Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Merkez Bankası – Hazine İlişkileri R. Hakan ÖZYILDIZ

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Merkez Bankası – Hazine İlişkileri R. Hakan ÖZYILDIZ"— Sunum transkripti:

1 Merkez Bankası – Hazine İlişkileri R. Hakan ÖZYILDIZ

2 TCMB • Yasal olarak Hazine’nin mali ajanıdır. • MB nın olmadığı yerlerde bu görevi, TCMB adına TC Ziraat Bankası yerine getirir. • Kısa vadeli avans (KVA) uygulamasına ilk sınırlama 1997 yılında yapılan bir protokolle getirilmiştir. • MB bilançosunda KVA aktifte yer alırdı. • Bu kalemde olan her artışın sonucu MB nın para basması anlamına geliyordu. • Piyasadaki fazla para en sonunda enflasyon demekti. Fiyat istikrarının bozulmasına yol açıyordu. • 2001 de yapılan yasal bir değişiklikle TCMB nin kamuya, Hazine’ye kredi açması yasaklandı.

3 Hazine Müsteşarlığı • Hazine devletin kasasıdır. • Vergi politikasını Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı belirler. • Nakit parayı Hazine yönetir. • Gelirler giderleri karşılamaya yetmezse oluşan açık nasıl kapatılır?

4 Hazine İşlemleri • Hazine’nin, bütçe ile ilgili olsun olmasın gelir tahsilatı ve gider ödemelerinin tümüne Hazine İşlemi deniyor. • Hazine tektir. Devletin birden fazla kasası olmamalıdır. • Hazine fonksiyonları ikiye ayırılır: – Geleneksel fonksiyonları – Modern fonksiyonları

5 Geleneksel fonksiyonlar • Yer bakımından hazine işlemleri (nakit hareketleri) – Bir ildeki toplanan vergiler kamu giderlerini karşılamaması • Zaman bakımından hazine işlemleri (hazine kaynakları) – Mart ayı vergi ayıdır. Ama tüm harcamaları Nisan da yapılamaz. Zamana yayılır.

6 Uyumu sağlamak için • Hazine para bulmak durumunda kalabilir. – Adi emanetler, bütçe emanetleri, hazine özel hesapları – Merkez Bankası avansları • Kısa vadeli avanslar • Altın karşılığı avanslar – Hazine bonoları – Altın ve döviz stokunun yeniden değerlendirilmesi – Aracı kuruluşlar vasıtasıyla borçlanma

7 Kısa vadeli avans • 2001 Yılına kadar en çok kullanılan bütçe açığı kapatma yöntemi. • Kriz sonrası kaldırıldı. • Bütçe kanunu ile sınırlandırılmıştır. Harcamaların belli bir yüzdesi kadar Hazine TCMB’den 1 yıl vadeli avans alabiliyordu. (önceleri % 15 idi, en son % 3) • Bütçede yeteri kadar kaynak olmadığı için yıl içinde kapatılamıyordu.

8 Neden açık veriliyor? • Hazine yeteri kadar gelir toplayamıyor. • Olay tarihsel. Osmanlıdan bu yana vergi toplamak bu topraklarda olağan bir iş değil. • Kendi halkından aşar toplamış. Ama başka vergi almamış. • Gelir sistemi yabancıdan aldığı cizye ile savaş ganimetleri ve topraklarına kattığı ülkelerden topladığı haraçlara dayandırılmış. • Gerileme dönemine gelinince açıklar büyümeye başlamış. • İlk olarak 1838 yılındaki Balta Limanı Anlaşması ile dışarıdan borç almanın yolu açıldı.

9 Bütçe açığı • Osmanlının vergi toplamadaki başarısızlığı tarihsel ve kültürel nedenlerle Türkiye Cumhuriyeti’ne de yansıdı. • Kapitülasyonlar ve uzun savaşlar ülkenin ekonomik zenginliğini yok etti. • Lozan da Osmanlının borçlarını ödemek zorunda kalındı.

10 Açığın finansmanı • Yerli para cinsinden borçlanma (iç borç) – Bono ve tahvil ihraç edilir. • Yabancı para cinsinden borçlanma (dış borçlanma) – Eoru tahvil ihracı veya proje kredisi • Borç stoku = iç borç anaparası + dış borç anaparası. • Dikkat faiz ödemeleri hesaba dahil değil.

11 Borç stoku değişirse TCMB bilançosuna etkisi • Toplam harcamalar-toplam gelirler = kamu iç borç stokundaki değişim + kamu dış borç stokundaki değişim + KVA • Eğer bir dönemin başındaki stok ile sonundaki stok arasında bir artış varsa, kamu borcu artmış demektir. (tersi azalış)

12 KVA • Para Tabanı = Emisyon + Bankalar zorunlu karşılıkları + Bankalar serbest imkanı • TCMB Hazine’ye KVA verebilmek için para basıyor. Para tabanı büyüyor, emisyon artıyor. Dolaşımdaki para çoğalıyor.

13 İç borçlanma • Banka dışı kesim DİBS satın almak için mevduat çekiyor. • TCMB bilançosunun pasifinde yer alan «bankalar mevduatı» azalıyor. • Ama Hazine topladığı parayı hemen harcamıyor TCMB’deki hesabına yatırıyor. Bilançoda para harcanana kadar bir değişiklik olmuyor.

14 Dış borçlanma • Dış piyasalarda tahvil ihraç ediyor. • Döviz getiriyor. TCMB’deki döviz hesabına yatırıyor. • Para tabanı değişmiyor. TCMB’nin döviz yükümlülükleri ile döviz varlıkları aynı yönde değişiyor. • Hazine bu parayı TCMB’den TL olarak çekince işler değişiyor. Parayı banka dışı kesime verir ve yatırım harcaması olursa para tabanı artıyor.

15 Kısacası • KVA ve dış borçtan gelen paranı iç tüketim ve yatırım harcamaları için kullanılması para tabanını büyütüyor. • Enflasyonist baskıyı arttırıyor.

16 Hazinenin modern fonksiyonları • Para istikrarını sağlama ve koruma fonksiyonu – Fiyat istikrarını sağlamaya yardımı olmak için: • Kredi arzı – Kredi talebi dengesini (aşırı borçlanma ile ekonomideki para kaynakları üzerinde baskı oluşturmak ve faizleri yukarı çıkarmak – Hazine’nin dışlama etkisi) • Döviz arzı – döviz talebi dengesini (aşırı dış borçlanan kamu parayı içeriye getirince döviz düşer, dış geri ödemeleri artınca kur yükselir) • Sermaye arzı – sermaye talebi dengesini sağlamak gerek. (kamu yatırımlarının etkisi)

17 Hazinenin modern fonksiyonları • Ekonomiyi düzenleme fonksiyonu – Ekonomi istikrarı sürdürebilmek için • KİT’ler diğer aktivitelerin istihdama etkisi • KİT ve diğer kuruluşlar aracılığıyla ekonomiyi düzenlemesi. (örn. Kambiyo rejimi düzenlemeleri) • Teşvik sistemi ile yatırımları yönlendirme • Gelir yaratma fonksiyonu – Bono ve tahvil ihraç ederek

18 Tartışma konusu • 1986 ten sonra Hazine KVA yerine piyasalardan iç borç almaya başladı. • Borçlanma çoğaldıkça bankalar klasik fonksiyonları olan kredi vermek yerine Hazine’ye borç vermeye başladılar. • Borçlanma arttıkça faizler yukarı çıktı. Ekonomi zorlandı. • Acaba iç borçlanma yerine KVA kullanımına devam edilseydi daha iyi olmaz mıydı?

19 KVA sonrası devam eden ilişkiler • Hazine’nin parası TCMB’de tutuluyor. (Mali ajan) • Hazine’nin dış borç ödemeleri yine TCMB üzerinden yapılıyor. • DİBS ihalelerinde tüm işlemler EFT-EMKT üzerinden yapılıyor. – Teklifler saat ye kadar MB’na geliyor. Oradan Hazine’ye iletiliyor. Müsteşar ve ekibi karar veriyor. İşlemlerin devamını TCMB tamamlıyor.


"Merkez Bankası – Hazine İlişkileri R. Hakan ÖZYILDIZ" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları