Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRKİYE’DE KAYITSIZ İSTİHDAM: NEDENLERİ, BOYUTLARI VE SONUÇLARI Prof. Dr. Serdar Sayan TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Politikalar Araştırma.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRKİYE’DE KAYITSIZ İSTİHDAM: NEDENLERİ, BOYUTLARI VE SONUÇLARI Prof. Dr. Serdar Sayan TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Politikalar Araştırma."— Sunum transkripti:

1 TÜRKİYE’DE KAYITSIZ İSTİHDAM: NEDENLERİ, BOYUTLARI VE SONUÇLARI Prof. Dr. Serdar Sayan TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Politikalar Araştırma Merkezi Müdürü Ankara,

2 SUNUM PLANI  Kayıt Dışı İstihdamın Nedenleri  Kayıt Dışı İstihdamın Boyutları  Kayıt Dışı İstihdamın Sonuçları  Kayıtlı İstihdamın Teşvikine Yönelik Politika Önerileri 2

3 KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN NEDENLERİ İŞGÜCÜ ARZI YAKASI  İşsizlik oranının yüksekliği  İşgücünün eğitim seviyesinin (ve dolayısıyla verimliliğinin) düşüklüğü  Genç emeklilik (genç yaşta emekli olanların yaşlılık aylığı almaları ve sağlık yönünden ilgili sosyal güvenlik kuruluşundan yararlanmaları nedeniyle sigortasız olarak tekrar çalışmaya hazır olmaları) 3

4 4  Kayıt dışı çalışanların en son bitirilen okula göre bileşimi ARZ YAKASI: İşgücünün eğitim seviyesi…

5 5 En son bitirilen okula göre kayıt dışı çalışma oranı (TÜİK, 2008 HHİA) ARZ YAKASI: İşgücünün eğitim seviyesi…

6 6  Yaşa göre kayıt dışı çalışanların sayısı (bin kişi) ARZ YAKASI: Genç emeklilik

7 7  Yaşa göre kayıt dışı çalışanların payları (%, TÜİK HHİA 2008) ARZ YAKASI: Genç emeklilik

8 KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN NEDENLERİ İŞGÜCÜ TALEP YAKASI  Tarımın geleneksel örgütlenmesi; hala ağırlıkla, aile temelli ve küçük ölçekli olarak yapılması  Kayıtlı istihdamın işverene getirdiği yüksek mali yük  Ortalama işletme ölçeğinin çok küçük olması  Çalışma ilişkilerinde meydana gelen değişmeler (taşeronlaşma vb.)  Kayıtlı eleman çalıştırmak için gereken işlemlerin çokluğu 8

9 9 Sektörlere göre kayıt dışı çalışanların sayısı (bin kişi) TALEP YAKASI: Tarımın geleneksel örgütlenmesi

10 10 Sektörlere Göre Kayıt Dışı Çalışma (Sektörel istihdamın yüzdesi olarak, TÜİK, 2008 HHİA) TALEP YAKASI: Tarımın geleneksel örgütlenmesi

11 11 Tarım Geliri Elden Edenlerin Gelire Göre Kayıtlılık Durumları % (TÜİK HHBA, 2006) TALEP YAKASI: Tarımın geleneksel örgütlenmesi

12 TALEP YAKASI: Kayıtlı istihdamın işverene getirdiği yüksek mali yük Asgari Ücret (Ocak-Haziran 2011) YAŞINI DOLDURMUŞ İŞÇİLER İÇİN (TL/AY) ASGARİ ÜCRET SSK PRİMİ %14 İŞSİZLİK SİG. FONU %1 GELİR VERGİSİ %15 ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİ DAMGA VERGİSİ %06,6 KESİNTİLER TOPLAMI NET ASGARİ ÜCRET 796,50111,517,9641,8159,745,26166,54629,96 İŞVERENE MALİYET (TL/AY) ASGARİ ÜCRET SSK PRİMİ (%19,5) (işveren payı) İŞVEREN İŞSİZLİK SİG. FONU %2 İŞVERENE TOPLAM MALİYET Kaynak: ÇSGB - Çalışma Genel Müdürlüğü - İstatistik Dairesi 796,5155,3215,93967,75

13 13 İŞÇİ VE İŞVEREN SGK KESİNTİLERİ Kaynak: OECD Economic Outlook,2007

14 14 TALEP YAKASI: Ortalama işletme ölçeği İşyeri büyüklüğüne göre kayıt dışı çalışanlar (‘000 kişi, 2009)

15 KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN NEDENLERİ KDİ İLE MÜCADELE ZAFİYETLERİ  Sık sık çıkartılan aflar yüzünden cezai hükümlerin caydırıcılığı ve inanılırlığının azalması ya da kalmaması  Kurumlar arası koordinasyon eksiklikleri 15

16 KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN NEDENLERİ 16 Sosyal Güvenlik Sistemince Dışlanan Gruplar

17 17 Toplam istihdam: 21,277 milyon Kayıtlı istihdam: 11,958 milyon (% 56) Kayıt dışı çalışanlar: 9,319 milyon (% 44) KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN BOYUTLARI (2009)

18 18 Kayıt dışı çalışanların cinsiyete göre dağılımı (2009)

19 KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN SONUÇLARI Kayıt dışı istihdamın sonuçları farklı açılardan değerlendirilebilir. a) Çalışanlar Yönünden: Çalışanlar ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler sağlık ve çeşitli kısa vadeli risklere karşı güvenceden ve emeklilik haklarından mahrum kalmaktadır. b) İşletmeler Yönünden: Kayıt dışı çalıştıran işletmeler ile kayıtlı çalıştıran işletmeler arasında haksız rekabete ve verimsizliğe yol açmaktadır. 19

20 KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN SONUÇLARI (Devam) Verimlik ve Kayıt Dışı Ekonomi İlişkisi 20

21 KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN SONUÇLARI c) Sosyal Güvenlik Sistemi Yönünden: Aktif/pasif dengesinin ve aktüeryal yapının bozulmasıdır. d) Makroekonomik Dengeler Yönünden: Sosyal güvenlik açıkları => Bütçe açıkları => Enflasyon vs e) Sosyal Yönden: Gelir dağılımında adaletsizlik ve yoksulluk gibi sosyal sorunlara yol açmaktadır 21

22 Politika Önerileri Çalışanların Eğitim Düzeyini Artırma Mesleki eğitim (örgün ve yaygın) 22

23 Politika Önerileri Mikro Firmalarda Kayıtlı İstihdamın Teşviki 23 • Mikro ölçekli firmalarda kayıtlı istihdamın maliyetini görece daha fazla düşürücü önlemler (vergilerin etkilerinin simetrisi? Şirketlerin ‘parçalanması’nı teşvik/“moral hazard” problemi) • Şirket birleşmeleri ve satın almaların teşviki yoluyla ölçek artışı ve kurumsallaşmanın temini Tarımsal işletme büyüklüğünün miras yoluyla küçülmesinin önlenmesi

24 Politika Önerileri Sosyal Güvenlik Açıkları ile Mücadele  Emeklilik yaşı (yapacak fazla bir şey yok)  Bağlama oranı (düşürmek zor)  Prim oranı (yükseltmek zor)  ÇARE: Prim ödeyenlerin sayısını artırmak. Toplanan prim miktarını artırmak. Zaman satın alma. (ABD’deki göçü teşvik önerilerine benzer biçimde.) 24

25 Politika Önerileri  Kayıtlı istihdamı teşvik.  Özellikle kadınların işgücüne katılımını artırmak 25

26 Politika Önerileri Tarım Politikalarının Çok Yönlü Revizyonu Nasıl? 26

27 KURUMLAR ARASI İŞBİRLİĞİ  Kurumlar arası veri ve bilgi paylaşımı (Bilgi ve iletişim teknolojileri yardımıyla paylaşım sistemlerinin kurulması)  Kayıtlı istihdamın teşvikine yönelik politikalarda kurumların eşgüdümü ve birlikte hareket etme kabiliyeti 27

28 28  NUTS2’ye göre en yüksek (mavi) ve en düşük (kırmızı) kayıt dışı istihdama sahip bölgeler ve kayıt dışı çalışanların sayısı (bin kişi)

29 29  NUTS2’ye göre toplam istihdamı içerisinde kayıt dışı çalışanların oranı en yüksek (mavi) ve en düşük (kırmızı) olan bölgeler ve yüzde olarak değerleri

30 30  İşteki durumlarına göre kayıt dışı çalışanların sayısı (bin kişi)

31 31  İşteki durumlarına göre kayıt dışı çalışanların payı (%) (TÜİK, 2008 HHİA)

32 32 Çalışan GruplarıKapsam Dışı Kalan Tahmini Kişi Sayısı (‘000) Ücretsiz Aile İşçileri 2670 Tarımda Geçici Çalışanlar 460 Ev Hizmetlerinde Gündelik Çalışanlar 230 Düşük Gelirli Çiftçiler 1494 Düşük Gelirli Esnaf ve Sanatkar 808 Kısmen Sigortalı Sayılanlar (Çırak vb.) 180 Toplam 5842 Kayıt Dışı Çalışan Sayısı 9229 Prim Toplanabilecek Ücretli ve Maaşlı 2229 Prim Toplanabilecek Kayıt Dışı Bağımsız Çalışan Sayısı 1158 Prim Toplanabilecek Toplam Kayıt Dışı Çalışan Sayısı 3387 Sosyal Sigorta Kapsamı Dışında Kalanlar (2008) (TÜİK HHİA 2008, HHBA 2006 verileri kullanılarak Doç.Dr. Oğuz Karadeniz’ce hesaplanmıştır)

33 Teşekkürler… 33


"TÜRKİYE’DE KAYITSIZ İSTİHDAM: NEDENLERİ, BOYUTLARI VE SONUÇLARI Prof. Dr. Serdar Sayan TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Politikalar Araştırma." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları