Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

“ Bu ara ş tırma 19. Ulusal E ğ itim Bilimleri Kurultayı ‟ nda sözlü bildiri olarak sunulmu ş tur (16-18 Eylül, 2010), Lefko ş a, KKTC.” Doç. Dr. Songül.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "“ Bu ara ş tırma 19. Ulusal E ğ itim Bilimleri Kurultayı ‟ nda sözlü bildiri olarak sunulmu ş tur (16-18 Eylül, 2010), Lefko ş a, KKTC.” Doç. Dr. Songül."— Sunum transkripti:

1 “ Bu ara ş tırma 19. Ulusal E ğ itim Bilimleri Kurultayı ‟ nda sözlü bildiri olarak sunulmu ş tur (16-18 Eylül, 2010), Lefko ş a, KKTC.” Doç. Dr. Songül TÜMKAYADr. Metehan ÇEL İ KDr. Birsel AYBEK Ç.Ü. E ğ itim Fakültesi E ğ itim Bilimleri Bölümü Ç.Ü Sosyal Bilimler Ens. Dergisi, Cilt 20, Sayı 2, 2011, Sayfa 77-94

2 Bu ara ş tırmada lise ö ğ rencilerinde boyun e ğ ici davranı ş lar, otomatik dü ş ünceler, umutsuzluk ve ya ş am doyumu incelenmektedir. Bu genel amaç do ğ rultusunda ş u alt amaçlara cevap aranmı ş tır:  1- Lise ö ğ rencilerinde boyun e ğ ici davranı ş lar, otomatik dü ş ünceler, umutsuzluk ve ya ş am doyumları arasında anlamlı bir ili ş ki var mıdır?  2- Lise ö ğ rencilerinin boyun e ğ ici davranı ş ları; cinsiyet, sınıf, anne- baba tutumu ve gelir düzeyine göre anlamlı bir ş ekilde farklıla ş makta mıdır?  3- Lise ö ğ rencilerinin otomatik dü ş ünceleri; cinsiyet, sınıf, anne- baba tutumu ve gelir düzeyine göre anlamlı bir ş ekilde farklıla ş makta mıdır?  4- Lise ö ğ rencilerinin umutsuzlukları; cinsiyet, sınıf, anne-baba tutumu ve gelir düzeyine göre anlamlı bir ş ekilde farklıla ş makta mıdır?  5- Lise ö ğ rencilerinin ya ş am doyumları; cinsiyet, sınıf, anne-baba tutumu ve gelir düzeyine göre anlamlı bir ş ekilde farklıla ş makta mıdır?

3  Çalı ş manın örneklemini, ö ğ retim yılında Adana ili merkez ilçelerindeki farklı tür liselere devam eden 153 ‟ ü kız, 121 ‟ i erkek olmak üzere toplam 274 gönüllü ergen olu ş turmu ş tur. Ergenlerin ya ş ortalaması yıl ş eklindedir (Ss=.68).

4  Ara ş tırmada veri toplamak için “Ki ş isel Bilgi Formu”, “Boyun E ğ ici Davranı ş lar Ölçe ğ i”, “Otomatik Dü ş ünceler Ölçe ğ i”, “Beck Umutsuzluk Ölçe ğ i” ve “Ya ş am Doyumu Ölçe ğ i” kullanılmı ş tır.

5  Ara ş tırmacılar tarafından hazırlanan bu form ya ş, cinsiyet, sınıf düzeyi, gelir düzeyi, anne-baba tutumuna yönelik sorulardan olu ş turulmu ş tur.

6  Depresyonla ilgili boyun e ğ ici sosyal davranı ş ları de ğ erlendiren, 16 maddeden olu ş an tek faktörlü bir ölçektir. Türkçe uyarlaması Ş ahin ve Ş ahin (1992) tarafından yapılmı ş tır. Ölçe ğ in Beck Depresyon Envanteri ile korelasyonu.32, Sosyopati Ölçe ğ i ile.36 olarak bulunmu ş tur. İ ç tutarlılık.89, test-tekrar test güvenirli ğ i.84 olarak saptanmı ş tır. Hem ergen, hem de yeti ş kinlere uygulanabilir. Her maddede sözü edilen davranı ş ların ki ş iyi ne kadar iyi tanımladı ğ ı sorulmaktadır. Maddeler 1-5 arasında, 5 ‟ li Likert tipi puanlama esasına göre de ğ erlendirilir. Ölçekten en dü ş ük 11, en yüksek 80 puan alınabilir. Yüksek puanlar daha fazla boyun e ğ ici davranı ş a i ş aret eder (Sava ş ır ve Ş ahin, 1997).

7 1. Belirli bir konuda benim hatam olmasa da, hatalı oldu ğ um söyleniyorsa tatsızlık çıkmasın diye sesimi çıkarmam. 2. Kendim yapmaktan ho ş lanmasam da di ğ er insanlar yapıyor diye, bazı davranı ş ları yaparım. 3. Paramın üstü eksik verilmi ş olsa da, sesimi çıkarmadan, oradan uzakla ş ırım. 4. Ba ş kalarının beni ele ş tirmesine ve a ş a ğ ılamasına izin verir, kendimi savunmam. 5. Sevdi ğ im ki ş i benden yakınlık istedi ğ inde, o anda içimden gelmese de yakınlık göstermeye çalı ş ırım. 6. Konu ş maya çalı ş ırken birisi lafı a ğ zımdan alıp konu ş mayı sürdürürse, ben susarım. 7. Küçük hatalarım yüzünden sürekli özür dilerim. 8. Annem/babam benim hakkımda ho ş olmayan ş eyler söylerken, ben sessizce dinlerim. 9. Arkada ş larıma kızdı ğ ım zaman, bu kızgınlı ğ ımı onlara söylemem. 10. Arkada ş toplantılarında konu ş maları yönlendirmeyi ba ş kalarına bırakırım. 11. İ nsanların, benimle konu ş urken gözlerimin içine bakmalarından ho ş lanırım. 12. Herhangi biri benim için küçük bir iyilikte bile bulunsa, içtenlikle ve tekrar tekrar te ş ekkür ederim. 13. İ nsanlarla göz göze gelmekten kaçınırım. 14. Arkada ş toplantılarında, konuyu açan ki ş i hiçbir zaman ben olmam. 15. İ nsanlar ısrarla bana baktıklarında yüzüm kızarır. 16. Birinin davetini geri çevirirken mutlaka hastalık gibi önemli bir bahane bulmaya çalı ş ırım.

8  Hollon ve Kendall ‟ ın (1980) geli ş tirdi ğ i “Otomatik Dü ş ünceler Ölçe ğ i ki ş inin kendine yönelik olumsuz de ğ erlendirmelerin sıklı ğ ını ölçmeyi amaçlamaktadır. 1-5 arasında puanlanan ve 30 maddeden olu ş an likert tipi bir ölçektir. Ölçe ğ in puan ranjı arasındadır. Ölçekten alınan toplam puanların yüksekli ğ i, bireyin otomatik olumsuz dü ş üncelerinin sıklıkla ortaya çıktı ğ ını gösterir (Sava ş ır ve Ş ahin, 1997). Ölçe ğ in yurtdı ş ında yapılan geçerlik- güvenirlik çalı ş malarındaki güvenirlik katsayısı.47 ve.97 arasında de ğ i ş mi ş tir. Geçerlik katsayıları ise.45 ve.79 arasında bulunmu ş tur (Hollan ve Kendall, 1980; Harrel ve Ryon, 1983; Dobson ve Breiter, 1983). Ülkemizdeki güvenirlik çalı ş malarında Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı Ş ahin ve Ş ahin (1992).93, Aydın ve Aydın ‟ da ise (1990).95 olarak bulunmu ş tur. Ölçe ğ in her bir maddesinden alınan puanlar ile tüm ölçekten alınan puanlar arasındaki madde toplam korelasyonları Ş ahin ve Ş ahin (1992).30 ile.69; Aydın ve Aydın (1990).37 ile.85 arasında bulunmu ş tur. Ş ahin ve Ş ahin (1992) ise bu yöntemle elde ettikleri güvenirlik katsayısını.91 olarak belirtmi ş lerdir.

9 5. Hep aklımdan geçti OTOMAT İ K DÜ Ş ÜNCELER ÖLÇE Ğİ A ş a ğ ıda ki ş ilerin zaman zaman aklına gelen bazı dü ş ünceler sıralanmı ş tır. Lütfen her birini okuyarak, bu dü ş üncenin SON B İ R HAFTA içinde aklınızdan ne kadar sıklıkla geçti ğ ini i ş aretleyiniz. Lütfen her bir maddeyi dikkatle okuyunuz ve maddelerin yanındaki uygun sayıyı a ş a ğ ıdaki ş ıkları dikkate alarak i ş aretleyiniz. 1. Hiç aklımdan geçmedi 2. Ender olarak aklımdan geçti 3. Arada sırada aklımdan geçti 4. Sık sık aklımdan geçti 5. Hep aklımdan geçti 1. Tüm dünya bana kar ş ıymı ş gibi geliyor. 2. Hiçbir i ş e yaramıyorum. 3. Neden hiç ba ş arılı olamıyorum. 4. Beni hiç kimse anlamıyor. 5. Ba ş kalarını dü ş kırıklı ğ ına u ğ rattı ğ ım oldu. 6. Devam edebilece ğ imi sanmıyorum. 7. Ke ş ke daha iyi bir insan olsaydım 8. Öyle güçsüzüm ki… 9. Hayatım istedi ğ im gibi gitmiyor. 10. Kendimi dü ş kırıklı ğ ına u ğ rattım. 11. Artık hiçbir ş eyin tadı kalmadı. 12. Artık dayanamayaca ğ ım. 13. Bir türlü harekete geçemiyorum. 14. Neyim var benim? 15. Ke ş ke ba ş ka bir yerde olsaydım. 16. Hiçbir ş eyin iki ucunu bira araya getiremiyorum. 17. Kendimden nefret ediyorum. 18. De ğ ersiz bir insanım. 19. Ke ş ke birden yok olabilseydim. 20. Ne zorum var benim? 21. Hayatta hep kaybetmeye mahkumum. 22. Hayatım karmakarı ş ık. 23. Ba ş arısızım. 24. Hiçbir zaman ba ş aramayaca ğ ım. 25. Kendimi çok çaresiz hissediyorum. 26. Bir ş eylerin de ğ i ş mesi gerek. 27. Bende mutlaka bir bozukluk olmalı. 28. Gelece ğ im kasvetli. 29. Hiçbir ş eyi bitiremiyorum. 30. Hiçbir ş ey için u ğ ra ş maya de ğ mez.

10  Ergen ve yeti ş kinlere uygulanabilen, Beck, Lester ve Trexler (1974) tarafından geli ş tirilen ölçekte, bireyin gelece ğ e yönelik karamsarlık derecesini belirlemek amaçlanmaktadır. Sorulara evet-hayır ş eklinde cevap verilmekte ve negatif beklentileri yansıtmaktadır. Alınan puanlar yüksek oldu ğ unda bireydeki umutsuzlu ğ un yüksek oldu ğ u varsayılır (Akt., Sava ş ır ve Ş ahin, 1997). Geçerlik ve güvenirlik çalı ş ması Seber (1991) ve Durak (1994) tarafından gerçekle ş tirilmi ş tir. Durak (1994) iç tutarlılı ğ ı.85 madde-toplam korelasyonları.31 ile.67 arasında, yarıya bölme güvenirlili ğ ini ise.85 olarak bulmu ş tur.

11 1. Gelece ğ e umut ve co ş ku ile bakıyorum 2. Kendim ile ilgili ş eyleri düzeltemedi ğ ime göre çabalamayı bıraksam iyi olur. 3. İş ler kötüye giderken bile her ş eyin hep böyle kalmayaca ğ ını bilmek beni rahatlatıyor 4. Gelecek on yıl içinde hayatımın nasıl olaca ğ ını hayal bile edemiyorum 5. Yapmayı en çok istedi ğ im ş eyleri gerçekle ş tirmek için yeterli zamanım var.. 6. Benim için çok önemli konularda ileride ba ş arılı olaca ğ ımı umuyorum 7. Gelece ğ imi karanlık görüyorum 8. Dünya nimetlerinden sıradan bir insandan daha çok yararlanaca ğ ımı umuyorum 9. İ yi fırsatlar yakalayamıyorum. Gelecekte yakalayaca ğ ıma inanmam için de hiçbir neden yok 10. Geçmi ş deneyimlerim beni gelece ğ e iyi hazırladı 11. Gelecek, benim için ho ş ş eylerden çok tatsızlıklarla dolu görünüyor 12. Gerçekten özledi ğ im ş eylere kavu ş abilece ğ imi ummuyorum 13. Gelece ğ e baktı ğ ımda ş imdikine oranla daha mutlu olaca ğ ımı umuyorum. 14. İş ler bir türlü benim istedi ğ im gibi gitmiyor 15. Gelece ğ e büyük inancım var. 16. Arzu etti ğ im ş eyleri elde edemedi ğ ime göre bir ş eyler istemek aptallık olur. 17. Gelecekte gerçek doyuma ula ş mam olanaksız gibi 18. Gelecek bana bulanık ve belirsiz görünüyor. 19. Kötü günlerden çok, iyi günler bekliyorum. 20. İ stedi ğ im her ş eyi elde etmek için çaba göstermenin gerçekten yararı yok, nasıl olsa onu elde edemeyece ğ im

