Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BOR NEDİR ? Bor, periyodik cetvel üzerinde B simgesiyle gösterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BOR NEDİR ? Bor, periyodik cetvel üzerinde B simgesiyle gösterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil."— Sunum transkripti:

1 BOR NEDİR ? Bor, periyodik cetvel üzerinde B simgesiyle gösterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil de, tuz şeklinde bulunan Bor madeninin görünümü beyaz bir kayayı andırmaktadır. Diğer elementlere karışmaması ve toprağın yaklaşık kırk metre altında bulunması çıkarılmasını kolaylaştırmaktadır. Bor, yeryüzünde toprak, kayalar ve suda yaygın olarak bulunan bir elementtir . Bor madenini önemli kılan en önemli özelliği çok sert olup, yüksek ısılara direnç göstermesi ve ayrıca yakıt olarak kullanıldığında yüksek enerji üretmesidir.

2

3 Bor’un Tarihçesi Bor tuzları, 4000 yıl önce ilk kez Tibet’de bulunmuştur. Bor, Mısırlılarda mumyalamada, Romalılarda cam yapımında , antik çağlarda Babilliler ve Etilerde, altın ve gümüş işletmeciliğinde lehim olarak , Eski Yunan ve Romalılarda zemine serpilerek arena temizliği için kullanılmıştır. Bor madeni Avrupa’ya, Tibet’ten Marko Polo tarafından getirilmiştir. 875 yılında ise, Araplar ilk kez bor tuzlarından ilaç yapmışlardır.İlk borik asit; 1700 li yılların başında demir sülfat ile boraksın ısıtılması ile kimya öğretmeni William Homberg tarafından elde edilmiştir.

4 İLK BOR MADENİNİN ANADOLUDAKİ KEŞFİ
1850 yılında, Fransız mühendis Camille Desmazures’e İstanbul’da alçı taşından yapılmış bir heykel hediye edilmiştir. Fransız mühendis Desmazures, heykel üzerinde yaptırdığı analiz sonucunda, heykelin yüksek oranda boraks içerdiği anlamıştır. Bu şekilde, Anadolu’da bor madeninin varlığı ortaya çıkmıştır. Heykelin yapıldığı maden de Balıkesir’in susurluk ilçesinden getirilmiştir.

5 Türkiye dünya bor üretim miktarı ve oranları bakımında ilk
TÜRKİYE’DE BOR ÜRETİMİ & TÜKETİMİ Türkiye dünya bor üretim miktarı ve oranları bakımında ilk sırdadır. Türkiye’de tek bor üreticisi ve pazarlayıcısı Eti maden dir. Eti Maden’e ait Kırka,Emet, Bandırma, Bigadiç ve Kestelek işletmelerinde Bor üretimi yapılmaktadır. Türkiye’de üretimin son 30 yılda ton’dan tonlara ulaşmıştır. Bor tüketimi en çok B Avrupa, K Amerika ve Asya ülkeleridir.

6 2000-2006 yılları arasında dünya bor üretim oranları (%)

7 Yıllara göre dünya bor tüketimi
(Eti Maden işletmeleri yıllık faaliyet raporlarından faydalanılarak düzenlenmiştir.)

8 TÜRKİYE’DE BOR ÇIKARIMI
Türkiye' de ilk işletmenin, 1861 yılında çıkartılan "Maadin Nizannamesi" uyarınca 1865 yılında bir Fransız şirketine İşletme imtiyazı verilmesiyle, başlamıştır. İlk bor yatağı 1815 yılında Balıkesir’in Susurluk ilçesinde bulunmuştur Günümüzde ise, kırka(eskişehir),bigadiç(balıkesir),emet(kütahya)ve kestelek(bursa) bor çıkarılmaktadır.

9 Türkiye’de bor madenlerinin bulunduğu ve işlendiği alanlar haritası (EMi)

10 TÜRKİYE’DE BOR REZERVİ
  Dünya bor rezervleri içinde gerek miktar gerekse oran bakımından en zengin ülke Türkiye’dir   Dünya toplam bor madeni rezervlerinin 2/3 si ülkemizdedir. Türkiye’nin dünya toplam bor rezervi içindeki payı yaklaşık %72 .dir Türkiye rezervinin % 37'si Bigadiç, % 34 Emet, % 28'i Kırka ve % l Kestelek bölgesinde bunmaktadır.

11 Dünya bor rezerv dağılım oranları (%)
.(EMi-Rapor, 2007)

12 Toplam Rezerv (Bin Ton)
Maden Sahası Tabii Borat Toplam Rezerv (Bin Ton)  % B2O3 Bigadiç, Balıkesir Kolemanit,Üleks it 29-31 Emet, Kütahya Kolemanit 28-30 Kestelek, Bursa 6.995 29 Kırka, Eskişehir Tinkal 26 Türkiye Bor Rezervlerinin Maden Sahalarına Göre Dağılımı, 2009

13 DÜNYA DA BOR Dünyada bor üreten en önemli ülkeler dünyadaki mevcut bor rezervlerine sahip olan ülkelerdir. Bu ülkelere başta Türkiye olmak üzere ABD, Rusya, Kazakistan, Çin, Arjantin ve Şili‟dir Dünya bor rezervi, genellikle üç bölgede toplanmaktadır: Türkiye’yi de içeren Güney-Orta Asya orojenik kemeri Amerika’da Güney-Batı Mojave Çölü Güney Amerika And Dağları kuş ağı Genel olarak dünya bor tüketimi, bor üreticisi olan ülke ve bor teknolojisine sahip kalkınmış ülkelerde gerçekleştiğini görmekteyiz Bunun dışında başta cam sanayi olmak üzere birçok sektörde kullanılmaktadır.

14

15 Bor Rezervlerinin Ülkelere Göre Dağılımı
Toplam Rezerv (Bin ton B2O3) (%  B2O3) Türkiye 71.3 A.B.D. 80.000 6.5 Rusya 35.000 2.8 Çin 47.000 3.8 Arjantin 9.000 0.7 Bolivya 19.000 1.5 Şili 41.000 3.3 Peru 22.000 1.8 Kazakistan 8.2 Sırbistan - İran 1.000 0.1 Toplam 100 *ROSKILL 2010 verilerine göre hazırlanmıştır.

16 -Dünya bor kullanımının sektörel dağılım oranları (%)
-Türkiye’de bor kullanımının sektörel dağılım oranları (%)

17 STRATEJİK BİR MADEN BOR
Yakın bir gelecekte şu anda motorlu araçlarda kullanılan petrolün (benzin, mazot) alternatifi "bor" madeni olacağını bilim adamları ifade etmektedir. Dünyanın 400 yıllık ihtiyacını tek başına karşılayacak 2.5 milyar tonluk bor madeni ülkemizde mevcuttur Avrupa'ya hammaddeyi 140 dolara satıyoruz. 667 dolar fazlası ile 817 dolara satın alıyoruz. Yıllık kaybımız 150 milyon dolardır. Yani bordan kazanılan 300 milyon doların yarısı sadece deterjan sanayiinde kullanılan (sodyum perborat)'a gidiyor. ABD ve AB, Türkiye'yi bir bor deposu olarak görmektedir. İç piyasada 250 dolar olan boru dışarıda 140 dolara satıyoruz. Dünya piyasasında satılan borun yüzde 88'i Türk malıdır. Ama kazanan ABD'li firmalardır.

18 BOR’UN KULANIM ALANLARI
Bor mineralleri ve rafine bor ürünleri çok geniş ve farklı alanlarda kullanılmaktadır. Çeşitli alanlarda ekonomik olarak kullanılan bor minerali ve bileşiklerinin kullanım alanları günlük yaşamımıza ve sanayinin her alanına girmiş olup, gün geçtikçe daha da artmaktadır. İşte 400'den fazla üründe "olmazsa olmaz" denilen borun hayatımızdaki yeri:

19 Ahşap Koruma: Bakteri ve çürümeye karşı koruyucu ve alev geciktirici olarak kullanılmaktadır.

20 Askeri & Zırhlı Araçlar:
Zırh Plakalar, Seramik Plakalar, Ateşli Silah Namluları, Çelik Yelek

21 Askeri Amaçlı Kullanımı: Jet ve roket motorlarının iç kısımlarında, askeri zırhlı teçhizatta zırh ve roket yakıtı olarak bor bileşikleri kullanılıyor.

22 Atık Temizleme: Sodyum borohidrat, atık sulardaki civa, kurşun, gümüş gibi ağır metallerin sulardan temizlenmesi amacıyla kullanılmaktadır.

23 Cam Elyafı ve Borcam: ısıya dayanıklı cam cam yapımında cam hamuruna %5 oranında borik asit konulur.

24 Cam Sanayi: Borosilikat Camlar, Laboratuar Camları, Uçak Camları, Borcam, Pyrex, İzole Cam Elyafı, Tekstil Cam Elyafı, Optik Lifler, Cam Seramikleri, Şişe, diğer Düz  Camlar, Otomotiv Camları vb

25 Deterjan Sanayinde: Farklı formüllerle deterjan sanayinde kullanılan bor, ev temizlik malzemelerinde, bulaşık ve çamaşır deterjanlarında da kullanılıyor. Borun, ağartıcı ve bakterilere karşı koruyucu özelliği bulunuyor.

26 Elektronik ve Bilgisayar Sanayi:
Mikro Chipler, LCD Ekranları, CD-Sürücüleri, Akım Levhaları, Bilgisayar Ağlarında; Isıya-Aşınmaya Dayanıklı Fiber Optik Kablolar, Yarı İletkenler, Vakum Tüpler, Elektrik Kondansatörleri, Gecikmeli Sigortalar, Lazer Printer tonerleri vb

27 Enerji Sektörü: Cep telefonu ve telsiz bataryaları, Güneş Enerjisinin Depolanması, Güneş Pillerinde Koruyucu olarak, Hücre Yakıtları vb.

28 Enerji Üretimi ve Isı Depolama:
Isısal depolama pillerindeki, Sodyum Sülfat ve su ile yaklaşık   %3 ağırlıktaki  boraks dekahidratın kimyasal karışımı gündüzün güneş enerjisini depolayıp gece ısınma amacıyla kullanılabilmektedir.

29 Fotoğrafçılık ve Görüş Sistemleri:
Kamera ve Mercek Camları, Fotoğraf Makinaları, Dürbünler, Banyo ve Film İmalatları

30 Füze / Uçuş Yakıtları : Bor kimyasalları özellikle füze yakıtı olarak kullanılmaktadır. Sodyum tetraborat, özel uygulamalarda yakıt katkı maddesi olarak kullanılmaktadırlar.

31 Havai fişeklerde: Havai fişekler ve işaret fişeklerinde (kuvvetli yeşil ışığından dolayı),

32 İlaç ve Kozmetik Sanayi: Dezenfekte Ediciler, Antiseptikler, Diş Macunları, Lens Solüsyonları, Kolonya, Parfüm, Şampuan vb.

33 iletişim Araçlarında: Cep Telefonları, Bilgisayar Modemler, Televizyonlar, Radyo vb.

34 İnşaat-Çimento Sektöründe :
Son zamanlarda Çimento üretiminde, bor kullanımı betonun dayanıklılığını arttırıyor. Borlu çimento, özellikle "beton yol" ve "baraj" inşaatında tercih ediliyor.

35 Kağıt Sanayi: Beyazlatıcı olarak

36 Kauçuk ve Plastik Sanayi:
Naylon vb Plastik Malzemeler vb.

37 Kimya Sanayi: Flotasyon İlaçları, Banyo Çözeltileri, Yanmayan ve Erimeyen Boyalar, Tekstil Boyaları, Yapıştırıcılar, Soğutucu Kimyasallar, Mürekkep, Pasta ve Cilalar, Kibrit, Kireçlenme Önleyicileri, Dezenfektan Sıvılar, Sabun, Toz Deterjanlar, Toz Beyazlatıcılar, Parlatıcılar ,Mumyalama vb

38 Kozmetik: Bor kullanıldığı kozmetik ürünlerine de yumuşaklık, yapışkanlık ve  dayanıklılık gibi ekstra özellikler kazandırıyor. Günlük yaşamda kadınların  vazgeçilmezi fondöten,kapatıcı, ruj, oje gibi birçok ürünün içeriğinde  bor kullanılıyor.

39 Makine Sanayi: Manyetik Cihazlar, Zımpara ve Aşındırıcılar Kompozit Malzemeler, vb.

40 Nükleer Sanayi: Reaktör Aksamları, Nötron Emiciler, Reaktör Kontrol Çubukları, Nükleer Kazalarda Güvenlik Amaçlı ve Nükleer Atık Depolayıcı olarak,

41 Otomobil Hava Yastıkları, Antifriz: Bor hava yastıklarının hemen şişmesini sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Çarpma anında, hava yastıklarının harekete geçirilmesi için geçen toplam zaman 40 milisaniyedir.

42 Otomobil Sanayi: Hava Yastıklarında, Hidroliklerde, Plastik Aksamda, Yağlarda ve Metal Aksamlarda, Isı ve Ses Yalıtımı Sağlamak Amacıyla,  Antifrizler vb.

43 Sağlık Sektörü: hasta hücrelerin seçilerek imha edilmesine yaraması ve sağlıklı hücrelere zararının minimum düzeyde olması nedeniyle tercih nedeni olabilmektedir. Sağlıklı kemiklerin oluşumuna, kasların ve beyin fonksiyonlarının gelişimine yardım eder.

44 Seramik Sektörü: Borun seramik sektöründe kullanımı seramiğin pişme sıcaklığını düşürüyor. Seramik sırlarındaki yapıyı güçlendiriyor

45 Silah ve Uzay Fırlatma Sistemlerinde Kullanımı: Bor kullanımı sayesinde, ağırlığı azalan uzay aracının çıkış maliyeti 10 misli azalıyor.

46 Spor Malzemeleri: Kayak Aksamları, Tenis Raketleri, Balık Oltaları, Golf Sopaları, Darbe Koruyucular vb

47 Tarımda Gübre Olarak Kullanımı (Mikro besleyici) : Tarımda borlu gübre kullanımı verimi arttırıyor.

48 Tekstil  Sektörü: Isıya Dayanıklı Kumaşlar, Yanmayı Geciktirici ve Önleyici Selülozik Malzemeler, İzolasyon Malzemeleri, Tekstil Boyaları Deri Renklendiricileri, Suni İpek Parlatma Malzemeleri, vb.

49 Tıp: Alerjik Hastalıklarda, Psikiyatride, Kemik Gelişiminde ve Artiritte, Menopoz Tedavisinde BNTC Terapi Yöntemiyle Beyin Kanserlerinin Tedavisinde, Manyetik Rezonans Görüntüleme Cihazlarında vb.

50 Ulaştırma Sektöründe Bor Kullanımı: Motor yağlarında bor bileşiklerinin kullanılması sürtünmeyi sıfıra yaklaştırıyor ayrıca motorun ömrünü uzatıyor. Lastiklerin içindeki çelik teller de borla güçlendiriliyor.

51 Uzay ve Havacılık Sanayii:
Sürtünmeye-Aşınmaya ve Isıya Dayanıklı Malzemeler, Roket Yakıtı, Uydular, Uçaklar, Helikopterler, Zeplinler, Balonlar vb.

52 Yakıt Uygulamalarında Bor: Bor'un uçaklarda ve roketlerde yakıt olarak kullanılması yönünde çalışmalar devam ediyor. Bor birim hacimde petrole oranla 3-4 kat daha fazla enerji yaratıyor. Böylece bor, çok az ömrü kalan petrol yerine alternatif olarak öne çıkıyor.

53 Yanmayı Önleyici (Geciktirici):
Bor bileşikleri plastiklerde yanmayı önleyici olarak giderek artan oranlarda kullanılmaktadır.

54 GELECEKTE BORLARIN KULANIMI

55 Enerji Sektörü: Borların kullanılma oranında artış beklenen stratejik sektörlerden birisi de enerji sektörüdür. Özellikle, hücre yakıtları, enerji depolama ve yakıt olarak borların kullanılma ihtimali çok yüksek olasılık içermektedir. Borların izolasyon ve yangına dirençli malzemelerde kullanımı önemli bir uygulama alanıdır.

56 İnşaat Sektörü: Borun önümüzdeki yıllarda önemli miktarda kullanılabileceği bir üretim dalı da çimento sanayiidir.Özellikle depreme dayanıklı, mukavemeti yüksek ve ısıya dayanıklı binaların yapılmasında bor ürünlerinin katkısı çok yüksektir. Isı ve ses izolasyonu açısından da çok önemli bir kullanıma sahiptir.

57 KAYNAKLAR: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü COĞRAFYA DERGİSİ Sayı 19, Sayfa 59-94, İstanbul, 2009 STRATEJİK BİR MADEN OLARAK BOR MİNERALLERİN TÜRKİYE İÇİN ÖNEMİ 2. Ulusal iktisat Kongresi / şubat 2008 / DEÜ BF iktisat Bölümü / İzmir –Türkiye BOR MADEN EKONOMSi TÜRKYE’NiN DÜNYA BOR PiYASASINDAKİ YERİ N.E.ÖLÇEN(2001) ‘ Bor Madeni Nedir?Türkiye de Bor'un Önemi? ‘ Uludağ Üniversitesi-tez (bor hareket derneği)

58 Hazırlayanlar: Piran HAZAR Sevgi ARI


"BOR NEDİR ? Bor, periyodik cetvel üzerinde B simgesiyle gösterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir Doğada serbest element olarak değil." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları