Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Aminoasit ve Proteinlerin Genel Metabolizması Dr. Akın Yeşilkaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı 2008-2009 Eğitim Yılı Akdeniz.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Aminoasit ve Proteinlerin Genel Metabolizması Dr. Akın Yeşilkaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı 2008-2009 Eğitim Yılı Akdeniz."— Sunum transkripti:

1 Aminoasit ve Proteinlerin Genel Metabolizması Dr. Akın Yeşilkaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Eğitim Yılı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

2 Kwashiorkor A. Yeşilkaya

3 Öğrenim Hedefleri  Aminoasit metabolizmasının gözden geçirilmesi  Aminoasitlerin sindirimi  Aminoasitlerin yıkımı  Aminoasitlerin sentezi  Aminoasitlerin spesifik ürünlere dönüşümleri tartışılacaktır.

4 A. Yeşilkaya Amaç  Aminoasit sindirimini öğrenmek  Aminoasit metabolizması ile ilgili metabolik bozuklukları öğrenmek  Üre metabolizması ile ilgili bozukluklar  Belli başlı aminoasitlerin metabolik bozuklukları  Belli başlı nonproteinik bileşikleri öğrenmek

5 A. Yeşilkaya VücütProteinleri Aminoasitler DiyetProteinleriGlikoliz KrebsDöngüsü CO 2 GlukozKetonlar NH 3 Üre Metabolizmaya Genel Bakış

6 Protein ve Aminoasitlerin Sindirimi  Zimojenler ve Rolleri  Emilim  Taşınma A. Yeşilkaya

7 Sindirim Proteolitik enzimler:  Endopeptidazlar  Mide pepsini,  Pankreas tripsini  Kimotripsin  Ektopeptidazlar  Pankreas karboksipeptidaz  İnce barsak aminopeptidaz  Dipeptidaz  Tripeptidaz

8 A. Yeşilkaya Sindirim  Proenzim (Zimojen) olarak salgılanırlar.  Pepsinojen-Pepsin Midede Pepsinojen Pepsin (40 kDa)asidik (32,7 kDa) 44 aminoasitlik birim uzaklaştırılmaktadır. Trp, Phe, Tyr, Met, Leu gibi aminoasitlerin karboksil ucundan hidrolizler

9 A. Yeşilkaya Sindirim  Pankreas enzimleri de proenzim formunda salınırlar  Tripsinojen-Tripsin  Arg ve Lys karboksil terminalinden etki eder.  Kimotripsinojen-Kimotripsin  Aromatik aminoasitlerin karboksil ucundan etki gösterir.  Prokarboksipeptidaz-Karboksipeptidaz  C terminalinde bulunan aminoasitleri amino ucundan hidrolizler  Proelastaz-Elastaz  Alifatik aminoasitlerin (Gly, Val, Ala, Ile) karboksil ucundan etkiler Enteropeptidaz TripsinojenTripsin

10 A. Yeşilkaya Sindirim Proteolitik enzimlere karşı korunma  Enzimin Zimojen formda olması  Pankratik Tripsin inhibitör   1 -Antiproteaz (  1 -Antitripsin, AAT)

11 A. Yeşilkaya Klor kayması

12 A. Yeşilkaya Hidroklorik Asit Oluşumu (Klor Kayması)  Pepsinojenleri aktive eder.  Mikroorganizmaları öldürür.  Proteinleri denatüre ederek yıkımlarını kolaylaştırır.

13 A. Yeşilkaya Klor kayması

14 A. Yeşilkaya

15  Konjenital Enteropeptidaz (Enterokinaz) noksanlığı (13 vaka)  Hipoproteinemi  Anemi  Gelişim bozukluğu  Kusma  Diyare ile kendini gösterir.

16 A. Yeşilkaya Emilim  Barsak mukozası tarafından Na-bağımlı aktif transport ile aminoasitler emilir.  Enterositlerdeki transport mekanizmalar:  Nötral aminoasitler  Bazik aminoasitler  Prolin, hidroksiprolin  Dikarboksilik aminoasitler  Diğer dokularda başka taşıma sistemler bulunur:   -Glutamil döngüsü

17 A. Yeşilkaya  -Glutamil Döngüsü

18 A. Yeşilkaya  Enterositlerdeki aminoasitler ya metabolize olur ya da karaciğere taşınır.  Glutamat, glutamin, aspartat ve asparagin enterositlerde metabolize olur.  Özellikle neonatal yaşamda küçük miktarlarda proteinler nonselektif pinositozis ile absorbe edilir.

19 A. Yeşilkaya Plazma aminoasit konsantrasyonu  Gün içerisinde % 30 oranında değişiklik gösterir.  En yüksek değerler öğleyin ve oğleden sonra,  En düşük değer sabah saatlerinde görülür.  Yenidoğanın ilk günlerinde de yüksek aminoasit değerleri elde edilir.

20 A. Yeşilkaya Aminoasit Katabolizması  Amino grubunun uzaklaştırılması  Karbon iskeletinin metabolik ara ürünlere dönüştürülmesi

21 A. Yeşilkaya Aminoasit Katabolizması Ne zaman katabolizma? (Aminoasitler depo edilemezler)  Normal protein çevirimi (turnover)  Zengin proteinsel diyet  Açlık  Diyabet

22 A. Yeşilkaya Aminoasit Katabolizması Amino grubunun uzaklaştırlması •Transaminasyon •Oksidatif deaminasyon •Amonyağın taşınışı ve •Üre döngüsü reaksiyonları

23 A. Yeşilkaya Aminoasit Katabolizması 5-7 g/gün aminoasit nitrojeni atılır.

24 A. Yeşilkaya Transaminasyon Lizin, treonin, prolin ve hidroksiprolin transaminasyona uğrayamaz.

25 A. Yeşilkaya Transaminasyon Lizin, treonin, prolin ve hidroksiprolin transaminasyona uğrayamaz.

26 A. Yeşilkaya Transaminasyon  Alanin Aminotransferaz, (ALT, ALAT)  Glutamat Piruvat Transaminaz (GPT)  Aspartat Aminotransferaz, (AST, ASAT)  Glutamat Okzaloasetat Transaminaz (GOT) Alanin +  -Ketoglutarat Glutamat + Piruvat Aspartat +  -Ketoglutarat Glutamat + Okzaloasetat

27 A. Yeşilkaya Oksidatif Deaminasyon: Glutamat Dehidrojenaz Mitokondriyal

28 A. Yeşilkaya Amonyağın Kaynakları  Dokular  Barsak bakterileri  Diyetsel protein  GİS’de bulunan üre

29 A. Yeşilkaya Amonyak Taşınması

30 A. Yeşilkaya Amonyak Taşınması

31 A. Yeşilkaya Amonyak Taşınması  -Aminoasit  -Ketoglutarat NAD + Glutamin NH 3 Transaminaz Glutamat dehidrogenaz GlutaminazGlutamin sentetaz  -Ketoasit Glutamat NADH

32 A. Yeşilkaya Amonyak Taşınması  Ekstrahepatik dokularda amonyak uzaklaştırılması glutamin ile olmaktadır.  Karaciğere taşınan glutamin burada üreye çevrilerek dışa atılır.  Kaslarda oluşan amonyum iyonları alanin üzerinden karaciğere taşınır.

33 A. Yeşilkaya Glukoz-Alanin Döngüsü

34 Üre Döngüsü A. Yeşilkaya

35 Üre  Ortalama günde g üre sentezlenir.  Sentezlenen ürenin % 95’i böbrekler, % 5’i feçes ile dışarı atılır.  Üre karaciğer tarafından sentezlenir, kana verilir ve böbrekler ile atılır.

36 A. Yeşilkaya

37 Üre Döngüsü Metabolik Bozuklukları A. Hiperamonemi Tip I B. Hiperamonemi Tip II C. Sitrulinemi D. Arjininosüksinik asitüri E. Hiperarjinemi

38 A. Yeşilkaya Üre Döngüsü Metabolik Bozuklukları A. Hiperamonemi Tip I • Mitokondriyal karbomil fosfat sentetaz noksanlığı • Otozomal resesif kalıtım • Oldukça nadir görülür. • Hiperamonemi görülen başlıca bulgudur. • Mortalite ve Morbiditesi yüksektir. • Uyuşukluk, iritabilite, Merkezi sinir sistemi üzerine etkisinden sonra koma • Tedavi edilmediğinde letarji, koma ve ölüm

39 A. Yeşilkaya Üre Döngüsü Metabolik Bozuklukları B. Hiperamonemi Tip II • Ornitin transkarbomilaz noksanlığı ile ortaya çıkar. • En çok görülen üre döngüsü bozukluğudur. İnsidans ortalama 1: • Enzim eksikliğinden dolayı amonyak inkorporasyonu bozulmuştur. Semptomatik hiperamonemi • Serumda ornitin seviyesi yükselir. İdrarda orotik asit görülür. • Kanda, BOS’da ve idrarda glutamin yükselmiştir. • Bu muhtemelen dokuda amonyağın birikmesi sonucu olarak glutamin sentetaz tarafından glutamin sentezini artırmıştır. • Belirtileri kusma, yeme isteğinin kaybolması, ilerliyen letarji ve komadır.

40 A. Yeşilkaya Üre Döngüsü Metabolik Bozuklukları C. Sitrulinemi • Arjininosüksinat sentetaz aktivitesi tespit edilmemiştir. • Otozomal ressesif • Vücutda sitrulin birikimi görülür. İdrarda oldukça fazla sitrülin atılımı görülüyor. • Ayrıca orotik asidüri. • Özellikle arjinince zengin besinlerle beslenme sitrülin atılımını artırmaktadır.

41 A. Yeşilkaya Üre Döngüsü Metabolik Bozuklukları D. Arjininosüksinik asitüri • Arjininosüksinaz aktivitesi yoktur. • Otozomal ressesif kalıtım • Çok nadir görülüyor. • Vücutda arjininosüksinik asit birikir. Atılımı kolay • Kanda amonyağın dışında arjininosüksinik asit kanda ve idrarda artmaktadır. • Ayrıca kanda sitrülin, glutamin, alanin ve lizin yükselmektedir. • İkinci yaşta ortaya çıkmakta ve tedavi edilmediği takdirde hayatın erken döneminde ölümle bitmektedir.

42 A. Yeşilkaya Üre Döngüsü Metabolik Bozuklukları E. Hiperarjinemi • Arjinaz yokluğu sonucu oluşur. • En az görülen üre döngüsü bozukluğudur. • Otozomal ressesif kalıtım • İki tip arjinaz vardır. • Atılması istenilen her iki azot da bağlanmıştır. • Vücut sıvılarında özellikle kan ve serebrospinal sıvıda yüksek arjinin düzeylerine rastlanır. • İdrarda arjinin, ornitin, lizin ile sistin görülür. Muhtemelen bu da renal tübüllerde arjinin ve lizin ile sistin reabsorbsiyonundaki kompetisyondan kaynaklanmaktadır. • Düşük protein diyeti plazma amonyak seviyelerini düşürmekte ve idrarda lizin ile sistin azaltacaktır.

43 A. Yeşilkaya Amin Grubunun Uzaklaştırlması

44 A. Yeşilkaya Amin Grubunun Uzaklaştırılması

45 A. Yeşilkaya Aminoasitlerin Metabolizmanın Amfibolik Ara Maddelerine Çevrilişi  Okzaloasetat,   -Ketoglutarat,  Piruvat,  Fumarat,  Asetil CoA,  Süksinil CoA.

46 A. Yeşilkaya

47 Asetil CoA oluşturan Aminoasitler Fenilalanin ve Tirozin  Fenilalanin’in tirozine dönüşme reaksiyonu geri dönüşümlü değildir. Bu yüzden tirozin fenilalanine karşı besinsel ihtiyacını karşılayamaz.  Fenilalanin’in tirozine çevrilişi memeli karaciğerinde ve böbrekte bulunan görevli (miks fonksiyonlu) bir oksijenaz olan Fenilalanin hidroksilaz tarafından katalize olur.  Reaksiyon için gerekli olan indirgeyici güç doğrudan NADPH tarafından sağlanır.

48 A. Yeşilkaya Fenilalanin hidroksilaz reaksiyonu

49 A. Yeşilkaya Tirozin Katabolizması 1. p-Hidroksipiruvat’a transaminasyon 2. 3 Karbonlu yan zincirin oksidasyonu ve homogentizat oluşturan dekarboksilasyonu 3. Homogentizat’tın maleilasetoasetat’a oksidasyonu, 4. Maleilasetoasetatın fumarilasetoasetat izomerizasyonu, 5. Fumarilasetoasetat’ın fumerat ve asetoasetata hidrolizi. 6. Asetoasetat, tiyolitik parçalanmaya uğrayarak asetat ve asetil CoA oluşur.

50 A. Yeşilkaya

51

52 Hiperfenilalaninemiler  Fenilketonüri’nin tanımlanan 8 tipi bulunmaktadır. Bunlar üç ana grub içerisinde sınıflandırılmaktadır. 1. Fenilalanin hidroksilazın defektif olduğu, yani Hiperfenilalaninemi Tip I veya klasik fenilketonüri 2. Dihidrobiopterin redüktazın defektif olduğu, hiperfenilalaninemi Tip II ve III 3. Dihidrobiopterin sentezinin defektif olduğu, hiperfenilalaninemi Tip V

53 A. Yeşilkaya Klasik Fenilketonüri  Mental gerilik görülmektedir.  İnsidansı 1: (Türkiyede 1:2600)  Hastalara fenilalaninden yoksun özel diyet  Fenilketonüri için kullanılabilecek en uygun test idrarda fenilpiruvat bakmak olacaktır. Bu da en kolay ferrik klorid metodu ile olur.

54 A. Yeşilkaya Hiperfenilalaninemiler

55 A. Yeşilkaya Tirozin  Tirozin, tiroksin, melanin ve katekolaminlerin sentezi için gereklidir.  Tirozin, DOPA üzerinden norepinefrin, epinefrin ve melanine metabolize olur.  Başlıca 3 tip tirozin metabolizması bozuklukları görülür.

56 A. Yeşilkaya

57

58 Tirozinemi Tip I (Tirozinozis, Hepatorenal Tirozinemi)  Kuzey Fransa, Kanada ve İskandinavya da sık görülür.  Hem fumarilasetoasetat hidrolaz hemde p- hidroksifenilpiruvik asit oksidaz aktivite noksanlığı  Kanda ve idrarda tirozin seviyesi artmıştır. Ayrıca kanda yükselmiş metiyonin ve DOPA ile diğer tirozin metabolitlerin idrarla dışarı atılmaları artar.  Karaciğer ve böbrek üzerine primer etki gösterir. Hastalıkta karaciğer, akut hepatik yetmezliğe girebileceği gibi kronik siroz’a bile yol açabilir.  Böbrekte ise proksimal tübülde transport yetmezliği ile kendini gösterir.

59 A. Yeşilkaya Tirozinemi Tip II  Hepatik enzim olan tirozin aminotransferaz (transaminaz) yokluğu sonucu görülür.  Tirozin kristallerinin gözde ve deride yerleşmesi sonucu bu bölgelerde (göz ve deride) lezyonlar yaratmaktadır. Ayrıca mental gerilik de görülür.  Hastalıkta, kanda ve idrarda tirozin seviyesi artar, beraberinde idrarda fenolik asit ve tiramin konsantrasyonu artarken plazma metiyonin seviyesi azalmaktadır

60 A. Yeşilkaya Neonatal Tirozinemi  Prematür bebeklerde karaciğer yeterli gelişim göstermediği için özellikle p- hidroksifenilpiruvat hidroksilaz eksikliğinden dolayı tirozin ve fenilalanin seviyesi yükselir.  İdrarda tirozin, p-hidroksifenilasetat, N- asetiltirozin ve tiramin seviyeleri artar.

61 A. Yeşilkaya  Homogentisik asit oksidaz enzim aktivitesinin azalması veya yokluğu sonucu görülür.  Açıkta duran idrar siyah renk almaktadır. Melanüri, fenoller, gentisik asit ve indoksil sülfat da idrarın kararmasına neden olur.  Tahmin edilen insidansı 1: Alkaptonüri

62 A. Yeşilkaya Alkaptonüri  Hücrelerde ve vücut sıvısında birikmiş homogentisik asit görülür. Homogentisik asitin polimerleri ve kendisi kartilajdaki intervertebral diskleri, bağ dokusundaki kollajeni dejeneratif artrid ve kartilaj pigmentasyonuna sebep olacak şekilde bağlamaktadır.  Eklem dejenerasyonu görülür.  İdrar, Fehling ve Benedict reaktifi ile pozitif  Tedavisi Yoktur.

63 A. Yeşilkaya

64 Albinizm  Melanositlerdeki melanozomlarda melanin sentezi  Reaksiyonu katalizliyen tirozin hidroksilaz aktivitesi adrenal medulada ve kromafin granüllerinde rastlanmaktadır.

65 A. Yeşilkaya Albinizm tipleri 1. Jeneralize Albinizm (Okulokutanöz Albinizm) Tip I 2. Jeneralize Albinizm (Okulokutanöz Albinizm) Tip II 3. Jeneralize Albinizm (Okulokutanöz Albinizm) Tip III 4. Okular Albinizm 5. Chediak-Higashi Sendromu 6. Hermansky-Pudlak Sendromu

66 A. Yeşilkaya Albinizm İnsidansı Tip I Albinizm1: Tip II Albinizm1: Tip III AlbinizmBilinmiyor Oküler Albinizm1: Chediak-HigashiÇok nadir Hermansky-PudlakNadir (Ancak 1:1.800 Puerto Rico da)

67 A. Yeşilkaya Albinizm  Genetik defekt söz konusudur  Hepsi otozomal resesif olarak kalıtılır.  Her birinde ayrı bir gen defekti bulunmaktadır.  Her gen melanin sentezinde veya melaninlerin melanozomlara taşınmasında rol oynayan bir proteini kodlamaktadır.  Kansere karşı hasasiyet vardır.

68 A. Yeşilkaya Sistein  Sistin bir NADH’a bağımlı oksidoredüktaz tarafından sisteine dönüştürülür.

69 A. Yeşilkaya Sistein  Sisteinin piruvata dönüşümü 3 farklı yol ile olmaktadır. 1. Serin dehidrataza benzeyen Sistein desülfhidraz yolu; 2. Transaminasyon ve H 2 S kaybı; 3. Sülfhidril grubunun sistein sülfinik asit oluşturan oksidasyonu, transaminasyon ve terminal karbonun okside olunmuş kükürt atomunun kaybı

70 A. Yeşilkaya

71 Sistinüri  Klasik sistinüri en sık karşılaşılan aminoasit transport bozukluğudur.  Bazik aminoasitler olan  sistin,  lizin,  arjinin ve  ornitin normalde glomerülde filtre olmakta ve proksimal renal tübülde tekrar geri emilmektedir.

72 A. Yeşilkaya Sistinüri  Sistinüride bazik aminoasitler için bulunan taşıyıcıda bir defekt söz konusudur.  İdrara sürekli sistin geçtiği için ve sistin’in çözünürlüğü az olduğu için renal pelvisde, üreterde ve kesede sistin kristalleri oluşmakta,  obstruksiyon ve  enfeksiyon görülmektedir.  Ayrıca taş oluşumu özelliği de vardır.

73 A. Yeşilkaya Homosistinüriler  Homosistein protein yapı taşı değildir.  Metiyonin metabolizmasında önemli bir ara bileşiktir.  Normalde plazmada homosistein bulunmaz, çünkü dayanıksız olan bu bileşik hemen homosistin’e okside olur.  Eğer homosistein’in, sistin’e (sistatiyonin  - sentaz) veya metiyonine (metiltetrahidrofolat transferaz) dönüşümü azalmış ise homosistinüri meydana gelir

74 A. Yeşilkaya

75 Homosistinüriler  Tip I, Sistatiyonin  -sentaz eksikliği: En çok karşılaşılan homosistinüri’dir.  Laboratuvar bulgusu vücut sıvısında metiyonin ve homosistin artışıdır.  İdrarda homosistin ve diğer sülfür içeren aminoasitler metiyonin, metiyonin sülfoksit ve homosistein gibi bulunur.  Klinik bulgu olarak  trombozis,  osteoporosis ve  sıklıkla mental retardasyon görülür.

76 A. Yeşilkaya Homosistinüriler Tip II ve III,  N 5 -metiltetrahidrofolat’ta bağlı metilizasyonunda defekt:  enzimlerin ve/veya  vitamin B12 noksanlığı sonucu görülür.

77 A. Yeşilkaya

78

79 Bir Vaka  H.S., 14 yaşında erkek. Sınıfda özellikle gövde ve kafada olmak üzere ani bir kasılma nöbeti ile doktora getirilir. Yapılan ilk muayenede sol ayak ve sol kol kaslarında zayıflık tespit ediliyor. Hastaneye sağ serebral hemisferinde serebrovasküler hasar teşhisi ile yatırılıyor.  Hastanın tıbbi geçmişi normal olup sadece hafif bir mental gerilik mevcut. Ayrıca her iki gözünde de hafif bir şaşılık mevcut.

80 Bir Vaka  Hastanın sol yönlü nörolojik problemleri 3 gün sonra kendiliğinden düzeliyor, ancak tomografi ile sağ serebral hemisferinde küçük bir enfarkt alanın varlığını gösteriyor. Nöroloji uzmanı hastada paytak bir yürüyüşün olduğunu belirtiyor. Anne de bunun birkaç sene önce başladığını ve gittikçe arttığını belirtiyor.  İleri tetkikler kemikde yetersiz mineralizasyon olduğunu ve metiyonin ile homosistein konsantrasyonunun yüksek fakat sistin seviyesinin düşük olduğunu gösteriyor. A. Yeşilkaya

81 Bu hastalık nedir?  Yapılan tetkikler sonucunda  Metiyonin kanda 980  M (normali <30  M)  Homosistein (serbest ve protein bağlı) yüksek  Sistein tespit edilemiyor  B12 ve Folik asit normal  24 saatlik idrar homosistin seviyesi artmış

82 A. Yeşilkaya Histidin  Yıkımı 4 reaksiyonda oluşur.  İlk aşamada Histidaz ve Urokanaz enzimleri ile Urokanat ve 4-imidazolon 5-propiyonat meydana gelir.  Sonra  -karbon üzerindeki formimino grubunun tetrahidrofolat’a transferi ve böylece N 5 -formimino-tetrahidrofolat ve N- formiminoglutamat (FİGLU) oluşur.

83 A. Yeşilkaya Histidin

84 A. Yeşilkaya  Folik asit noksanlığı bulunan hastalarda bu son reaksiyon kısmen veya tamamen engellenir ve N-formiminoglutamat (FİGLU) idrar içinde dışa atılır.  Folik asit noksanlığını tespite yarayan bir teste hastaya histidin içirilerek idrarda N-formiminoglutamat aranır

85 A. Yeşilkaya Histidinemi  Hastalığın insidansı 1: olduğu tahmin ediliyor.  Histidaz enziminde defekt vardır ve histidin seviyesi plazmada yükselir.  Bunun sonucu imidazol piruvat ve diğer histidin metabolitleri idrara çıkar.  Hastalar kliniksel yönden normaldir, yalnız mental gerilik ve konuşma defekti görülür.

86 A. Yeşilkaya Prolin

87 A. Yeşilkaya Prolinemi’ler  Hiperprolinemi Tip I: Defekt prolin dehidrojenaz basamağındadır. Tip I heterozigot hastalarda hafif düzeyde hiperprolinemi görülür. Ancak hidroksiprolin katabolizması engellenmemektedir.  Hiperprolinemi Tip II: Metabolik engelleme glutamat semialdehit dehidrojenaz basamağındadır. Aynı dehidrojenaz hidroksiprolin katabolizmasında da yer almasından dolayı hem prolin hemde hidroksiprolin metabolizması etkilenmektedir. İdrarda hidroksiprolin katabolitleri görülür.

88 A. Yeşilkaya Glisin

89 A. Yeşilkaya Glisinüri  Günlük olarak glisin atılımı artması ile (0.6-1 g/gün) karakterizedir.  Bu tür vakalarda renal okzalat taşları oluşumu görülür. Plazma glisin seviyesi normal olan bu hastalarda muhtemel bozukluk böbreklerdeki reabsorbsiyon mekanizmasındadır.

90 A. Yeşilkaya

91 Primer Hiperokzalüri  Diyet ile alıma bağlı olmadan idrar ile okzalat atılımı artmıştır.  Artan okzalat glisinin deaminasyonu sonucu gliokzilat (diğer adı okzalat semialdehit) dönüşür.  Metabolik bozukluk gliokzilatın katabolizmasındaki defekt sonucu meydana gelir, ki bu da okzalata okside olur.  Bilateral kalsiyum okzalat urolitiyazis, nefrokalsinozis, tekrarlayan üriner sistem enfeksiyonları ve bunu renal yetmezlik veya hipertansiyonu takip eden mortalite görülür.

92 A. Yeşilkaya Lösin, Valin, İzolösin (Dallı aminoasitler)  Katabolizmaları kas, adipoz, böbrek ve beyin dokusunda olur.  Yapısal benzerliklerinden dolayı katabolizmaların başlangıçları aynıdır.

93 A. Yeşilkaya

94 İdrarda Akçaağacı Şurubu Kokusu Hastalığı (Mapple syrup urine disease)  Akçaağacı şurubu kokusu hastalığı oksidatif dekarboksilasyonu katalizliyen enzim olan  - ketoasit dekarboksilaz noksanlığı sonucudur.  Bunun sonucu olarak kanda, idrarda ve serebrospinal sıvıda bu dallı aminoasitler ve bunların keto asitleri birikir.  Alifatik ketoasitlerin yüksek konsantrasyonda bulunmalarından dolayı hasta şahısların idrarı akçaağacı şurubuna benzer bir koku verirler.

95 A. Yeşilkaya Akçaağacı şurubu kokusu hastalığı  İnsidansı 1: ’dir.  Doğumdan sonraki ilk hafta içerisinde hastalık belirtileri ortaya çıkar. Bebeklerin beslenmeleri zor, kusabilir ve letarjik olabilir.  İlk hafta içinde hastalığın teşhisi ancak enzimatik veya genetik analizler ile olabilir.  Yaşamlarını devam eden çocuklarda beyin hasarı görülür. Tedavi edilmediği takdirde ilk yıl içinde ölüm görülür.

96 Aminoasitlerin Spesifik Ürünlerine Dönüşmesi Nonproteinik nitrojen bileşikleri

97 A. Yeşilkaya Glisin  Pürin sentezi: Pürin iskeletinin 4., 5. ve 7. nolu pozisyonlarında yer alan atomları oluşturmak üzere sentezde tüm glisin molekülü kullanılır.

98 A. Yeşilkaya Glisin  Kreatin sentezi: Sarkozin komponenti glisinden türer.  Hippürik asit: Benzoik asit ile birleşerek hippürik asit (Benzoil glisin) oluşur (karaciğer fonksiyon testi olarak kullanılır).

99 A. Yeşilkaya Glisin  Glikokolik asit: Glisin, kolik asit ile birleşerek glikokolik asit adlı safra asidini oluşturur.

100 A. Yeşilkaya Glisin  Hem sentezi: Glisin  -karbonu ile azot atomları hemoglobinin porfirin sentezinde kullanılır.  Glutatyon oluşumu: Glutamik asit ve sistein ile birleşerek glutatyon meydana gelir. (  -Glutamil sisteinil glisin)

101 A. Yeşilkaya Glutatyon  -Glutamil-sisteinil-glisin Redükte Glutatyon (GSH)

102 A. Yeşilkaya Glutatyon Okside Glutatyon (GSSG)

103 A. Yeşilkaya Serin  Fosfatidil serin yapısına girer.  Ayrıca sfingol sentezinde ve bu nedenle beyin sfingomiyelinlerin oluşumunda rol oynar.

104 A. Yeşilkaya Metiyonin  Başlıca metil vericisidir  S-adenozil metiyonin, demetilasyon sonucu S- adenozil homosistein oluşturur

105 A. Yeşilkaya

106 Sistein  Saç ve derinin keratinin’de bol bulunan bir aminoasitdir.  Sekonder bağın özelliği olan disülfit bağların oluşumunda rol almaktadır.  Ayrıca birçok enzim, aktivitesinin sürdürebilmesi için –SH grubuna bağımlıdırlar. Bu grub da sisteinden kaynaklanmaktadır.

107 A. Yeşilkaya Arjinin  Kreatin sentezi için gereklidir.  Nitrik oksit sentezinde öncü moleküldür.

108 A. Yeşilkaya Arjinin  İn vitro olarak büyümü faktörü ve dolayısıyla hücre proliferasyonunda rolu olan poliaminlerin sentezinde kullanılır.  Poliaminler, DNA ve RNA biyosentezini stimüle eder ve DNA stabilizasyonunu sağlar.  Diğer fonksiyonlar içerisinde ise protein kinazlar gibi bazı enzimleri inhibe ederler.  Başlıca poliaminleri içerisinde putresin, spermin ve spermidin sayılabilir.

109 A. Yeşilkaya

110 Histidin  Histidinin dekarboksilasyonu sonucu histamin meydana gelir.  Allerjik imflamasyonda rola alır. Mast hücrelerinde depolanır ve salınır.  Vazodilatör  Bonşlarda konstriksiyon, midede HCl sekresyon stimülasyonu

111 A. Yeşilkaya Triptofan  Serotonin  Triptofan, fenilalanin’in tirozine dönüşmesi reaksiyonu gibi 5- hidroksitriptofana dönüşür. Aynı enzim bu reaksiyonda işe karışır.  Bunun da L-aminoasit dekarboksilaz ile dekarboksilasyonu 5- hidroksitriptamini oluşturur ki bu da Serotonindir.  Bu kas kontraksiyonunu stimüle ettiği gibi kuvvetli bir vazokonstriktördür.

112 A. Yeşilkaya Triptofan Serotonin  Memelilerde serotonin’in büyük kısmı gastrointestinal kanalda sentezlenmektedir.  Ayrıca beyinde de serotonin sentezine rastlanmıştır. Trombositlerde oldukça büyük miktarlarda serotonin depolanmaktadır.  Serotonin’in büyük kısmı oksidatif deaminasyon yolu ile metabolize olarak 5-hidroksi indolasetik asitte (5-HIAA) dönüşür. (MAO).  Ayrıca indol pirüvik asit, indol 3-asetik asit yıkım ürünleridir.  Normal olarak idrarda 2-8 mg/24 saat 5-HIAA bulunur. Özellikle malign karsinoidlerde oldukça büyük 5-HIAA artışı idrarda gözlenmektedir.

113 A. Yeşilkaya Triptofan  Melatonin: Epifiz bezi tarafından salgılanır. Diğer adı N-asetil 5-metoksiseratonin’dir.  Diürnal (sirkadiyan) ritmi kontrol eder.  Melanosit stimüle edici hormon (MSH)’ın etkisini engeller.

114 A. Yeşilkaya Fenilalanin ve Tirozin  Melanin  Albinizim

115 A. Yeşilkaya Fenilalanin ve Tirozin  Epinefrin ve Norepinefrin

116 A. Yeşilkaya Glutamat  GABA   -Aminobütirik asit  İnhibitörik Nörotransmitter

117 A. Yeşilkaya Kreatin

118 A. Yeşilkaya Kreatinin

119 A. Yeşilkaya Kreatin fosfat

120 Plazma proteinleri A. Yeşilkaya

121 Plazma proteinlerin görevleri  Kanın ozmotik basıncını düzenler:  Albumin  Globulin  Fibrinojen  Bu üç proteinin meydana getirdiği ozmotik basınç, bunların moleküler büyüklükleri ile ters, plazma konsantrasyonları ile doğru orantılıdır.  Plazma proteinlerinin total ozmotik basıncın % 80’ini albumin sağlar.  Bir gram plazma albumini 200 ml suyu tutar. Bundan dolayı plazma albuminin azalması kan hacminin azalmasına neden olur.

122 A. Yeşilkaya Plazma proteinlerin görevleri  Plazma proteinleri ve ödem:  Plazma onkotik basıncının düşmesi (yani bir yerde plazma albumin seviyesinin azalması) ödeme yol açar.  Plazma total protein miktarı % 4.5 – 5 g’ın altına düştüğünde veya albumin seviyesinin % 2- 3 g’ın altına indiğinde ödem oluşmağa başlar.  Globulinler immün olayları düzenler: Özellikle  -globulinler immün olaylarda önemli rol oynar.

123 A. Yeşilkaya Plazma proteinlerin görevleri  Plazma proteinlerinin besinsel fonksiyonu: Plazma proteinleri vücudun yedek proteinlerini oluşturur. Yeterli miktarlarda protein olmadığında veya açlık halinde organizma bu proteinlerden faydalanır.  Plazma proteinleri kanın vizkozitesini sağlar  Plazma proteinleri kanın asit-baz dengesini düzenler.  Koagülasyon için gerekli faktörleri içerir.

124 A. Yeşilkaya Plazma proteinlerin görevleri  Gerekli enzimleri içerir.  Transport mekanizmasını yerine getirir: Suda erimeyen maddeleri ve lipidleri dolaşım içerisindeyken proteinlere bağlıdırlar. Ayrıca metalleri proteinler kendilerine bağlarlar.

125 A. Yeşilkaya Serum Protein Elektroforezi (SPE)

126 Protein Elektroforezi A. Yeşilkaya

127 Serum Protein Elektroforezi A. Yeşilkaya

128 Plazma Protein Elektroforezindeki Bandlarda Yer Alan Proteinler Prealbumin Albumin  1 -Globulin  1 -Antitripsin (AAT)  1 -Asit Glikoprotein (AAG)  1 -Lipoprotein (ApoA)  1 -Fetoprotein (AFP)  2 -Globulin Haptoglobin (HAP)  2 -Makroglobulin Seruloplazmin  1 -Globulin Transferrin (TRF-Siderofilin) Hemopeksin  -Lipoprotein (ApoB) C4  2 -Globulin Fibrinojen C3  2 -Mikroglobulin  -Globulin IgG IgA IgM IgD IgE C-Reaktif Protein (CRP)

129 A. Yeşilkaya

130

131 Akut Faz Proteinleri  CRP   1 -Antikemotripsin   1 -Asitglikoprotein   1 -Antitripsin  Haptoglobin  C4  Fibrinojen  C3  Seruloplazmin


"Aminoasit ve Proteinlerin Genel Metabolizması Dr. Akın Yeşilkaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı 2008-2009 Eğitim Yılı Akdeniz." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları