Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Bor, periyodik cetvel ü zerinde B simgesiyle g ö sterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil de, tuz.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Bor, periyodik cetvel ü zerinde B simgesiyle g ö sterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil de, tuz."— Sunum transkripti:

1 Bor, periyodik cetvel ü zerinde B simgesiyle g ö sterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil de, tuz şeklinde bulunan Bor madeninin g ö r ü n ü m ü beyaz bir kayayı andırmaktadır. Diğer elementlere karışmaması ve toprağın yaklaşık kırk metre altında bulunması ç ıkarılmasını kolaylaştırmaktadır. Bor, yery ü z ü nde toprak, kayalar ve suda yaygın olarak bulunan bir elementtir. Bor madenini ö nemli kılan en ö nemli ö zelliği ç ok sert olup, y ü ksek ısılara diren ç g ö stermesi ve ayrıca yakıt olarak kullanıldığında y ü ksek enerji ü retmesidir.

2

3 Bor tuzları, 4000 yıl önce ilk kez Tibet’de bulunmuştur. Bor, Mısırlılarda mumyalamada, Romalılarda cam yapımında, antik çağlarda Babilliler ve Etilerde, altın ve gümüş işletmeciliğinde lehim olarak, Eski Yunan ve Romalılarda zemine serpilerek arena temizliği için kullanılmıştır. Bor madeni Avrupa’ya, Tibet’ten Marko Polo tarafından getirilmiştir. 875 yılında ise, Araplar ilk kez bor tuzlarından ilaç yapmışlardır.İlk borik asit; 1700 li yılların başında demir sülfat ile boraksın ısıtılması ile kimya öğretmeni William Homberg tarafından elde edilmiştir.

4 1850 yılında, Fransız mühendis Camille Desmazures’e İstanbul’da alçı taşından yapılmış bir heykel hediye edilmiştir. Fransız mühendis Desmazures, heykel üzerinde yaptırdığı analiz sonucunda, heykelin yüksek oranda boraks içerdiği anlamıştır. Bu şekilde, Anadolu’da bor madeninin varlığı ortaya çıkmıştır. Heykelin yapıldığı maden de Balıkesir’in susurluk ilçesinden getirilmiştir.

5  Türkiye dünya bor üretim miktarı ve oranları bakımında ilk sırdadır. Türkiye’de tek bor üreticisi ve pazarlayıcısı Eti maden dir.  Eti Maden’e ait Kırka, Emet, Bandırma, Bigadiç ve Kestelek işletmelerinde Bor üretimi yapılmaktadır.  Türkiye’de üretimin son 30 yılda ton’dan tonlara ulaşmıştır.  Bor tüketimi en çok B Avrupa, K Amerika ve Asya ülkeleridir.

6 yılları arasında dünya bor üretim oranları (%)

7 Yıllara göre dünya bor tüketimi(Eti Maden i ş letmeleri yıllık faaliyet raporlarından faydalanılarak düzenlenmi ş tir.)

8  Türkiye' de ilk işletmenin, 1861 yılında çıkartılan "Maadin Nizannamesi" uyarınca 1865 yılında bir Fransız şirketine İşletme imtiyazı verilmesiyle, başlamıştır.  Günümüzde ise, kırka(eski ş ehir),bigadiç(balıkesir),emet(kü tahya)ve kestelek(bursa) bor çıkarılmaktadır.  İ lk bor yata ğ ı 1815 yılında Balıkesir’in Susurluk ilçesinde bulunmu ş tur

9 Türkiye’de bor madenlerinin bulundu ğ u ve i ş lendi ğ i alanlar haritası (EMi)

10  Dünya toplam bor madeni rezervlerinin 2/3 si ülkemizdedir.  Türkiye’nin dünya toplam bor rezervi içindeki payı yaklaşık %72.dir  Türkiye rezervinin % 37'si Bigadiç, % 34 Emet, % 28'i Kırka ve % l Kestelek bölgesinde bunmaktadır.  Dünya bor rezervleri içinde gerek miktar gerekse oran bakımından en zengin ülke Türkiye’dir

11 Dünya bor rezerv da ğ ılım oranları (%).(EMi-Rapor, 2007)

12 Maden SahasıTabii Borat Toplam Rezerv (Bin Ton) % B 2 O 3 Bigadiç, Balıkesir Kolemanit,Üleks it Emet, KütahyaKolemanit Kestelek, BursaKolemanit Kırka, EskişehirTinkal T ü rkiye Bor Rezervlerinin Maden Sahalarına G ö re Dağılımı, 2009

13  Dünyada bor üreten en önemli ülkeler dünyadaki mevcut bor rezervlerine sahip olan ülkelerdir. Bu ülkelere başta Türkiye olmak üzere ABD, Rusya, Kazakistan, Çin, Arjantin ve Şili‟dir  Dünya bor rezervi, genellikle üç bölgede toplanmaktadır: Türkiye’yi de içeren Güney-Orta Asya orojenik kemeri Amerika’da Güney-Batı Mojave Çölü Güney Amerika And Dağları kuş ağı  Genel olarak dünya bor tüketimi, bor üreticisi olan ülke ve bor teknolojisine sahip kalkınmış ülkelerde gerçekleştiğini görmekteyiz  Bunun dı ş ında ba ş ta cam sanayi olmak üzere birçok sektörde kullanılmaktadır.

14

15 Ülke Toplam Rezerv (Bin ton B 2 O 3 ) Toplam Rezerv (% B 2 O 3 ) Türkiye A.B.D Rusya Çin Arjantin Bolivya Şili Peru Kazakistan Sırbistan-- İran Toplam *ROSKILL 2010 verilerine g ö re hazırlanmıştır. Bor Rezervlerinin Ülkelere Göre Da ğ ılımı

16 -Dünya bor kullanımının sektörel dağılım oranları (%) -Türkiye’de bor kullanımının sektörel dağılım oranları (%)

17 Yakın bir gelecekte ş u anda motorlu araçlarda kullanılan petrolün (benzin, mazot) alternatifi "bor" madeni olaca ğ ını bilim adamları ifade etmektedir. Dünyanın 400 yıllık ihtiyacını tek ba ş ına kar ş ılayacak 2.5 milyar tonluk bor madeni ülkemizde mevcuttur Avrupa'ya hammaddeyi 140 dolara satıyoruz. 667 dolar fazlası ile 817 dolara satın alıyoruz. Yıllık kaybımız 150 milyon dolardır. Yani bordan kazanılan 300 milyon doların yarısı sadece deterjan sanayiinde kullanılan (sodyum perborat)'a gidiyor. ABD ve AB, Türkiye'yi bir bor deposu olarak görmektedir. İ ç piyasada 250 dolar olan boru dı ş arıda 140 dolara satıyoruz. Dünya piyasasında satılan borun yüzde 88'i Türk malıdır. Ama kazanan ABD'li firmalardır.

18  Bor mineralleri ve rafine bor ürünleri çok geniş ve farklı alanlarda kullanılmaktadır.  Çeşitli alanlarda ekonomik olarak kullanılan bor minerali ve bileşiklerinin kullanım alanları günlük yaşamımıza ve sanayinin her alanına girmiş olup, gün geçtikçe daha da artmaktadır.  İşte 400'den fazla üründe "olmazsa olmaz" denilen borun hayatımızdaki yeri :

19 Ahşap Koruma: Bakteri ve çürümeye karşı koruyucu ve alev geciktirici olarak kullanılmaktadır.

20 Askeri & Zırhlı Araçlar: Zırh Plakalar, Seramik Plakalar, Ateşli Silah Namluları, Çelik Yelek

21 Askeri Amaçlı Kullanımı: Jet ve roket motorlarının iç kısımlarında, askeri zırhlı teçhizatta zırh ve roket yakıtı olarak bor bile ş ikleri kullanılıyor.

22 Atık Temizleme: Sodyum borohidrat, atık sulardaki civa, kur ş un, gümü ş gibi a ğ ır metallerin sulardan temizlenmesi amacıyla kullanılmaktadır.

23 ısıya dayanıklı cam cam yapımında cam hamuruna %5 oranında borik asit konulur. Cam Elyafı ve Borcam:

24 Cam Sanayi: Borosilikat Camlar, Laboratuar Camları, Uçak Camları, Borcam, Pyrex, İzole Cam Elyafı, Tekstil Cam Elyafı, Optik Lifler, Cam Seramikleri, Şişe, diğer Düz Camlar, Otomotiv Camları vb

25 Deterjan Sanayinde: Farklı formüllerle deterjan sanayinde kullanılan bor, ev temizlik malzemelerinde, bulaşık ve çamaşır deterjanlarında da kullanılıyor. Borun, ağartıcı ve bakterilere karşı koruyucu özelliği bulunuyor.

26 Elektronik ve Bilgisayar Sanayi: Mikro Chipler, LCD Ekranları, CD- Sürücüleri, Akım Levhaları, Bilgisayar Ağlarında; Isıya- Aşınmaya Dayanıklı Fiber Optik Kablolar, Yarı İletkenler, Vakum Tüpler, Elektrik Kondansatörleri, Gecikmeli Sigortalar, Lazer Printer tonerleri vb

27 Enerji Sektörü: Cep telefonu ve telsiz bataryaları, Güneş Enerjisinin Depolanması, Güneş Pillerinde Koruyucu olarak, Hücre Yakıtları vb.

28 Enerji Üretimi ve Isı Depolama: Isısal depolama pillerindeki, Sodyum Sülfat ve su ile yaklaşık %3 ağırlıktaki boraks dekahidratın kimyasal karışımı gündüzün güneş enerjisini depolayıp gece ısınma amacıyla kullanılabilmekted ir.

29 Fotoğrafçılı k ve Görüş Sistemleri: Kamera ve Mercek Camları, Fotoğraf Makinaları, Dürbünler, Banyo ve Film İmalatları

30 Füze / Uçu ş Yakıtları : Bor kimyasalları özellikle füze yakıtı olarak kullanılmaktad ır. Sodyum tetraborat, özel uygulamalarda yakıt katkı maddesi olarak kullanılmaktad ırlar.

31 Havai fişeklerde: Havai fişekler ve işaret fişeklerinde (kuvvetli yeşil ışığından dolayı),

32 İ laç ve Kozmetik Sanayi: Dezenfekte Ediciler, Antiseptikler, Di ş Macunları, Lens Solüsyonları, Kolonya, Parfüm, Ş ampuan vb.

33 ileti ş im Araçlarında: Cep Telefonları, Bilgisayar Modemler, Televizyonlar, Radyo vb.

34 Son zamanlarda Çimento üretiminde, bor kullanımı betonun dayanıklılı ğ ını arttırıyor. Borlu çimento, özellikle "beton yol" ve "baraj" in ş aatında tercih ediliyor. İ n ş aat-Çimento Sektöründe :

35 Kağıt Sanayi: Beyazla tıcı olarak

36 Kauçuk ve Plastik Sanayi: Naylon vb Plastik Malzemeler vb.

37 Kimya Sanayi: Flotasyon İlaçları, Banyo Çözeltileri, Yanmayan ve Erimeyen Boyalar, Tekstil Boyaları, Yapıştırıcılar, Soğutucu Kimyasallar, Mürekkep, Pasta ve Cilalar, Kibrit, Kireçlenme Önleyicileri, Dezenfektan Sıvılar, Sabun, Toz Deterjanlar, Toz Beyazlatıcılar, Parlatıcılar,Mumyalama vb

38 Kozmetik: Bor kullanıldı ğ ı kozmetik ürünlerine de yumu ş aklık, yapı ş kanlık ve dayanıklılık gibi ekstra özellikler kazandırıyor. Günlük ya ş amda kadınların vazgeçilm ezi fondöten,kapatıcı, ruj, oje gibi birçok ürünün içeri ğ inde bor kullanılıyor.

39 Makine Sanayi: Manyetik Cihazlar, Zımpara ve Aşındırıcılar Kompozit Malzemeler, vb.

40 Nükleer Sanayi: Reaktör Aksamları, Nötron Emiciler, Reaktör Kontrol Çubukları, Nükleer Kazalarda Güvenlik Amaçlı ve Nükleer Atık Depolayıcı olarak,

41 Otomobil Hava Yastıkları, Antifriz: Bor hava yastıklarının hemen ş i ş mesini sa ğ lamak amacıyla kullanılmaktadır. Çarpma anında, hava yastıklarının harekete geçirilmesi için geçen toplam zaman 40 milisaniyedir.

42 Otomobil Sanayi: Hava Yastıklarında, Hidroliklerde, Plastik Aksamda, Yağlarda ve Metal Aksamlarda, Isı ve Ses Yalıtımı Sağlamak Amacıyla, Antifrizle r vb.

43 Sa ğ lık Sektörü: hasta hücrelerin seçilerek imha edilmesine yaraması ve sa ğ lıklı hücrelere zararının minimum düzeyde olması nedeniyle tercih nedeni olabilmektedir. Sa ğ lıklı kemiklerin olu ş umuna, kasların ve beyin fonksiyonlarının geli ş imine yardım eder.

44 Seramik Sektörü: Borun seramik sektöründe kullanımı serami ğ in pi ş me sıcaklı ğ ını dü ş ürüyor. Seramik sırlarındaki yapıyı güçlendiriyor

45 Silah ve Uzay Fırlatma Sistemlerinde Kullanımı: Bor kullanımı sayesinde, a ğ ırlı ğ ı azalan uzay aracının çıkı ş maliyeti 10 misli azalıyor.

46 Spor Malzemeleri: Kayak Aksamları, Tenis Raketleri, Balık Oltaları, Golf Sopaları, Darbe Koruyucular vb

47 Tarımda Gübre Olarak Kullanımı (Mikro besleyici) : Tarımda borlu gübre kullanımı verimi arttırıyor.

48 Tekstil Sektörü: Isıya Dayanıklı Kumaşlar, Yanmayı Geciktirici ve Önleyici Selülozik Malzemeler, İzolasyon Malzemeleri, Tekstil Boyaları Deri Renklendiricileri, Suni İpek Parlatma Malzemeleri, vb.

49 Tıp: Alerjik Hastalıklarda, Psikiyatride, Kemik Gelişiminde ve Artiritte, Menopoz Tedavisinde BNTC Terapi Yöntemiyle Beyin Kanserlerinin Tedavisinde, Manyetik Rezonans Görüntüleme Cihazlarında vb.

50 Ula ş tırma Sektöründe Bor Kullanımı: Motor ya ğ larında bor bile ş iklerinin kullanılması sürtünmeyi sıfıra yakla ş tırıyor ayrıca motorun ömrünü uzatıyor. Lastiklerin içindeki çelik teller de borla güçlendiriliyor.

51 Uzay ve Havacılık Sanayii: Sürtünmeye- Aşınmaya ve Isıya Dayanıklı Malzemeler, Roket Yakıtı, Uydular, Uçaklar, Helikopterler, Zeplinler, Balonlar vb.

52 Yakıt Uygulamalarında Bor: Bor'un uçaklarda ve roketlerde yakıt olarak kullanılması yönünde çalı ş malar devam ediyor. Bor birim hacimde petrole oranla 3-4 kat daha fazla enerji yaratıyor. Böylece bor, çok az ömrü kalan petrol yerine alternatif olarak öne çıkıyor.

53 Bor bile ş ikleri plastiklerde yanmayı önleyici olarak giderek artan oranlarda kullanılmaktadır. Yanmayı Önleyici (Geciktirici):

54

55 Enerji Sektörü: Borların kullanılma oranında artış beklenen stratejik sektörlerden birisi de enerji sektörüdür. Özellikle, hücre yakıtları, enerji depolama ve yakıt olarak borların kullanılma ihtimali çok yüksek olasılık içermektedir. Borların izolasyon ve yangına dirençli malzemelerde kullanımı önemli bir uygulama alanıdır.

56 İ n ş aat Sektörü: Borun önümüzdeki yıllarda önemli miktarda kullanılabilece ğ i bir üretim dalı da çimento sanayiidir.Özellikle depreme dayanıklı, mukavemeti yüksek ve ısıya dayanıklı binaların yapılmasında bor ürünlerinin katkısı çok yüksektir. Isı ve ses izolasyonu açısından da çok önemli bir kullanıma sahiptir.

57  İ stanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Co ğ rafya Bölümü CO Ğ RAFYA DERG İ S İ Sayı 19, Sayfa 59-94, İ stanbul, 2009 STRATEJ İ K B İ R MADEN OLARAK BOR M İ NERALLER İ N TÜRK İ YE İ Ç İ N ÖNEM İ  2. Ulusal iktisat Kongresi / ş ubat 2008 / DEÜ BF iktisat Bölümü / İ zmir – Türkiye BOR MADEN EKONOMSi TÜRKYE’NiN DÜNYA BOR PiYASASINDAK İ YER İ  N.E.ÖLÇEN(2001) ‘ Bor Madeni Nedir?Türkiye de Bor'un Önemi? ‘ Uluda ğ Üniversitesi-tez   (bor hareket derne ğ i) 

58


"Bor, periyodik cetvel ü zerinde B simgesiyle g ö sterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil de, tuz." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları