Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YAZIM KURALLARI KASİF. BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Cümlelerin ilk sözcüğünün başında kullanılır: Bu kitabı okudun mu? ä Dizelerin ilk sözcüğü büyük.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YAZIM KURALLARI KASİF. BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Cümlelerin ilk sözcüğünün başında kullanılır: Bu kitabı okudun mu? ä Dizelerin ilk sözcüğü büyük."— Sunum transkripti:

1 YAZIM KURALLARI KASİF

2 BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Cümlelerin ilk sözcüğünün başında kullanılır: Bu kitabı okudun mu? ä Dizelerin ilk sözcüğü büyük harfle başlar: Bitirip şu kuru kara ekmeği Göç etsem diyorum yâr ellerine (Akif İnan) Göç etsem diyorum yâr ellerine (Akif İnan)

3 BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Özel adların başında kullanılır: Osman Ayyıldız, (ad ve soyad) Türk, Arap, İngiliz (ulus adı) Pakistan, Fransa (ülke adı) Japonca, Farsça (dil adı) Bursa, Gemlik, Uludağ (yer adı) Hat Caddesi (mahalle, sokak, cadde adı) Bursa Sağlık Müdürlüğü, Uludağ Üniversitesi (kurum, kuruluş adı) İslâmiyet, Katolik (din, mezhep adı) Van Gölü, Kızılırmak (coğrafi adlar)

4 BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Özel adla kullanılan lâkap ve unvanlar: Müdür Yardımcısı Orkun Bey, Doktor Ayşe Hanım… ä Tarih belirtirken kullanılan ay, gün adları: Yazışma Kuralları eğitimimiz, 23 Mayıs 2005 Pazartesi günü başladı. Yazışma Kuralları eğitimimiz, 23 Mayıs 2005 Pazartesi günü başladı.

5 BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Bayram, kutlanan gün adlarında: Kurban Bayramı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Hemşireler Günü, Tıp Bayramı… ä Terim olan “Güneş, Dünya, Ay” sözcükleri: Dünya ve Ay, Güneş’in etrafında döner.

6 BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä 8. Gazete, dergi, kitap adlarının ve yazı başlıklarının her kelimesi büyük harfle başlar: Resmî Gazete, SB Diyalog, Yedi İklim, Bursa’da Zaman, Huzur… ä Yazışmalarda, mektuplarda ilk sözcük: Sevgili ablacığım, Aziz dostum, Değerli arkadaşım,

7 BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Yer adlarında kullanılan yön bildiren sözcükler: Yazın Güney Marmara’da yağış azdı. ä Yön bildiren sözcükler, özel isimden sonra kullanılırsa küçük harfle başlatılır: Marmara’nın güney bölümü yağışlı. ä Özel adlardan türetilen bütün isim ve sıfatlar büyük harfle başlar: Türkçe, Avrupalı, Atatürkçü, Bursalı…

8 BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Özel isimlerle kurulan tamlamalarda yalnızca özel isim büyük harfle başlatılır: Denizli horozu, Bursa şeftalisi, Van kedisi, İngiliz anahtarı… ä Tarihi olay ve yapı adlarında: Kurtuluş Savaşı, Yeşil Türbe…

9 ÖZEL ADLARA GETİRİLEN EKLER ä Türkçe özel adlar büyük harfle başlar ve çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılarak yazılır: Bursa’yı, Tophane’den seyretmenin zevkine doyulmaz. ä Özel adlara getirilen yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz: Gemlikliler, İzniklilerden, Türkçenin, İngilizceyi… Gemlikliler, İzniklilerden, Türkçenin, İngilizceyi…

10 ÖZEL ADLARA GETİRİLEN EKLER ä Eklendiği sözcüğe ulus veya aile anlamı katan “-ler” eki, kesme işaretiyle ayrılmaz: İngilizler, I. Dünya Savaşı’nda gerçek yüzlerini gösterdiler. Leylâlar yarın dönecek mi? ä Kişi adlarıyla kullanılan unvanlara ve makam adlarına getirilen çekim eki de ayrılmaz: Ayşe Hanımın, Sağlık Müdürlüğüne…

11 YABANCI SÖZCÜKLERİN YAZILIŞI ä Başında iki ünsüz bulunan veya sonunda iki ünsüz bulunan yabancı sözcüklerin yazımında ünsüzlerin arasına ünlü konmaz: fren, kristal, program, staj, lüks… ä Yabancı kelimelerin ortasındaki çift ünsüzler, arasına ünlü olmadan yazılır: alafranga, elektrik, telgraf, orkestra, gangster…

12 YABANCI SÖZCÜKLERİN YAZILIŞI ä Yabancı kelimelerin iç sesindeki “g” ler yerine “ğ” ye çevrilmez: biyografi, paragraf, program, magma ä Yerleşmiş bazı sözcüklerde g’lerin ğ’ye dönüştüğü görülür: coğrafya, fotoğraf

13 YABANCI SÖZCÜKLERİN YAZILIŞI ä Yabancı sözcüklerin sonunda bulunan “g” ler de korunur: arkeolog, biyolog, diyalog, Türkolog… ä Yabancı dillerden alınan sözcüklerdeki “io, ia, ua” ünlüleri arasına “v, y” harfi konur: biyoloji, diyaliz, biyografi, konservatuvar, kruvazör, laboratuvar

14 AYRI YAZILAN KELİMELER ä İkilemeler ayrı yazılır: el ele, iç içe, art arda,yüz yüze… ä Ev, ocak, yurt kelimeleriyle kurulan birleşik isimler ayrı yazılır: ordu evi, radyo evi, doğum evi, öğrenci yurdu, sağlık ocağı…

15 AYRI YAZILAN KELİMELER ä İsim soylu bir kelimeyle yardımcı fiillerden yapılmış birleşik fiiller, isim soylu kelimede değişiklik olmamışsa ayrı yazılır: yardım etmek, arz etmek, fark etmek, yok olmak… ä Atasözleri ve deyimler ayrı yazılır: çantada keklik, eli sıkı, gözü açık, bir taşla iki kuş vurmak…

16 BİTİŞİK YAZILAN KELİMELER ä Benzetme yoluyla nesnelere ad olmuş birleşik kelimeler bitişik yazılır: danaburnu (bir bitki), hanımeli (bir çiçek), devetabanı (bir bitki)… danaburnu (bir bitki), hanımeli (bir çiçek), devetabanı (bir bitki)… ä Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır: apak, sapsarı, sımsıcak, güpegündüz, sırılsıklam, paramparça… apak, sapsarı, sımsıcak, güpegündüz, sırılsıklam, paramparça… ä Ses türemesi veya düşmesi görülen birleşik fiiller bitişik yazılır: reddetmek, zannetmek, nakletmek, sabretmek… reddetmek, zannetmek, nakletmek, sabretmek…

17 BİTİŞİK YAZILAN KELİMELER ä Fiil+yardımcı fiil biçiminde kurulmuş birleşik fiiller bitişik yazılır: uyuyakalmak, düşünebilmek, düşeyazmak, alıvermek, bakakalmak, olagelmek… ä Bazı belgisiz sıfat ve zamirler bitişik yazılır: birkaç, birçok, biraz, hiçbir, herhangi, birtakım… birkaç, birçok, biraz, hiçbir, herhangi, birtakım… ä UYARI: “Şey” sözcüğü her zaman ayrı yazılır: her şey, bir şey… her şey, bir şey…

18 SAYILARIN YAZILIŞI ä İki veya daha çok rakamlı sayılar yazıyla gösterildiklerinde birbirinden ayrı yazılır: Yemeğe on beş kişi katıldı. ä Bilimsel yazılarda, kesinlik aranan konularda sayılar rakamla yazılır: Eğitim Şubesinin yürüttüğü, Avrupa Birliği Bilgilendirme Toplantılarında sağlık çalışanlarının %99’una ulaşıldı.

19 SAYILARIN YAZILIŞI ä Rakamlarla yazılan sayılardan sonra gelen ekler, kesme işaretiyle ayrılır ve son sese uyar: Bursa’ya 1983’te geldi. Nöbeti 15.45’te bitecekmiş. ä Bilimsel olmayan, kesinlik aranmayan yazılarda sayılar yazıyla gösterilir: Aynı sağlık ocağında iki yıl çalıştık.

20 SAYILARIN YAZILIŞI ä Parayla ilgili işlemlerde -araya ekleme yapılmasını önlemek amacıyla- sayıların bütün basamaklarının bitişik yazılması yaygın bir kuraldır: beşyüzbin, üçyüzellimilyon ä Üleştirme eki rakama getirilmez: 6’şar (yanlış), altışar (doğru)

21 KISALTMALARIN YAZIMI ä Kurum ve kuruluş adları, her sözcüğün ilk harfi alınarak ve büyük yazılarak noktasız kısaltılır: Türk Dil Kurumu - TDK Devlet Su İşleri - DSİ ä Kısaltmaya getirilen ek, kısaltmanın son sesine uyumludur ve kesme işaretiyle ayrılır: Sağlık çalışanlarının maaşlarının artırılmasıyla ilgili yasa tasarısı TBMM’ye sunuldu.

22 KISALTMALARIN YAZIMI ä Elementlerin ilk harfi büyük, diğer harfleri küçük olarak noktasız yazılır: Pb, Ag ä Makam ve unvan bildiren sözcüklerin kısaltmaları büyük harfle başlar, noktayla biter: Dr. Osman Ayyıldız Md.Yard. Ahmet Altıner

23 KISALTMALARIN YAZIMI ä Ölçü ve birimler küçük harfle ve noktasız kısaltılır: g, l, km ä Küçük harfli kısaltmalara ek getirilirken sözcüğün okunuşuna uyulur: mm’si (milimetresi), g’ı (gramı) mm’si (milimetresi), g’ı (gramı) ä Noktalı kısaltmalara ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz: zf.tan

24 “De” BAĞLACININ VE “de” EKİNİN YAZIMI ä Bağlaç olan “de”, ayrı yazılır; kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyar: Bunu öğretmen de söyledi. Oku da adam ol. ä Bağlaç olan ”de”, hiçbir zaman “ta, te” şeklinde yazılmaz: Çiçek de çocuk gibidir. Evde kibrit de çakmak da yoktu. Evde kibrit de çakmak da yoktu.

25 “De” BAĞLACININ VE “de” EKİNİN YAZIMI ä Ek olan “de”, sözcüğe bitişik yazılır; ünlü uyumuna uyar: Ekimde hava değişiyor. Sobada pişirilen güvecin tadına doyulmaz. ä Sert ünsüzle biten sözcüklere eklenen “-de” eki “-te,-ta” şeklinde yazılabilir: Bu saatte kimseyi bulamayız. Dolapta biraz peynir vardı.

26 “Ki” BAĞLACININ VE “-ki” EKİNİN YAZIMI ä Bağlaç olan “ki”, ayrı yazılır: Sizler ki yarınlarımızın umudusunuz. “ki” bağlacı bir kaç sözcükte kalıplaşmış olarak bitişik yazılır: “ki” bağlacı bir kaç sözcükte kalıplaşmış olarak bitişik yazılır: mademki, sanki, halbuki, belki, çünkü, oysaki… ä ”Ki” eki sözcüğe bitişik yazılır ve ünlü uyumlarına uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, arkamdaki, gözümdeki...

27 “Ki” BAĞLACININ VE “-ki” EKİNİN YAZIMI ä İlgi zamiri olan -ki, bitişik yazılır. Tamlayan eki almış bir isme gelerek söylenmemiş tamlananın yerini tutar: “Mehmet’in karnesinde olduğu gibi Ayşe’ninkinde de iki zayıf var.” cümlesinde, “Ayşe” sözcüğüne getirilen “-ki” “karne” adının yerini tuttuğu için ilgi zamiri olup bitişik yazılmıştır.

28 SORU EDATI “Mİ” NİN YAZIMI ä Her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılan “mi”, ünlü uyumuna uyar: Gazete aldın mı? Gazete aldın mı? İlâçlarını içtin mi? Söylediklerimi duydun mu? Olayı anlattığında güldü mü? Olayı anlattığında güldü mü?

29 SORU EDATI “Mİ” NİN YAZIMI ä Kişi ekleri, mi’den sonra gelirse mi’ye bitişik yazılır: Toplantıya ben de katılacak mıyım? Düğüne sen de davetli misin? * ”Mi” cümleye soru anlamı katmadığında cümlenin sonuna soru işareti konmaz: Bebek, annesini gördü mü gülüyor. İnsan direndi mi her güçlüğü yener. Uzun mu uzun bir öyküydü o.

30 SATIRA SIĞMAYAN SÖZCÜKLERİN YAZIMI ä Satıra sığmayan sözcüğün devamı satır başına geçilerek yazılır ve kısa çizgi kullanılır. ä Sözcük bölünürken hece bölünmez: uyukluyo- rdu (yanlış) …………uyukluyor- du (doğru)

31 SATIRA SIĞMAYAN SÖZCÜKLERİN YAZIMI ä Sözcük bölünürken ulamaya uyulur: ilk- okul (yanlış) ……………..il- ……………..il- kokul (doğru) …………..baş- …………..baş- öğretmen (yanlış) ………….ba- ………….ba-şöğretmen

32 SATIRA SIĞMAYAN SÖZCÜKLERİN YAZIMI ä Özel isim satıra sığar da çekim eki sığmazsa kısa çizgi kullanılmaz, yalnız kesme işareti kullanılır: Bursa’ dan dan ä Ne üst ne de alt satırda tek harf bırakılır: a- lışamadı (yanlış) lışamadı (yanlış) müdafa- a (yanlış) a (yanlış)

33 SES OLAYLARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER ä Türkçede orta hece ünlüsünün düştüğü sıkça görülür. “alın, burun, ağız, gönül” gibi kelimeler, “alnım, burnu, ağzı, gönlü” şeklinde söylenir ve yazılır. “alın, burun, ağız, gönül” gibi kelimeler, “alnım, burnu, ağzı, gönlü” şeklinde söylenir ve yazılır.

34 SES OLAYLARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER ä Sert ünsüzlerle biten sözcüklere yumuşak ünsüzle başlayan ekler getirildiği zaman, bu eklerin başındaki ünsüzler de sertleşir. Buna ünsüz benzeşmesi denir: defter-de, yaprak-ta, defter-de, yaprak-ta, ben-den, utanç-tan ben-den, utanç-tan ä Sert ünsüzlerle biten sözcüklerden sonra yumuşak ünsüzle başlayan ek getirilmesi yazım yanlışıdır: ağaçda –- ağaçta ağaçda –- ağaçta anlatdığı – anlattığı anlatdığı – anlattığı dostca – dostça dostca – dostça

35 SES OLAYLARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER ä Sonunda sert ünsüz bulunan bir sözcüğe, ünlü ile başlayan bir ek getirildiği zaman sert ünsüz yumuşar. Buna ünsüz yumuşaması denir. çiçek-i – çiçeği renk-i –- rengi dolap-ım – dolabım ä Bu kural, özel isimlerde geçerli değildir. Özel isimlerdeki sert ünsüzler yumuşatılırsa yazım yanlışı olur: Zonguldak’ı, Gemlik’e, Ahmet’i, İznik’in…

36 SES OLAYLARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER ä ”-yor” eki, eklendiği sözcüğün son hecesindeki geniş- düz olan “a,e” ünlülerini “ı, i, u, ü” dar ünlülerine dönüştürür. Buna ünlü daralması denir: bekleme-yor – beklemiyor görme –yor – görmüyor

37 SES OLAYLARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER ä Düz geniş ünlülerden sonra kaynaştırma ünsüzü “y” gelirse, söylenişte bir daralma olsa bile yazımda bu daralma gösterilmez. bekliyecek (yanlış) bekleyecek (doğru) kanıtlıyamadı (yanlış) kanıtlıyamadı (yanlış) kanıtlayamadı (doğru) kanıtlayamadı (doğru) gelmiyecek (yanlış) gelmeyecek (doğru)

38 SES OLAYLARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER ä “b” ünsüzü, kendinden önce gelen “n” ünsüzünü “m” ye dönüştürür. yanlış doğru yanlış doğru penbe pembe penbe pembe sünbül sümbül sünbül sümbül çenber çember çenber çember tenbel tembel tenbel tembel ä Bu kural, özel isimlerde ve birleşik isimlerde geçerli değildir: İstanbul, Safranbolu, binbaşı, onbaşı…

39 DÜZELTME İŞARETİ: ( ^ ) ä Yazılışları birbirine benzeyen, anlamları ayrı olan kelimeleri birbirinden ayırmak için bu işareti kullanırız: hala (babanın kız kardeşi), hâlâ(henüz) aşık (kemik), âşık (tutkun, vurgun) varis (damar genişlemesi),vâris (mirasçı) varis (damar genişlemesi),vâris (mirasçı)

40 BAZI SÖZCÜKLERİN DOĞRU YAZILIŞI YANLIŞEntellektüelHeykeltraşSarmısakDökümanBujiteriÜnvanSüeterStajerorjinalinsiyatifsilahşör DOĞRUEntelektüelHeykeltıraşSarımsakDokümanBijuteriUnvanSüveterStajyerorijinalinisiyatifsilâhşor

41 NOKTALAMA İŞARETLERİ., : ; - - ?! ? / ( ) ! ‘ “ ……. !, ;., “””

42 NOKTALAMA İŞARETLERİ Yanlış okumayı önlemek, okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak, duraklama yerlerini belirlemek, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek için kullanılan işaretlere noktalama işaretleri denir.

43 NOKTA (. ) ä Bitmiş bir cümlenin sonuna konur: Türkçe, eklemeli bir dildir. ä Kısaltmaların sonuna konur: prof. (profesör), bk. (bakınız), cad. (cadde). ä Bazı kısaltmalarda nokta kullanılmaz: TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), kg (kilogram), cm (santimetre)…

44 NOKTA (. ) ä Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı ayırmak için kullanılır: ä Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır: Tren 09.15’te kalktı. ä Arka arkaya sıralanan virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan sadece sonuncu rakama nokta konur: 1, 2 ve 3. maddeler; XII - XIV. yüzyıllar arasında…

45 NOKTA (. ) ä Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur: I. 1. A. a. I. 1. A. a. ä Sayılardan sonra sıra belirtmek amacıyla kullanılır: 7. (yedinci), IV. (dördüncü). 7. (yedinci), IV. (dördüncü).

46 VİRGÜL (, ) ä Eş görevli sözcükleri ayırmak için kullanılır: Çalışkan, saygılı, zeki, tutumlu bir öğrencidir. ä Sıralı cümleleri ayırmada kullanılır: Çalıştı, çabaladı, inat etti, amacına ulaştı. ä Özne ile yüklem arasına çok sayıda sözcük girmişse özneyi diğer ögelerden ayırmak için kullanılır: Kardeşim, uzun ve yorucu bir yolculuktan sonra bu akşam geldi.

47 VİRGÜL (, ) ä Anlam karışıklığı oluşturabilecek durumlarda kullanılır: Genç, doktora gitti. Genç, doktora gitti. ä Hitaplardan sonra kullanılır: Sayın Başkan, Kıymetli arkadaşım… Sayın Başkan, Kıymetli arkadaşım…

48 VİRGÜL (, ) ä Yazışmalarda yer adlarını tarihlerden ayırmak için konur: Bursa, 23 Mayıs 2005 Bursa, 23 Mayıs 2005 ä Sayıların ondalık bölümlerini ayırmak için kullanılır: 25,3 (yirmi beş tam, onda üç) 25,3 (yirmi beş tam, onda üç) ä Ara söz ve ara cümleleri ayırmada kullanılır: Oraya, tabii ki istiyorsan, hemen gidebilirsin. Oraya, tabii ki istiyorsan, hemen gidebilirsin.

49 VİRGÜL (, ) ä İşaret zamirlerini işaret sıfatlarından ayırt etmek için kullanılır: O, adama bir şeyler söyledi. O, adama bir şeyler söyledi. ä UYARI: İkilemelerin arasına virgül konmaz: yavaş yavaş, mışıl mışıl, koşa koşa… “Ve, veya, yahut” bağlaçlarından önce ve sonra virgül kullanılmaz.

50 NOKTALI VİRGÜL ( ; ) ä Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır. ä Cümle içinde tür ve grupları birbirinden ayırmak için kullanılır. İzmir’de üzüm, incir, zeytin; Rize’de çay, mandalina yetişir.

51 NOKTALI VİRGÜL ( ; ) ä Kendilerinden evvelki cümleyle ilgi kuran “ ancak, yalnız, fakat, lakin, çünkü, ama” gibi bağlaçlardan önce konur: Güzel bir tablo; ancak çok pahalı. Güzel bir tablo; ancak çok pahalı. ä “Ama” bağlacının pekiştirme göreviyle kullanıldığı cümlelerde noktalı virgül kullanılmaz. Sözleri, çok ama çok ağrıma gitti. Sözleri, çok ama çok ağrıma gitti. ä Ögeleri arasında virgüller bulunan bir cümlede, özneden sonra konur: Ali; Ahmet, Hasan ve Mahmut’tan borç almış.

52 İKİ NOKTA ( : ) ä Açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur: Ünlü harflerimiz şunlardır: a,e,ı,i,o,ö,u,ü. ä Örnek verilecek cümlenin sonuna konur: Sigaranın birçok zararı vardır:kalp çarpıntısı, baş ağrısı, uyku bozuklukları…

53 İKİ NOKTA ( : ) ä Başkasının sözü aktarılırken tırnak işaretinden önce konur: Atatürk şöyle diyor: “Beni Türk hekimlerine emanet ediniz.” ä UYARI: İki noktadan sonraki bölüm cümleyse büyük harfle, cümle değilse küçük harfle başlanır. Dükkânda çeşitli çiçekler vardı: güller, zambaklar, karanfiller...

54 ÜÇ NOKTA (...) ä Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur: Bu iş öyle zor ki… Ah, şu okul bir bitse… Ah, şu okul bir bitse…

55 ÜÇ NOKTA (...) ä Söylenmeyen veya söylenmek istenmeyen sözcüklerin yerine konur: “Geçen yıl... kasabasında görev yaparken ilginç olaylara tanık oldum.” “Kılavuzu karga olanın burnu b...tan çıkmaz.” ä Bir cümlede, örnekler sıralandıktan sonra örneklerin onlardan ibaret olmadığını belirtmek amacıyla kullanılır: Çok yer dolaşmıştı: Almanya, İngiltere, İtalya...

56 SORU İŞARETİ ( ? ) ä Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur: Dersine çalıştın mı? ä Soru, vurguyla belirtildiği zaman da soru işareti kullanılır : Memur sordu: -Adınız ? ä Verilen bilginin kesin olmadığını belirtmek için parantez içinde soru işareti kullanılır: Karacaoğlan, 17.yüzyılda (?) yaşamış bir halk şairidir.

57 SORU İŞARETİ ( ? ) ä UYARI: “mı / mi” soru eki, -ınca / ince anlamında zarf fiil göreviyle kullanıldığı zaman soru işareti konmaz: Hava karardı mı eve döneriz. ä UYARI: Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti sona konur: Yanındaki kardeşi mi yoksa arkadaşı mıydı?

58 ÜNLEM İŞARETİ ( ! ) ä Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur: Hava ne kadar da sıcak ! Hava ne kadar da sıcak ! Eyvah, okula geç kaldım! Eyvah, okula geç kaldım! ä Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur: Ey Türk gençliği ! Ey Türk gençliği ! Dikkat etsene be adam ! Dikkat etsene be adam !

59 ÜNLEM İŞARETİ ( ! ) ä Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için parantez içinde ünlem işareti kullanılır: O büyük yazar (!) son kitabıyla adından söz ettirecekmiş. Sizin bilgi birikiminizden (!) hiç şüphem yok. Sizin bilgi birikiminizden (!) hiç şüphem yok.

60 KISA ÇİZGİ ( - ) ä Satır sonuna sığmayan sözcükler bölünürken satır sonuna konur: “ Bursa’ya gide- ceğim.” ä Satır sonuna gelen özel adlardan sonra kesme işareti konulursa kısa çizgi kullanılmaz: Bursa’ dan...

61 KISA ÇİZGİ ( - ) ä Ara söz ve ara cümleleri ayırmada kullanılır: “İstediğinizi -elbette işlemlerin tamamlanması kaydıyla- ilgili makama iletiriz.” NOT: Ara sözlerde kısa çizgi yerine virgül kullanılabilir. NOT: Ara sözlerde kısa çizgi yerine virgül kullanılabilir. Sınavı, emin olun, siz de kazanacaksınız. Sınavı, emin olun, siz de kazanacaksınız.

62 KISA ÇİZGİ ( - ) ä Kelimeler arasında “-den... -a, ve, ile, ila, arasında” anlamlarını vermek üzere kullanılır: Türkçe-İngilizce Sözlük, Bursa-Yalova yolu, Bursa-Yalova yolu, Türk-Alman ilişkileri, Türk-Alman ilişkileri, Birinci Dünya Savaşı… Birinci Dünya Savaşı…

63 TIRNAK İŞARETİ ( “....” ) ä Bir yazıda, yazara ait olmayan sözler, tırnak içine alınır: Bir halk deyişidir, bilirsiniz: “Dilim seni dilim dilim dileyim / Başıma geleni senden bileyim.” Bir halk deyişidir, bilirsiniz: “Dilim seni dilim dilim dileyim / Başıma geleni senden bileyim.”

64 TIRNAK İŞARETİ ( “....” ) ä Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır: Bir defada verilen ilâç miktarına “doz” denir. ä Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır: Dr. Hüsamettin Olgun’un “Bir Lodos Gibi” adlı şiir kitabını gördünüz mü?

65 PARANTEZ (AYRAÇ) ( ( ) ) ä Cümlenin yapısıyla doğrudan doğruya ilgili olmayan açıklamalar için kullanılır. Hidroklorik asit, pepsin, pankreas enzimleri (pankreatin, pankrelipaz) dijestan ilâç grubunda yer alır. ä Cümle içinde bir sözcüğün eş anlamlısı parantez içinde gösterilir. Doktorlar, babama anemi (kansızlık) teşhisi koydular.

66 PARANTEZ (AYRAÇ) ( ( ) ) ä Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti ve söze alay, küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti parantez içine alınır. Ne kadar cesur ( ! ) biri olduğunu gösterdin.

67 PARANTEZ (AYRAÇ) ( ( ) ) ä Parantez içine alınan bölüm içinde tekrar parantez açılması gerekiyorsa önce köşeli parantez açılır. Topluma mal olmuş bu kişinin [ Yunus Emre (13.yy - 14.yy ) ] mezarının nerede olduğu bilinmiyor.

68 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä Özel isimlere gelen çekim eklerinin ayrılmasında kullanılır: Türkiye’nin başkenti Ankara’dır. ä UYARI: Kurum ve kuruluş adlarından sonra kesme işareti kullanılmaz. Sağlık Müdürlüğüne, Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanlığına… ä Akım, çağ ve dönem adlarından sonra kesme işareti kullanılmaz. Eski Çağın, Cilâlı Taş Devrinin… Eski Çağın, Cilâlı Taş Devrinin…

69 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä Kişi adlarından sonra kullanılan unvanlara gelen ekler de kesme işareti ile ayrılmaz. Ali Beyin, Ayşe Hanıma, Mustafa Kemâl Paşaya… Ali Beyin, Ayşe Hanıma, Mustafa Kemâl Paşaya… ä Deyimlerde geçen özel isimlere gelen ekler de kesme ile ayrılmaz. Allahtan hayırlısı, Alinin külahını Veliye… Allahtan hayırlısı, Alinin külahını Veliye…

70 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä -Özel adlar yerine kullanılan “o“ zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. Bugün onu daha çok arıyoruz. ä Özel isimlerden sonra gelen “de“ bağlacı kesme ile ayrılmaz. Ahmet de geldi. ä Yabancı özel adlardan sonra getirilen çokluk ve yapım ekleri kesme işareti ile ayrılır. Bordeaux’ lu, Freud’cu düşünce…

71 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki kesme ile ayrılmaz. Bursalı, Türkçenin, Ahmetler, Aydınlılardan… ä Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmada kullanılır. PTT’de, TBMM’nin… PTT’de, TBMM’nin…

72 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu, büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır: kg’dan, cm’yi, THY’de, TRT’den.

73 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä Sonunda nokta bulunan kısaltmalar kesme ile ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, noktadan sonra, kelimenin okunuşuna uygun olarak yazılır. vb.leri, mad.si, Alm.dan… vb.leri, mad.si, Alm.dan… ä Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur. 2004’te, 8’inci madde, 7,65’lik…

74 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä Sıra sayıları ekle gösterildiği zaman rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır; ayrıca nokta konmaz. 8.’inci (yanlış) - 8’inci (doğru) 8.’inci (yanlış) - 8’inci (doğru) 70’nci (yanlış) - 70’inci (doğru) 70’nci (yanlış) - 70’inci (doğru)

75 KESME İŞARETİ ( ‘ ) ä Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir: 6’şar (yanlış) - altışar (doğru) 6’şar (yanlış) - altışar (doğru) ä Kelimedeki ses düşmesini göstermek için kullanılır. Karac’oğlan, var m’ola?

76 ANLATIM BOZUKLUKLARI

77 Duygu, düşünce ve eylemlerin güzel ve etkili anlatılması, insan ilişkilerinde ve kültürel gelişmede olumlu sonuçlara yol açar. Ayrıntı diye göz ardı edilen bir anlatım kuralı, anlaşmada sorunlara sebep olabilir. Ayrıntı diye göz ardı edilen bir anlatım kuralı, anlaşmada sorunlara sebep olabilir. Bu sebeple kişilerin, hangi meslek alanına yönelirlerse yönelsinler, içinde yaşadıkları toplumun üyeleri olmaları bilinciyle dile önem vermeleri gerekir. Bu sebeple kişilerin, hangi meslek alanına yönelirlerse yönelsinler, içinde yaşadıkları toplumun üyeleri olmaları bilinciyle dile önem vermeleri gerekir.

78 Gereksiz Sözcük Kullanımı ä Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında daralma, anlatımında bozukluk meydana getirmeyen sözcük gereksizdir. ä Enkaz yığınları altından cansız cesetler çıkarılıyor. ä Bu sağlık ocağında onunla birlikte iki yıl çalıştık. ä Hastanın bir ay dinlenip istirahat etmesi gerekiyor.

79 Özne Yanlışları ä Bir cümlede özne bulunmaması veya özne olmaması gereken kelime veya kelime gruplarının özne gibi kullanılmasıdır. Hastanın durumu gittikçe kötüleşiyor, (hasta) yerinden kalkamıyordu. Hastanın durumu gittikçe kötüleşiyor, (hasta) yerinden kalkamıyordu. Ben ve o, dün sağlık ocağında yoktu. (yoktuk) Ben ve o, dün sağlık ocağında yoktu. (yoktuk) Son günlerde gözlerim iyi görmüyorlar. (görmüyor) Son günlerde gözlerim iyi görmüyorlar. (görmüyor)

80 Tümleç Yanlışları ä Bir cümlede tümleç (dolaylı tümleç, zarf tümleci, nesne) kullanılması gereken yerde kullanılmaması, tümleç gerekmeyen yerde de tümleç kullanılması durumudur. Büyüklerimize saygılı davranmalı, güler yüz göstermeli ve (onları) üzmemeliyiz. Büyüklerimize saygılı davranmalı, güler yüz göstermeli ve (onları) üzmemeliyiz. Hastaya ilâcını veriyor, (onu) uyutmaya çalışıyordu. Hastaya ilâcını veriyor, (onu) uyutmaya çalışıyordu. Evine arkadaşlarını davet etti ve (onlarla) çok ilgilendi. Evine arkadaşlarını davet etti ve (onlarla) çok ilgilendi.

81 Yüklem Yanlışları ä Yüklemin “çatı, kişi, zaman ve yardımcı eylemler” gibi noktalarda cümleye uygunluk göstermemesi durumudur. Sigarayı az (içerim), içkiyi hiç içmem. Kardeşim hem derslerine yeterince çalışmak (istiyor), hem de arkadaşlarıyla basketbol oynamaktan vazgeçmek istemiyor. Kardeşim hem derslerine yeterince çalışmak (istiyor), hem de arkadaşlarıyla basketbol oynamaktan vazgeçmek istemiyor. Ne sen beni unut ne de ben seni. (unutayım) Ne sen beni unut ne de ben seni. (unutayım)

82 Çelişen Sözler ä Bir cümlede anlamca çelişki oluşturan kelimelerin bir arada kullanılması durumudur. Bursa’ya geleli aşağı yukarı tam iki yıl oldu. Eminim bizi de listeden silmiş olsa gerek.

83 Gereksiz Yardımcı Fiiller ä Türkçede, doğrudan fiil olarak çekimlenebilecek bir kelimenin yardımcı fiil alarak çekimlenmesi yanlıştır. umut etmek (ummak, umutlanmak), kuşku etmek (kuşkulanmak), yenilgi almak (yenilmek), istek almak (istenmek), başvuruda bulunmak (başvurmak),

84 Kelimelerin Yanlış Anlamda Kullanılması ä Sözcüklerin anlatmak istediğimiz hususu karşılamaktan uzak olması; anlamları farklı, aralarında sadece söyleniş benzerliği olan iki kelimeden birini diğerinin yerine kullanma durumudur. Ağır hastalıklarda uzun müddet yatmak, hastaya fayda yerine zarar sağlamaktadır. Haşerelerin zararlarını engellemek için ilâçlama yapıldı. Haşerelerin zararlarını engellemek için ilâçlama yapıldı. 20 Mayıs 2005 yılında ona bir mektup yazdım. 20 Mayıs 2005 yılında ona bir mektup yazdım.

85 Yanlış Yerde Bulunan Sözcükler ä Bir sözcüğün cümlenin akışına ve anlamına uygun bir yerde kullanılmaması durumudur. Dünden beri çok başım ağrıyor. Dünden beri çok başım ağrıyor. Bir şoförün alkollü arabaya binmesi doğru değildir. Bir şoförün alkollü arabaya binmesi doğru değildir. Babasının mesleği gereği bir doktor çocuğu olan Ali, yurdun birçok yerini görmüştü. Babasının mesleği gereği bir doktor çocuğu olan Ali, yurdun birçok yerini görmüştü.

86 Deyim Yanlışlıkları ä Deyimler, kalıplaşmış kelime gruplarıdır. Bu yüzden deyimlerdeki kelimeler kesinlikle değiştirilemez. Yanlış Doğru paçaları tutuşmak - etekleri tutuşmak midesi zil çalmak - karnı zil çalmak lâfını balla kesmek - sözünü balla kesmek kibrit suyu ekmek - kibrit suyu dökmek

87 Mantık Yanlışlıkları ä Bir cümlenin anlatılmak istenen düşünceyi vermekten uzak olması, asıl söylenmesi gerekenden farklı şeyler anlatılması durumudur. Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse ölüme hatta sara nöbetlerine yol açabilir. O zavallı insanların, ekmeği bir yana bırakın, yiyecek sıcak yemekleri bile yok. O zavallı insanların, ekmeği bir yana bırakın, yiyecek sıcak yemekleri bile yok. Doktor ve hasta yakınları arasında çıkan kavga tartışmaya dönüştü. Doktor ve hasta yakınları arasında çıkan kavga tartışmaya dönüştü.

88 Noktalama Yanlışlıkları ä Yanlış yerde kullanıldığında veya hiç kullanılmadığında anlatım bozukluğuna yol açabilecek noktalama işaretleri, virgül ve noktalı virgüldür. ä Öznenin kendisinden sonraki sözcüklerle tamlama oluşturabileceği veya öznenin karıştırılabileceği durumlarda bu işaretler mutlaka kullanılmalıdır. Rahmetli karısını çok severdi. Ali, Ahmet, Hasan ve Mehmet’i de çağıracaktı. Sütçü doktorun sözlerinden bir şey anlamadı. O köyde yaşamak istemiyordu.

89

90


"YAZIM KURALLARI KASİF. BÜYÜK HARFLERİN KULLANILIŞI ä Cümlelerin ilk sözcüğünün başında kullanılır: Bu kitabı okudun mu? ä Dizelerin ilk sözcüğü büyük." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları