Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 1 ÖĞRETİMDE PLANLAMAVE DEĞERLENDİRME Doç. Dr. Selahattin GELBAL Hacettepe Üniversitesi Eğitim.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 1 ÖĞRETİMDE PLANLAMAVE DEĞERLENDİRME Doç. Dr. Selahattin GELBAL Hacettepe Üniversitesi Eğitim."— Sunum transkripti:

1 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 1 ÖĞRETİMDE PLANLAMAVE DEĞERLENDİRME Doç. Dr. Selahattin GELBAL Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi

2 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 2 Temel Kavramlar  İnsan:Biyo-kültürel ve sosyal bir varlıktır.  1. Biyolojik boyut: İnsanın insan olabilmesi için temel bir neden olarak görülür. Diğer varlıklardan ayıran özelliği ise düşünebilmesidir.  2. Kültürel boyut: İnsanın doğa ile etkileşimiyle oluşur.  3. Sosyal boyut: Diğer insanlar ile etkileşimi sonucu toplumsallaşma süreci ile başlar.

3 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 3 Temel Kavramlar  Eğitim: Bireyin davranışında, kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı kültürleme yolu ile değişme meydana getirme sürecidir.

4 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 4 Temel Kavramlar  Yaşantı: İnsanın diğer insanlarla ve çevresi ile etkileşiminin insanda bıraktığı izlenimdir. İkiye ayrılır:  1: Kazanılmış yaşantı: Bireylerin birbiriyle etkileşimi sonucunda yer alan etkinliklerin tümü.  2. Yaşanılmış yaşantı: Etkileşim içinde yer alan etkinliklerden bireyde kalıcı iz bırakan ve bireyin davranışında değişim oluşturan etkinliklerdir.

5 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 5 Temel Kavramlar  Kültür:Doğanın yarattıklarına karşılık insanoğlunun ortaya koyduğu maddi, manevi her şeydir.  Örn: örf, adet, gelenekler, giyim, yemek, barınma vb.

6 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 6 Temel Kavramlar  Kültürleme:Kültürel değerlerin bireye kazandırılması sürecidir.  Eğitim kavramından daha geniş kapsamlıdır ve doğum-ölüm arasında oluşabilir. Üç alt başlıkta toplanır:  1.Zoraki kültürleme  2. Gelişigüzel kültürleme  3. Kasıtlı kültürleme:

7 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 7 Temel Kavramlar  1. Zoraki kültürleme:Kültürel değerlerin bireye zorla kabul ettirilmesi sürecidir. Tek yönlüdür.  2. Gelişi Güzel Kültürleme:Gelişigüzel yolla kültürel değerlerin bireye kazandırılması sürecidir. Örn. Dini bilgilerin seks ile ilgili bilgilerin öğretilmesi gibi.  3. Kasıtlı Kültürleme:Kültürel değerlerin planlı ve maksatlı bir şekilde bireylere aktarılması sürcidir.

8 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 8 Temel Kavramlar  Kültürlenme:Belli bir toplumun alt kültürlerinden ya da farklı toplumlardan kopup gelen birey ya da grupların buluşması ve bir etkileşim süreci sonunda her iki kültürde de bulunmayan yep yeni bir senteze ulaşılmasıdır.

9 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 9 Temel Kavramlar  Davranış:Genel anlamda organizmanın her hareketidir; ya da organizmanın etkiye karşı verdiği tepkidir.  Eğitim açısından davranışın gözlenebilir, ölçülebilir ve istendik olması gerekir.

10 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 10 Temel Kavramlar  Öğretme:Davranış değişikliğinin okulda planlı ve programlı bir şekilde yapılması sürecidir.  Eğitim ve öğretim:Aralarındaki fark, bireyde davranış değişikliği oluşturma süreci iken, öğretim bu değişikliğin okulda planlı ve programlı şekilde yapılması sürecidir.

11 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 11 Temel Kavramlar  Öğrenme:Yaşantı ürünü ve az çok kalıcı izli davranış değişikliği.  Öğretmen süreci ise öğrenme etkinliklerini yönlendirme ya da klavuzlama işidir.

12 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 12 Temel Kavramlar  Eğitim Bilimi: Çalışma konusu eğitim ve alt dalları olan bilim dalıdır.  1. Program ve öğretim  2. Ölçme ve değerlendirme  3. Yönetim  4. Rehberlik

13 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 13 Temel Kavramlar  Eğitim Programı:Farklı anlamlarda tanımlanmıştır.  Bunlardan bazıları:  - konular listesi  - ders içeriği  - derslerin sıralanması  - okulda ve dışarıda öğretilen her şey vb.

14 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 14 Temel Kavramlar  Eğitim Programı:Genel anlamda, okul içi ve okul dışı etkinlikler ile öğrenci yaşantılarını planlama olarak tanımlanmaktadır.

15 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 15 Temel Kavramlar  Demirel’e göre,  “Öğrenene, okulda ve okul dışında planlanmış etkinlikler yolu ile sağlanan öğrenme yaşantıları düzeneği.

16 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 16 Temel Kavramlar  Program Geliştirme: Eğitim programlarının hedef, içerik, öğretme-öğrenme süreci ve değerlendirme öğeleri arasındaki dinamik ilişkiler bütünüdür.

17 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 17 Temel Kavramlar  Eğitimde Planlama: Genel anlamda, öğretim etkinliklerinin en rasyonel ve düzenli şekilde nasıl yürütüleceğinin önceden ortaya konmasıdır.

18 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 18 Temel Kavramlar  Bir öğretim terimi olarak Plan:belirli eğitim amaçlarına ve program hedeflerine ulaşmak için öğretim etkinliklerinden hangilerinin seçileceğini, bunların öğrencilere niçin ve nasıl yaptırılacağını, ne gibi yardımcı ve tamamlayıcı kaynak ve araçların kullanılacağını, elde edilen başarının nasıl değerlendirileceğini önceden tasarlayıp kağıt üzerinde saptamaktır.

19 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 19 Plan  Planlı ve programlı eğitim-öğretim hem verimli çalışmayı hem de hedefe kısa yoldan ulaşmayı sağlar.  Bir Eğitim Planı:  1.Yıllık Plan  2.Ünite Planı  3.Günlük Ders Planı olmak üçe genelde üçe ayrılır.

20 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 20 Plan  Planlı Çalışmanın Yararları:  1. Eğitim-öğretimde öğretmenin neyi, niçin, ve nasıl okutacağını düşündürür.  2.Programın öğretim yılı içerisinde ve dersin süresinde tamamlanmasına yardımcı olur.  3. Öğretmen ve öğrenciye güven kazandırır.

21 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 21 Planlı Çalışmanın Yararları:  4. Derslere hazırlıklı gelinmesini sağlar.  5. Dersler için uygun araç-gereç ve yöntemlerin seçilmesini sağlar.  6. Öğrencilerin ilgi, ihtiyaç ve yeteneklerine göre yetiştirilmesini sağlar.

22 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 22 Planlı Çalışmanın Yararları:  7. Eğitim-öğretim etkinliklerinin daha sağlıklı değerlendirilmesini sağlar.  8. Öğretmen ve öğrencilere düzenli çalışma alışkanlığı kazandırır.

23 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 23 Plan Çeşitleri  1.Yıllık Plan:Öğretilecek temel konuları ve her konu için kullanılacak ortalama süreyi içeren bir ana taslaktır.  Bir öğretim yılı içerisinde yapılacak tüm öğretim etkinliklerini planlar.

24 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 24 Yıllık Plan Hazırlama  I.Bölüm:  - Öğretim yılı  - Okulun adı  - Dersin adı  - Sınıflar yer almaktadır.

25 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 25 Yıllık Plan Hazırlama  II. Bölüm  1. Süre:Öğretmen bir öğretim yılında dersin haftalık ders saati toplamına göre toplam kaç gün ve kaç sat ders işleyeceğini belirler. Aylara göre haftalık çalışma sürelerini belirler.  2. Konular:Konu başlıkları yazılarak ay ve haftalara göre dağıtım yapılır.

26 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 26 Yıllık Plan Hazırlama  3. Amaçlar: Tebliğler Dergisinde yayımlanan öğretim programlarındaki amaçlar, konulara uygun olarak yazılır.

27 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 27 Yıllık Plan Hazırlama  4. Yöntem ve Teknikler:Öğretimde yaygın olarak kullanılan soru-cevap, gösteri, grup çalışması, rol yapma, benzetim, gbi tekniklerden en çok kullanılan bir veya bir kaçı yazılır.

28 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 28 Yıllık Plan Hazırlama  5. Kaynak, Araç-gereç:Derste kullanılacak araç-gereç ve kaynak kitapların adları yazılır.

29 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 29 Yıllık Plan Hazırlama  6. Deney, gezi, gözlem:Konuların işlenilmesi yapılması düşünülen gezi ya da gözlem çalışmalarının yazılması gerekir.

30 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 30 Yıllık Plan Hazırlama  7. Diğer zümre öğretmenleri ile işbirliği:Diğer dersler ile paralelliğin sağlanması ve davranışlar arasında tutarlılık kurulması açısından işbirliği yapılması gerekir.

31 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 31 Yıllık Plan Hazırlama  8. Ödev ve konusu: Yıllık planda öğrencilere verilecek ödev konularının belirlenmesi gerekir. Ödevler özellikle konuların hazırlığının yapılmasında, öğrenilenlerin pekiştirilmesinde konuların tekrar edilmesinde öğrenilenlerin uygulanmasında önem taşır.

32 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 32 Yıllık Plan (Örnek)  I.Bölüm:  Öğretim Yılı:……………………………………………  Okulun Adı:…………………………………………….  Dersin Adı:……………………………………………..  Sınıf:…………………………………………………….

33 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 33 Yıllık Plan (Örnek) II.BÖLÜMMAYISNİSANMARTŞUBATOCAKARALIKKASIM Hafta/Saat Konular Amaçlar Yöntemler ve Teknikler Kaynak Araç-Gereç Deney Gezi Gözlem Diğer Zümre Öğretmenleriyle işbirliği Ödev ve Konusu Yazılı Değerlendirme Düşünceler

34 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 34 III.Bölüm:  Ders ya da zümre öğretmenlerinin  Adı,  Soyadı,  İmzası  Okul Müdürünün:  Adı,  Soyadı,  İmzası

35 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 35 Ünite Planı Öğretmenin gözetimi ve denetimi altında, öğrencilere belirli bir süre içerisinde ve eğitim amaçlarına uygun olarak bir takım bilgi, beceri veya anlayışları kazandırmayı öngören belli bir konu ya da sorun çerçevesinde düzenleniş türlü etkinlikleri, öğrenme yaşantılarını ve değerlendirme çalışmalarını kapsayan ayrıntılı ders planıdır.

36 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 36 Ünite Planı (Örnek) I. Bölüm Ünite Adı ve Numarası Sınıfı Süre

37 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 37 Ünite Planı (Örnek) II. Bölüm AmaçlarÜnitenin Bölümleri Yöntem ve Teknikler Kaynak, Araç ve Gereçler Gezi, Gözlem, Deney ve Ödevler vb.

38 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 38 Ünite Planı (Örnek) Bölüm III Değerlendirme:………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… ……………………

39 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 39 Ünite Planı (Örnek) Bölüm IV: Planın işlenişine ilişkin görüşler: Sınıf Öğretmeninin Okul Müdürünün Adı ve Soyadı: İmzası

40 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 40 Ünite Planı  Ünite planı yıllık plana göre daha ayrıntılı hazırlanmalıdır.   Yıllık planların bölümleri ile ünite planların bölümleri paralellik göstermektedir. Bu nedenle içeriklerinin tutarlı olması gerekir.  Ünite ile birlikte bir ünite testi hazırlanması öğrenme eksikliklerinin belirlenmesi açısından önemlidir.

41 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 41 Ünite Planı  Ünite planında, yıllık plandan farklı olarak ünite sonunda başarının nasıl ölçüleceği /değerlendirileceği yazılmalıdır.

42 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 42 Günlük Plan  Bir günde işlenen bütün derslere ilişkin öğren-öğretme etkinliklerinin tasarlanmasıdır.

43 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 43 Neden Günlük Plan Hazırlanmalıdır?  1. Konuların içeriği ile etkinliklerin planlanmasını sağlar.  2. Dersin konuları içerisinde önemli görülenlerin saptanmasını sağlar.  3. Zamanın verimli kullanılmasına olanak sağlar.  4. Çalışmaları belgelendirir.

44 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 44 Neden Günlük Plan Hazırlanmalıdır?  5. Değerlendirmeye dayanak sağlar.  6. Ders ve konular arasındaki ilişkileri gösterir.  7. Derslerde sürekliliği sağlar.  8. En uygun yöntem ve tekniklerin kullanılmasına olanak sağlar.

45 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 45 Ders Planı  Bir ders saatinde işlenecek konu ya da konularla ilgili hedef ve davranışlara ulaşmadaki öğrenme-öğretme etkinliklerinin tasarlanmasıdır.  Günlük planlar, ders planlarının birleşiminden oluşur.

46 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 46 Günlük Ders Planı Örneği 1. Uygulama dersi verecek öğrenciler için plan 2. Öğretmenler için plan 3. Öğrenci merkezli yaklaşıma uygun plan

47 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 47 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 1) Dikkat Çekme: Öğretmen dersin başında dikkatini konuya ve kazandırılacak bilgi, beceri ve tavırlara çekmek için bir olay, anı, fıkra ya da espriyle ders başlar.

48 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 48 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 2) Güdüleme-İstekli Kılma: Öğrencilerin işledikleri konuyu niçin öğrendikleri bir tartışma ortamıyla ortaya konur.Öğretmen bu derste öğrenilecek davranışların ya da becerilerin bir sonraki derste ve hayatta nasıl işe yarayacağını ortaya koyar. Örnekler verir;ancak verilen örnekler öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri ile ilgili olmalıdır.

49 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 49 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 3) Gözden Geçirme: Derste kazandırılacak hedef ve davranışlar bu basamakta öğrenciye sunulur. Ayrıca, neyi, nasıl kazanacakları konusunda öğrencilerin bilgi sahibi olmaları gerekir. Böyle olunca öğrenciler dersi daha çok ilgiyle izlerler.

50 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 50 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 4) Hedef-Davranış Söyleme: Öğrenciyi hedeften haberdar etmek için işlenecek konunun ve kazandırılacak davranışların neler olduğu söylenmelidir.

51 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 51 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 5) Geçiş-Açıklama: Dersi geliştirme bölümüne girmeden önce ya da dersin geliştirme bölümünde yeni davranışların kazandırılması sırasında öğretmen tarafından yapılan açıklamaların ve kullanılan araç-gereçlerin sunulduğu basamaktır. Öğretmenin örnek davranışı sunması, daha sonra öğrencilerden yapmalarını istemesi.

52 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 52 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 6) Geliştirme-Sunu: Öğrenciye kazandırılacak beceri ve davranışların uygulanmasının yapılacağı her türlü etkinlikleri kapsar. Bu uygulama yapılırken bazı hususlara dikkat edilmelidir:

53 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 53 Geliştirme - Sunu a) Uygun öğretme stratejisi, yöntem ve teknik kullanılmalı,

54 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 54 Geliştirme - Sunu b) Konular ve sorular basitten bileşiğe, somuttan soyuta doğru olmalı

55 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 55 Geliştirme - Sunu c) Öğrencilere sorulacak sorular önceden saptanmalı.

56 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 56 Geliştirme - Sunu d) Sorulara doğru cevap gelmiyorsa ipuçları belirlenmeli

57 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 57 Geliştirme - Sunu e) Eksik cevaplar için dönüt ve düzeltme sağlanmalı

58 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 58 Geliştirme - Sunu f) Doğru cevaplar için uygun pekiştireçler verilmeli.

59 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 59 Geliştirme - Sunu g) Öğrencilerin derse katılımı sağlanmalı

60 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 60 Geliştirme - Sunu f) Uygulama ve alıştırma yapmak için yeterli zaman ayrılmalı,

61 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 61 Geliştirme - Sunu i) Kazandırılacak davranışlara uygun araç-gereç kullanılmalı

62 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 62 Geliştirme - Sunu j) Her ünitenin sonunda izleme testi verilmelidir

63 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 63 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 7) Özetleme: Genelde ders bitmeden önce yapılır. Ancak, bilgi aktarırken ve her temel nokta açıklandıktan sonra yapılmasında yarar vardır.

64 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 64 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 8) Ödev verme: Sınıf içi öğrenmeleri desteklemek ve öğrencileri araştırma yapmaya yöneltmek amacıyla ders bitiminden önce ödev verilmesinde yarar görülmektedir.Verilecek ödevlerin nasıl yapılacağı konusunda açıklamaların anlaşılır olması ve örnekler verilmesi yararlıdır.

65 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 65 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 9) Tekrar Güdüleme: Öğrencilerin ilgilerinin devamı için ve gelecek derse güdülenmiş olarak gelmelerini sağlamak için yapılır.

66 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 66 Uygulama Dersi Verecek Stajyer Öğretmenlerin Ders Planı Hazırlarken Dikkat Edecekleri Hususlar 10) Kapanış: Dersi sona erdirirken yapılacak kısa deyişler, aktarmalar, kimi zaman da eğitsel oyunlar bu basamakta yer alabilir.

67 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 67 Plan Çeşitleri Eğitim-öğretim çalışmalarında; 1) Ünitelendirilmiş yıllık plan 2) Ders planı olmak üzere iki çeşit plan hazırlanır.

68 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 68 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) Ünitelendirilmiş yıllık plan, öğretim yılı süresince ders vermekle yükümlü olunan sınıflarda, program uyarınca belli üniteleri ya da konuları hangi aylarda yaklaşık olarak ne kadar zamanda işleyeceklerini gösteren, duruma göre zümre öğretmenler kurulu tarafından ortak hazırlanarak ders yılı başında okul yönetimine verilen çalışma planıdır.

69 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 69 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) Ünitelendirilmiş yıllık plan hazırlanırken dikkat edilecek hususlar: a) Plan öğretim yılının başında hazırlanır.

70 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 70 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) b) Ders işlenirken planda yer alan başlıklar dikkate alınır.

71 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 71 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) c) Plan yapılırken zümre öğretmenleri ve şube öğretmenleri okulda, o yıl uygulanacak haftalık ders dağıtım çizelgesinin kesin biçimini almasını bekler.

72 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 72 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) d)Önerilen süre bölümünde her ay hangi sınıfta haftada kaç saat ders okutulacağı belirlenmelidir.

73 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 73 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) e) İşlenecek derslere ait ünitenin kaç konuya ayrılacağının mümkün olacağı ve konunun işlenişi için kaç ders saatine ihtiyacı olacağı saptanır.

74 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 74 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) f) Ünitelendirilmiş Yıllık Plan hazırlanırken zümre öğretmenleri, haftalık ders saatleri toplamına ve aylar, yarıyıl esasına göre bir öğretim yılında toplam kaç gün ve kaç saat ders işleneceğini saptar.

75 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 75 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) g) Ünitelendirilmiş yıllık plan aylara göre haftalık çalışma süresini gösterir.

76 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 76 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) Yapılışı a)Zümre öğretmenler kurulu ve şube öğretmenler kurulunda gezi, gözlem, inceleme, deney, ödev ve değerlendirme çalışmalarının belli hafta veya günlerde toplanıp toplanmadığı araştırılır; bu konuda ortak önlemler alınmasını sağlar.

77 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 77 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) b)Öğretmenler geçmiş yıllardaki uygulamaları da gözden geçirerek, okulun durumuna göre planlarını, kendileri veya zümre öğretmenler kurulu ya da şube öğretmenler kurulundaki diğer öğretmenlerle beraber yaparlar.

78 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 78 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) c) Hazırlanan plan okul müdürüne öğretim yılının başlamasından itibaren 15 gün içinde onaylatılır.

79 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 79 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) d)Öğretmen, ünitelendirilmiş yıllık planın onaylanmış bir örneğini, yararlanmak üzere yanında bulundurur.

80 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 80 Plan Çeşitleri (Ünitelendirilmiş yıllık plan) e)Öğretmenler, özel eğitim gerektiren çocukların ihtiyaçları ve öğrenme hızları doğrultusunda Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) geliştirme birimi ile iş birliğine giderek planlarını güncelleştirirler.

81 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 81 Plan Çeşitleri (Ders planı) Ders planı, bir ders için o dersle ilgili eğitim programlarında yer alan ve birbirleriyle ilişkili öğrenci kazanımlarını (hedef ve hedef davranışlarını) bir ya da birkaç ders saatinde işlenecek konu örüntüsünü, konuya ilişkin deney, tartışma soruları proje ödevleri, uygulama çalışmalarını, ders araç-gerecini içine alan birinci derecede sorumlu olduğu, zümre öğretmenleri ile şube öğretmenlerinin ortak katkısıyla ders öğretmenlerince önceden hazırlanan plandır.

82 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 82 Plan Çeşitleri (Ders planı) Ders Planının yararları: a)Eğitim-öğretim çalışmalarını düzensizlikten kurtarır.

83 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 83 Plan Çeşitleri (Ders planı) b)Öğrenme ve öğretme sürecinin etkili ve verimli kullanılmasını sağlar.

84 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 84 Plan Çeşitleri (Ders planı) c)Her dersin eğitim programına ve konuların özelliklerine uygun olarak işlenmesini sağlar.

85 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 85 Plan Çeşitleri (Ders planı) d)Derslerde sürekliliği sağlar.

86 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 86 Plan Çeşitleri (Ders planı) e)Öğrenme ve öğretme sürecinde gerçekleştirilen etkinlikleri belgeler.

87 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 87 Plan Çeşitleri (Ders planı) f)Eğitim-öğretim sürecinin ve ders programlarının değerlendirilmesine geri bildirim sağlar

88 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 88 Plan Çeşitleri (Ders planı) Ders Planının hazırlanması a) Diğer derslerle olan ilişki kurulmalı, b) İşlenecek konu örüntüsü çıkarılmalı c) Kazanımlar ve davranışlar verilmeli d) Tarih ve tahmini süre e ) Araç-gereç ve kaynak kitap

89 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 89 Plan Çeşitleri (Ders planı) Ders Planının hazırlanması f) Öğrenme-öğretme süreçlerini ilişkin etkinlikler, deney ve gözlemler g)Konun işleneceği sınıftaki öğrencilerin bireysel özellikleri ve farklılıklarının öğretim sürecinde göz önünde bulundurma h)İhtiyaçlarını belirleme ve öğrenme-öğretme yaşantılarında değerlendirme süreci I)Öğrenme-öğretme sürecini değerlendirmeye yönelik ölçme etkinlikleri ve değerlendirme yaklaşımı saptanır.

90 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 90 Ünitelendirilmiş Yıllık Ders Planı Örnek:Kitaptan

91 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 91 Eğitimde Program Geliştirme Süreci Program Geliştirme çalışmalarının en önemli yönü, okul ve okul çevresindeki hayatın ve öğrencilerin geliştirilmesini amaç edinmesidir.

92 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 92 Eğitimde Program Geliştirme Süreci Eğitimde Program Geliştirme: Program öğeleri olan amaç (hedef), içerik, öğretme-öğrenme süreci ve değerlendirme boyutları arasındaki dinamik ilişkiler bütünüdür.

93 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 93 Eğitimde Program Geliştirme Süreci Eğitim programında yer alan hedefler davranışa dönüştürülemezse programda süs olarak kalacaktır.

94 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 94 Eğitimde Program Geliştirme Süreci Hedef: Yetiştirdiğimiz insanda, bulunmasını uygun gördüğümüz, eğitim yoluyla kazandırılabilir nitelikte istendik özellikler.

95 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 95 Eğitimde Program Geliştirme Süreci Amaç: Hedefe ulaşma isteği. Programın içerik boyutundaki amaçlara ulaşmak için ne öğretelim sorusuna yanıt aranır.

96 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 96 Eğitimde Program Geliştirme Sürecinde Yer Alan Ögeler NiçinHedef/Amaç Ne?İçerik Nasıl?Öğretme-Öğrenme Ne Kadar? Ölçme ve Değ. Kalite Kontrol.

97 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 97 Eğitimde Program Geliştirme Ögeleri HEDEFLER EĞİTİM DURUMLARISINAMA DURUMLARI

98 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 98 Eğitim Programının Öğeleri Hedef Boyutu: Bir öğrencinin planlanmış yaşantıları sayesinde kazanması kararlaştırılan davranış olarak ifade edilmeye elverişli özelikler.

99 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 99 Eğitim Programının Öğeleri Eğitim Durumu Boyutu: Öğrenme yaşantılarının planlanması ile etkili öğrenme-öğretme stratejilerinin belirlenmesi.

100 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 100 Eğitim Programının Öğeleri Sınama Durumu Boyutu: Programın hedeflere ulaşması açısından işlerliğini ortaya koyma.

101 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 101 Eğitim Programının Öğeleri 1) Hedef-Davranışlar 2) İçerik 3) Öğretme-Öğrenme Süreci 4) Ölçme Değerlendirme Süreci

102 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 102 I. HEDEF VE DAVRANIŞLAR Hedefler dikey ve yatay olmak üzere iki aşamada ele almaktadır.

103 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 103 Eğitimde Program Geliştirme Süreci Uzak Hedefler Genel Hedefler Özel Hedefler Bilişsel AlanDuyuşsal AlanDevinimsel Alan Dikey Boyut Yatay Boyut HEDEFLER

104 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 104 1) HEDEF VE DAVRANIŞLAR Dikey Hedefler 1) Uzak Hedefler 2) Genel Hedefler 3) Özel Hedefler

105 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 105 Eğitim Sisteminin Hedefleri  a) Uzak hedefler: Devletin siyasi hedefleridir; çerçevesi anayasa ile belirlenmiştir. En genel hali “Çağdaş gelişmiş ülkeler seviyesine çıkarmak”

106 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 106 Eğitim Sisteminin Hedefleri  b) Genel hedefler: Okulun hedefleridir; farklı okul türlerinin ortak hedefleri dışında kendilerine özgü hedefleri vardır. İlköğretim okulu, genel liseler, meslek liseleri, fakülte ve bölümleri gibi.

107 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 107 Eğitim Sisteminin Hedefleri  c) Özel hedefler: Dersin hedefleridir; bir dersin kazanımlarını kapsar. Bir okuldan başarı ile mezun olunabilmesi, okulun bütün derslerinden başarılı olunmasını gerektirir. Dersten başarılı olunabilmesi için ise derste asgari düzeyde başarı sağlanması ile mümkündür.

108 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 108 Yatay Hedefler a) Bilişsel Alan: Öğrenci davranışları, bilgiler ve bilgilerden doğan zihinsel süreçlerle ilgili ise bilişsel alan kapsamı içerisindedir.  Derslerde daha çok öğrencilerin bilişsel alan davranışları kazandırılmaya çalışılmaktadır.

109 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 109 Yatay Hedefler b) Duyuşsal Alan: Sevgi korku, ilgi tutum gibi duyuşsal yönlerin baskın olduğu alan. c) Devinişsel Alan: Zihin ve kas koordinasyonu gerektiren becerilerin baskın olduğu alan.

110 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 110 Hedeflerin Aşamalı Sınıflandırılması  1.00 Bilgi Basamağı  2.00 Kavrama Basamağı – 2.10 Çevirme – 2.20 Yorumlama – 2.30 Öteleme  3.00 Uygulama Basamağı  4.00 Analiz Basamağı  5.00 Sentez Basamağı  6.00 Değerlendirme Basamağı

111 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 111 2) İçerik  Program hedefleri doğrultusunda seçilmiş konular bütünlüğüdür.

112 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 112 İçerik Düzenlemesinde Temel ilkeler a) Somuttan soyuta b) Basitten karmaşığa c) Kolaydan zora d) Yakından uzağa

113 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 113 İçerik Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar 1) Hedefle ilişkili olması 2) Bilimsel açıdan doğruluğu 3) Güncellik 4) İyi organize ve sistematik 5) Önceki öğrenmeler ile kaynaşık 6) Uygulanabilir kullanılabilir. 7) Temel ayrıntıların verilmesi. 8) Önemli konuların tekrarı.

114 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 114 3) Öğretme-Öğrenme Süreci  Hedeflere ulaşmada kullanılacak strateji yöntem ve teknikleri ders içi ve ders dışı etkinlikleri kullanılacak araç ve gereçleri içerir.

115 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 115 4) Ölçme ve Değerlendirme  Her hedef davranış en az bir soru ile yoklanması gerekir. Öğrenme güçlüğü yaşanılan davranışların tespitinde önemlidir.

116 HEDEFLERİN AŞAMALI SINIFLANDIRILMASI

117 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 117  BİLİŞSEL ALAN  DUYUŞSAL ALAN  PSİKOMOTOR ALAN

118 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 118 BİLİŞSEL ALAN DAVRANIŞLARI 1.00 BİLGİ 1.10 Bir alana özgü bilgiler 1.20 Bir alana özgü bilgilerle uğraşmanın araç ve yolları 1.30 Bir alandaki evrensel ögelerin ve soyutlamaların bilgisi 2.00 KAVRAMA 2.10 Çevirme 2.20 Yorumlama 2.30 Öteleme 3.00 UYGULAMA 4.00 ANALİZ 4.10 Ögelere dönük analiz 4.20 İlişkilere dönük analiz 4.30 Örgütleme ilkelerine dönük analiz 5.00 SENTEZ 5.10 Özdeşsiz bir iletişim muhtevası meydana getirme 5.20 Bir plân veya işlemler takımı meydana getirme 5.30 Bir soyut ilişkiler takımı geliştirme 6.00 DEĞERLENDİRME 6.10 İç ölçütlerle değerlendirme 6.20 Dış ölçütlerle değerlendirme

119 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 119 BİLGİ Bir alandaki özel bilgilerin, tanımların, terimlerin, işlem yollarının, ilkelerin, genellemelerin, kuramların hatırlanması. Hatırlama iki şekilde olmaktadır:  Görünce tanıma  Sorulunca söyleme Bilgi düzeyindeki davranışları yoklamak için, kavram, ilke vb. derste ya da ders kitabında geçtiği gibi sorulur. Bu kaynaklarda geçen bilgilerde önemli değişiklikler yapılmaz.

120 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 120 ÖRNEKLER (1.00) Davranış: Divan Edebiyatının nazım türlerini yazma/söyleme Soru: Aşağıdakilerden hangisi Divan Edebiyatı nazım türlerinden değildir? A) KasideB) GazelC) Şarkı *D) TürküE) Rübai Davranış: Verilen bir durumu değerlendirmede hangi ölçütleri kullanacağını yazma/söyleme. Soru: Sizden, bir soru bankasında yer alan Türkçe sorularından bir sınav oluşturmanız isteniyor. Bu sınavda sorulacak soruları seçerken hangi ölçütleri kullanırsınız?

121 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 121 ÖRNEKLER (1.00) Davranış: Belirtilen bir alanla ilgili kuramın dayandığı ilkeleri yazma. Soru: Fizikte "Dalga Boyu" kuramının dayandığı ilkeleri maddeler halinde yazınız. Davranış: Dengelenme kavramının tanımını yazma/ söyleme. Soru: “Bozulan iç dengenin yeniden kurulabilmesi için gereksinimleri giderecek davranışların gösterilmesi” aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır? A) İçdürtüB) RefleksC) Tepki D) MotivasyonE) Dengelenme

122 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 122 KAVRAMA Bilgi düzeyinde öğrenilmiş bilgilerin,  birey tarafından anlamlandırılması, anlamının çözülmesi,  başka bir biçimde ifade edilmesi,  yorumlanması, neden-sonuç ilişkilerinin kurulması,  bilinenlerden yararlanarak bilinmeyenler  hakkında tahminde bulunulması istenir. Kavrama düzeyindeki davranışlar yoklanırken verilen ve istenen durumlar derste ya da kaynaklarda geçenlerin benzeri olmalıdır.

123 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 123 ÖRNEKLER (2.00) Davranış: Verilen bir tablodaki verileri g rafikle gösterme. Soru: Aşağıdaki tabloda yılları arasında ülkemize gelen turistlerin ülkelere göre dağılımı verilmiştir. Bu verileri, uygun bir grafik ile gösteriniz.

124 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 124 ÖRNEKLER (2.00) Davranış: Verilen bir durumun nedenini yazma/söyleme. Soru: Ön Asya'da yapılan bir kazıda bulunan M.Ö yılına ait bazı eserlerin M.Ö yılına ait eserlere benzediği görülmüştür. Aşağıdakilerden hangisinin ortaya konması, bu Ön Asya uygarlığının Orta Asya uygarlığından etkilendiğine bir kanıt olabilir? A) Bulunan eserlerin aynı tarihi devire ait olduğunun B) Ön Asya uygarlığını yaratanların Orta Asya'dan geldiklerinin C) Orta Asya uygarlığının ileri bir uygarlık olduğunun D) Ön Asya uygarlığının başka uygarlıkları etkilemediğinin E) Ön Asya'da bulunan eserlerin daha çeşitli olduğunun (B)

125 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 125 ÖRNEKLER (2.00) Davranış: Verilen bir durumun gelecekte doğurabileceği sonuçları yazma/söyleme. Soru: Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri arasındaki günümüzdeki ticari gelişmelere bakarak, gelecekte bu gelişmelerin nasıl bir görünüm alabileceğini gerekçesiyle açıklayınız.

126 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 126 UYGULAMA Daha önceki basamaklarda öğrenilmiş olan ilke, genelleme, yöntem ve kuramlara ait bilgilerin yeni durumlarda kullanılmasıdır.  Öğrenci, karşılaştığı yeni durumu yorumlayıp problemi kavrayabilmeli  problemin çözümü için daha önceki bilgilerinden hangisini kullanması gerektiğini görebilmeli  problemi çözebilmelidir.

127 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 127 Uygulama düzeyindeki davranışları yoklarken verilen durum tamamen yeni olmalıdır.  Derste ya da pratikte karşılaşılması mümkün olmayan farazi durumlar yaratılıp, bu durumlarla ilgili problemler sorulabilir.  Derste öğretilmiş ya da pratikte karşılaşılan bir durumun önemli ögeleri değiştirilerek yeni hale getirilebilir.  Öğrencinin henüz öğrenmediği yukarı sınıf konularından, öğrenilmiş olan bilgilerin uygulanmasıyla çözülebilecek durumlar düzenlenebilir. UYGULAMA

128 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 128 ÖRNEKLER (3.00) Davranış: Verilen yeni bir durumla bu durumun sonucu arasında ilişki kurma. “Bir araştırmada biri 5, diğeri 50 liralık olan aynı büyüklükteki iki puldan 50 liralık olanın daha büyükmüş gibi algılandığı görülmüştür.” Bu gözlem, aşağıdaki yargılardan hangisini destekleyen bir kanıt olabilir? A) Nesneler gerçek boyutlarından daha büyük olarak algılanır. B) Nesnelerin algılanan yönleri kişiden kişiye değişme gösterir. C) Nesnelerin boyutlarını algılamak tümünü algılamaktan daha güçtür. D) Nesnelerin taşıdığı değişim değeri algılamayı etkiler. E) Nesnelerin aynı boyutlarda olması algılanmalarını güçleştirir. (D)

129 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 129 ANALİZ Karmaşık bir bilgi bütününün veya bir sistemin ögelerini, ögeleri arasındaki ilişkileri ve yapısal ilkeleri bulup ortaya çıkarma davranışlarını içerir. Analiz basamağında öğrenciden  verilen bir bilgi bütünü ya da bir sistemdeki yapıyı oluşturan ögeleri sınıflandırması;  açıkça ifade edilmemiş durumları ortaya çıkarması;  bir sistem ya da bilgi bütünündeki düzeni, sırayı öncelik- sonralık ilişkilerini ortaya çıkarması;  bütünü meydana getiren ilkeyi tanımlaması beklenir.

130 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 130 ANALİZ Analiz basamağındaki davranışların ölçülmesi önceki basamaklara göre daha güçtür. Bu basamakta da verilen durum öğrenci için yeni olmalıdır. Analiz basamağındaki davranışların ölçülmesinde kısa cevaplı sınavlar ve yazılı yoklamalar daha kullanışlıdır.

131 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 131 SENTEZ Sentez, parçalardan ve ögelerden belli bir yapısal düzene sahip bir ürün meydana getirmektir. Sentez, çok yönlü düşünme ve yaratıcılık gerektirir. Bu basamakta ortaya konan ürünün yeni ve orijinal olması ve amacına hizmet etmesi gerekmektedir.

132 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 132 SENTEZ Sentez basamağında gösterilen davranışların öğrenci için yeni olması gerekmektedir. Bu davranışların ölçülmesi ve puanlanması diğerlerinden daha güçtür. Çünkü, bu basamaktaki problemlerin önceden bilinen kesin bir doğru cevabı yoktur. Bu ürünlere özgünlüğüne, iç tutarlılığına, ortaya konan ürün ya da bilginin problemin çözümü olup olamayacağına ve öğrencinin kendi ürünü olup olmadığına göre puan verilmelidir. Bu davranışların ölçülmesinde yazılı yoklama, ödev ve projeler diğer araçlardan daha uygundur.

133 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 133 DEĞERLENDİRME Değerlendirme, bilgilerin, bilgi edinme yöntemlerinin, fikirlerin, çözümlerin, teori ve benzeri bilişsel ürünlerin değeri hakkında bir amaç için yargıya varabilmektir. Değerlendirmede bir gözlem ya da ölçme sonucu ile bir ölçüt kullanılır. Bir bilişsel ürünün değerlendirilmesi iç ölçütle ya da dış ölçütle yapılır.

134 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 134 DUYUŞSAL ALAN DAVRANIŞLARI 1.00 ALMA 1.10 Farkındalık 1.20 Almaya İsteklilik 1.30 Kontrollü ya da Seçici Dikkatlilik 2.00 TEPKİDE BULUNMA 2.10 Uysal Davranma 2.20 Tepkide İsteklilik 2.30 Tepkide Doyum 3.0 DEĞER VERME 3.10 Bir Değeri Kabullenmişlik 3.20 Bir Değere Düşkünlük 3.30 Adanmışlık 4.0 ÖRGÜTLEME 4.10 Değerleri ile Uyumlulaştırma 4.20 Değer Sistemine Katma 5.0 KİŞİLİK HALİNE GETİRME 5.10 Davranış Ölçütü Haline Getirme 5.20 Karakterlenme

135 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme ALMA Kişi, nesne ve olguların farkına varmazsa onlara karşı bir davranış geliştiremez. Bu basamakta uyarıcıların farkına varması ve onlara dikkat etmesi beklenir. Bu basamaktaki davranışlar, bilişsel alanın bilgi basamağı ile benzerlik gösterir.

136 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme ALMA •En önemli toplumsal sorunları yazma/söyleme • Hangi konuda konuşulduğunu yazma/söyleme •Televizyonda toplumsal sorunlarla ilgili yayınların en az üçünün adını söyleme.

137 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme TEPKİDE BULUNMA Bu basamakta genellikle ilgiler söz konusudur. Kişi uyarıcılara bilinçli tepkide bulunur ve onlarla ilgilenir. İlgilenmekten zevk alır.

138 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme TEPKİDE BULUNMA • Çalışmalara zamanında gelme • Sosyal yardım kolunun etkinlikleri için zaman ayırma • Boş zamanlarında grup çalışmalarına isteyerek katılma

139 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme DEĞER VERME Bu basamak, tutum, değer ve inançlarla ilgilidir. Kişinin uyarıcılara nasıl bir tepkide bulunacağı bu basamakta kestirilebilir. Kişinin duyuşsal tepkileri sınırlı bir kararlılıktan açık bir kararlılığa doğru gitmektedir. Bununla birlikte zaman içinde değişime de uğrayabilir.

140 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme DEĞER VERME • Vatan sevgisi ile ilgili yayınları sürekli olarak izleme • Vatan sevgisini içeren konuşmalar yapma

141 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme ÖRGÜTLEME Kişi yeni değerler, duyuşsal alanla ilgili yeni örüntüler oluşturur. Bu basamağa kadar başkaları tarafından oluşturulmuş değerleri benimserken, bu basamakta tüm değerleri irdeler. Kendince çelişmeyen yeni bir değerler sistemi oluşturur.

142 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme ÖRGÜTLEME • Kendine yöneltilen eleştirileri kızmadan sonuna kadar dinleme • Mesleki sorunları giderici yeni değerler oluşturmaya çalışma

143 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme KİŞİLİK HALİNE GETİRME Bu basamaktaki davranışlar, kişinin karakterini yansıtır. Dünya görüşünü, yaşam anlayışını ortaya koyar. Kişinin tüm yaşamı boyunca oluşturduğu duyuşsal özellikleri, bu basamakta hem tutarlı olmuş hem de kapsam bakımından genişlemiş ve zenginleşmiştir.

144 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme KİŞİLİK HALİNE GETİRME • Haksızlığa uğradığı zaman her durumda yasal yollara başvurma • Doğayı tahrip edenlere her zaman karşı çıkma

145 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 145 DEVİNİŞSEL ALAN DAVRANIŞLARI 1.00 ALGILAMA 1.10 Duyuşsal Uyarılma 1.20 İşaret Seçme 1.30 Çevirme 2.00 KURULMA 2.10 Zihinsel Kurulma 2.20 Bedensel Kurulma 2.30 Duyuşsal Kurulma 3.0 KILAVUZLA YAPMA 3.10 Taklit 3.20 Deneme 4.0 MEKANİKLEŞME 5.0 BECERİ HALİNE GETİRME 5.10 Kararsızlığı Giderme 5.20 Otomatik İcra 6.0 UYUM (DURUMA UYDURMA) 7.0 YARATMA

146 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 146 Öğretme Etkinliğini Uygulama Öğretme Stratejileri  Sunuş Yoluyla Öğretme Stratejisi  Buluş Yoluyla Öğretme Stratejisi  Araştırma Yoluyla Öğretme Stratejisi

147 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 147 Öğretme Etkinliğini Uygulama Sunuş Yoluyla Öğretme Stratejisi Okullarda çok yaygın bir şekilde bilginin aktarılması, kavram, ilke ve genellemelerin açıklanmasında kullanılmaktadır.

148 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 148 Öğretme Etkinliğini Uygulama Sunuş Yoluyla Öğretme İlkeleri  Öğretmen ile öğrenciler arasında yoğun bir etkileşim olmalıdır.  Sunulan bilgiler örneklerle desteklenmelidir.  Bilgiler genelden özele doğru bir sıra ile verilmelidir (Tümdengelim yöntemi).

149 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 149 Öğretme Etkinliğini Uygulama Buluş Yoluyla Öğretme Stratejisi  Buluş yoluyla öğretme stratejisinde öğretmenin temel görevi, öğrenciyi yönlendirmek ve cevabı ona buldurmaktır.

150 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 150 Öğretme Etkinliğini Uygulama Araştırma Yoluyla Öğretme Stratejisi Araştırma yoluyla öğretme stratejisi tümüyle öğrencilerin araştırma ve inceleme yapmalarına ağırlık veren bir öğretim yaklaşımıdır.

151 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 151 Öğretme Yöntemleri  Anlatma  Tartışma  Örnek olay  Gösterip yaptırma  Problem çözme  Bireysel çalışma

152 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 152 Öğretme Yöntemleri Anlatma Yöntemi  Bu yöntem daha çok öğretmen merkezli olup öğretmenin bilgiyi öğrenenlere aktarması sürecini içermektedir

153 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 153 Öğretme Yöntemleri Anlatma Yöntemi Özellikleri  Öğretmen merkezlidir  Aynı anda çok sayıda kişiye bilgi aktarılır.  Dinleyenler konuyla ilgili organize bir görüş kazanır.  Öğrencilere kısa zamanda çok bilgi verilir.  Öğrencilere dinleme alışkanlığı kazandırılır.

154 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 154 Öğretme Yöntemleri Anlatma Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Basit kısa ve tam cümleler kullanılmalı.  Doğru anlatıma ve mesleki terimlerin kullanımına dikkat edilmeli.  Sunu mantıksal bir sırayla verilmeli.  Ses tonu iyi ayarlanmalı.  Uzun süre konuşmamalı, araç ve gereç de kullanılmalı

155 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 155 Öğretme Yöntemleri Anlatma Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Ara sıra sınıf tartışmalarına yer verilmeli.  Anlatımda espri ve tartışmalara yer verilmeli.  Örnekler öğrenci yaşantılarını uygun olmalı.  Küçük gruplarda anlatılanların tartışılması yapılmalı.  Dinlemeyi kontrol etmek için ders sonunda küçük sınav yapılmalı.

156 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 156 Öğretme Yöntemleri Tartışma Yöntemi  Öğrencileri düşünmeye yöneltmek iyi anlaşılmayan noktaları açıklamak ve verilen bilgileri pekiştirmek amaçlanır.

157 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 157 Öğretme Yöntemleri Tartışma Yöntemi Özellikleri  Öğretmen-öğrenci etkileşimi söz konusudur.  Öğrencilerin geçmiş yaşantılardan örnekler vermesini sağlar.  Öğrencilerin bir konu üzerinde kendi düşüncelerini söylemesini ve yorumlamasını sağlar.  Analiz sentez ve değerlendirme gücü kazanır.

158 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 158 Öğretme Yöntemleri Tartışma Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Tartışma konuları önceden hazırlanmalı.  Grup tartışmalarında önce küçük gruplarda sonra da sınıfın genelinde yapılmalı.  Ayrı konular küçük gruplarda tartışıldıktan sonra bütünü tüm grupta tartışılmalı.  Tartışmadaki önemli hususlar önceden tahtaya yazılmalı: (Amaç, cevaplanacak sorular, tartışma tekniği, süre, sonucu.. gibi).

159 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 159 Öğretme Yöntemleri Tartışma Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Dersin bütün zamanı tartışmaya ayrılmamalı.  Öğrencilerin düşüncelerini rahat söylemelerine fırsat verilmeli.  Bütün öğrencilerin katılımı sağlanmalı.  Grup lideri yönetmeli.  Sonuçta özet çıkartmalı.

160 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 160 Öğretme Yöntemleri Örnek Olay Yöntemi  Gerçek hayatta karşılaşılan problemlerin sınıf ortamında çözülmesi yoluyla öğrenmenin sağlanmasıdır.

161 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 161 Öğretme Yöntemleri Örnek Olay Yöntemi Özellikleri  Öğrenci merkezlidir.  Öğrencilerin gerçek durumlarda uygulama yapabilirler.  Öğrenciler problemi çözmeyi, analiz edip sonuca ulaşmayı öğrenirler.

162 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 162 Öğretme Yöntemleri Örnek Olay Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Temel ayrıntılar iyi belirlenmeli.  Örnek olayda temel bir sorun bulunmalı.  Örnek olay hedefler, ilişkiler ve değerler açısından değerlendirilmeli.  Çözüm için ön bilgiler verilmeli. Film gösterimi gibi.  Yönlendirici tartışma soruları hazırlanmalı.  Tartışmada varılan sonuçlar ve öneriler rapor edilmeli.

163 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 163 Öğretme Yöntemleri Gösterip yaptırma Yöntemi  Bir işlemin uygulanmasını, bir araç-gerecin çalıştırılmasını önce gösterip açıklama; sonra da öğrenciye alıştırma ve uygulama yaptırarak öğretme yolu.

164 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 164 Öğretme Yöntemleri Gösterip yaptırma Yöntemi Özellikleri  Gösteri öğretmen merkezli, yapma işlemi de öğrenci merkezlidir.  Bu yöntem daha çok öğrencilerin devinişsel (psikomotor) becerileri kazanmalarında etkilidir.  Öğrenciler becerileri yaparak yaşayarak öğrenirler.

165 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 165 Öğretme Yöntemleri Gösterip Yapma Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Beceriler önce öğretmen tarafından yapılarak gösterilmeli.  Her öğrenciye yeterli zaman ve tekrar verilmeli.  Gerekli araç ve gereçler önceden hazırlanmalı.  Beceriler sırayla ve aşamalı olarak öğretilmeli.  Bir beceri tam öğretilmeden diğerine geçilmemeli.  Önce basit ve yapılabilecek beceriler yaptırılmalı.

166 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 166 Öğretme Yöntemleri Gösterip Yapma Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Gerekli sağlık önlemleri alınmalıdır.  Yapılacak işlemler akış çizelgesinde yazılmalı.  Dersin yapılacağı ortam önceden hazır hale getirilmeli.

167 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 167 Öğretme Yöntemleri Problem çözme Yöntemi  İstenilen hedefe varabilmek için etkili ve yararlı olan araç ve davranışları türlü olanaklar arasından seçme ve kullanma.  Bir problemin çözümünde genelleme ve sentez yapmadan kullanılır.

168 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 168 Öğretme Yöntemleri Problem Çözme Yöntemi Özellikleri  Öğrenci merkezlidir  Öğrencide ilgi ve güdülemeyi arttırır.  Daha kalıcı izli öğrenmeleri oluşturur.  Bilimsel yöntemi kullanmayı öğretir ve bilimsel tutum kazandırır.

169 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 169 Öğretme Yöntemleri Problem Çözme Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  İzlenen yollar tümevarım ve tümdengelimdir. – Tümevarım: Örneklerden, olaylardan ve özel durumlardan başlayarak genel sonuçlara ve kurallara varma yoludur. – Tümdengelim:Genelden özele, yasalardan ve olgulardan olaya kuraldan örneğe geçme yoludur.

170 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 170 Öğretme Yöntemleri Problem Çözme Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Bir problemi çözmede izlenen yol. – Farkına varma – Tanımlama ve sınırlama – Hipotezler/denenceler oluşturma – Veri toplama/analiz etme – Denenceleri test etme – Öneride bulunma

171 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 171 Öğretme Yöntemleri Bireysel Çalışma Yöntemi  Bir öğrencinin bir konuyu yaparak yaşayarak öğrenme yoludur.  Öğrencinin konuyu kendi başına öğrenmek istediği zaman kullanılır.  Araştırma yoluyla ve tam öğrenme yoluyla öğretme yaklaşımlarında ayrıca uygulama, analiz ve sentez düzeylerindeki davranışları kazandırmada kullanılır.

172 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 172 Öğretme Yöntemleri Bireysel Çalışma Yöntemi Özellikleri  Öğrenci merkezlidir  Öğrenci, yaparak yaşayarak öğrenir.  Her öğrenci öğrenme durumunu kendine göre ayarlar.  Öğrenme, öğrencinin ilgi yetenek ve ihtiyaçlarına uygun olarak yapılır.

173 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 173 Öğretme Yöntemleri Bireysel Çalışma Yönteminde Dikkat Edilecek Hususlar  Amaç iyi belirlenmeli  Zaman en iyi şekilde kullanılmalı  İyi bir planlama yapılmalı.  Yazılı araçlardan yararlanmada, – Özet, alt çizme, not alma yapılmalı.

174 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 174 Öğretme Teknikleri  Grupla öğretim  Bireysel öğretim  Sınıf dışı öğretim

175 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 175 Grupla Öğretim Teknikleri  Beyin Fırtınası  Gösteri  Soru-cevap  Drama ve Rol  Benzetim  İkili ve Grup Çalışmaları  Mikro Öğretim  Eğitsel Oyunlar

176 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 176 Bireysel Öğretim Teknikleri  Bireyselleştirilmiş Öğretim  Programlı Öğretim  Bilgisayar Destekli Öğretim

177 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 177 Grupla Öğretim Teknikleri Beyin Fırtınası  Bir konuya çözüm getirmek, karar vermek ve hayal yoluyla düşünce ve fikir üretmek için kullanılan yaratıcı bir teknik.

178 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 178 Grupla Öğretim Teknikleri Beyin Fırtınası Tekniği Özellikleri  Toplantının amacı ya da sorunun ne olduğu belirtilmeli.  Zaman sınırı belirlenmeli, bu süre içinde herkesin katkı getirmesi istenmeli.  Tartışma süresi bitince söylenenler analiz edilmeli, değerlendirilmeli.

179 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 179 Grupla Öğretim Teknikleri Gösteri  İzleyici grubun önünde bir işin nasıl yapılacağını göstermek ya da genel ilkeleri açıklamak için başvurulan bir tekniktir.

180 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 180 Grupla Öğretim Teknikleri Soru cevap  Öğrencilerin düşünme ve konuşma alışkanlıkları kazanmalarını sağlamak amacıyla kullanılan bir tekniktir.

181 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 181 Grupla Öğretim Teknikleri Soru cevap Tekniği Özellikleri  Bütün sınıfı ilgilendiren sorular tüm sınıfa sorulmalı.  Doğru cevaplar anında pekiştirilmeli.Yanlış cevaplar düzeltilmeli.  Öğrencilere sorular rasgele sorulmalı.

182 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 182 Grupla Öğretim Teknikleri Rol Yapma  Öğrencinin kendi duygu ve düşüncelerini başka bir kişiliğe girerek ifade etmesini sağlayan bir öğretme tekniğidir.  Öğrencilerin etkili rol yapmasında yaratıcı düşünme önemlidir.

183 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 183 Grupla Öğretim Teknikleri Drama  Öğrencilerin hangi durumlardan nasıl davranmaları gerektiğini yaşayarak öğrenmelerini sağlayan bir öğretme tekniğidir.

184 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 184 Grupla Öğretim Teknikleri Drama Tekniğinin Özellikleri  Etkili ve dikkatli dinleme yeteneği geliştirir.  Kişinin kendine olan güvenini arttırır.  Anlama yeteneğini ve yaratıcılığı arttırır.  Akıcı konuşmayı geliştirir.  Dile hakimiyet ve iyi ifade yeteneğini geliştirir.  Bilgilerin etkin kullanımını sağlayarak onları pekiştirir.

185 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 185 Grupla Öğretim Teknikleri Drama Türleri  Doğal Drama  Biçimsel Drama  Yaratıcı Drama

186 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 186 Grupla Öğretim Teknikleri Doğal Drama Temel amacı, Bireylere serbest konuşma alışkanlığı kazandırmak, onların duygu ve düşüncelerini kendi sözcükleriyle diledikleri açıklama yapmalarına olanak sağlamaktır.

187 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 187 Grupla Öğretim Teknikleri Biçimsel Drama Duygu ve düşünceleri başka bir kişiliğe girerek ifade etmedir. Önceden hazırlanmayı gerektirir.

188 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 188 Grupla Öğretim Teknikleri Yaratıcı Drama Önceden yazılmış hazır bir metin olmaksızın, katılımcıların kendi yaratıcı buluşları özgün düşünceleri öznel anıları ve bilgilerine dayanarak oluşturdukları eylem durumları ve doğaçlama canlandırmalardır.

189 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 189 Grupla Öğretim Teknikleri Benzetim Sınıf içinde öğrencilerin bir olayı gerçekmiş gibi ele alıp üzerinde eğitici çalışma yapmalarına olanak sağlayan bir öğretme tekniğidir.

190 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 190 Grupla Öğretim Teknikleri İkili ve Grup Çalışmaları Sınıftaki öğrenci sayısına göre en az iki ve en çok sekiz ile on kişinin bir araya gelerek aynı konu üzerinde ortak amaçlarla yaptıkları çalışmaya grup çalışması denir.

191 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 191 Sınıf Dışı Öğretim Teknikleri 1. Gezi 2. Gözlem 3. Görüşme 4. Sergi 5. Proje 6. Ödev

192 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 192 Öğrenme Yaşantıları Sağlama Öğrenme Modelleri A) Tam Öğrenme B) İşbirliğine Dayalı Öğrenme C) Çoklu Boyutlu Zeka Kuramı D) Kavram Haritaları E) Yapılandırmacılık

193 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 193 Öğrenme Yaşantıları Sağlama A. Tam Öğrenme Başarıyı normal dağılım eğrisinden üçgen dağılıma götüren ya da okuldaki % 20 oranındaki beklendik başarıyı %90’lara kadar çıkaran öğrenme modeli.

194 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 194 Öğrenme Yaşantıları Sağlama Tam Öğrenme Modeli Sayıltısı Bloom’a göre öğrenim sürecinin başından itibaren olumlu koşullar sağlandığı zaman herhangi bir kişinin öğrenebileceği bir şeyi hemen hemen herkes öğrenebilir.

195 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 195 Öğrenme Yaşantıları Sağlama Tam Öğrenme Modeli  İpuçları  Pekiştirme  Katılım  Dönüt ve Düzeltme

196 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 196 Tam Öğrenme Modeli İpuçları: Öğrenciye neyin öğrenileceğini açıklayan mesajların tümü

197 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 197 Tam Öğrenme Modeli Pekiştirme: Bir davranışın ortaya çıkma sıklığını arttıran uyarıcılardır.

198 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 198 Tam Öğrenme Modeli Katılım: Öğrencilerin öğrenme sürecine etkin katılması daha kalıcı izli öğrenmeler geçirmelerini sağlar.

199 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 199 Tam Öğrenme Modeli Dönüt/Düzeltme: Öğrenciye eğitimin amaçlarına uygun davranımda bulunup bulunmadığının bildirilmesi.

200 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 200 Tam Öğrenme Stratejisi ÖN KOŞULLAR (GİRDİLER) İŞLEMLER (SÜREÇ) ÖĞRENME ÜRÜNLERİ (ÇIKTILAR) 1.Bilişsel, duyuşsal ve devinişsel düzeyler için her ünitenin hedef ve davranışlarının belirlenmesi 4.İzleme testlerinin verilmesi, eksik öğrenmelerin belirlenerek giderilmesi 7.Öğrenme düzeyini belirleyici testlerin verilmesi. Öğrenme standardı Öğrenme hızı 2.Tam öğrenme standardının ortaya konması %80 öğrencinin en az 70 puan alması gibi 5.Öğretim hizmetinin niteliğinin arttırılması, İpucu, Pekiştirme, Dönüt/Düzeltme Katılım 8.Duyuşsal ürünlerin ortaya çıkarılması. Akademik benlik kavramı Kendine güven.vb. 3.Öğretim niteliğinin belirlenmesi 6.Alternatif öğrenme kaynaklarının seçilmesi 9.Kalite kontrolünün yapılması.

201 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 201 ÖğrenmeYaşantıları Sağlama B. İşbirliğine Dayalı Öğrenme Öğrencilerin küçük gruplar oluşturarak, bir problemi çözmek ya da bir görevi yerine getirmek üzere ortak bir amaç uğruna birlikte çalışma yoluyla konuyu öğrenme yaklaşımıdır.

202 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 202 İşbirliğine Dayalı Öğrenme İşbirliğine Dayalı Öğrenme 4 Grupta toplanabilir: 1) Grup oluşturma: Örgütleme ve davranış normlarını kurabilme ile ilgilidir. Gruplaşabilme becerisini kazandırma ve grup oluşturabilmeyi gerektirir. 2) Görevi yerine getirme: Grup içinde iyi ilişkiler kurma ve etkinlikleri yerine getirme becerisini gerektirir.

203 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 203 İşbirliğine Dayalı Öğrenme 3) Grup çalışmalarını formüle etme: Öğretim malzemesinden en iyi şekilde yararlanma ve öğrenilenlerin kalıcı izli olmasını sağlama becerisi vardır. Özet çıkarma, not tutma, önemli yerleri vurgulama, ilişki kurma gibi. 4) Olgunlaştırma: Grup üyelerinin fikirlerini alma, malzemeyi inceleme, ortak görüş oluşturmada yardımcı olma vardır.

204 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 204 İşbirliğine Dayalı Öğrenme İşbirliğine Dayalı Öğrenme becerilerinde kazandırılmasında dikkat edilecek noktalar: 1)Öğrenciler grup çalışmasının değerini anlamalı. 2)Öğrenciler ne yapacaklarını anlayabilmek için başarılı grup çalışmasıyla ilgili gerekli becerilerden haberdar olmalı.

205 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 205 İşbirliğine Dayalı Öğrenme 3)Öğrenciler öğrendikleri becerileri uygulamalı. 4)Öğrenciler uyguladıklar becerilerin ne olduğunu bilmeli.

206 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 206 İşbirliğine Dayalı Öğretim teknikleri a)Öğrenci Timleri-Başarı Grupları Tekniği: Salvin (1978) tarafından geliştirilen bu teknik altı aşamada uygulanır.

207 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 207 İşbirliğine Dayalı Öğretim tekniği AŞAMALARI 1) Heterojen öğrenci gruplarının oluşturulması. 2) Öğrenme ünitesinin gruba verilmesi. 3) Hangi grup çalışmasının yapılacağının belirlenmesi 4)Grup çalışmasından sonra her öğrenciye test verilmesi ve bireysel olarak yanıtlamalarının istenmesi.

208 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 208 Aşamaları 5) Öğrencilerin aldıkları puana göre başarı sırasına dizilmesi 6) Bireysel başarılar sonucunda grubun topladığı puana göre en başarılı gruba ödül verilmesi.

209 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 209 İşbirliğine Dayalı Öğretim teknikleri b)Tartışma Grubu Tekniği: Sharan ve Lazarowitch tarafından geliştirilmiştir. Aşamaları: 1)Tartışma gruplarının seçilmesi ve ilgi gruplarının oluşturulması. 2)Öğrenme ünitesinin incelenmesi ve ne yapılacağının planlanması

210 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 210 Aşamaları (Devam) 3)Okul içi ve dışındaki kaynaklardan yararlanılması. 4)Sunulacak grup raporunun hazırlanması. 5)Grup raporunun sınıfa sunulması. 6)Grup çalışmasının sınıf tartışmasına açılması ve değerlendirilmesi.

211 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 211 İşbirliğine Dayalı Öğretim teknikleri c)Ayrılıp birleşme Tekniği: Öğrenciler küçük heterojen gruplara ayrılır. Öğrenilecek konular grup üyesi kadar küçük parçalara ayrılır. Her gruptan birer üyenin katılmasıyla bu parçalardan birini hazırlamak üzere yeni gruplar oluşturulur. Sonra üyeler kendi grubuna dönerek bilgi ve becerilerini arkadaşlarına aktarır.

212 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 212 İşbirliğine Dayalı Öğretim teknikleri d)Takım-Oyun-Turnuva Tekniği: Öğrenciler küçük heterojen gruplara ayrılarak öğretmen tarafından belirtilen hedef konuya hazırlanırlar. Amaç grupların turnuvada yarışmasıdır.

213 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 213 Öğrenme Yaşantıları Sağlama C. Çok Boyutlu Zeka Kuramı (Howard Gardner 1983) Gardner zekanın, dil, sözel, matematik gibi sınırlı değil daha çok boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur.

214 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 214 Çoklu Zeka Türleri Çok Boyutlu Zeka Kuramı (Howard Gardner 1983) Zeka türleri 1) Sözel-Dilbilimsel 2) Mantıksal/Matematiksel 3) Görsel/Uzamsal 4) Müzikal/Ritmik

215 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 215 Çoklu Zeka Türleri 5)Bedensel/Duyudevinimsel 6)Sosyal/Bireylerarası 7)Özedönük/Bireysel 8)Doğa

216 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 216 Çoklu Zeka Türleri 1)Sözel-Dilbilimsel: Dil zekası, sözcükleri hem sözlü hem de yazılı olarak etkili biçimde kullanma becerisidir.

217 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 217 Çoklu Zeka Türleri 2)Mantıksal/Matematiksel: Sayıları etkili kullanma, problemlere bilimsel çözümler üretme ve kavramlar arasındaki ilişkileri ayırt etme, sınıflama, genelleme yapma, matematiksel bir formülle ifade etme, hesaplama, hipotez test etme, benzetmeler yapma gibi davranışları gösterme yeteneğidir.

218 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 218 Çoklu Zeka Türleri 3)Görsel/Uzamsal: Üç boyutlu bir nesnenin şekil ve görüntüsünü hayal edebilme ya da dünyayı doğru algılama ve algılama üzerine gördüklerini yansıtabilme yeteneğidir.

219 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 219 Çoklu Zeka Türleri 4)Müzikal/Ritmik: Duyguların aktarımında müziği algılama ve sunmada müziği bir araç olarak kullanma yeteneği.

220 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 220 Çoklu Zeka Türleri 5)Bedensel/Duyudevinimsel: Düşünceleri ve duyguları ifade ederken ve de problemleri çözerken bedeni kullanma yeteneğidir.

221 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 221 ÖğrenmeYaşantıları Sağlama 6)Sosyal/Bireylerarası: İnsanlarla ilişki kurma, diğer bireylerin ruh hallerini, duygularını, güdülenmişliklerini ve niyetlerini anlama ve davranışlarını yorumlama yeteneğine sahip olmadır. Çoklu Zeka Türleri

222 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 222 Çoklu Zeka Türleri 7)Özedönük/Bireysel: Bireyin kendisini, güçlü ve zayıf yönlerini, ruh halini, arzu ve niyetlerini anlama ve de bu doğrultuda yaşamını planlama ve yönlendirme becerisine sahip olma.

223 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 223 Çoklu Zeka Türleri 8)Doğa: Doğal kaynaklara ve sağlıklı bir çevreye ilgi duyma.

224 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 224 Çoklu Zeka Çok Boyutlu Zeka Kuramı ile Ders Planı hazırlarken dikkat edilecek noktalar. 1)Özel hedef ya da konunun belirlenmesi: Diğer planlarda olduğu gibi eğitim için hedefler planlanır.

225 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 225 Çok Boyutlu Zeka Kuramı ile Ders Planı hazırlarken dikkat edilecek noktalar. 2)Anahtar çok boyutlu zeka sorularının sorulması: Hedefi gerçekleştirmek üzere zeka türlerinin nasıl kullanılabileceğini belirlemek için her bir zeka ile ilgili sorular sorulur.

226 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 226 Çok Boyutlu Zeka Kuramı ile Ders Planı hazırlarken dikkat edilecek noktalar. 3)Olasılıkların düşünülmesi: Her bir zekaya yönelik olarak sınıfta kullanılacak, yöntem teknik ve öğretim materyalleri tasarlanır.

227 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 227 Çok Boyutlu Zeka Kuramı ile Ders Planı hazırlarken dikkat edilecek noktalar. 4)Beyin fırtınası: Her bir zeka için kullanılacak öğretim yaklaşımları beyin fırtınası yoluyla belirlenir.

228 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 228 Çok Boyutlu Zeka Kuramı ile Ders Planı hazırlarken dikkat edilecek noktalar. 5)Uygun etkinliklerin seçilmesi: Planlama sayfası tamamlandığında eğitim hedefine uygun yaklaşımlar daire içine alınarak seçilir.

229 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 229 Çok Boyutlu Zeka Kuramı ile Ders Planı hazırlarken dikkat edilecek noktalar. 6)Aşamalı-sıralı ders planının hazırlanması: Seçilen yaklaşımlar kullanılarak hedef ile ilgili ders ya da ünite planı düzenlenir.

230 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 230 Çok Boyutlu Zeka Kuramı ile Ders Planı hazırlarken dikkat edilecek noktalar. 7)Planın uygulanması: Gerekli materyaller hazırlandıktan sonra plan uygulanır.

231 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 231 Çok Boyutlu Zeka Kuramının sınıf içinde uygulanmasında dikkat edilecek noktalar.  Bütün zeka gruplarına eşit derecede önem verilmelidir.  Tüm zekaları geliştirici yada tüm zekaları kullanmaya yönelik faaliyetler hazırlanmalıdır.  Her çocuk kendi güç ve zayıflığıyla derse katılır.

232 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 232 Çok Boyutlu Zeka Kuramında Ölçme ve Değerlendirme Çok boyutlu zekayı sınama özgün sınama yoluyla yapılabilir. Bu tip sınama öğrenci edimlerini değişik yollar ile belgelenmesine dayalıdır.

233 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 233 Çok Boyutlu Zeka Kuramında Ölçme ve Değerlendirme Araçlar:Vaka kayıtları, öğrenciye ait örnek çalışmalar, ses kasetleri, video bantları, fotoğraflar, öğrenci günlükleri, öğrencinin kendi kayıtları, basılı testler, standart testler, görüşmeler, kontrol listeleri, sınıf haritaları ve takvim kayıtlarıdır. (Kısaca öğrenci portfolyosu)

234 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 234 Öğrenme Yaşantıları Sağlama D) Kavram Haritaları Kavram haritaları, öğrenenler için öğrenilecek temel fikirleri ve bunlar arasındaki ilişkileri açık hale getirmekte ve önceki bilgilerle yeni bilgiler arasında anlamlı bağlantılar kurulmasına yardımcı olmaktadır.

235 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 235 Kavram Haritaları Kavram haritaları, insanların nasıl öğrendikleri ile anlamlı öğrenme konuları arasında köprü kuran bir öğrenme- öğretme stratejisidir.

236 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 236 Kavram Haritası Örnekleri Örümcek Balık Kılçığı Sınıflama Olaylar zinciri

237 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 237 Örümcek örneği Başlık (tema) Anafikir Ayrıntı

238 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 238 Balık Kılçığı Büyük Selçuklu devletini yıkılışı Melikşahın ölümü Taht kavgaları Birliğin bozulması Katvan savaşı Oğuz boylarının ayaklanması Sultan sancarın ölümü

239 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 239 Kavram Haritası Örneği (Sınıflama) HAYVAN Kartal Serçe Karga Güvercin KUŞLAR AT DOMUZ İNEK FİL KURT FOK Memeliler TATLI SU TUZLU SU Balıklar Kedi balığı Alabalık Tuna Uskumru

240 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 240 Kavram Haritası Örneği (Olaylar Zinciri)

241 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 241 Öğrenme Yaşantıları Sağlama E) Yapılandırmacılık Yapılandırmacılık öğretimle ilgili bir kuram değil; bilgi ve öğrenme ile ilgili bir kuramdır ve bu kuram, bilgiyi temelden kurmaya dayanır.

242 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 242 Temel Kavramlar  Eğitim: Bireyin davranışında, kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak değişme meydana getirme sürecidir.

243 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 243 Temel Kavramlar  Sistem: En az bir hedefi gerçekleştirmek üzere uygun ve değişik ögelerden oluşan dirik bir örüntüdür.

244 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 244 Temel Kavramlar Sistem kavramındaki, ‘dirik’:” canlılığını sürdüren, sürekli kendisini yenileyen ve gelişen” anlamında, ‘örüntü’:” ögelerden oluşan ve aralarında ilişki olan bir bütün” anlamında kullanılmaktadır.

245 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 245 Temel Kavramlar  Sistemin Öğeleri: 1.Girdi 2. Süreç 3. Çıktı 4. Değerlendirme

246 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 246 Temel Kavramlar  1.Girdi: Sistemin amacını gerçekleştirmek üzere gerekli olan her şey.

247 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 247 Temel Kavramlar  2. Süreç: Girdilerin hedefler doğrultusunda işlenildiği, ürün haline getirildiği yerdir.

248 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 248 Temel Kavramlar  3. Çıktı: Sistemin amacına uygun olarak ortaya koyduğu ürünüdür.

249 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 249 Temel Kavramlar  4. Kontrol: Çıktının hedeflerle tutarlı olup olmadığının kontrolüdür.

250 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 250 Sistem Şeması Süreç Girdi Çıktı Hedefler Tutarlı Tutarlı değil Kontrol

251 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 251 Bir sistem örneği : Otomobil imal eden bir fabrika Süreç :Otomobil parçala- rının birleştirildiği kısım (fabrika içinde olanlar) Girdi: Otomobil için gerekli her şey (yedek parça, çalışan, bina vb. Çıktı: Otomobil Hedefler: İstendik özelliklere sahip olması vb. Tutarlı: Satılabilen oto. Tutarlı değil: Problemli oto. Kontrol: Test sürüşü

252 Eğitim bir sistem midir?

253 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 253 Eğitim bir sistem midir?  Evet eğitim bir sistemdir. Çünkü,  1. Gerçekleştirmek istediği hedefleri vardır:  a) Uzak hedefler:  b) Genel hedefler:  c) Özel hedefler:

254 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 254 Eğitim Sisteminin Hedefleri  a) Uzak hedefler: Devletin siyasi hedefleridir; çerçevesi anayasa ile belirlenmiştir. En genel hali “Çağdaş gelişmiş ülkeler seviyesine çıkarmak”

255 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 255 Eğitim Sisteminin Hedefleri  b) Genel hedefler: Okulun hedefleridir; farklı okul türlerinin ortak hedefleri dışında kendilerine özgü hedefleri vardır. İlköğretim okulu, genel liseler, meslek liseleri, fakülte ve bölümleri gibi.

256 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 256 Eğitim Sisteminin Hedefleri  c) Özel hedefler:Dersin hedefleridir; bir dersin kazanımlarını kapsar. Bir okuldan başarı ile mezun olunabilmesi, okulun bütün derslerinden başarılı olunmasını gerektirir. Dersten başarılı olunabilmesi için ise derste asgari düzeyde başarı sağlanması ile mümkündür.

257 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 257 Eğitim bir sistem midir?  Evet eğitim bir sistemdir. Çünkü,  2. Bu hedefleri gerçekleştirebilmek için değişik ögelerden oluşmuştur:  a) Girdi:  b) Süreç:  c) Çıktı:  d) Kontrol:

258 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 258 Eğitim Sisteminin Ögeleri  a) Girdi: Eğitim-öğretim için gerekli her şey eğitim sisteminin girdisini oluşturur. Örneğin, öğrenci, öğretmen, okul, kitap, defter, çalışanlar, yönetim, ders programları, yardımcı materyaller, sınıf, sıra, servis gibi her şey girdi olarak görülebilir.

259 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 259 Eğitim Sisteminin Ögeleri  b) Süreç: Girdilerin hedefler doğrultusunda bir araya getirildiği; dersin hedeflerinin öğrenciye kazandırıldığı eğitim durumlarını kapsamakta-dır. Süreç kısmı, dar anlamda, öğretmenin farklı öğretim yöntemlerini kullanarak ders işlediği bölümü oluşturur. Geniş anlamda ise, öğrenci-nin okula başladığı ve okuldan mezun olduğu süreyi içerir.

260 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 260 Eğitim Sisteminin Ögeleri  c) Çıktı: Girdilerin işlemler bölümünden hedefler doğrultusunda biçimlendirilip oluşturulmasının sonunda ortaya çıkan ürünlerin tümüdür. Bir okulun mezun ettiği bireyler eğitim sisteminin çıktısını oluşturur.  Çıktılar sistemin hedefleriyle nicelik ve nitelik açısından çakışıyorsa sistem tam işliyor demektir.

261 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 261 Eğitim Sisteminin Ögeleri  d) Kontrol: Mikro anlamda kontrol, eğitim sürecindeki sınavlar ile yapılmaktadır. Aynı zamanda diplomalı insanların çeşitli meslek gruplarına başvurduklarında yapılan sınavlar da kontrol olarak algılanabilir. Makro anlamda ise mezun bireylerin iş hayatında gösterdikleri başarı performansları ve piyasadaki albeni durumlarıdır.

262 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 262 Temel Kavramlar  Ölçme: Bireylerin davranışlarını gözleyip gözlem sonuçlarını sayılarla ya da sembollerle ifade etmedir.

263 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 263 Ölçmenin Türleri: a) Temel b) Dolaylı Ölçme c) Türetilmiş Ölçme

264 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 264 Temel Kavramlar  Değerlendirme: Ölçme sonuçlarını bir ölçütle karşılaştırıp, ölçülecek nitelik hakkında karar verme sürecidir.

265 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 265 Temel Kavramlar  Değerlendirmenin basamakları:  I. Ölçme  II.Ölçüt (Değerlendirmeye dayanak sağlayan ölçme sonuçları)  III. Karar

266 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 266 Temel Kavramlar  Ölçmede birim: Bir ölçme aracını oluşturan en küçük parçacık, (Örneğin bir çoktan seçmeli testte her bir soru bir birimdir; ya da soruların puan karşılığı olan 1 puan bir birimdir)

267 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 267 Temel Kavramlar  Birimin Türleri:  a) Doğal birim  b) Yapma birim

268 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 268 Birimin Özellikleri:  a) Eşitlik  b) Genellik  c) Kullanışlılık

269 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 269 Değerlendirme Türleri 1) Öğrenci başarısının değerlendirilmesi, 2) Öğrenme eksikliklerinin değerlendirilmesi, 3) Eğitim programının değerlendirilmesi, 4) Hazır bulunuşluk düzeyinin değerlendirilmesi, 5) Rehberlik amacıyla yapılan değerlendirme, 6) Öğretmenin değerlendirilmesi.

270 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 270 Ölçek ve Ölçek Türleri  Ölçek: Belli birimlerle bölmelenmiş bir ölçme aracıdır. Ölçme sonuçlarının özelliklerine bakarak değişik ölçek türleri bulunmuştur. Bunlar:

271 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 271 Ölçek Türleri a) Sınıflama Ölçeği b) Sıralama Ölçekleri c) Eşit Aralıklı Ölçek d) Eşit Oranlı Ölçek

272 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 272 Ölçme Araç ve Yöntemlerin Nitelikleri  Ölçme araçlarının nitelikleri ölçme hataları ile doğrudan ilgili olduğundan öncelikle hata ve hata türlerine incelenmelidir.  Okulda öğrenci başarılarının ölçülmesinde farklı ölçme araç ve yöntemleri belirli oranlarda kullanılmaktadır. Bu araçlarla yapılan ölçme uygulamalarında ne kadar dikkatli olunsa da, ölçme sonuçlarına bir miktar hata karışır. Bu hataların neler olduğu aşağıda gösterilmektedir.

273 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 273 Ölçmede Hata  Hata : Ölçme sonuçlarına istenmeyen değişkenlerin karışmasıdır. Hataların bir kısmı kontrol dışında ölçme sonuçlarına karışabilir. Bu nedenle çok iyi sanılan ölçme araçlarıyla yapılan ölçmelerde bile bir miktar hata vardır.

274 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 274 Hata Kaynakları Bu hatalar,  ölçme araçları (terazi, cetvel, metre, test gibi),  ölçme yöntemi (yazılı, sözlü, kısa cevaplı...),  ölçme işlemini yapan kişi,  ölçmenin yapıldığı ortam,  bireyin kişisel özelliklerinden kaynaklanabilir.

275 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 275 Hata Türleri 1) Sabit hata, 2) Sistematik hata, 3) Tesadüfi hata.

276 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 276 Güvenirlik  Bir ölçme aracının güvenirliği, aracın, ölçmek istediği değişkeni ne derece duyarlıkla ölçtüğü, ya da ölçme sonuçlarının hatalardan arınıklık derecesidir.

277 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 277 Güvenirlik

278 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 278 Güvenirlik

279 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 279 Güvenirlik Artırma Yolları 1) Güvenirliği artırmada en etkili yol, soru sayısını artırmaktır. Böylece birimin değeri küçülerek duyarlılık artar. 2) Öğrencilerin sınava güdülenmesi, 3) Ölçme aracını oluşturan soruların açık ve anlaşılır yazılması, 4) Soruların uygun büyüklükte puntoyla yazılması, 5) Soruların test formu içerisine düzgün yerleştirilmesi, 6) Baskı hatalarının olmaması, okunaklı olması vb.

280 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 280 Güvenirlik Artırma Yolları 7) Sınav süresinin yeterli verilmesi, 8) Sınav ortamının temiz, yeterli düzeyde ısı, aydınlık olması, 9) Gürültülü bir ortamda olmaması 10) Öğrencinin kaygı düzeyinin belli bir düzeyde olması. 11) Puanlamanın objektifliği

281 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 281 Güvenirlik Kestirme Yöntemleri 1) Test-tekrar test yöntemiyle güvenirlik 2) Paralel formlarla hesaplanan güvenirlik 3) Eşdeğer iki yarıyla hesaplanan güvenirlik 4) Testi oluşturan maddelerin birbiriyle uyumuna bakılarak güvenirliğin kestirilmesi

282 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 282

283 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 283 Geçerlik  Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmek istediği değişkeni ölçüp ölçmediği, ölçüyorsa onu başka değişkenlerden ne derece arınık olarak ölçtüğüdür.  Daha genel anlamda ölçme aracının amacını gerçekleştirebilme düzeyidir.

284 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 284 Geçerlik Türleri 1) Kapsam geçerliliği, 2) Yordama geçerliliği, 3) Yapı geçerliliği, 4) Uygum (benzer ölçekler) geçerliliği ve 5) Görünüş geçerliliği,

285 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 285 1) Kapsam geçerliliği,  Sınav sorularının ölçmek istediği konu alanını kapsayıp kapsamadığı kapsam geçerliliğini gösterir. Soruların konu alanını yeterince kapsayıp kapsamadığı konu alanı uzmanlarının görüşü alınarak belirlenebilir.

286 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 286 2) Yordama geçerliliği,  Öğrencileri bir öğretim programına yerleştirmeden önce, seçme amacıyla yapılan sınavlardaki başarı ölçülerine bakarak, öğretim programındaki başarılarını kestirmek sınavın yordama geçerliliğini verir. Eğer sınavla seçilen öğrenciler, seçilmeyen öğrencilere göre daha başarılı olacaksa seçmede kullanılan aracın yordama geçerliliğinin olduğu söylenebilir.

287 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 287 Geçerliği Düşüren Faktörler 1) Güvenirliği düşüren bütün etmenler güvenirliği de düşürür. 2) Soruların dersin konularını yeterince kapsamaması 3) Soru sayısının azlığı, 4) Sınavın uygulama koşullarının olumsuzluğu 5) Sınav süresinin yetersizliği 6) Sınav stresi ve güdülenme yetersizliği 7) Puanlama hatası 8) Sınavın çok zor ve çok kolay olması 9) Ölçüt puanların güvenirliği

288 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 288 Kullanışlılık  Ölçme aracının ekonomik olması, uygulama süresinin kısalığı, ölçmeciden istediği beceriler, hazırlamasının ve uygulamasının kolaylığı, puanlamasının pratikliği gibi etkenler ölçme aracının kullanışlılığını gösterir.  Ölçme aracının kullanışlılığı, diğer iki özelliğini artırıcı yönde rol oynar.

289 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 289 Davranışların Gruplandırılması  Eğitim ortamında öğrenciye kazandıırlması istenilen davranışlar üç alanda toplanır. Bunlar,  A) Bilişsel Alan  B) Duyuşsal Alan  C) Psiko-motor Alan  dır. Her alan içerisinde hedef ve davranışlar alt kategorilerde gösterilir. Bunlardan bilişsel alan davranışları aşağıda verilmiştir.

290 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 290 Bilişsel Alan Davranışlarının Gruplandırılması  Bilişsel Alan: Öğrenci davranışları, bilgiler ve bilgilerden doğan zihinsel süreçlerle ilgili ise bilişsel alan kapsamı içerisindedir.  Derslerde daha çok öğrencilerin bilişsel alan davranışları kazandırılmaya çalışılmaktadır.

291 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 291 Bilişsel Alan Davranışlarının Aşamalı Sınıfları:  1.00 Bilgi Basamağı  2.00 Kavrama Basamağı – 2.10 Çevirme – 2.20 Yorumlama – 2.30 Öteleme  3.00 Uygulama Basamağı  4.00 Analiz Basamağı  5.00 Sentez Basamağı  6.00 Değerlendirme Basamağı

292 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 292 Eğitimde Kullanılan Ölçme Araç ve Yöntemleri A. Geleneksel Ölçme Araç ve Yöntemleri 1. Yazılı Yoklamalar 2. Kısa Cevaplı Testler 3. Doğru-Yanlış testleri 4. Ödev ve Projeler 5. Sözlü sınavlar 6. Çoktan Seçmeli Testler

293 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 293 Eğitimde Kullanılan Ölçme Araç ve Yöntemleri B. Diğer Ölçme Araç ve Yöntemleri 1. Portfolyolar (Öğrenci gelişim dosyası) 2. Öz değerlendirme 3. Gözlem Formları 4. Performans değerlendirme çizelgeleri (kontrol listeleri veya dereceleme ölçekleri) 5. Tutum ölçekleri 6. Kavram haritaları 7. Gösteriler, Anektodlar, Tartışmalar, Sergiler, Görüşme (Mülâkat), Projeler, Araştırma Kâğıtları vb.

294 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı Yoklamalar  Tanımı:  Yazılı olarak verilen birkaç sorunun yine yazılı olarak cevaplandırılması istenilen sınavlara yazılı yoklamalar adı verilmektedir.

295 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı Yoklamalar Yazılı Yoklamaların Özellikleri: 1) Cevaplar, cevaplayıcı tarafından düşünülüp yazılmak durumundadır, 2) Soru ve cevaplar yazılıdır, 3) Cevaplama zamanı uzundur, 4) Cevaplayıcı istediği cevabı verebilir (yoruma açık), 5) Kısmi puan verilebilir, 6) Puanlaması daha çok sübjektiftir, 7) Puanlaması güç ve uzun zaman alır, 8) İleri düzey davranışlarının ölçülmesine uygundur, 9) Şans başarısı yoktur.

296 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı Yoklamalar Yazılı Yoklama Sorusu Yazımında Dikkat Edilecek Noktalar 1)Anlaşılır olmalı 2)Cevaplar sınırlandırılmalı (Genel sorular yerine özel sorular), 3)Uzun cevaplı ve az soru yerine kısa cevaplı ve çok soru sorulmalı, 4)Kitaptan olduğu gibi yazılmamalı, 5)Sorular birbirinden bağımsız cevaplandırılmalı, 6)Fırsat olursa denenmeli.

297 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı Yoklamalar Yazılı yoklamaların puanlanması: a) Genel izlenimle puanlama: Bu yöntemde bir öğrenciye ait cevap kâğıdı baştan sona kadar okunduktan sonra edinilen genel izlenime göre bir puan takdir edilir. Özellikle kompozisyon kâğıtlarının puanlanmasında kullanılan bu yöntemle elde edilen puanların güvenirliği düşüktür. b) Sınıflama ile puanlama c) Sıralama ile puanlama d) Anahtarla puanlama

298 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı Yoklamalar  Puanlama Hatalarını Önlemede Alınabilecek Bazı Önlemler: a) Puanlama sırasında iyi bir kâğıttan sonra okunan orta düzeydeki bir kâğıt, olduğundan daha az iyi; kötü bir kâğıttan sonra okunan bir kâğıt da daha iyi görünebilir. Buna hareleme etkisi adı verilir.  Bu etki, bir öğrencinin cevap kâğıdındaki cevapların tamamının okunması yerine, bütün öğrencilerin birinci, daha sonra ikinci, üçüncü, … sorularına ait cevapların okunması suretiyle azaltılabilir.

299 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı Yoklamalar b) Puanlayıcının, kâğıdın kime ait olduğunu bilmesi sübjektifliğe neden olabilir. Bu durum, puanlamanın güvenirliğini düşürür. Bu bakımdan, puanlama sırasında, cevap kâğıtlarında öğrencilerin adlarının yazılı olduğu kısım kapatılması uygun olur.

300 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı Yoklamalar c) Bütünleme sınavı gibi bir komisyon tarafından yapılan sınavlarda ve katılan öğrenci sayısının fazla olduğu sınavlarda, cevap kâğıtları jüri üyeleri veya farklı puanlayıcılar tarafından paylaşılarak okunmamalıdır. Cevap kâğıtları bütün puanlayıcılar tarafından ayrı ayrı puanlanmalı, daha sonra bu puanların toplamları veya aritmetik ortalamaları öğrenciye verilecek puan olarak saptanmalıdır.

301 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı yoklama türleri  Dersin amacına, öğrenci grubuna ve öğrencilerin ders içindeki etkinliklerine göre yazılı yoklamanın değişik türleri kullanılabilir.

302 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı yoklama türleri  a) Tercihli sınavlar  b) Sorusuz sınavlar  c) Ad çekme d) Açık kitap sınavları

303 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Yazılı yoklamalar üzerine yapılan araştırmalar 1) Aynı sınıfa ait cevap kağıtlarını farklı iki puanlayıcının verdiği puanlar arasında 0,60 tutarlılık var. 2) Aynı sınıfa ait cevap kağıtlarını aynı kişi farklı zamanlarda puanladığında verdiği puanlar arasında 0,40 tutarlılık vardır. 3) Tek bir cevap kağıdı 70 kişiye puanlattırılıyor. Puanlama 20 üzerinden yapılıyor verilen puanlar 2 ile 19 arasında değişiyor.

304 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Kısa Cevaplı Testler  Tanımı:  Cevaplayıcının bir rakam, bir kelime ya da en çok bir cümle ile cevaplandırdığı sorulardan oluşan sınavlara kısa cevaplı testler adı verilmektedir.

305 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Kısa Cevaplı Testler  Kısa cevaplı testler başlıca iki madde formunda yazılabilir.  1) Bunlardan biri, boşluk doldurma olarak bilinen eksik köklü maddeler dir. Öğrencinin vereceği cevapların soru (madde) kökünde bırakılan boşluğa yazılması istenir.  2) Diğeri ise, kökü, soru ifadesiyle biten maddelerdir.

306 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Kısa Cevaplı Testler Kısa Cevaplı Testlerin Özellikleri: 1) Cevaplar kısadır, 2) Cevaplayıcı istediği cevabı verebilir, 3) Soru sayısı çoktur, 4) Puanlaması daha çok objektiftir, 5) Cevaplar öğrenci tarafından düşünülüp bulunmak durumundadır, 6) Şans başarısı yok denecek kadar azdır, 7) Puanlaması kolaydır.

307 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Kısa Cevaplı Testler Kısa Cevaplı Testlerin Yazılmasında 1) Anlaşılır ve açık yazılmalı, 2) Her madde ile önemli bir bilgi yoklanmalı, 3) Bilinen bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalı, 4) Sorunun ifadesinde ipucu bulunmamalı, 5) Eksik cümle yapısında olan sorularda bırakılan boşluklar ipucu vermemeli, 6) Biri diğerinin cevabını içeren sorular bulunmamalı, 7) Eksik bırakılan yerler aynı uzunlukta olmalı.

308 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Doğru-Yanlış Testleri  Tanımı:  Sınıflama gerektiren testler, doğru ya da yanlış olarak verilen önermelerin kapsamındaki fikre göre, doğru ve yanlış olarak sınıflandırılması istenilen sınavlardır.

309 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Doğru-Yanlış Testleri Doğru-Yanlış Testlerin Özellikleri:  Cevaplar D-Y halindedir,  Zamanın çoğu okumaya ve cevabı bulmaya ayrılır,  Soru sayısı çoktur,  Puanlaması objektiftir,  Şans başarısı yüksektir,  Puanlaması kolaydır.

310 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Doğru-Yanlış Testleri Doğru-Yanlış Testlerinin Yazılmasında:  Her madde ile sadece bir ana fikir yoklanmalı,  Her madde kesinlikle doğru ya da yanlış olmalı,  Bir maddenin yanlışlığı önemsiz bir ayrıntıda olmamalı,  Madde kısa ve açık olmalı ayrıntılarla şişirilmemeli,  Olumsuz ifade bulunmamalı,  Kanı ifadeleri bir kaynağa dayandırılmalı,  D-Y önermelerin sayıları yaklaşık olarak eşit olmalı,  D-Y önermeler test formu içerisine belirli bir örüntüyle yerleştirilmemeli

311 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Ödev ve Projeler  Tanımı:  Belirli konuların okul ortamı dışında araştırma yaparak derinlemesine incelenmesi ve raporlaştırılması ile yapılan sınavlardır.

312 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Ödev ve Projeler Özellikleri:  Diğer sınavlarda olduğu gibi ders ortamında yapılmaz.  Daha çok araştırmayı içeren, uygulamayı gerektiren davranışların ölçülmesinde başvurulan bir ölçme biçimidir.  Verilen bir konunun derinlemesine incelenmesi yaptırılabilir  Derste öğrenilenlerin pekiştirilmesi amacıyla öğrenciye verilen bir etkinlik olarak da görülebilir.  Diğer sınavlara alternatif bir sınav olmaktan çok onların tamamlayıcısı niteliğindedir.

313 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Ödev ve Projeler (devam):  Ödev ve projelerin puanlanması daha çok yazılı yoklamalara benzemektedir. Kısmi puanlama yapılabilir. Proje değerlendirme formu kullanılarak puanlamada nesnellik sağlanabilir.

314 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Sözlü Sınavlar  Tanımı:  Sözlü sınavlar, soruların ve cevapların sözlü olarak verildiği sınavlar olarak tanımlanmaktadır.  Sözel iletişim becerilerinin ölçülmesinde kullanılabilen tek ölçme yöntemidir.

315 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Sözlü Sınavlar Özellikleri:  Cevaplar sözlüdür,  Sınav bireyseldir,  Soru sayısı azdır,  Her öğrenciye farklı sorular olacağından ağırlıkları eşit olmayabilir,  Cevaplama iyice düşünülmeden yapılır,  Puanlaması genel izlenime göre yapılır,  Öğrencinin bireysel özelliği cevaplama davranışını etkiler,  Puanlamaya öğrencinin konuşması, giyimi gibi nedenler karışabilir. (Bu nedenle puanlama daha çok sübjektiftir).

316 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Sözlü Sınavlar Sözlü Sınavların Yazılmasında:  Anlaşılır ve açık yazılmasına,  Sorular sınavdan önce hazırlanmasına,  Puanlama anahtarı önceden hazırlanmasına,  Cevaplama anında uyulması gereken davranışlar önceden bildirilmesine dikkat edilmelidir.

317 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler  Tanımı:  Sorulan bir sorunun cevabını, verilen cevaplar arasından seçme gerektiren maddelerden oluşan testlere çoktan seçmeli, ya da seçme gerektiren testler denilmektedir.

318 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Özellikleri:  Doğru cevap çoğu zaman maddenin içinde verilir.  Test süresinin önemli bir kısmı maddeyi okumaya ve doğru cevabı bulmaya ayrılır.  Puanlaması objektiftir.  Şans başarısı vardır.  İleri düzeydeki davranışların ölçülmesi zordur.  Uygulaması kolaydır.  Puanlama süresi kısadır.  Hazırlama süresi uzundur.

319 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Özellikleri:  Soru sayısı çoktur.  Cevaplama sadece işaretleme ile yapılmaktadır.

320 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Tipleri:  I) Doğru Cevaba Göre Sınıflama – a) Doğru cevabı kesin ve biricik olan maddeler: – b) Anahtarlanmış cevabı en doğru olan maddeler: – c) Anahtarlanmış cevabı birden fazla olan maddeler – d) Birleşik cevap gerektiren maddeler – e) Doğru cevabı gizli maddeler:

321 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Tipleri (Devam):  II) Madde Köküne Göre Sınıflama – a) Kökü soru kipinde olan maddeler – b) Kökü eksik cümle yapısında olan maddeler – c) Kökü olumsuz maddeler

322 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Tipleri(Devam):  III) Maddelerin Gruplanışlarına Göre Sınıflama – a) Ortak köklü maddeler – b) Ortak seçenekli maddeler

323 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler: 1.Maddeler anlaşılır olmalı, “çoğunlukla”, “bazen”, “nadiren” gibi kelimeler kullanılmamalıdır. Çünkü, verilen belirsiz kelimeler görecelidir ve bu nedenle kişiden kişiye farklılık gösterir, 2. Uygulama zamanının çoğu okumaya ayrıldığı için, her madde mümkün olduğunca az kelime ile yazılmalıdır, 3. Test maddelerinin dil düzeyi cevaplayıcıların dil düzeyinin altında olmalıdır. Bu ise soru ile ne sorulduğunun anlaşılmasını sağlar,

324 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 4. Test maddeleri bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalıdır (Ezberi önlemek için), 5. Her test maddesi diğerlerinden bağımsız cevaplandırılmalıdır, 6. Maddenin noktalama ve yazım kurallarına uygun olarak yazılması farklı şekillerde algılanmasını önler, 7. Bir maddede verilen bilgi başka bir sorunun cevabını açıklamamalıdır, 8. Bir maddenin yarısı bir, diğer yarısı ise başka sayfada olmamalıdır,

325 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 9. İyi bir çoktan seçmeli test maddesinin, madde kökü okunduğunda seçeneklere bakılmadan doğru cevap verilmelidir, 10. Seçeneklerin ifade, tarz, uzunluk ve kapsamı birbirine benzer olmalıdır, 11. Çeldiriciler bilmeyeni ve yanlış bileni yanıltmalıdır, 12. “Yukarıdakilerin hepsi” seçeneği dikkatli kullanılmalı, birinin yanlışlığı açıkça belli ise kullanılmamalıdır, 13. “Yukarıdakilerin hiçbiri” seçeneği dikkatli kullanılmalı, en doğru cevabı gerektiren maddelerde kullanılmamalıdır,

326 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 14. “Yukarıdakilerin hepsi” ve “Yukarıdakilerden hiçbiri” seçenekleri aynı anda kullanılmamalıdır, 15. Çeldirici bulmada güçlükle karşılaşıldığında madde formu değiştirilmeli. Örneğin. birleşik cevap gerektiren madde formu ile çok sayıda çeldirici yazılabilir, 16. Anlamlı bir sıraya konulabilecek seçenekler bu sıraya göre yerleştirilmelidir (büyükten küçüğe ya da tam tersi olacak şekilde),

327 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 17. Bir testteki seçenek sayısı cevaplayıcıların düzeyine göre ayarlanmalıdır. İlköğretim okullarının ilk kısımlarında iki ve üç seçenekli maddeler kullanılması, ikinci kısımda dört seçeneğe çıkartılması ve ortaöğretim ve daha üstünde beş seçenekli madde kullanılması daha uygundur, 18. Bir testin bütün maddeleri aynı sayıda seçeneğe sahip olmalı, bazı sorular dört ve bazıları da beş seçeneğe sahip olmamalı, hepsinde aynı sayıda seçenek olmalıdır,

328 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 19. Doğru cevaplar test formu içerisine belirli bir örüntüyle yerleştirilmemelidir. Eğer öğrenci ilk yapmış olduğu sorularda bu örüntüyü yakalarsa, diğer soruları okumadan doğru cevabı bulabilir, 20. Doğru cevaplar seçeneklere yaklaşık olarak eşit dağıtılmalıdır. Dört seçenekli bir testi tamamen tahminle cevaplandıran bir öğrencinin alması beklenen başarı düzeyi %25 olmalıdır. Düzeltme formülü uygulandığında, tahminle cevaplayan öğrencinin beklenen puanı olması gereken; yani, sıfır olmalıdır,

329 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 21. Seçenekleri belirtmede büyük harf kullanılması, küçük harf kullanılmasına göre daha az hataya neden olabilir. Çünkü, küçük harfler daha çok birbirine benzediğinden birbirleri ile karıştırılması daha kolaydır. 22. Maddelerin seçenekleri mümkünse alt alta gelecek sıralarda verilmelidir. Eğer, yerden tasarruf yapıp kısa olan seçenekleri yan yana yazmak gerekiyorsa, bütün seçenekler aynı sıralamaya göre verilmelidir,

330 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 23. Olumlu maddeler arasına dağıtılan olumsuz maddeler (özellikle - ma hecesi ile olumsuzlaştırılanlar), dikkat dağıldıkça öğrenciler tarafından olumlu gibi algılanabilir. Bu nedenle madde kökünde mümkün olduğunca olumsuz ifade kullanılmamalı, madde olumlu sorulabiliyor ise olumlu formda sorulmalıdır. Olumsuz madde formu kullanılmak durumunda ise, olumsuz ifadenin dikkat çekecek şekilde belirtilmesi uygun olur. Bunun için koyu yazım, BÜYÜK HARF ve alt çizmekle olumsuzluk belirgin hale getirilebilir,

331 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 24. Bir testteki bütün maddeler, aynı düzen içerisinde verilmelidir. Özellikle maddeler arasındaki boşluklar iyice fark edilebilecek düzeyde bırakılmalıdır. Madde kökü ile seçenekler arasında her maddede aynı ayarda boşluk bırakılmalıdır. Seçenekler arasında bırakılan boşluklar da bütün maddelerde benzer olmalıdır, 25. Ortak köklü ve ortak seçenekli soruların diğer sorularla karıştırılmaması için başlangıcında ve bitiminde bir çizgi ile ayrılması uygun olabilir. Ayrıca, bu tipteki soruların ortak olan kök ve seçenekler ile aynı sayfada bulunması dikkatin dağılmasını önleyebilir,

332 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Çoktan Seçmeli (Seçme Gerektiren) Testler Madde Yazımında Genel İlkeler (devam): 26. Madde köküne verilen olası cevaplarda (seçeneklerde), yazım yanlışlığı yapılarak çeldirici yazılmamalıdır. Çeldiriciler başka soruların doğru cevapları arasından seçilebilir. 27. Madde eksik bilgi ve yanlışlık olmamalı.

333 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 333 Test Geliştirme  Tanımı İstendik özelliklerde ölçme aracı hazırlama süreci

334 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Testin Amacı 2. Kapsamının ve Ölçülecek Davranışların Belirlenmesi 3. Soru Yazımı 4. Soru Düzeltme Çalışmaları (Redaksiyon) 5. Test Formunun Oluşturulması ve Çoğaltma 6. Uygulama 7. Puanlama 8. Ön Uygulama Test İstatistiklerinin Hesaplanması 9. Madde analizi 10. Nihai Teste Madde Seçimi 11. Nihai Test İstatistiklerinin Kestirilmesi 12. Raporlaştırma Test Geliştirmenin Basamakları

335 1. Testin Amacı Testlerin hazırlanış amaçları,  öğrencilerin konulardaki (ünitelerdeki) öğrenme eksikliklerinin belirlenmesi ya da öğrenmenin izlenmesi ve  dersin birkaç konusunu kapsayan öğrenme düzeylerinin belirlenmesi ya da erişiyi belirleme ktir.

336 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Test Kapsamının ve Ölçülecek Niteliklerin Belirlenmesi  Amacın gerçekleştirilmesi için gerekli konu kapsamının ve ölçülecek olan davranışların (niteliklerin) belirlenmesi gerekir.

337 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Soru Yazımı  Açık ve anlaşılır olmalı  Test maddeleri bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalıdır.  Seçeneklerin ifade, tarz, uzunluk ve kapsamı birbirine benzer olmalıdır.  Olumsuz maddeler belirgin hale getirilmeli. ...

338 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Soru Düzeltme Çalışmaları (Redaksiyon)  Soru yazarı  Türk dili uzmanı  Ölçme ve değerlendirme uzmanı  Program geliştirme uzmanı  Psikolog ve  Konu alanı uzmanı bulunmalıdır.

339 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Test Formunun Oluşturulması ve Çoğaltma  Soruların test formuna dönüştürülmesinde, cevaplamayı kolaylaştırılacak şekilde düzenleme yapılmalıdır.  Soruların kolayca okunması ve cevapların yine kolayca verilmesine fırsat sağlayıcı olması gerekir.

340 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Uygulama  Sınavın bütün öğrencilere standart şekilde yapılmasına dikkat edilmelidir  Sınav anında uyulması gereken davranışlar,  Sınav süresi,  Soru sayısı gibi bazı bilgilerin sınav başlamadan önce herkese duyurulmalıdır

341 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Puanlama  Yapılan sınavların puanlaması, kullanılan ölçme araç ve yöntemine bağlıdır.  1-0 puanlama veya  Ağırlıklı puanlama yapılabilir.

342 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Ön Uygulama Test İstatistiklerinin Hesaplanması  Testin ilk uygulamasından elde edilen puanların,  Aritmetik Ortalaması  Ortalama Güçlüğü  Standart Kayması  Güvenirliği ve  Geçerliliği gibi test istatistikleri hesaplanır.

343 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Madde Analizi  Madde Analizi Yöntemleri, – A. Basit Yöntem – B. Henrysson Yöntemi

344 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme devam  Ön deneme sonuçları kullanılarak testteki her madde için,  1. Güçlük indeksi,  2. Ayırıcılık gücü indeksi,  3. Seçenek analizi,  4. Maddeler arası korelasyonlar gibi istatistikler hesaplanır.

345 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 345 Basit Yöntemle Madde Analizi Yaparak Test Geliştirme  Madde Analizinin Adımları  Öğrenci cevapları, doğru olanlar 1 ve boş bırakılanlar, birden fazla işaretlenenler ve yanlış cevaplandırılanlar 0 ile puanlanır,  Öğrencilerin vermiş oldukları doğru cevap sayıları ile test puanları bulunur,  Test puanlarına göre öğrenci cevap kağıtları en yüksek puandan en düşük puana doğru sıraya konulur,

346 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 346 Madde Analizinin Adımları (devam)  Test puanı en yüksek olan grubun %27’si ile en düşük puanı alan grubun %27’si alınarak, sırasıyla üst grup ve alt grup adları verilir. Ortada kalan grubun %46’sı ise analiz dışında tutulur,  Testte bulunan bütün sorular için aşağıdaki gibi bir tablo düzenlenir,

347 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 347 Madde Analizinin Adımları (devam)

348 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 348 Madde Analizinin Adımları (devam)  Öğrencilerin verdikleri cevaplara göre madde özellikleri hesaplanır.  Madde özelliklerinden güçlük indeksi aşağıdaki formül ile hesaplanır.  P(j)=(n(d-ü)+n(d-a))/N  Pj : Maddenin güçlük indeksi  n(d,ü) : Maddeyi üst grupta doğru cevaplayanların sayısı  n(d,a) : Maddeyi alt grupta doğru cevaplayanların sayısı  N : Üst grup ve alt gruptaki toplam öğrenci sayısıdır.

349 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 349 Madde Analizinin Adımları (devam)  Madde Ayırıcılık Gücü İndeksi: Maddenin sınıfta iyi olanlar ile iyi olmayanları birbirinden ayırabilme derecesidir.  Madde ayırıcılık gücü indeksinin hesaplama formülü aşağıdaki gibidir.  r(jx)=(n(d-ü)-n(d-a))/n  Pj : Maddenin güçlük indeksi  n(d,ü) : Maddeyi üst grupta doğru cevaplayanların sayısı  n(d,a) : Maddeyi alt grupta doğru cevaplayanların sayısı  n : toplam öğrenci sayısının yarısı.

350 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 350 Madde Analizinin Adımları (devam)  İyi bir test maddesi uygulandıktan sonra aşağıdaki özelliklere sahip olması istenilir. 1) Güçlük indeksinin 0.50 (orta güçlükte) olması, 2) Ayırıcılığının mümkün olduğunca yüksek olması (1.00’a yakın olması), 3) Doğru cevabın üst grupta daha çok öğrenci tarafından cevaplandırılmış olması, 4) Çeldiricilerin alt grupta daha çok öğrenci tarafından cevaplandırılmış olması ve 5) Çeldiricilerin hepsinin de aynı sayıda ya da birbirine yakın sayıda cevap çekmiş olması istenir.

351 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Nihai Teste Madde Seçimi  Ön uygulama sonuçlarına dayalı olarak hesaplanan madde istatistikleri arasından istendik test özelliklerine sahip olan maddelerin seçimi yapılır.  Madde seçiminde daha çok,  1. Güçlük indeksi (P j )  2. Ayırıcılık gücü indeksi (r jx )dikkate alınır.

352 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme devam  Madde seçiminde – Orta güçlükteki, – Ayırıcılığı 0,30’un üzerindeki ve – Aralarında yüksek ilişki olan maddelerin alınması daha güvenilir ve geçerli test yaratmak için gereklidir.

353 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Nihai Test İstatistiklerinin Kestirimi  Madde ve test istatistikleri arasında kurulan fonksiyonlar ile nihai testin  A) Aritmetik ortalaması,  B) Standart Kayması  C) Güvenirliği ve  D) Geçerliliği gibi istatistikleri kestirilebilir.

354 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Raporlaştırma  Test Geliştirme sürecindeki bütün aşamalar bir rapor halinde hazırlanarak test geliştirme süreci tamamlanır.

355 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 355 Ölçme Sonuçları Üzerinde İstatistiksel İşlemler  Ölçme Sonuçlarının Düzenlenmesi  1) Puanların sıraya konulması:  2) Puanların grafikle gösterilmesi:  3) Betimleyici istatistiklerin hesaplanması: – a) Merkezi yığılma ölçüleri:  1) Tepe değer (mod):  2) Ortanca (medyan):  3) Aritmetik ortalama – b) Merkezi dağılım ölçüleri:  1) Dizi genişliği (Ranj):  2) Çeyrek kayma:  3) Standart kayma (sapma) ve varyans:

356 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 356 Örnek Veri          

357 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 357 Puanların sıraya konulması ve frekansla ifade edilmesi

358 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 358 Puanların grafikle gösterilmesi

359 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 359 Puanlara Ait Histogram

360 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 360 Not Verme  Sınav Sonuçlarının Nota Çevrilmesi  Öğrenci puanlarını nota dönüştürmede iki ayrı yöntem vardır. Bu yöntemler aşağıda verilmiştir:  1) Mutlak değerlendirme:  2) Bağıl değerlendirme:

361 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 361 1) Mutlak Değerlendirme  Mutlak değerlendirmede ölçüt, dersin hedef davranışlarıdır.  Hedef davranışlarından belirli oranına sahip olan öğrencilerin başarılı sayılacağı kabul edilir.  Değerlendirmede kullanılan ölçüt, mutlak başarının bir göstergesi olduğunda, mutlak değerlendirme adını alır.  Bir sınavdaki alınabilecek en yüksek puan mutlak değerlendirmenin bir ölçütü kabul edilebilir.

362 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 362 1) Mutlak Değerlendirme (devam)  Not vermede,  öncelikle sınavdan alınan puanlar mutlak başarı yüzdesine çevrilir.  Puanlar mutlak başarı yüzdesine aşağıdaki formülle çevrilir.  MBY=(Xi/K)*100  MBY: Mutlak Başarı Yüzdesi  Xi: i kişisinin sınav puanı  K: Sınavdan alınabilecek en yüksek puan

363 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 363 1) Mutlak Değerlendirme (devam)  Mutlak başarı yüzdesine çevrilen puanlar, okulun sınav yönetmeliğindeki ölçüt ile karşılaştırılarak nota çevrilir.  Önceden verilen örneğimizdeki puanları nota çevirmede ölçütümüz aşağıdaki gibi olsun. MBY Not Sonuç Geçer Kalır

364 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 364 Öğrn Pn Not                    

365 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Bağıl Değerlendirme  Bağıl değerlendirmede ölçüt sınıfın ortalama başarı düzeyidir.  Sınıfın ortalama başarısı üzerinde puan alan öğrenciler başarılı; altında puan alan öğrenciler ise başarısız sayılır.  Bu nedenle öğrencileri birbirleri ile yarışma ortamına iterek başarı düzeyinin artırılmasına neden olabilir.  Puan dağılımının aritmetik ortalaması ile standart kaymasının hesaplanması ile önce bir ölçüt geliştirilir; sonra da bu ölçüte göre puanlar nota çevrilir.

366 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Bağıl Değerlendirme  Bağıl değerlendirme ile not vermede ölçüt aşağıdaki gibi geliştirilir.  Beşlik not sisteminde notların alt ve üst sınıf değerleri aşağıdaki tabloda olduğu gibi hesaplanabilir. (Puanların Aritmetik ortalaması=51,75 ve Standart Kayması=16,77’dir)

367 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Bağıl Değerlendirme

368 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 368

369 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 369 Eğitimde Kullanılan Ölçme Araç ve Yöntemleri B. Diğer Ölçme Araç ve Yöntemleri (Tekrar Sayfa) 1. Portfolyolar (Öğrenci gelişim dosyası) 2. Öz değerlendirme 3. Gözlem Formları 4. Performans değerlendirme çizelgeleri (kontrol listeleri veya dereceleme ölçekleri) 5. Tutum ölçekleri 6. Gösteriler, Anektodlar, Tartışmalar, Sergiler, Görüşme (Mülâkat), Projeler, Araştırma Kâğıtları vb.

370 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 370 B. Diğer Ölçme Araç ve Yöntemleri 2. Öz değerlendirme: Belli bir konuda bireyin kendi kendisini değerlendirmesine öz değerlendirme denir.  Öz değerlendirme, bireyin kendi yeteneklerini kendilerinin keşfetmelerine yardımcı olan bir yaklaşımdır.  Öz değerlendirme öğrencilerin okulda yaptıkları çalışmaları, nasıl düşündüğünü ve nasıl yaptığını değerlendirmelerini gerektirir.  Kendini değerlendirme, öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına yardım eder.

371 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Öz değerlendirme (Devam):  Performansının düzeyi hakkında karar vermek için kişisel ya da kişiler arası kriter koymada öğrencilere fırsatlar sunar.  Kendini değerlendirmeyle öğrencinin motivasyonunun yükselmesine fırsat verir.  Öğrencilerin değişik durumlarda davranışlarını kontrol altına almalarını sağlar.

372 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Öz değerlendirme (Devam):  Bu tür değerlendirmenin olumlu ve olumsuz yönleri vardır.  Genellikle kendi performanslarını değerlendirirken yanlılığın varlığı göz ardı edilmemelidir.  Başlangıçta kendini değerlendirme, öğrencilerin deneyimsizliği nedeniyle yanılgılara neden olabilir.  Yine de öğrenciler daha fazla deneyim kazandıkça aldıkları kararlar daha doğru olacaktır.

373 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Öz değerlendirme (Örnek):

374 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Gözlem Formları  Gözlemler: Çıktılarının görülebildiği bazı alanlarda bu yöntem oldukça önemlidir.  Uygulamada hız ve zaman önemlidir.  Özellikle fen dersleri için uygundur.  Gözlemler, öğrenciler hakkında doğru ve çabuk bilgiler sağlar.

375 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Gözlem Formları (Devam)  Öğretmen öğrencilerin: · – soru ve önerilerine verilen cevaplarını,· – tarihsel olaylar, kişiler, hareketlerle ilgili sınıf içi tartışmalarda katılımlarını,· – grup çalışmalarında ve tartışmalarında katılımlarını, – öğretmenin, öğrenmeyle ilgili yaptığı görevler ve materyallere öğrencinin gösterdiği tepkiyi, · – tarihsel kanıtları kullanma yollarını gözlemler.

376 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Gözlem Formları (Devam)  Aşağıdakiler öğretmenlere gözlem yapmada kolaylık sağlayacaktır. 1. Ölçütleri koyarken bütün öğrenciler için aynı standartları kullanılması. 2. Her öğrencinin birkaç kez gözlemlenmesi. 3. Her öğrencinin değişik durumlarda ve farklı günlerde gözlemlenmesi. 4. Her öğrencinin değişik özellikler, beceriler ve davranışlara göre değerlendirilmesi. 5. Yapılan gözlem için değerlendirme mümkün olduğu kadar gözlemlenen zamanın kaydedilmesi.

377 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 377

378 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Performans değerlendirme çizelgeleri  Gözlem yönteminden çok fazla farklı olmamakla beraber öğrenci etkinliği, uygulamayı ve pisiko-motor becerileri (performansı) gerektirdiğinde performans değerlendirme ölçeği kullanılabilir.  Örnek: deney düzeneği hazırlayabilme ve deneyi yapabilme, bir müzik aletini çalabilme becerisi, voleybolda servis atabilme becerisi gibi.  Performans değerlendirme ölçekleri iki farklı şekilde düzenlenebilir:  1) kontrol listeleri  2) dereceleme ölçekleri

379 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Performans değerlendirme çizelgeleri  1) Kontrol Listeleri:  Öğrencinin performansa dayalı işlem basamakları ilk hareketten başlayarak son harekete kadar sıralanır.  Gösterilebilecek her hareketin karşısına “Gözlendi” ve “Gözlenemedi” kutuları konulur. Öğrencinin gözlenen davranışlarının sayısı performans göstergesi olarak alınır.  Bazen bir davranış tam olarak gösterilmeyebilir. Kısmi olarak gösterilebilir ise kontrol listesi dereceli olarak hazırlanabilir.

380 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 380 2) Dereceleme Ölçekleri  Bir önceki işlemde olduğu gibi performansa dayalı işlemler ilk baştan son aşamaya kadar listelenir. Her davranışın karşısına davranışın gösterilebilme düzeyi dereceli şekilde,  Tam gösterildi (3)  Kısmen gösterildi(2)  Gösterilemedi (1) gibi üçlü veya  Tam gösterildi(5)  Gösterildi(4)  Kısmen gösterildi(3)  Çok az gösterildi(2)  Gösterilemedi (1)  gibi beşli derecelerle ifade edilebilir. Derecelere veya ağırlıkları verilerek sayısal ölçme sonuçları hesaplanabilir.

381 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Performans değerlendirme çizelgeleri (Örnek:)

382 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Performans değerlendirme çizelgeleri (Örnek:)

383 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  1) Gösteri  2) Anektodlar  3) Tartışmalar  4) Sergiler  5) Görüşme (Mülâkat),  6) Projeler  7) Araştırma Kâğıtları  8)Tutum ölçekleri  9) Kavram haritaları

384 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  1) Gösteri: Öğrencilerin fiziksel beceri ya da yeteneklerini göstermelerini gerektiren durumları kapsar.  Değerlendirmeleri kontrol listeleri ya da dereceleme ölçekleriyle yapılabilir.

385 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  2) Anektodlar: Öğrencilerin problemleri için bilgi toplama yöntemlerinden biridir. Öğrencilerin davranışlarıyla ilgili kısaca yazılmış raporların kaydedilmeleriyle oluşturulurlar. Karar vermede diğer yöntemlerle birlikte kullanılırlar. Üst düzey beceriler ve duyuşsal alanla ilgili davranışların değerlendirilmesinde kullanılabilirler.

386 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  3) Tartışmalar: Eleştirel düşünme için en uygun yöntemdir.  Öğrencinin, değerlendirme ya da yordama yapması gereken bir konuda sözlü ya da yazılı tartışması istenebilir.  Açık uçlu maddelere çok benzerler.  Çoğu zaman tek bir doğru cevabı olmayabilir.  Puanlama, bu maddeler için sorun olabilir.

387 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  4) Sergiler: Bu yöntem öğrencilerin yaratıcılıklarını ve sanatsal çalışmalarını sergileyebilecekleri kullanışlı bir yöntemdir.  Aynı zamanda üst düzey zihinsel becerilerin değerlendirilmesinde çok kullanışlıdır.  Kontrol listeleri ya da dereceleme ölçekleri kullanılarak bu tür çalışmalar değerlendirilebilir.

388 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  5) Görüşme (Mülâkat): Çok kullanılan bir yöntem değildir. Öğrencilerle yapılan görüşmeler, öğrencilerin çalışmaları hakkında ve konuları nasıl anladıkları konusunda anlama düzeylerinin daha iyi değerlendirilmesine yardım eder.  Aşağıda bazı örnek görüşme soruları verilmiştir:  1. Bir olayı değişik yolla açıklayabilir misin?  2. Bu etkinliği tekrar yapsaydın aynı sonuçları bulur muydun?  3. Bu etkinliği daha kolay yapmanın başka bir yolu var mıdır?  4. Bu konuyla ilgili “gerçek yaşamından” bir örnek verebilir misin?

389 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  6) Projeler: Projeler, öğrencilere bireysel ya da grup içinde önemli görevlerde sık sık fırsatlar sunar.  Projeler puanlama standartları ve ayrıntılı yönergeler gerektirir.  Ayrıca öğretmen ve öğrenciler için önemli sorumluluklar gerektirir.

390 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 390

391 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  7) Araştırma Kâğıtları : Araştırma kâğıtları eğitimin her kademesinde kullanılır.  Bir performans değerlendirme maddesi olarak oldukça uygundur.  Örnek: Aşağıdaki konulardan biriyle ilgili bir araştırma kağıdı yazınız.  Cep telefonlarının güvenirliği. Cep telefonları nasıl çalışır? Cep telefonlarının tarihi.

392 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Diğer Yöntemler  8)Tutum:  Bir kimsenin herhangi bir olaya, eşya veya insan grubuna karşı olumlu ya da olumsuz davranış gösterme eğilimine tutum denir.  Bireyin bir objeye karşı her zaman istekli oluşu, olumlu tutumunun gösterirken; isteksiz hal ve davranışları olumsuz tutumunu gösterir.  Bireylerin bir objeye karşı tutumları, en olumludan en olumsuza doğru bir derce içerisindedir.

393 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 393 Tutum Ölçekleri  Tutumun Bileşenleri (Boyutları):  1. Duyuşsal bileşen, bir objeye karşı devamlı hissedilen duygudur.  2. Bilişsel bileşen, bireyin nesneye karşı oluşturduğu bilgi düzeyidir.  3. Davranışsal bileşen, bireyin duygu ve kanıya uygun olarak hareket etme eğilimidir.

394 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 394 Tutum Ölçekleri  Tutum Ölçeği Geliştirme Yaklaşımları:  1. Bogardus Sosyal Mesafe Ölçeği  2. Thurstone Tutum Ölçeği:  a) Eşit Görünen aralıklar yöntemi  b) Eşleştirilmiş çiftler yöntemi  3. Gutman'ın Ölçek Çözümlemesi  4. Likert'in Toplam Derecelendirme Ölçeği  Bu yaklaşımlardan en çok başvurulanı, Likert'in derecelendirme ölçeğidir.

395 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 395 Tutum Ölçekleri  Temel Sayıltıları  1. Süreklilik, ölçülen değişkenin (tutumun) kategorik değil, sürekli olduğunu kabul eder. Bir objeye karşı iki kişinin tutumu arasında her zaman bir üçüncünün olması, tutumun sürekliliğini gösterir.  2. Tek boyutluluk, ölçülen niteliğin mümkün olduğunca tek bir özelliği ifade edebilmesi ile ilgilidir.  3. Doğrusallık, tutumun bir doğru üzerinde birimlerle gösterildiğini kabul etmesidir.

396 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 396 Tutum Ölçekleri  Tutum cümlesi yazımında dikkate alınacak ölçütler:  1) Cümleler arzu edilenlerin veya edilmeyenlerin ifadesi biçiminde olmalı.  2) Geçmişe yönelik tutumdan ziyade şuandaki tutumlarını yansıtmalı.  3) Bu nedenle ifadeler geniş zamanı içeren -meli -malı takıları ile tamamlanmalı.  4) Cümleler, değişik anlamlara yol açmadan öz ve sade biçimde ifade edilmeli.

397 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 397 Tutum Ölçekleri  Tutum cümlesi yazımında dikkate alınacak ölçütler (devam):  5) Olumlu ve olumsuz tutum cümlelerinde ılımlı ifadelerin kullanılması, tutum boyutundaki her derecenin temsil edilmesinde daha ayırıcı bir rol oynar.  6) Cümlelerin yarısı olumlu yarısı da olumsuz ifade edilmeli.  7) Her madde tek bir tutum öğesi içermelidir.

398 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 398 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  1. Tutum konusunun seçimi: Belirlenmesi istenilen tutumun ne olduğuna karar vermek ilk aşamadır.  Yapılacak olan araştırmada, hangi bireylerin neye yönelik tutumları belirlenmeye çalışılacak ise bunu saptamak gerekir.  Örneğin: Öğrencilerin derslerine, bölümlerine, öğretmenlerine, arkadaşlarına veya ailelerine karşı tutumları ölçülmek isteniliyorsa ve bu tutumların öğrencilerin akademik başarıları üzerinde etkisi olduğu düşünülüyor ve bu nedenle araştırılmak isteniliyorsa, bu konunun saptanması gerekir.

399 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 399 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  2. Tutum cümlelerinin (maddelerin) yazımı: Tutum konusu belirlendikten sonra, bu konu ile ilgili tutum cümlelerinin yazımına geçilir.  Tutum cümleleri, yukarıda belirtilen ölçütler dikkate alınarak yazılan, konu ile ilgili olduğu düşünülen olumlu ya da olumsuz çok sayıdaki ifadelerdir.  Tutum cümlelerini yazmadan önce tutum konusu ile ilgili geniş çaplı bir incelemenin yapılması gerekir.

400 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 400 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  2. Tutum cümlelerinin (maddelerin) yazımı (devam):  Tutum cümlelerinin yazımında pratik bir yol, tutum ölçeğinin uygulanacağı grupla benzer özellik taşıyan daha az sayıdaki (5-10 kişi) bireylere tutum konusu ile ilgili kompozisyon yazdırmaktır.  Yazılan kompozisyonlardaki bilgilerden ipucu alarak tutum ifadelerinin oluşturulması kolaylık sağlayacaktır.

401 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 401 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  2. Tutum cümlelerinin (maddelerin) yazımı (devam):  Tutum cümlelerinin mümkün olduğunca fazla olması arzu edilir. Çünkü, asıl tutum ölçeğinin istenilen güvenirlik ve geçerlikte olması için, ön deneme sonuçlarına göre ayırıcı olanlardan yeterli sayıda maddeye ihtiyaç olacaktır.  Bu nedenle çok madde içerisinden seçim yapmak daha kolay olacaktır.  Ancak, ön deneme ölçeğinde çok fazla maddenin bulunması, cevaplayıcılar tarafından samimi cevaplandırılmamasına neden olabilir.

402 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 402 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  3. Tutum cümlelerinin seçimi ve gözden geçirilmesi (düzeltilmesi): Bir önceki aşamada çokça tutum cümlesi yazılmış olabilir. Yazılan cümlelerin bir kısmı eğer yoklanacak olan tutum ile ilgili olmadığı düşünülüyor ise bu cümlelerin çıkartılması; bazı cümlelerde anlaşılma güçlüğü ve yazım hatası varsa bunların düzeltilmesi yoluna gidilir. Yazılan cümlelerin içeriğine bakarak olumlu ve olumsuz olarak sınıflandırıldıktan sonra ön uygulama için her iki gruptan eşit sayıda cümlenin seçilmesi gerekir.

403 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 403 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  4. Ön deneme formunun oluşturulması:  Eşit sayıda seçilen olumlu ve olumsuz tutum cümleleri test formu içerisine karışık olarak dağıtılır.  Yazılan tutum cümlelerine, bireylerin katılma derecelerine göre verecekleri cevaplar, ayrı bir cevap kağıdına veya tutum cümlelerinin karşısında oluşturulacak bir alana işaretlenebilir.

404 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 404 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  4. Ön deneme formunun oluşturulması (devam):  Hazırlanan tutum ölçeğinin amacı, tutum cümlesi sayısı, cevap verme süresi, cevaplamanın ne şekilde ve nereye yapılacağı gibi bazı bilgilerin açıklama adıyla başta verilmesi uygulamada karşılaşılabilecek bazı sorunları ortadan kaldırabilir.

405 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 405 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  4. Ön deneme formunun oluşturulması (devam):  Yazılan tutum cümlelerine bireylerin verecekleri cevaplar daha çok tutum cümlelerinin ifade tarzına bağlı olmakla birlikte, Likert Tipi Beşli Dereceleme Ölçeklerinde aşağıdaki gibidir.  Tamamen Katılıyorum  Katılıyorum  Kararsızım  Katılmıyorum  Kesinlikle Katılmıyorum

406 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 406 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  4. Ön deneme formunun oluşturulması (devam):  Olumlu bir cümleye verilecek cevaplarda "Tamamen Katılıyorum" ile "Katılıyorum" olumlu bir tutumu ifade ederken "Katılmıyorum" ile “Kesinlikle Katılmıyorum" olumsuz bir tutumu gösterir. “Kararsızlık” ifadesi ise bireyin belirtilen konu hakkında olumlu ya da olumsuz bir tutuma sahip olmadığını gösterir.  Cevaplandırılacak cümle olumsuz olduğunda ise yukarıda açıklananın tersi bir durum söz konusudur. Olumsuz ifadeye katılmama olumlu bir tutum gösterirken, katılma olumsuz bir tutum gösterir.

407 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 407 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  5. Ön deneme grubunun seçilmesi ve uygulama:  Uygulamanın kaç kişiye yapılacağı, daha çok analizde kullanılacak olan yönteme bağlı olsa da en az 400 kişi olması tercih sebebidir.  Tutum cümlelerini cevapsız bırakmamalarını sağlamak gerekir.

408 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 408 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  6. Tutum cümlelerinin puanlanması ve bireylerin tutum puanlarının hesaplanması:  Olumlu bir cümleOlumsuz bir cümle  Tamamen Katılıyorum 5Tamamen Katılıyorum1  Katılıyorum 4Katılıyorum2  Kararsızım 3Kararsızım3  Katılmıyorum 2Katılmıyorum4  Ksnlkl Katılmıyorum 1Kesinlikle Katılmıyorum5

409 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 409 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  7. Madde Analizi (Alt-üst grup yöntemi):  a) Ölçüt grupların oluşturulması: Tutum puanlarına göre öğrenciler tutumu en yüksek olandan en düşük olana doğru bir sıraya konulur.  Tutumu en yüksek olan ilk %27'lik grup ile tutumu en düşük olan son %27'lik gruplar seçilerek birbirinden farklı özelliklere sahip iki grup oluşturulur.

410 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 410 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  7. Madde Analizi (Alt-üst grup yöntemi) (devam):  b) Madde ayırıcılıklarının bulunması: Ölçekteki her madde için ayırıcılık güçleri, üst grupta ve alt grupta maddeden alınan puanların aritmetik ortalamalarının karşılaştırılması ile bulunur.  Her iki gruptaki bireyler farklı olduğundan bağımsız iki grubun aritmetik ortalamalarının karşılaştırılmalarında kullanılan t istatistiği ile ayırıcılık güçleri bulunabilir.

411 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 411 Likert Tipi Tutum Ölçeği Geliştirme Aşamaları:  c) Madde Seçimi:  Yukarıda açıklandığı şekliyle maddelerin ayırıcılık güçleri hesaplandıktan sonra yeterli sayıda ayırıcı olduğu kabul edilen tutum cümleleri seçilmelidir.  Madde seçiminde olumlu ve olumsuz maddelerin sayısının eşit olmasına dikkat edilmelidir.

412 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 412 Likert Tipi Tutum Ölçeği:  Test İstatistiklerinin Hesaplanması:  Ölçekten elde edilen tutum puanlarına ait,  a) Aritmetik ortalama  b) Standart kayma  c) Ölçeğin güvenirliği  gibi istatistikler hesaplanabilir.

413 Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 413


"Doç.Dr.Selahattin Gelbal Öğretimde Planlama ve Değerlendirme 1 ÖĞRETİMDE PLANLAMAVE DEĞERLENDİRME Doç. Dr. Selahattin GELBAL Hacettepe Üniversitesi Eğitim." indir ppt

Benzer bir sunumlar