12  Diener, Emmons, Larsen ve Griffin (1985) tarafından geli ş tirilmi ş, yedi dereceli Likert tarzı bir ölçektir. Ölçek 5 maddeden olu ş an ve bireyin öznel iyilik durumunu ölçen bir ölçme aracıdır. Ölçe ğ in iç tutarlık katsayısı.80 ile.89 arasında de ğ i ş mektedir ölçek Türkçe ‟ ye Köker (1991) tarafından uyarlanmı ş tır. Ölçe ğ in güvenirlik çalı ş maları sonucunda test-tekrar test güvenirli ğ i.85, madde test korelasyonları.71 ile.80 arasında bulunmu ş tur. Ölçe ğ in Aysan (2001) tarafından yapılan güvenirlik çalı ş masında ise, iç tutarlık katsayısı.85 olarak tespit edilmi ş tir (Akt., Aysan ve Harmanlı, 2003).

13  Verilerin analizinde ba ğ ımsız gruplar “t” testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson momentler çarpımı korelasyonundan yararlanılmı ş tır. Farkların anlamlı çıktı ğ ı analizlerde farkın hangi gruplardan kaynaklandı ğ ını belirlemek için LSD testi kullanılmı ş tır. İ statistiksel i ş lemler SPSS 11.5 paket programı aracılı ğ ıyla yapılmı ş tır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi.05 olarak alınmı ş tır.

14  Lise ö ğ rencilerinde boyun e ğ ici davranı ş lar, otomatik dü ş ünceler, umutsuzluk ve ya ş am doyumları arasında anlamlı bir ili ş ki olup olmadı ğ ına Pearson momentler çarpımı korelasyonu tekni ğ i ile bakılmı ş ve sonuçlar a ş a ğ ıda Tablo 1 ‟ de gösterilmi ş tir.

15 BOYEGIOTMDSCUMTSUZYASAMD BOYEGI -.21**.17**-.04 OTMDSC -.64**-.48** UMTSUZ --.43** YASAMD -

16  Lise ö ğ rencilerinin cinsiyet, anne-baba tutumu, sınıf ve gelir düzeylerine göre boyun e ğ ici davranı ş lar ölçe ğ inden aldıkları puanların aritmetik ortalama, standart sapma ve t ve F de ğ erleri Tablo 2 ‟ de verilmi ş tir.

17 De ğ i ş kenlerKategoriNXSSt/F de ğ eri SdpLSD Cinsiyet Kız Erkek Anne- Baba Tutumu Otoriter- Koruyucu * Demokratik Sınıf Düzeyi 1.Sınıf *.0304>1 2. Sınıf Sınıf sınıf Gelir Düzeyi 500 ve altı *.0231>3 1>4 1>5 2>5 6> ve üstü

18  Lise ö ğ rencilerinin cinsiyet, anne-baba tutumu, sınıf ve gelir düzeylerine göre otomatik dü ş ünce ölçe ğ inden aldıkları puanların aritmetik ortalama, standart sapma ve t ve F de ğ erleri Tablo 3 ‟ de verilmi ş tir.

19 De ğ i ş kenlerKategoriNXSSt/F de ğ eri SdpLSD Cinsiyet Kız Erkek Anne- Baba Tutumu Otoriter- Koruyucu * Demokratik Sınıf Düzeyi 1.Sınıf *.0411>2 4>2 2. Sınıf Sınıf sınıf Gelir Düzeyi 500 ve altı ve üstü

20  Lise ö ğ rencilerinin cinsiyet, anne-baba tutumu, sınıf ve gelir düzeylerine göre umutsuzluk ölçe ğ inden aldıkları puanların aritmetik ortalama, standart sapma ve t ve F de ğ erleri Tablo 4 ‟ de verilmi ş tir.

21 De ğ i ş kenlerKategoriNXSSt/F de ğ eri Sdp Cinsiyet Kız Erkek Anne- Baba Tutumu Otoriter- Koruyucu Demokratik Sınıf Düzeyi 1.Sınıf Sınıf Sınıf sınıf Gelir Düzeyi 500 ve altı ve üstü

22  Lise ö ğ rencilerinin cinsiyet, anne-baba tutumu, sınıf ve gelir düzeylerine göre ya ş am doyumu ölçe ğ inden aldıkları puanların aritmetik ortalama, standart sapma ve t ve F de ğ erleri Tablo 5 ‟ te verilmi ş tir.

23 De ğ i ş kenlerKategoriNXSSt/F de ğ eri SdpLSD Cinsiyet Kız Erkek Anne- Baba Tutumu Otoriter- Koruyucu * Demokrati k Sınıf Düzeyi 1.Sınıf Sınıf Sınıf sınıf Gelir Düzeyi 500 ve altı * ve üstü

24  Ara ş tırma bulguları, boyun e ğ ici davranı ş lar, otomatik dü ş ünceler ve umutsuzluk arasında bir ili ş ki oldu ğ unu ortaya koymaktadır. Lise ö ğ rencilerinin cinsiyete göre boyun e ğ ici davranı ş larında anlamlı bir farklılık gözlenmemi ş tir. Anne-baba tutumuna göre boyun e ğ ici davranı ş larda anlamlı bir fark oldu ğ u anla ş ılmı ş tır. Sınıf düzeyine göre, boyun e ğ ici davranı ş larda dördüncü sınıf, lehine anlamlı bir farklılık oldu ğ u görülmü ş tür. Gelir düzeyine göre boyun e ğ ici davranı ş larda anlamlı bir farklılık oldu ğ u gözlenmi ş tir.  Lise ö ğ rencilerinin cinsiyete göre otomatik dü ş ünce puanlarında anlamlı bir farklılık gözlenmemi ş tir. Anne-baba tutumuna göre otomatik dü ş ünce puanlarına anlamlı bir fark oldu ğ u görülmü ş tür. Sınıf düzeyine göre, otomatik dü ş ünce puanlarında birinci ve dördüncü sınıf, lehine anlamlı bir farklılık oldu ğ u anla ş ılmı ş tır. Gelir düzeyine göre otomatik dü ş ünce puanlarında anlamlı bir farklılık saptanmamı ş tır.

25  Lise ö ğ rencilerinin cinsiyete, anne-baba tutumlarına, sınıf ve gelir seviyesine göre, umutsuzluk düzeylerinin farklıla ş madı ğ ı gözlenmi ş tir.  Lise ö ğ rencilerinin cinsiyete göre, ya ş am doyumlarının farklıla ş madı ğ ı görülürken, anne-baba tutumuna göre ya ş am doyumlarında demokratik anne-baba-tutumu lehine bir farklılık oldu ğ u belirlenmi ş tir. Ayrıca ö ğ rencilerin sınıf düzeyine göre, ya ş am doyumlarında anlamlı bir farklılık görülmezken, gelir düzeyine göre ise ya ş am doyumunda ise geliri 1001 TL ile 1250 TL arasında olan ö ğ renciler lehine anlamlı farklılık oldu ğ u gözlenmi ş tir.

26 TE Ş EKKÜRLER  Hazırlayan: Ş erife KALKAN D İŞ BUDAK PDR Yüksek Lisans Ö ğ rencisi


"“ Bu ara ş tırma 19. Ulusal E ğ itim Bilimleri Kurultayı ‟ nda sözlü bildiri olarak sunulmu ş tur (16-18 Eylül, 2010), Lefko ş a, KKTC.” Doç. Dr. Songül." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları