz.

118

119 Rhincodon typus

120

121

122 4. Familya. Sphyrnidae (Çekiç başlı Köpekbalıkları): Denizlerde kıyı bölgelerde yaşarlar. Dokuz kadar türü bilinir. Baş lateral olarak yassıdır. Çekiç veya tokmağı andırır. Gözler uzantıların uç kısımlarında yerleşir. Gözler ve diğer açıklıklar diğer köpekbalıklarınınkinden daha fazladır. Çekiç başları büyük olasılıkla bu hayvanların duyu yeteneklerini arttırır. Spirakulum bulunmaz. En fazla 4-5 metre olurlar. Her türlü deniz hayvanı ile beslenirler. Yavrular tam gelişmiş olarak doğarlar. Tehlikeli olarak kabul edilirler.

123 Örnek tür: Sphyrna zygaena (Çekiç başlı Köpekbalığı): Boyları 4 metredir. Yan taraflarda iri gözleri taşıyan genişleşmiş loplarla çekiç şeklinde olan başları, yay şeklinde kavislidir. Ovovivipardırlar. Bir defada yavru doğururlar. Tüm denizlerin sıcak kısımlarında yaşar. Ülkemizde de görülen bir türdür.

124

125

126 5.Familya. Squalidae (Dikenli Köpekbalıkları, Camgözler): Atlantik, Hint ve Pasifik okyanuslarında subtropiklerde yaşarlar. Her iki dorsal yüzgeçleride ön tarafta dikenli olup oluk taşımazlar. Anal yüzgeçleri yoktur.

127 Örnek tür: Squalus acanthias (Camgöz): Boyları 1,5 metre kadar olan, avlanma ve göç sırasında binlercesinin bir araya geldiği sürüler oluşturan balıklardır. Dorsal yüzgeçlerinin arkasında küçük zehir bezleri vardır. 24 yıl yaşarlar. Ovovivipardır. Bir defada 4-8 yavru doğurur. Eti lezzetlidir ve yenir. Ekonomik değeri vardır. Dünyada en çok yayılan türdür.

128

129

130 6.Familya. Triakidae (Tazı Köpekbalıkları): Küçük ve orta boylu köpekbalıklarıdır. Oval gözleri, hızlı, hareketli göz kapakları, burun delikleri önünde bulunan deri katlanmaları, dikensiz iki büyük dorsal yüzgeçleri en belirgin özellikleridir. Anal yüzgeçleri vardır. Tüm sıcak denizlerin ılıman bölgelerinde yaşarlar. Bentik ve pelajik omurgasızlar ve kemikli balıklarla beslenirler.

131

132 Mustelus vulgaris (Adi Köpekbalığı, Tazı köpekbalığı): Boyları 2 metredir. Renkleri grimsi kahverengidir ve sırtında mozaik şeklinde beyaz benekler vardır. Atlas okyanusu ve Akdenizde yaşarlar. Ülkemiz sahillerinde en çok görülen türdür.

133 7.Familya. Pristiophoridae (Testere dişli Köpekbalıkları): Geniş bir dağılım gösterirler. Üst çene (rostrum) hafifçe uzamıştır. Çenede gömülü zayıf dişleri vardır. Bu nedenle testere görünümü arz eder. Her bir tarafta uzun birer bıyık bulunur. Dorsal yüzgeçlerde diken yoktur. Testereli vatoz balığına benzerler. Pristiophorus nudipinnis: Solungaç açıklıkları 6 tanedir.

134 Pristiophorus nudipinnis: Solungaç açıklıkları 6 tanedir.

135 8.Familya. Squatinidae (Melek Köpekbalıkları): Vücutları vatoza benzer. Gözler dorsalde yerleşmiştir. Anal yüzgeç yoktur. Solungaç açıklıkları ventraldedir ve 5 tanedir. Spirakulum büyüktür. Ağız hemen hemen terminaldedir. Çeneleri kapan tarzında olup hızlı hareketlidir. Pektoral yüzgeçler baş kısmından ayrıktır.

136 Yüzme esas olarak kuyruk ile gerçekleşir. Ön tarafında bıyıklar bulunan burun delikleri terminal konumludur. Çeşitli deniz hayvanları ile beslenirler. En fazla 2 metre olurlar. Atlantik ve Pasifikde yaşarlar. Örnek cins olarak, Squatina (Melek Köpek balığı) gösterilebilir.

137 6.Ordo: Rajiformes (Batoidea, Vatozlar): Elasmobranşların ikinci büyük sınıfıdır. Vücutları dorso-ventral olarak basıktır. Yüzme hareketi esas olarak yüzgeçlerin dalgalandırılması veya çırpılması ile gerçekleşir. Anal yüzgeçleri yoktur. Esas olarak kıyılarda yaşarlar ama 2700 metre derinliklerde de bulunabilirler. Yaşayan 350 türü bilinmektedir.

138 1.Familya. Pristidae (Testere balıkları, Testereli vatozlar): Vücutları köpekbalıklarına benzer. Rostrum (üstçene) öne doğru uzamıştır ve yassı bir kama şeklini almıştır. Yanlarda diş benzeri kalkerli kıkırdaktan sivri pullar bulunur. Atlantik, Hint ve Pasifik okyanuslarında yaşarlar. Kıyı sularında yaşadıklarından haliçlere ve nehirlere sokulabilirler. İnsanlar tarafından besin olarak tüketilirler. Boyları altı metre kadar olabilir. Genellikle insanlar için zararsızdırlar.

139 Örnek tür: Pristis pectinata (Küçükdişli testere balığı)

140 2.Familya. Rhinobatidae (Gitar balıkları): Atlantik, Hint ve Pasifik okyanuslarında yaşarlar. Haliçlere ve nehirlere sokulabilirler. Vücut şekilleri köpekbalıkları ile vatozlar arasında ara form olarak kabul edilir.

141 Bunlar Kürekburunlu köpekbalıkları olarak da bilinirler. Çenelerinde çok sayıda küçük dişer bulunur. Önemli ticari türleri vardır. Ovovivipardırlar (canlı doğuran). Yavrular tam gelişmiş olarak doğarlar. Esas olarak yumuşakçalar ve kabuklular ile beslenirler. Örnek cins: Rhinobatos

142 3.Familya. Torpediniidae (Elektrikli vatozlar): Pektoral yüzgeçlerinin kaidesindeki solungaç kaslarının elektrik üreten Elektrik organlarına dönüştüğü ilginç türlerdir. Ortalama voltluk elektrik üretebilirler. Elektrik şokları avlarını sersemletir. Bazen de öldürücü olabilir. Boyları 60 cm- 1 metre arasındadır. Derileri yumuşaktır.

143 Yavaş hareket ederler ve kuma gömük yaşarlar. Bu sayede de yakından geçen hayvanları tuzağa düşürürler. Ovovivipardırlar. Bir yıldan fazla süren bir gebelikten sonra ilkbahar ve yaz aylarında yavrularını canlı doğururlar. Yüzmede pek etkili değillerdir bunu sebebi de vücutlarını elektrik organlarının kaplamasıdır. Yüzme fonksiyonunu kaudal yüzgeç üstlenir.

144 Örnek tür: Torpedo torpedo (Benekli elektrikli vatoz)

145 4. Familya. Dasyatidae (İğneli vatozlar): Atlantik, Hint ve Pasifik okyanuslarında yaşarlar. Esas olarak denizlerde, bazen acısu ve tatlısularda yaşarlar. Dorsal yüzgeç ya yoktur ya da az gelişmiştir. Kaudal yüzgeç yoktur. Kuyruk uzun ve kamçı şeklindedir.

146 Çoğu türün kuyruğunda insanlar için acılı ağrılara sebep olan en azından bir tane uzun zehirli dikenleri vardır. Boyları 4 metre kadar olabilir. Ovovivipardırlar. Yavrular tam gelişmiş olarak doğarlar. Örnek tür: Dasyatis pastinaca (Adi iğneli vatoz)

147

148 5.Familya. Myliobatidae (Şeytan vatozları): Kuyrukları kamçı şeklindedir. Çeneleri kuvvetlidir. 1-3 tane zehirli dikenleri vardır. Gözler rostrumun yan taraflarında karşı karşıya bulunurlar. Atlantik, Hint ve Pasifik okyanuslarında yaşarlar. Ovovivipardırlar. 2-6 tane yavruyu tam gelişmiş olarak doğarlar. Solungaç plakları kalburu andırır. Bu sayede plankton süzerler. Boyları 6 metre kadar olabilir. İnsanlar için zararsız balıklardır.

149 Örnek cins: Manta Manta vatozu (Manta birostris), kanatlarının (pektoral yüzgeç ya da göğüs yüzgeci) 6.7 metreye ve ağırlığının da 1,350 kilograma kadar ulaşabiliyor olması nedeniyle, vatozların en büyüğüdür.kanatlarınınyüzgeçvatozların Manta vatozu için dev manta ya da yalnızca manta isimleri de kullanılabilir.

150 6. Familya. Rajidae (Adi vatozlar): Bütün okyanuslarda yaşayabilen bentik vatozlardır. Bazı türleri acısulara da girerler. Disk kabaca dört köşelidir. Ağız enine veya yay şeklinde, çok sayıda dişlidir. Kaudal kaslardan gelişmiş zayıf elektrik organları vardır. Ovipardırlar. Yumurtalar uzun kapsüller içinde bırakılır. Kanat şeklindeki yüzgeçleri insanlar için lezzetli ve değerli deniz ürünü olarak tüketilir.

151 Örnek tür: Raja clavata (Adi vatoz, Tırpan)

152 7. Familya. Potamotrygonidae (Tatlısu dikenli vatozları): Güney Amerika ve G.Doğu Asyadaki tatlısularda yaşarlar. Kanlarında çok az üre bulunur. Örnek cins: Potamotrygon

153 2. Subklass: Holocephali Tek ordo ve 3 familya içerir. Subklassın özellikleri, takımın özellikleri ile aynıdır. 1.Ordo: Chimaeriformes (Denizkedileri, Denizsıçanları, Kimeralar) 1.Familya. Callorhinchidae (Saban burunlu denizkedileri) 2.Familya. Chimaridae (Kısa burunlu denizkedileri, Sıçan balıkları) 3.Familya. Rhinochimaeridae (Callorhinchidae, Uzunburunlu kimeralar)

154 1. Familya. Chimaridae (Kısa burunlu denizkedileri, Sıçan balıkları): Vücut bir kediyi veya sıçanı andırdığı için bu isim verilmiştir. Solungaç yarıkları ayrı ayrı dışarı açılmaz. Kloak ve spirakulum yoktur. Erginleri neredeyse tamamen pulsuzdur. Üst çeneleri kafataslarına yapışıktır. Kuyruk ince uzun bir kamçı şeklindedir. Soğuk okyanus sularında 1800 metre kadar derinliklerde yaşarlar. 25 kadar türü bilinmektedir. Üç familyası vardır.

155 Örnek türler: Hydrolagus affinis

156 2.Familya. Callorhinchidae (Saban burunlu kimeralar): Güney yarımkürede yaşarlar. Uzun ve bükülebilir rostrum çengelsi bir yapı taşır. Kuyruk heteroserk yapıdadır. Tek cinsi ve üç türü vardır. Örnek cins: Callorhinchus

157 3.Familya: Rhinochimaeridae (Callorhinchidae, Uzunburunlu kimeralar): Üç cins ve sekiz türü vardır. Subtropik ve tropik denizlerde metre arasında yaşarlar. Rostrumları uzun ve sivridir. İlk dorsal yüzgeç kalkık ve güçlü bir zehirli dikene sahiptir. Kuyruk difiserk şeklindedir. Ovipardırlar. Örnek cins: Rhinochimaera

158


"KIKIRDAKLI BALIKLAR. Bu sınıfa köpek balıkları, vatozlar ve deniz kedileri (veya deniz sıçanları) dahildir. İskeletleri kıkırdak yapıda olduğu için." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları