Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ateş binlerce yıldan beri kullanılmakta ve yaşamımız için gerekli olan temel unsurlardan biridir. Çok yararlı olması yanında zararları ile de tarih.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ateş binlerce yıldan beri kullanılmakta ve yaşamımız için gerekli olan temel unsurlardan biridir. Çok yararlı olması yanında zararları ile de tarih."— Sunum transkripti:

1

2

3 Ateş binlerce yıldan beri kullanılmakta ve yaşamımız için gerekli olan temel unsurlardan biridir. Çok yararlı olması yanında zararları ile de tarih boyunca iki yönlü güç olarak karşımıza çıkmıştır. Ateş ile birlikte yaşamamızda yer alan yangın, potansiyel bir tehlike olarak yaşam koşullarının değişmesine paralel olarak artmıştır. İnsanoğlunun karşısına önce doğal yangınlar çıkmıştır. Gelişen teknoloji ile birlikte yangın değişik boyutlar kazanmıştır. Artan nüfus ve farklı enerji türlerinin kullanılması ile elektrik, mekanik ya da kimyasal etkenlere bağlı olarak konut, endüstriyel tesis, orman, ulaşım araçları yangınları yanı sıra patlayıcılar, LPG, doğal gaz ve nükleer maddeler sebebi ile de yangınlar çıkmaktadır. GİRİŞ

4 F E R M A N İSTANBUL KADISINA HÜKÜM Kİ ; İSTANBUL ARADA SIRADA YANGINSIZ OLMUYOR. YANGINI ÇIKAR ÇIKMAZ ÖNLEMEK İÇİN NE GEREKİRSE, HERŞEYDEN MÜHİMDİR. İSTANBUL EHALİSİNDEN HERKES, EVİNİN DAMINA KADAR ULAŞACAK BİR MERDİVEN BULUNDURACAKTIR. VE YİNE HERKES, EVİNDE BİR BÜYÜK FIÇI DOLUSU SU BULUNDURACAKTIR. BİR YERDE YANGIN ÇIKTIĞI GİBİ, ORADAN KİMSE KAÇMAYACAKTIR. HERKES ADAMLARI VE KOMŞULARI İLE, YENİÇERİLER VE SAİR HALK YETİŞİNCEYE KADAR YANGINI SÖNDÜRMEYE ÇALIŞACAKTIR. HER İKİ ÜÇ AYDA BİR BİLHASSA YANGIN TEHLİKESİNE FAZLA MARUZ BULUNAN YERLER TEFTİŞ EDİLECEKTİR. EVLERİNDE MERDİVENLERİ VE SU DOLU FIÇILARI BULUNMAYANLAR TUTULUP SUBAŞIYA TESLİM EDİLECEKTİR VE CEZAYA ÇARPTIRILACAKTIR. 12 MART 1579 ÜÇÜNCÜ MURAT PADİŞAH

5

6 YANICI MADDE ISI OKSİJEN (O2)

7 Isı bir enerji şekli olup, Bir cismin sıcaklığının artmasına neden olan fiziksel bir etkidir. Doğal ve yapay olmak üzere iki türlüdür: - Doğal Kaynaklardan Gelen Isı: Güneş, yıldırım, volkanlar - Yapay Kaynaklardan Gelen Isı: Soba, kalorifer, ocak ISI KAYNAKLARI ISI

8 OKSİJEN (O2) Oksijen kendisi yanmayan fakat yanmayı gerçekleştiren renksiz ve kokusuz bir gazdır. Yanma reaksiyonu için gerekli oksijen genellikle havadan sağlanır. Havada % 21 oranında oksijen bulunur. Ortamdaki Oksijen miktarının % 16 civarında olması yanma olayı için gerekli ortalama değerdir.

9 YANICI MADDELER GAZLAR Doğal gaz Propan Bütün Hidrojen Asetilen Karbon monoksit ve diğerleri SIVILAR Benzin Gaz yağı Alkol Boya Cila Zeytin yağı Mazot ve diğerleri KATI MADDELER Kömür Plastik Ağaç Şeker Kağıt Hububat Kumaş Saman Mum Mantar Gres Deri ve diğerleri YANICI MADDE

10 Yanma olayı yangın üçgeninin oluşması şekilde gösterilir: YANMA Maddenin ısı ve oksijen (O2) ile birleşmesi (reaksiyonu) sonucu oluşan kimyasal bir olaydır.

11 YANICI MADDE ISI OKSİJEN (O 2 ) YANMA ( ATEŞ ) ÜÇGENİ REAKSİYON

12 A - Yavaş yanma B - Hızlı yanma C - Parlama – patlama şeklinde yanma YANMANIN ÇEŞİTLERİ D - Alevsiz Yanma ( Kendi kendine yanma)

13 Yanıcı maddenin bünyesi itibari ile yanıcı buhar veya gaz meydana getiremediği halde, yeterli ısının ve yeterli O2 'nin bulunmaması halinde oluşan yanma çeşididir. Demir (Fe) ve bakır (Cu) gibi metallerin havadaki oksijen (O2) ve hava ısısı ile oksitlenmesi olayında olduğu gibi yanıcı buhar veya gaz çıkarmamakta, demiroksit (FeO) ve bakıroksit (CuO) oluşmakta. Canlıların hücre solunumu olayı da bir nevi yavaş yanma olayıdır. Alev, ışık ve belirli bir ısı göstermezler. B- Yavaş Yanma: YANMA ŞEKİLLERİ

14 C- Hızlı Yanma : Alevli yanma : Yanmanın bütün belirtilerinin oluştuğu bir olaydır.Yanmanın belirtileri alev, ısı, ışık ve korlaşmadır. Bazı maddeler (parafin ve mum ) katı halden önce sıvı hale daha sonra da buhar veya gaz haline geçerek yanarlar. Bazıları ise doğrudan yanabilen buhar çıkarırlar. Örneğin naftalin gibi. Bazı maddelerde doğrudan doğruya yanabilen gazlar çıkarırlar. Örneğin odun, kömür... İki grupta incelenir: YANMA ŞEKİLLERİ

15 Korlaşma: Bazı maddeler buharlaşmadığı için yanıcı gaz çıkarmaktadır. Bu gibi maddelerin yanması korlaşma halinde olmakta, alevlenme olmamaktadır. (kok ve odun kömürü ile sigara) Alevlenme de olduğu gibi ısı ve ışık bariz şekilde görülmekte ve hissedilmektedir. C- Hızlı Yanma : YANMA ŞEKİLLERİ

16 D- Parlama- Patlama Şeklinde Yanma: Kolayca ateş alan maddelerde görülen bir olaydır. Örnek: benzin, LPG ve doğalgaz gibi. Maddenin tamamının ısı veya vurma - çarpma gibi bir etki altında bir anda büyük ölçüde genişleyerek çeşitli gazlar oluşturması ve etrafını zorlayıp patlamalar şeklinde yanması olayıdır. Örnek: Asetilen gazı Patlama büyüyen yanma hızı ile oluşur. YANMA ŞEKİLLERİ Parlama : Patlama :

17 Alevsiz yanma kendi kendini besleyen ve bunun için gerekli ısıyı yakıtın oksidasyonundan temin eden ekzotermik reaksiyon dalgasıdır. Alevsiz yanmanın olması için düşük sıcaklıktaki bir ısı kaynağı tarafından ısıtılması gerekir F- Alevsiz Yanma ( Kendi kendine yanma): Tam yakıt oksidasyonu gerçekleşmez, sıcaklık ve yanma hızı düşüktür. Sıcaklığın yüksek olması halinde açığa çıkan uçucu madde oksijenle birlikte alevli yanar. Beziryağına batırılmış bez parçasının kendiliğinden yanması, gübre, yapraklar ve taze otlar (nebatlar)gibi. YANMA ŞEKİLLERİ

18 YANMANIN ÜRÜNLERİ Duman, ısı, alev ve zehirli gazlardır. Dumanın birleşiminde zehirli gazlar bulunur. Karbonmonoksit, karbondioksit, kükürtdioksit, kükürtlü hidrojen, siyanid ve amonyak gibi gazlardır.

19 YANGIN ; ortamda her zaman ve bir arada mevcut olan, "OKSİJEN", "YANICI MADDE" ve "ISI" nın, kontrol dışında, birleşmesi ile, " IŞIK " ( Alev ) ve " KUVVETLİ ISI " nın açığa çıkması sonucu çevreye yayılması, büyümesi yaşam ve çevreye zarar verme niteliğine bürünmesidir. YANMA VE YANGIN

20 Yanıcı madde, oksijen ve ısı ( KLASİK YANGIN ÜÇGENİ ) unsurlarının, kontrol dışında bir araya gelerek, kimyasal zincirleme tepkime ile birleşmesi sonucunda meydana gelen olayın gözle görülebilen kısmına ALEV, ( ALEVLİ YANMA - AKTİF YANMA ) denir. ALEV

21 YANGIN kontrol dışında Yanma olayı ! ! !

22 YANGININ,. ilk aşamasında, KOKU, · ikinci aşamasında, DUMAN, · üçüncü aşamasında, ALEV görülür. Bir cismin yanabilmesi için, en az ortamda % 14 - % 16 oranında OKSİJEN bulunması gereklidir. (Normal şartlar altında, havada bulunan OKSİJEN oranı % 21’dir. )

23 Yangınları çeşitli gruplar altında toplamak yanıcı madde cinslerine göre yapılmıştır. Bu sınıflama aşağıda belirtildiği gibi dört ana grupta belirlenmiştir. A SINIFI: Katı yanıcı maddeler yangını B SINIFI: Sıvı yanıcı maddeler yangını C SINIFI: Gaz haldeki yanıcı maddeler yangını D SINIFI: Yanabilen hafif metaller yangını Yangın Çeşitleri ve Sınıflaması:

24 ÇEŞİTLİ ODUN, KÖMÜR, KAĞIT, OT, KAVUÇUK, TEKSTİL MADDELERİ, ŞEKER, DERİ VB. Yangın Çeşitleri ve Sınıflaması: A TÜRÜ YANGIN YANICI KATI MADDELER

25 GAZ YAGI,BENZİN, MAKİNA YAĞLARI, MAZOT, ALKOL, VERNİK, YAĞLI BOYALAR, VB. Yangın Çeşitleri ve Sınıflaması: B TÜRÜ YANGIN YANICI SIVI MADDELER

26 (METAN, PROPAN, BÜTAN, LPG ASETİLEN,DOĞALGAZ,HİDROJEN KARBONMONOKSİT VB.) Yangın Çeşitleri ve Sınıflaması: C TÜRÜ YANGIN YANICI GAZ MADDELER

27 (ALÜMİNYUM, MAGNEZYUM, SODYUM, POTASYUM, LİTYUM VE BUNLARIN ALAŞIMLARI İLE KARIŞIMLARI) Yangın Çeşitleri ve Sınıflaması: D TÜRÜ YANGIN YANABİLEN HAFİF METALLER

28 A — Yangınlardan korunma önlemlerinin alınmaması, B — Bilgisizlik, C — İhmal ve dikkatsizlik, D — Kazalar, E — Sıçrama, F — Sabotaj, G — Tabiat olayları. Yangının Sebepleri (Nedenleri)

29 Yangına sebebiyet veren nedenlerin başında kullanılan madde ve malzemelerin özelliklerine göre yanmalarını önleyici tedbirlerin alınmaması gelmektedir. Elektrik sistemiyle ilgili tesisat ve sigorta sistemlerinin yeterli düzeyde yapılmaması, binalarda çatı kirişleri ile baca ilişkilerinin gereği gibi düzenlenmemesi, bacaların yeterli özenle sıvanmaması, Likit Petrol Gazı kullanırken tüp kullanımı ile ilgili gerekli önlemlerin alınmaması, soba ve kalorifer sistemlerinde gerekli tertibatın alınmayışı ve gerekli periyodik temizlik ve bakımlarının yapılmaması, yangın bölme duvarlarının bulunmaması. Yangınlardan Korunma Önlemlerinin Alınmaması: Yangının Sebepleri (Nedenleri)

30 Bilgisizlik: Kullanılan madde ve malzemelerin yangına sebebiyet verebilecek özelliklerinin bilinmemesi, yangın önlemlerinin ne şekilde alınacağını bilmemek ve öğrenmemek, tavan arası ve çatıya kolay ve çabuk tutuşabilecek eşyalar koymak, yakıt depoları veya yakıtla çalışan yerlerde kıvılcım çıkartacak etkenlerin bilinmemesi. Yangının Sebepleri (Nedenleri)

31 İhmal ve dikkatsizlik: Kullandığımız madde ve malzemelerin yanıcı niteliğine göre alınacak tedbirler hakkında bilgi sahibi olunduğu halde, hatta bu önlemlerin pek çoğu da alındığı halde ihmal yüzünden yangınlar olabilmektedir. ağaçlık yerlerde söndürülmeden atılan kibrit, sigara izmariti gibi maddeler, Likit Petrol Gazı Tüplerinin kibritle kontrol edilmesi, prizde ütü ve ocak fişi unutulması, piknik tüpleri üzerine geniş tabanlı tencere, kazan konularak uzun süre ısıtılması, sigortaya gereğinden fazla tel sarılması yanıcı maddenin üzerine veya yakınına yanan cisimlerin konulması vb. yapılmaması bilindiği halde ihmal edilerek yapılan işler. Yangının Sebepleri (Nedenleri)

32 Kazalar: İsteğimiz dışında meydana gelen bazı olaylarda yangına sebebiyet verir.Trafik kazaları araç yangınlarına, iş kazaları makine ve bina yangınlarına soba vb. cihazlarda meydana gelen kazalar bina yangınlarına sebebiyet verirler. Yangının Sebepleri (Nedenleri)

33 Sıçrama: Direkt olarak yangın sebebi olmamakla birlikte yanıcı maddenin üzerine düştüğü zaman yangına sebebiyet veren yanan cisimlerden koparak etrafa sıçrayan parçacıklardan meydana gelen yangın etkenidir. Fabrika ve atölyelerde kaynak ve taşlama makinelerinden sıçrayan kıvılcımların etrafta bulunan benzin, mazot vb. maddeler üzerine düşmesi, sobadan sıçrayan yanan kömür parçalarının halı, kilim vs. maddeler üzerine düşmesi. Yangının Sebepleri (Nedenleri)

34 Sabotaj: Çeşitli amaçlar için bilerek ve isteyerek yangın çıkartılmasıdır. Tarla, ev yeri açmak amacıyla ormanların yakılması bina, işyeri ve tesislerin kundaklanması gibi kasti olaylar. Tabiat Olayları: Tabi olarak kendiliğinden ortayı çıkan yangınlardır. Deprem, yıldırım düşmesi, güneş ışınları, volkan. Yangının Sebepleri (Nedenleri)

35 a—Bacalar, b—Sigara, kibrit, c—Kıvılcım, d—Elektrik, e—Benzin, f—Likit Petrol Gazı, Doğal Gaz, g—Hayvanlar, h—Yıldırım, ı—Güneş Işığı, Yangının etkenleri:

36 Yakıt ile hava oksijeninin birleşmesi sonucu oluşan yanma olayında açığa çıkan çeşitli gazların, yanmanın sürdürülebilmesi için yanma ortamından dışarı atılması gerekir. Gazların yanma ortamından dışarı atılmasını sağlayan yapı bölmesine "BACA" denilmektedir. Kullanılan yakıtın cinsine göre; soba boruları 1-2 ayda bir temizlenirken bunların bacaları yılda en az 2, kalorifer ve mutfak bacaları ise yılda 1 kez temizlenmelidir. Aksi halde is-kurum bağlayan baca iç cidarı zaman içerisinde yüksek ısı ve olası kıvılcımla tutuşarak yanmaya başlar. Bacalar : Yangının etkenleri:

37 Dikkatsizlik yüzünden çıkan yangınların sebepleri arasında bilhassa sigara başta gelmektedir. Sigara ateşinin ortalama sıcaklık derecesi 800 C o civarında olduğu söndürülmeden atılan sigaranın yanıcı, patlayıcı ve parlayıcı maddelere teması neticesinde yangın çıkabilir. Söndürmeden yere atılan bir sigaranın, rüzgar tesiri ile sürüklenerek temas ettiği yanıcı maddeyi tutuşturduğu bir gerçektir. Kibrit başları yakıldığı zaman C hararet verir. Söndürülmeden yanıcı madde üzerine atılması o maddenin yanmasına neden olur. Sigara ve Kibrit: Yangının etkenleri:

38 Yanan bir kütleden koparak etrafa sıçrayan küçük parçacıklara kıvılcım denir. Bu parçacıkların yanar veya kor halde bulunması düştüğü yerdeki maddenin cinsine göre yanma olayının meydana gelmesine sebebiyet verir. Rüzgar kıvılcımın etrafa yayılmasında büyük etken olduğu kadar kül halinde ve kor halinde bulunan parçacıkların ateş (alevli) haline dönüşmesinde de büyük etkendir. Kıvılcım: Yangının etkenleri:

39 (1) Mangallarda yanan ateşler, (2) Sobalarda yanan ateşler, (3) Bacalar, (4) Tren Bacaları, (5) Motorların egzozları, (6) Sönmemiş sigara ve pipolar, Kıvılcımların kaynağı genellikle ; Kıvılcım: Yangının etkenleri:

40 Elektrikli cihazlar modern yaşantımızın vazgeçilmez kolaylıklarındandır. Isınma ve ısıtmada, aydınlatmada, beslenmede, temizlik çabalarında, ulaşımda, sağlık hizmetlerinde, lüks ve ehlikeyf taleplerde hep elektrikli cihazların katkısı vardır. Elektrikten çıkan yangınların nedenlerini genel olarak iki ana gurupta toplayarak izah edebiliriz. (1)Elektrik enerjisini kullananların ihmal ve dikkatsizliğinden kaynaklanan yangınlar, (2) Elektrik tesisatından kaynaklanan yangınlar. Elektrik: Yangının etkenleri:

41 Elektrik enerjisinden ısı kaynağı olarak yararlanmak amacı ile yapılan cihazların kullanılmaları esnasında kullanma talimatlarına uygun kullanılmaması, İhmal ve tedbirsizlik sebebiyle kullanımlarının bitiminden sonra fişlerinin çekilmemesi, tesisatın uygun olarak yapılması ve sonradan yapılan ilavelerle bozulması. Elektrik kullananların ihmal ve dikkatsizliği : Elektrik: Yangının etkenleri:

42 Elektrik tesisatları talimatlara uygun şekilde yapılmaması halinde büyük bir yangın tehlikesi arz eder, ısı nedeniyle elektrik kablolarında meydana gelen erimeler neticesinde tellerin birbirine teması (kısa devre) ile ortaya çıkan şiddetli akımın kolay yanabilen maddeleri tutuşturarak yangın çıkarması mümkündür. Kısa devreler elektrik nakil hatlarının kemirici hayvanlar tarafından tahribi neticesinde de oluşabilirler. Elektrik sigortalarının atması halinde yenisi ile değiştirilmeyip tel sarılarak kullanılması, sarılan bu telin kalın olmasının yangınlara sebebiyet verdiği de bilinen bir gerçektir. Elektrik: Tesisattan kaynaklananlar: Yangının etkenleri:

43 Benzin petrolden elde edilen kolaylıkla yanabilen bir sıvı maddedir. Benzin ve benzeri maddeler (mazot, tiner, alkol, solvent, gazyağı vb.) kolaylıkla buhar haline geldiklerinden hava ile karışarak kolaylıkla yanıcı hale gelirler. Benzin buharı bulunan veya bulunabilecek yerlerde alev ve kıvılcım çıkartan alet, malzeme kullanılmamalıdır. Benzin: Yangının etkenleri:

44 Sıvı petrol gazı da dediğimiz bu gaz petrol yan ürünlerindendir. Ham petrolün damıtılması sırasında elde edilen ürünlerin yanı sıra hidrokarbon sınıfı (etan, metan, propan, bütan, etilen metilen vb. gazlar) gaz maddelerde ortaya çıkmaktadır. Renksiz, kokusuz ve zehirsiz bir gazdır. Ancak fiziksel özelliklerinden dolayı basınç altında sıvı hale gelebilen ve üzerinden basınç kaldırıldığı zaman tekrar gaz haline dönen propan ve bütan gazı sanayi ve evlerde yakacak olarak geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Bu gazlar kullanılması sırasında gerek kullanan gerekse imalat hataları nedeniyle yangınlara sebebiyet vermektedirler. Likit Petrol Gazı (LPG) : Yangının etkenleri:

45 Doğal gaz havadan hafiftir. Doğalgaz renksiz, kokusuz ve zehirsiz bir gazdır. Bu sebeple, herhangi bir gaz kaçağının kolaylıkla fark edilebilmesi için doğalgaza sarımsak kokusu veren THT (Tetra Hidro Teofen) maddesi ve TBT (Tetra Butil Merkoptan) maddesi katılmaktadır. DOĞALGAZ Yangının etkenleri:

46 DOĞALGAZ Doğalgaz isminden de anlaşılacağı üzere, petrolün oluşumu gibi doğalgaz olarak yer altında oluşur. Doğalgaz yeryüzünün alt katmanlarında başta Metan (CH4) ve Etan (C2H6) olmak üzere propan (C3H8) ve Azot (N2) gibi çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Birincil enerjidir, yani çıkarıldığı haliyle kullanılabilir. Doğalgaz bulunan veya bulunabilecek yerlerde alev ve kıvılcım çıkartan alet, malzeme kullanılmamalıdır. Yangının etkenleri:

47 HAYVANLAR Açık ateş kullanılan yerlerde başıboş hayvanlar (kedi ve köpek) daima yangın çıkarırlar. Evlerde kullanılan ve yanmakta olan mum, mangal gibi şeylerin devrilmesi, kümes ve ahır hayvanlarının bulunduğu yerlere gaz lambası ve mum gibi açık ateşli aydınlatıcıların bırakılması, baca ve soba boruları yakınına hayvanlar tarafından yapılan yuvalar, depolarda, ambar ve büyük mağazalarda bulundurulan hayvanların olası yangından tutuşarak diğer kat ve bölmelere kaçması, farelerin elektrik kablolarını kemirmeleri.

48 Yangının etkenleri: YILDIRIM Yıldırım bulutların taşıdığı elektriklerin bir buluttan diğer buluta veya bir buluttan toprağa boşalması olayıdır. Yıldırım yanıcı maddelere isabet ederse yangınlara neden olur. Yıldırım eşyaları harap eder, insan ve hayvanları öldürür, madeni cisimleri eritir. Yıldırımdan korunmak için paratoner tesisatı bulundurmak gereklidir.

49 Yangının etkenleri: GÜNEŞ IŞIĞI İçinde hava kabarcığı bulunan camlar, bombeli gözlük camları, cam küreler, dolu veya boş cam şişelerinin güneş ışınlarını bir noktaya toplamaları sonucu cisimleri yakarak yangın çıkarırlar. Güneş ısısını alarak içlerinde saklayarak kurumuş ve yığın halde açıkta bulunan saman, ot, keten, kenevir, yün, pamuk gibi cisimlerin kızışma neticesi kendiliğinden ateş almaları mümkün ise de kıvılcımla yanması da mümkündür.

50

51 YANGIN YERİNDEKİ TEHLİKELER • YANGININ YAYILMA TEHLİKESİ Kapalı alanlardaki yangınlarda ortalama ısı değeri 1. dakikadan itibaren hızla artar. Ortamdaki ısı 5 dakika sonra 555 dereceye, 10 dakika sonra 660 dereceye, 15 dakika sonra 720 dereceye, 30 dakika sonra 820 dereceye 30 dakikadan sonra zaman içerisinde ısı fazla artmaz. • BİNALARIN ÇÖKME TEHLİKESİ Binaların ısıdan dolayı iskeletinin ve taşıma sisteminin gücünü kaybettiği hallerde oluşur. * GÖÇÜK ALTINDA KALMA TEHLİKESİ Çöken bina enkazının altında kalarak yaralanmak veya hayatını kaybetmek.

52 YANGIN YERİNDEKİ TEHLİKELER * ELEKTRİK AKIMINA KAPILMA TEHLİKESİ 65 volt üzerindeki bir akıma temas eden kişi ölüm tehlikesi ile karşı karşıya kalır volt alçak gerilim, 1000 volt üzeri ise yüksek gerilim olan tesisatlardır. * İTFAİYECİNİN YANMA TEHLİKESİ Yanan bina içerisinde alevden yada yüksek ısıdan etkilenerek zarar görmesi

53 YANGIN YERİNDEKİ TEHLİKELER KİMYSAL TEHLİKELER -Tahriş edici kimyasallar : Söndürülmemiş kireç tozu, tuz ruhu, kalsiyum karpit, sülfürik asit ve nışadır ruhu gibi maddeler. -İçme suyu etkileyen kimyasal sıvılar: Yakıt yağları -Kurşun tehlikesi : Kurşun tozu yaralardan kan dolaşımına, ağız yoluyla hava ve yemekle mide ve bağırsak kanallarına girebilir. -Oksijen tehlikesi: Sıkıştırılmış oksijen yağ ile temas ettiğinde yanma tehlikesi olur.

54 YANGIN YERİNDEKİ TEHLİKELER • ZEHİRLENME TEHLİKESİ Yangın yerinde özellikle kapalı ortam yangınlarında itfaiyecileri yanıcı maddelerin bünyesinde çıkan duman içerisindeki zehirli gazları temiz hava solunum cihazı kuşanmadan olay yerinde çalışması esnasında görülür. • PATLAMA TEHLİKESİ -Gaz patlaması -Basınçlı kapların patlaması -Mühimmat patlaması -Toz patlaması

55

56 - LPG YANGINLARI - DOĞALGAZ YANGINLARI - AKARYAKIT YANGINLARI - BACA YANGINLARI - ELEKTRİK YANGINLARI - ORMAN YANGINLARI - ARAÇ YANGINLARI - BİNA YANGINLARI

57

58 Sıvı petrol gazı da dediğimiz bu gaz petrol yan ürünlerindendir. Ham petrolün damıtılması sırasında elde edilen ürünlerin yanı sıra hidrokarbon sınıfı (etan, metan, propan, bütan, etilen metilen vb. gazlar) gaz maddelerde ortaya çıkmaktadır. Ancak fiziksel özelliklerinden dolayı basınç altında sıvı hale gelebilen ve üzerinden basınç kaldırıldığı zaman tekrar gaz haline dönen propan ve bütan gazı sanayi ve evlerde yakacak olarak geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Bu gazlar kullanılması sırasında gerek kullanan gerekse imalat hataları nedeniyle yangınlara sebebiyet vermektedirler. Likit Petrol Gazı (LPG) yangınları YANGIN TÜRLERİ

59 Özellikleri: (a)Hava ile karışmadıkça yanmazlar, (b)Yanıcılık limitleri %2 ile % 8 arasındadır. (c)Teneffüs edilmesi halinde zehirsizdirler. (d)1 litre sıvı LPG 550 gram kadar ağırlıktadır (e)LPG buharları havadan daha ağırdır. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

60 LPG hakikatte renksiz ve kokusuzdur. Kerih esansı ile kokulandırılır. Kap içinde tazyik altında sıvı halde iken % 10 kadar hacim değiştirebilirler. LPG ekseriyetle propan ve bütan gazlarının karışımıdır. Bütan daha tembel fakat propan daha hareketli gazdır. Sıvı LPG insan derisi ile temas ederse ciddi donmalar yapar. Aniden buharlaştığı için dokunduğu yeri dondurur. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

61 LPG Tüplerinin Özellikleri: Normal şartlar altında tüp içindeki tazyik 6 ila 12 atmosfer arasındadır. Bu tüpler hakikatte 34 atmosfere kadar tahammül ederler. Tüplerin üstündeki emniyet vanaları, henüz dahili tazyik 34 atmosferi bulmadan açılacak şekilde ayarlanmıştır. Dolu bir LPG tüpü ateşe atılacak olursa patlamaz sadece emniyet vanası atar ve ateşe meşale halinde iştirak eder. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

62 LPG Konusunda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar: Bu gaz tüplerle ve özel surette imal edilmiş sarnıçlı kamyon, vagon ve deniz araçları ile nakil ve tevzi edilmelidir. Dolu tüpler üzeri açık ve yan kapları tabanla aralıklı bulunan özel araçlarla nakledilmeli, umumi ve hususi araçlarla naklinden kaçınılmalıdır. Satış yerlerinden evlere dağıtım yapmak için kullanılacak üzeri açık Pick- up tabir edilen kamyonetlere muayyen bir adetten fazla tüp konulmamalıdır. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

63 Dolu tüplerin muhafazasını sağlamak üzere yapılacak depolar için belediyelerce yer gösterilmeli, üzerinde iş yeri ve ikametgah, bitişiğinde bina bulunmayan, tabii ve cebri vantilasyon tertibatı olan tek katlı depolarda bulunacak tüp adedi tespit edilmeli, dolu ve boş tüpler, arada en az bir metre geçit bırakılmak sureti ile istiflenmelidir. Bilhassa resmi, daire ve müessese, hastane, kışla, otel, okul, han, sinema, tiyatro gibi halkın toplu bulunduğu yerlerde parlayıcı ve patlayıcı maddeler bulunmamalıdır. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

64 Depo ve satış yeri arasında en az 50 metre mesafe bulunmalı ve bu mesafe her ne suretle olursa olsun ihlal edilmemeli ve korunmalıdır. Likit Petrol Gazının havadan ağır olduğu ve bu tüplerin kaçak yapması halinde gazın zeminde toplanacağı kaydedilmişti. Zemin seviyesinden aşağı yerlere bodrumlara dolu tüp konulmamalıdır Dolu tüplerin konulduğu yerin bitişiğindeki binalarla kapı ve pencere vasıtasıyla da olsa irtibat bulunmamalıdır. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

65 Tüplerin konulduğu zemin ıslak ve rutubetli olmamalı ve ateşe dayanıklı malzemeden yapılmış olmalıdır, Bilhassa kapalı çarşılarda, pasajlarda, iş hanlarında, toplu halde yatılan yerlerde, eğlence yerlerinde ve patlayıcı ve parlayıcı madde depoları ile karpit depolarının altında veya bitişiğinde her ne suretle olursa olsun satış dahi yapılmamalıdır. Patlayıcı ve parlayıcı madde; karpit depo ve satış yerleri dışında kalan iş yerlerinde iki dolu tüpten fazla bulundurulmamalıdır. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

66 LPG Emniyet Kaideleri: LPG Tüpleri daima dik tutulur ve dik olarak depolanır. Gaz kaçıran tüpler araziye götürülerek akıtılır. LPG Tüpleri tamamen doldurulmaz. % 10 genişleme payı olarak boş bırakılır. LPG Tüpleri civarında tahta, kağıt, odun gibi yanıcı maddeler depo edilmez. Yanmakta olan LPG tüpünün civarındaki tüpler ve varsa yanıcı malzemeler devamlı olarak soğutulmalıdır. Likit Petrol Gazı (LPG) : YANGIN TÜRLERİ

67

68 Yakıt ile hava oksijeninin birleşmesi sonucu oluşan yanma olayında açığa çıkan çeşitli gazların, yanmanın sürdürülebilmesi için yanma ortamından dışarı atılması gerekir. Gazların yanma ortamından dışarı atılmasını sağlayan yapı bölmesine "BACA" denilmektedir. Baca: Bacalar komşu yüksek binanın çekişi bozan etkisini azaltmak amacıyla mümkünse bu binalardan en az 6 m uzaklıkta bulunacak ve ait olduğu bina mahyasının en az 0.8 m üzerine kadar çıkarılacaktır. YANGIN TÜRLERİ

69 Baca ve borular kullanılan yakıtın cinsine göre; soba boruları 1-2 ayda bir temizlenirken bunların bacaları yılda en az 2, kalorifer ve mutfak bacaları ise yılda 1 kez temizlenmelidir. Aksi halde is-kurum bağlayan baca iç cidarı zaman içerisinde yüksek ısı ve olası kıvılcımla tutuşarak yanmaya başlar. Bacaların temizliğinden bina yöneticisi sorumludur. Baca üzerine kıvılcımların yayılmasını önlemek için bir kafes konulmalıdır. Bacadan çıkan alev ve kıvılcım başka bir çatıya, çevrede bulunan ormanlık bölgeye, samanlık, harman gibi kurumuş yanmaya hazır yanıcılar üzerine düşerek yangınlara sebebiyet verirler. BACA YANGINLARI VE NEDENLERİ YANGIN TÜRLERİ

70 Bacanın iç yüzeyini kaplayan kurum saf karbondur ve son derece yanıcıdır. Kurum yanma sıcaklığına ve yeterli oksijene ulaştığı anda baca yangını başlar. Baca yangını söndürülmediği taktirde çatının ve binanın da yanmasına sebep olur. Bacalarda oluşacak muhtemel yangınlarda, baca alttan ve üstten ıslak veya asbest tabir edilen bezden tampon yapılarak kapatılır ve oksijensiz bırakılır. BACA YANGINLARI VE NEDENLERİ YANGIN TÜRLERİ

71 - Baca duvarlarının iç ve dış yüzeyleri uygun biçimde sıvanmalıdır. Sıvasız olan bacalar yandığı zaman muhtelif çatlaklardan (aralıklardan) çatı içerisine ve çatı üzerine sıçrayan kıvılcımlar çatı yangınlarına neden olur. -Bacaların metal olması halinde kullanılan malzeme sıcağa ve dumana karşı kimyevi ve fiziki değişiklik yapmayacak özellikte olacaktır. -Yalıtımsız metal bacaların, döşeme ve çatı arsında geçirilmesi yasaktır. Metal bacaların pencerelerden veya künkle yalıtılmış duvar deliklerinden dışarı çıkarılması halinde, bacaların yakından geçtiği ahşap malzeme amyant veya benzeri madde ile kaplanacaktır. BACA YANGINLARI VE NEDENLERİ YANGIN TÜRLERİ

72

73 Doğalgaz isminden de anlaşılacağı üzere, petrolün oluşumu gibi doğalgaz olarak yer altında oluşur. Doğalgaz yeryüzünün alt katmanlarında başta Metan (CH4) ve Etan (C2H6) olmak üzere propan (C3H8) ve Azot (N2) gibi çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Birincil enerjidir, yani çıkarıldığı haliyle kullanılabilir. DOĞALGAZ YANGINLARI YANGIN TÜRLERİ

74 Doğal gaz havadan hafif bir gazdır. Doğalgaz renksiz, kokusuz, tatsız ve temiz bir yakıttır. Bu sebeple, herhangi bir gaz kaçağının kolaylıkla fark edilebilmesi için doğalgaza sarımsak kokusu veren THT (Tetra Hidro Teofen) maddesi ve TBT (Tetra Butil Merkoptan) maddesi katılmaktadır. Tam yandığında mavi bir çıkarır. Hava ile belirli bir oranda ( %5- 15) karıştığında patlayıcı özelliği vardır. Doğalgazın tutuşma sıcaklığı 560 C dir C de sıvılaşır ve hacmi 600 kat azalır. Yandığında CO2 ve su buharı meydana gelir. DOĞALGAZ YANGINLARI YANGIN TÜRLERİ

75 DOĞALGAZ YANGINLARI Doğalgaz mutfaklarda (ocak, fırın ve mutfak cihazlarında) Su ısıtıcılarında (şofbenler ve kombilerde) Sobalarda (onaylı sobalar) Kat kaloriferlerinde Kullanılır. Doğalgaz 40 Bar’da ülkemize geliyor. Regülaj istasyonlarında basınç 15 Bar’a düşürülüyor. Batıkent, Çayyolu, Güvercinlik istasyonlarında basınç 4 bar’a düşürülüyor. Evler, işyerlerine bina girişlerine 51 milibar, sayaç giriş vanalarında ise 21 milibar basınçla kullanılması sağlanıyor. YANGIN TÜRLERİ

76 DOĞALGAZ YANGINLARI Doğalgaz kaçağı hissettiğinizde; -Sayaç ve ana servis vanasını kapatınız, Sigara içmeyiniz, Elektrik düğmeleri ile oynamayınız, cihazları kullanmayınız, Ortamı havalandırmak için kapı ve pencereleri açınız, Doğalgaz acil ihbar telefonu 187’ye haber veriniz. Doğalgaz yangınlarında, gaz akışı kesildikten sonra kuru kimyevi tozlu yangın söndürme cihazı ile müdahale yapılmalıdır. YANGIN TÜRLERİ

77 DOĞALGAZ YANGINLARI Doğalgaz yangınlarında bireyler; - En yakın itfaiye teşkilatına bizzat giderek, -Telefon ederek ( İTFAİYE ALO 110 ), -Telsiz kullanarak, -Yangın alarm düğmelerini kullanılarak, -Yangın alarm telefonlarını kullanarak -Doğalgaz acil servisi (187) arayarak Yangını haber verilmelidir. Ayrıca Hızır Acil, Tek, Polis gibi kurumlara bilgi verilmelidir. YANGIN TÜRLERİ

78 DOĞALGAZ YANGINLARI Doğalgaz alev alırsa, yangının mı, yoksa yangın söndürüldüğünde kaçak gazın mı daha tehlikeli olduğuna karar verilmelidir. Kaçak gazın daha büyük bir tehlike unsuru olduğuna karar verilmiş ise, gaz kaçağının kapatılması için gerekli olan malzemelerin tümü sağlanıncaya kadar yada gaz beslemesi kapatılıncaya kadar yangının sürmesine, yakından kontrol altında tutulmak şartıyla izin verilmelidir.(insanlara, binalara, araçlara zarar vermemesi için) Bazı hallerde borular ve yangın yerinin-civarının su ile serinletilmesi gerekir. YANGIN TÜRLERİ

79

80 AKARYAKIT Günlük yaşantımızda türlü alanlarda kullandığımız benzin, mazot, gazyağı vb. ürünlerin yeraltından çıkarılır ve ham petrolün damıtılmasından elde edilir. Akıcı ve yanıcı olduklarından genel olarak AKARYAKIT adını alırlar. YANGIN TÜRLERİ

81 -Akaryakıtlar suya göre daha hafiftir. -Akaryakıtların yanabilmesi için önce buhar haline gelmesi ve sonrada hava ile karışması gerekmektedir. -Sıvı haldeki akaryakıtlar yanmazlar. -Akaryakıtların yanıcı olabilmek için çıkardıkları buhar havadan ağırdır. Bu nedenle bulundukları yerin alçak noktasına çökerler. Bilhassa rüzgarsız sakin havalarda çevredeki hendek ve çukurlarda, kuyularda biriken akaryakıt buharları tehlikeli durumlar oluştururlar. -Akaryakıt buharları teneffüs edilirse zararlıdır. Baş dönmesi, baygınlık ve ölümlere neden olabilir. AKARYAKITIN ÖZELLİKLERİ YANGIN TÜRLERİ

82 AKARYAKITIN ÖZELLİKLERİ •Tam dolu olan akaryakıt tanklarının veya varillerinin içlerinde ayrıca bir buhar ve hava hacmi bulunmayacağı için patlamalarına ve yanmalarına teorik olarak imkan yoktur. •Boş varil ve tanklar içerisinde buhar ve hava bulunabileceği için daima tehlikelidirler. Boş sarnıçlı kamyonlara, boş tank ve varillere ateş ile yaklaşılması doğru değildir. YANGIN TÜRLERİ

83 AKARYAKITLARIN YANMALARI Akaryakıt buharlarının yanmaya başlamaları için açık alev veya ateş ile temaslarına gerek yoktur. Yanma noktalarına kadar ısınmaları yada ısınmış bir cisimle temas etmeleri alev için yeterlidir. Akaryakıtların yanabilmesi için buhar haline geçerek hava ile karışmaları zorunludur. Benzin düşük sıcaklıkta buhar haline geçebilir. Mazot, uçak yakıtı, gaz yağı vb. ağır yakıtlar ısıtılmadıkça buharlaşmazlar. YANGIN TÜRLERİ

84 AKARYAKIT YANGINLARININ OLUŞUMU - Açık kaplardaki akaryakıtın buharlaşarak çevreden ateş alması, - Temizlik nedeniyle benzin ve gaz yağı gibi petrol ürünlerinin kullanılması sonucu oluşan buharın ateşle teması, - Akaryakıt tanklarının temizleme amacıyla kapaklarının açılması sonucu çevreye dağılan buharların ateşle teması, - Akaryakıt buharlarının bulunduğu yerlerde çalışan motorlardan çıkan kıvılcımlarla temas etmesi ve elektrik şeraresi sonucu, Akaryakıt yangınları meydana gelmektedir. YANGIN TÜRLERİ

85 AKARYAKIT YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİ - Akaryakıt yangınları genellikle dolum ve boşaltım tesisleri, depolama tesisler ve nakliye sırasında meydana gelmektedir. - Akaryakıt yangınlarında boğma sistemi kullanılarak yanıcı madde ile havanın ilişkisi kesilmelidir. - Su akaryakıt yangınlarına pülverize (yağmurlama) şeklinde işlenirse hem soğutur, hem de havayı keserek önemli rol oynar. Daha sonra köpükle birlikte kullanılmalıdır. - Kuru kimyevi toz (K.K.T.) ve Karbondioksit (CO2) başlangıç halindeki akaryakıt yangınlarının söndürülmesinde etkilidir. Oksijenle olan teması kesmek suretiyle yangını söndürmek mümkündür. YANGIN TÜRLERİ

86 -Köpük akaryakıt yangınlarının söndürülmesinde en etkili söndürürcüdür. Özgül ağırlık bakımından akaryakıt, yağlar ve sudan daha hafiftir.rüzgar cm kalınlığında bir örtü oluşturarak yanan maddenin hava ile olan ilişkisini keser.Köpük rüzgar v ısıya dayanıklı, düşey ve yatay kaplama özelliği nedeniyle akaryakıt yangınlarında ana söndürücü maddedir. -Açık alanlarda meydana gelen yangınlara önü kesilerek müdahale edilmelidir. -Akaryakıt bulunan kapların depolandığı yerlerde meydana gelen yangınlara dışarıdan müdahale edilmeli, içeri girilmemelidir. AKARYAKIT YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİ YANGIN TÜRLERİ

87 AKARYAKIT YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİ -Akaryakıtın çok hızlı yanması, birden parlaması, içinde bulunduğu kabı yırtması, yanarak alev seli şeklinde çevreye yayılması karakteristik özelliğidir. -Akaryakıt yangınlarının söndürülmesinde uygulanacak yöntem ve söndürücü madde, yanan akaryakıt miktarına, içinde bulunduğu kaba ve ortama göre değişmektedir. -Akaryakıt tank ve tankerlerinde meydana gelebilecek yangınlarda hava ile teması sağlayan tank kapaklarının kapatılası suretiyle yangının söndürülmesine çalışılmalıdır. Kapaklar kapatılamıyorsa söndürmede su ve köpük birlikte kullanılmak suretiyle yangın söndürülmelidir. YANGIN TÜRLERİ

88

89 Elektrikli cihazlar modern yaşantımızın vazgeçilmez kolaylıklarındandır. Isınma ve ısıtmada, aydınlatmada, beslenmede, temizlik çabalarında, ulaşımda, sağlık hizmetlerinde, lüks ve ehlikeyf taleplerde hep elektrikli cihazların katkısı vardır. Elektrikten çıkan yangınların nedenlerini genel olarak iki ana gurupta toplayarak izah edebiliriz. (1)Elektrik enerjisini kullananların ihmal ve dikkatsizliğinden kaynaklanan yangınlar, (2) Elektrik tesisatından kaynaklanan yangınlar. Elektrik yangınları YANGIN TÜRLERİ

90 Elektrik enerjisinden ısı kaynağı olarak yararlanmak amacı ile yapılan cihazların kullanılmaları esnasında kullanma talimatlarına uygun kullanılmaması, İhmal ve tedbirsizlik sebebiyle kullanımlarının bitiminden sonra fişlerinin çekilmemesi yangınların çıkmasına neden olurlar. Elektrik enerjisi zamana bağlı olarak ısı oluşturmaktadır. Her hangi bir nedenle (aşırı yük, kısa devre) oluşan ısı giderek artarsa petrol artıklarından yapılan izoleler ısınarak yanıcı gazlar çıkarmaya başlayacak gazların tutuşmasıyla elektrik yangını meydana gelecektir. Elektrik kullananların ihmal ve dikkatsizliği : Elektrik yangınları YANGIN TÜRLERİ

91 Elektrik tesisatları talimatlara uygun şekilde yapılmaması halinde büyük bir yangın tehlikesi arz eder, ısı nedeniyle elektrik kablolarında meydana gelen erimeler neticesinde tellerin birbirine teması (kısa devre) ile ortaya çıkan şiddetli akımın kolay yanabilen maddeleri tutuşturarak yangın çıkarması mümkündür. Kısa devreler elektrik nakil hatlarının kemirici hayvanlar tarafından tahribi neticesinde de oluşabilirler. Elektrik sigortalarının atması halinde yenisi ile değiştirilmeyip tel sarılarak kullanılması, sarılan bu telin kalın olmasının yangınlara sebebiyet verdiği de bilinen bir gerçektir. Tesisattan kaynaklananlar: Elektrik yangınları YANGIN TÜRLERİ

92 Elektrik kurumu tarafından aksi belirtilmedikçe tüm teller ve metal kısımlar elektrikli olarak kabul edilmeli, sarkan kablo, metal su ve kalorifer boruları ve demir çitlerden uzak durulmalıdır. Yangın yerinde önce elektrik şalteri indirilerek veya sigorta sökülerek, mümkün değilse elektrik kurumundan yardım istenerek elektrik kesilmelidir. Elektrik yangınlarına kuru kimyevi tozlu söndürücülerle müdahale yapılmalıdır. Elektrik yangınları YANGIN TÜRLERİ

93 Elektrik yangınları Yere düşmüş hatların çevresi tehlikelidir. Bu yüzden yere düşmüş hatlara 10 metreden daha fazla yaklaşılmamalıdır. Yangın yerine ilgisi olmayan kişiler yaklaştırılmamalıdır. Yangınlarda kullanılacak merdivenlerin metal olması durumunda gerilim altındaki dokunma, temas noktalarından en az 1 metre uzakta kullanılmalıdır.Şüpheli yerlerde metal merdiven kullanılmamalıdır. YANGIN TÜRLERİ

94 Elektrik yangınları Elektrik akımına maruz kalmış kişilere (kazazedeye) yardım için ilk önce elektrik akımı kesilmelidir. Elektrik kesilemiyorsa veya kesebilecek tecrübeli kişi yoksa kişi (kazazede) iyi izole edilmiş (kuru odun, kuru elbise ve lastik zemin) bir yerden destek alınarak kablo ve makineden uzaklaştırılmalıdır. Açık vücut kısımlarına çıplak elle dokunulmamalı, eldiven, kuru battaniye veya elbise kullanılmalıdır. YANGIN TÜRLERİ

95

96 ORMAN YANGINLARI ORMAN YANGINLARININ % OLARAK DAĞILIMI • % 41 Ege bölgesi • % 24 Akdeniz bölgesi • % 22 Marmara bölgesi • % 13 Diğer bölgeler Türkiye’nin toplam orman alanı 20.7 milyon hektar, bu alan ülke yüzölçümünün yaklaşık % 27’sidir. YANGIN TÜRLERİ

97 - YILDIRIM - KASIT - MEÇHUL - İHMAL - DİKKATSİZLİK - KAZA Orman Yangınlarının Nedenleri : ORMAN YANGINLARI Dünyada ve ülkemizde ormanları tehdit eden en önemli unsurlardan birisi, orman yangınlarıdır. Ülkemizde çıkan orman yangınlarının; % 95’lik kısmı insan kaynaklı % 5’lik kısmı ise yıldırım gibi doğal nedenler sonucu çıkmaktadır. YANGIN TÜRLERİ

98 Orman yangınlarının çeşitleri : - ÖRTÜ YANGINI : ot, yaprak, fundalık, ve çalıların yanması vb. - TEPE YANGINI : ağaçların üst kısımlarının yanması, - GÖVDE YANGINI : yıldırım düşmesi, ORMAN YANGINLARI YANGIN TÜRLERİ

99 Orman yangınlarının söndürülmesinde kullanılan metotlar: 1- Doğrudan müdahale metodu: Bu metot yeni çıkmış yangınlarla, yakın müdahaleye imkan veren örtü yangınlarında uygulanır. 2- Dolaylı müdahale metodu: Yangının genişleyerek büyüdüğü örtü ve tepe yangınlarında bu metot uygulanır. Önemlileri şunlardır: a- Paralel metot: Bu metotta yangının kenarına paralel olarak, insanın ve araçların çalışabileceği belli bir uzaklıktan yangın söndürme şeridi açılır. b- Karşı ateş: Yangına karşı yangını kullanma metodudur. c- Kendi haline bırakma: Devam eden yangınlarda, yangının ilerlediği istikamette yangını durdurabilecek doğal engeller varsa kullanılacak metottur. ORMAN YANGINLARI YANGIN TÜRLERİ

100 Yangın söndürme çalışmalarında uygulanan metotları üç ana grup altında toplamak mümkündür: 1- Geçme(Atlama) metodu: Toprak üzerindeki yanıcı maddeleri temizleyecek ilk işçi grubunun her birisi, kendilerine ait olan şerit parçasını temizledikten sonra ilerideki en son işçinin önüne geçer ve yeni bir şerit parçası üzerinde çalışmaya başlar. 2- İlerleme metodu: Bu metot geçme metoduna benzemekte, fakat burada işçi grupları tek birim olarak hareket etmektedirler. Hiçbir işçi kendi başına hareket edemez ve işçiler grup içindeki görevlerini terk edemezler. 3- Tek görev metodu: Bu metot genellikle yangının kontrol altına alınmasından sonra veya yavaş ilerleyen yangınlarda kullanılır. 4- Mekanize yangın hattı metotları: Bilhassa büyük ve tehlike arz eden yangınlarda işçi ve iş makinesi kullanarak yapılan söndürme metodudur. ORMAN YANGINLARI

101 Orman yangınlarını söndürme metotları: Orman yangınlarının “ YANGIN MEVSİMİ” olarak tanımlanan HAZİRAN - EKİM ayları döneminde ve saat olarak :00 saatleri arasında çıktığı tespit edilmiştir. Orman yangınlarının söndürülmesinde en önemli konu yangın üçgeninin ( Oksijen, ısı ve yanıcı madde ) kırılmasıdır. Bu da yangının etrafında yanıcı maddelerden tamamen temizlenmiş bir yangın söndürme şeridinin açılması ile mümkündür. ORMAN YANGINLARI

102 Orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler : - Halkın eğitimi, - Gözetleme ve ihbar kuleleri, - Motorlu ve seyyar söndürme ekipleri, - Yangın emniyet yolları, - Ormanların temiz tutulması, - Su, gölet ve havuzlar Orman yangınlarında Ana Hedef; öncelikli olarak yangının çıkmasını önleyici tedbirler almak, yangın çıkması halinde ise en hızlı ve en etkin şekilde müdahale etmektir. YANGIN TÜRLERİ ORMAN YANGINLARI

103 Orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler : - Uçak ve helikopter kullanımı, - Haberleşme ve iletişim, - İlk müdahale ve hazır kuvvet binaları, - Yangın söndürme araç ve gereçleri, - Güneş enerjisi ve jeneratörle çalışan fotoğraf makinesi yerleştirilmesi, - Ağır cezai tedbirler, * Sigara izmariti atana…… 1 yıl hapis ve para cezası * Piknik yaparken …….… yıl hapis ve para cezası * Kasıtlı yakanlara ……...… yıl hapis ve para cezası * Can kaybı halinde…..…. müebbet hapis - ölüm cezası YANGIN TÜRLERİ ORMAN YANGINLARI

104

105 ARAÇ YANGINLARI VE NEDENLERİ • Karbüratörden manifold üzerine damlayan benzinin alev alması sonucu, • Yakıt hortumlarının zamanla aşınması, sızıntı yapması durumunda, • Trafik kazaları ( araçların bir yere çarpması veya çarpışmaları) sonucu, • Elektrik tesisatlarının rasgele çekilmesi (kontak) sonucu, • Sigara izmaritinin dikkatsiz bir şekilde düşürülmesi sonucu, • Marş dinamosunun arızalı olması sonucu, • Akümülatörün arızalı olması durumunda, • Kundaklama (sabotaj) olayları sonucu, YANGIN TÜRLERİ

106 ARAÇ YANGINLARI VE NEDENLERİ • Fren balatalarının aşırı ısınması sonucu, • Açık unutulan ampul, radyo ve teyplerin kısa devre yapması sonucu, • Açıkta, güneş altında unutulan çakmak, kibrit, kolonya vb. eşyalar sonucu, • Oto tamirhanelerinde dikkatsizce yapılan kaynak çalışmaları sonucu, • LPG ile çalışan araçlarda bakır boru ve hortumlardan sızan gazın elektriksel kıvılcım kaynağı ile birleşerek alev alması sonucu, araç yangınları meydana gelmektedir. YANGIN TÜRLERİ

107 ARAÇ YANGINLARINA MÜDAHALE • Yangına müdahale durumuna göre söndürürcü madde olarak su, Kuru kimyevi toz (K.K.T.) veya köpük kullanılmalıdır. • Araç yangınlarına yangının durumuna göre uzaktan başlayarak yaklaşılmalı, • Aracın yakıt deposunun patlaması ihtimaline karşı dikkatli olunmalıdır. • Araç yangınlarına araca fazla zarar verilmeden müdahale yapılmalıdır. • Aracın motor kaputu, bagaj kısmı açılırken parlama ihtimaline karşı dikkatli olunmalıdır. • Söndürme çalışması esnasında veya sonrası aracın akü kutup başları sökülmeli ve LPG’ li araçlarda gaz geçişi durdurulmalıdır. YANGIN TÜRLERİ

108

109 Binalarda oluşan yangınlar genel olarak ahşap yangınlarıdır. Binalarda çıkan yangınlar çöp veya kağıt kutusunun tutuşması, elektrik kontağı, soba ve baca gibi etkenledir. Bu etkenler binanın esas yapı malzemelerini de sararak tüm binanın tutuşması halinde büyük bir yangın ortaya çıkar. Genel olarak ahşap yangınlarını her türlü söndürme vasıtası ve söndürme cihazları ile söndürebiliriz. ( su, köpük, kuru kimyevi toz gibi) Bina yangınları geniş çap ve alanda ortaya çıkacağı için yanıcı maddeyi ve oksijeni ortadan kaldırarak söndürme olayı yok gibidir. Bu tür yangınlar ancak ısı derecesi düşürülerek söndürülebilir. YANGIN TÜRLERİ

110 BİNA YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR * Tuğla yığma binalarda çatı ve üst katlarda çıkan yangınlarda yanan katların enkazlarının aşağı katlara dökülmesi ihtimali olabileceğinden söndürmede kullanılan suyun ağırlığı da buna eklenince enkazın yıkıldığı ve yığıldığı katın tabanında çökme tehlikesi belirlenecektir. Bu gibi durumlarda döşeme dayanıklılığını tehlikeye düşürmeyecek şekilde çalışılmalı ve zeminde su birikmesine engel olunmalıdır. * Yangın çıkmış binanın öncelikle keşfinin yapılması, binanın yapım şeklinin,içinde bulunan malzemelerin niteliğinin tespit edilmelidir. YANGIN TÜRLERİ

111 * Beton kirişli, duvarları taş ve tuğla olan yığma binalarda çatı ve üst katlarda çıkan yangınlar çoğu kez döşeme ve kiriş başlarının yanmasına neden olduğundan, döşeme ve tavanın ani olarak çökmesi söz konusudur. Yangın söndürme çalışmalarında bu konuya dikkat edilmelidir. Bu tip binalarda tehlikeli katların altında bulunmamak, bulunma zorunluluğu var ise kapı ve pencere altlarında veya duvar diplerinde durmak gerekir. * Tümü ahşap binalarda döşeme ve bölme arası yangınları gizli olarak var olan hava akımı ile tüm binanın dış duvarı, bölmeleri, döşeme ve tavan aralarını sardığından binanın taşıma gücü çok azalır ve ani olarak çökmelere neden olur. Bu tip bina yangınlarının söndürülmesinde dikkatli hareket edilmelidir. BİNA YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR YANGIN TÜRLERİ

112 * Tümü kargir (betonarme) döşeme üzerine yığılan enkaz ile söndürme için kullanılan su döşemenin taşıma gücünü azaltarak yükü taşımayacak hale getirirse orta kolonlar askıda kalmak suretiyle döşemenin çöktüğünü, dış duvar veya bölme duvarlarının tehlikeli şekilde çatladığını görmek her an olasıdır. Döşeme üzerinde suyun birikmesine engel olmak için kapı ve merdiven önlerine yığılmış enkazın kaldırılarak suyun boşaltılması veya döşemenin delinerek aşağı katlara akıtılması gerekir. * Merdiven aydınlıkları, üzerine gelen çatı kısmındaki demir veya ahşap çerçeveli camlar üzerine basıldığı an kırılarak basan kimsenin merdiven boşluğuna düşmesine neden olur. Bu gibi yerlerden geçilmesi gerekiyorsa merdiven veya kalas uzatılarak geçilmelidir. BİNA YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR YANGIN TÜRLERİ

113 * Etermit örtülü çatıların altındaki aksamın yanması veya etermit örtü üzerindeki boşluklara basılması durumunda yanan çatının içine düşme tehlikesi vardır. Bu tip çatılarda iki termitin birleştiği yer ve altındaki kiriş ile bağlandığı noktalar en dayanıklı yerlerdir. Bu nedenle, zorunlu olmadıkça çatı üzerinde dolaşmamak gerekir. Müdahale çatı arasından, hariçten otomatik merdiven veya diğer el (seyyar) merdivenleri ile yapılmalıdır. * Fazla ısı ve duman bulunan görüş mesafesinin bulunmadığı kapalı yerlere girerken veya bu kısımlarda çalışırken çalışma yapanların üzerinde daima koruyucu cihazlar ve bellerinde kılavuz ipleri bulunmalıdır. Koruyucu cihazlar yok ise bu gibi yerlere emekleyerek girilmesi duman ve ısıdan nispeten korunmayı sağlar. BİNA YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR YANGIN TÜRLERİ

114 BİNA YANGINLARININ SÖNDÜRÜLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR * Bina yangınlarında bina sahibinden bina hakkında bilgi alınmalı. Kaç bölmeli, bölmelerin giriş yerleri, içeride canlı olup olmadığı gibi sorulara cevap istenir. -Müdahale noktası belirlenir. -Temiz hava solunum cihazı takılmadan kesinlikle müdahale edilmez. -Duman patlaması olması ihtimaline karşı kesinlikle kontrol yapılır. -Elektrik tesisatı kapatılır. -Kapı kolları vs. gibi metal malzemelere dokunulmamalı. -Pülverize su işlenmeli, sıvı yakıt var ise köpük kullanılmalı. -İçeride canlı olduğu tespit edilirse içeriye kesinlikle iki kişi girmeli. YANGIN TÜRLERİ

115 Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler

116 Su: Yangın söndürmede en fazla kullanılan madde sudur. Su serinletici, kapatıcı, akıcı, karışıcı ve yayılıcı özelliklere sahip bir maddedir. Normal hararet derecelerinde oldukça ağırdır. Bir gram donmuş (buzun) suyun, sıfır santigrat derecedeki bu halinde, sıfır derecedeki su haline dönebilmesi için 80 kalori gereklidir. Bir gram suyun ısısını bir derece yükseltebilmek için bir kalori gereklidir. Bu demektir ki: Su, kendi ısısını artırabilmek için oldukça önemli bir miktarda sıcaklık apsorbe (emmek) ederek temas ettiği maddeleri soğutur. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler:

117 Yangın alanına püskürtülen su ısı emerek buharlaşır ve hacimce genişler, yoğunlukça oksijenden ağır olduğu için yanıcı madde üstünü ve çevresini kaplar, oksijeni ortamdan uzaklaştırır. Suyun söndürücü özelliği yanan madde ile temasa geçmesiyle ortaya çıkar. Bu söndürme özelliği çok yönlü olup aşağıda izah edildiği şekildedir. Su: Su

118 1- Soğutucu özelliği : Genel olarak yanan bir cismin üzerine su temas ederse temas ettiği satıh soğuyarak yanma noktasının altına iner ve yangın söner. Bazı hallerde ateşin yayılmasını önlemek için maddeler henüz yanmaya başlamadan önce ıslatılarak serinletilir ve yanması önlenir. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Su

119 2- Kaplama, Boğma Özelliği: Bir ateşi söndürmek için yeteri kadar stim meydana getirilerek, yanan bölgeden havayı kovmak yani ateşi oksijensiz bırakmaktadır. Ancak, belli bir sıcaklığa sahip olacak stim (su buharı) yoğunlaşmaya başladığı zaman soğutucu değil tam aksine ısıtıcı bir rol oynar. Ayrıca suyun kendisinden daha ağır sıvılar üzerinde kaplama yapacağını kendisinden hafif sıvılar üzerinde bu özelliğinin değerlendirilemeyeceğini de hatırdan çıkarmamak lazımdır. Bazı yanıcı maddelerin yanarken oksijen çıkarması, havanın oksijenine ihtiyaç göstermemesi durumunda suyun boğucu özelliğini hiç düşünmemek gerekir. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Su

120 3- Emülsiyon İçin Kullanma Özelliği: Birbirleriyle karışmayan iki sıvıdan biri diğerinin üzerine dağılarak küçük damlalar meydana getirir. Bu damlalar bir süre için yanıcı sıvının üzerini kaplar, yanmayı durdurup yayılmasını önler. Fuel-Oil üzerine ince damlalar halinde püskürtülecek su yanmayı durdurur ki bu olaya Emülsiyon denir. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Su

121 Karbondioksit (C02): Renksiz, kokusuz, elektriği iletmeyen, havadan ağır bir gaz olduğundan yangın söndürücü olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Akaryakıt ve elektrik kaynaklı yangınlar da kullanılan karbondioksit ( C02) yanıcı olmayıp kimyevi maddelerle pek kolay birleşmez. Gaz halinde olduğu için ateşin üzerine kolayca dağılarak yanıcı maddenin üzerini kaplar. Yanıcı madde üzerine kendi tazyiki ile püskürür, Normal şartlar altında gaz halinde bulunan C02, soğutmak ve basınç altına alınmak suretiyle sıvı hatta katı haline getirilebilir. Yüksek basınca dayanıklı tüpler içinde saklanan C02 genellikle tüpün içinde iken sıvı hale gelir. Ancak tüpten dışarıya çıkarken gaz haline dönüşür. Yangın söndürme işlerinde kullanılan tüplerdeki C02 sıvı haldedir. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Karbondioksit (C02):

122 Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Belirli bir zaman dilimi içinde sıcak bir yerde bırakılıp ısısı 32 oC nin üzerine çıkacak olursa tüp içindeki sıvı aniden gaz haline dönüşecektir. Öyle ise tüpler aşırı ısıdan uzak yerlerde bulundurulmalı, muhafaza edilmelidir.Yangın söndürme cihazları ile karbondioksit, bir ateşe doğru püskürtülecek olursa, aniden sıvı halden gaz haline geçeceği için soğur, ya kar taneleri ya da beyaz bir bulut gibi görünerek havadan da bir buçuk defa ağır olduğu için yangının üstünü kaplar ve hava ile yangının ilgisini keserek ateşi boğar. Karbondioksit( C02) boğucu bir gaz olduğundan havada % 9’un üzerine yükselmesi boğulmalara %20’ye yükselmesi ölümlere neden olabilir. Kapalı yerlerde ki yangınlarda karbondioksit işlendiği zaman bu özelliğinden dolayı tehlike oluşturur. Karbondioksit (C02):

123 Kapalı yer yangınlarında yangının söndürülebilmesi için yanıcı maddenin cinsine göre kapalı hacmin yeterli oranda karbondioksit gazı ile doldurulması gerekir. Karbondioksitin söndürme özelliği yanıcı maddenin üzerinden havayı kovarak, yani oksijensiz bırakarak yangını boğma yolu ile söndürmektir. Akaryakıt dolu madeni kaplardaki yangının söndürülmesi mümkün ise de, kaplar kızgın olduğundan karbondioksit dağıldıktan sonra alevlenme tekrar edebilir. Çünkü karbondioksit yangını boğmuş fakat soğutmamıştır. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Karbondioksit (C02):

124 Sodyum, potasyum, magnezyum, titanyum gibi reaktif (alkali) metal yangınlarını karbondioksit söndürmez. Çünkü bu metaller karbondioksiti ayrıştırırlar. Mesela sodyum yangınında karbondioksit kullanılırsa; C Na 2Na20 + C reaksiyonu gerçekleşir ki bu durumda söndürme değil yangını büyütme sonucu çıkar. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Karbondioksit (C02):

125 Karbondioksit yalıtkan olduğu için elektrik kaynaklı yangınlarda da etkilidir. Zira elektrik genelde kıvılcım çıkararak çevresindeki maddelerin yanmasına neden olur. Bu nedenle çevrede tutuşan madde karbondioksit ile sönebilecek cinsten ise karbondioksitli cihazların kullanılması doğru olur. Aksi halde beklenen sonucu alamayabiliriz. Bu nedenle, elektrik kaynaklı yangınlarda önce elektriğin kesilmesi, daha sonra yangının sınıfına göre yangına müdahalede bulunulması gerekir. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Karbondioksit (C02):

126 Kuru Kimyevi Toz: B ve C sınıfı yangınlar için kullanılan tozlar, sodyum bikarbonat asıllı tozlardır. A, B, C sınıfı yangınlarında kullanılan tozlar ise Amonyum Fosfat asıllı bileşiklerden meydana gelmektedir. Kuru kimyevi tozlar, akaryakıt yangınlarında, elektrikle çalışan makinelerin yangınlarında kullanılmaktadır. Kuru kimyevi tozlar, genellikle sodyum, bikarbonat (Na HC03) asıllıdır. Ancak depolama muhafaza ve kullanılışı kolaylaştırmak amacıyla içlerine bir takım maddeler katılır. Bu maddeler içinde en çok kullanılanları ise stearatlar, Trikalsiyum fosfattır. Bu iki madde, tozun rutubetle toprak haline gelmesine engel olmak amacıyla kullanılır. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler:

127 Kuru Kimyevi Toz: Kuru kimyevi tozlar ateşin üzerine tatbik edildikleri zaman ısı ile kimyasal reaksiyona uğrayarak ayrışır ve her biri ayrı ayrı sınıf yangınlara etkin olan sodyumbikarbonat su ve karbondioksite dönüşerek ve ateşi söndürür. Kuru kimyevi tozlar zehirli değillerdir. Ancak teneffüs edilen yerde bol miktarda bulunuşu, solunumu güçleştirir. Sis gibi etrafı kapladıkları için de görüşü azaltabilirler.

128 Kuru Kimyevi Tozların Kullanılma Alanları: Kuru kimyevi tozlar genellikle akaryakıt yangınlarını söndürmede kullanılırlar. Aynı zamanda elektrik akımını geçirmedikleri için elektrikle çalışan makinelerle ilgili akaryakıt yangınlarında da kullanılırlar. Kuru kimyevi tozlar B ve C sınıfı yangınlar için daha etkili olmaktadırlar. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Kuru Kimyevi Toz:

129 Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Ayrıca yanma sadece satıhta ise A sınıfı yangınlarda da kullanılabilirler. Ancak şurası unutulmamalıdır ki, kuru kimyevi tozlarla söndürülen yangınlardan sonra yangın yerinde sıcak maddeler özellikle metaller yangın mahallinden alınmalıdır. Çünkü tekrar alevlenme meydana gelebilir. Kuru kimyevi tozların hassas elektrik cihazlarının, telefon santrallerinin üzerine püskürtülmesi bu cihazların faaliyetlerini durdurur, zararlı olabilir. Kuru Kimyevi Toz: Kuru Kimyevi Tozların Kullanılma Alanları:

130 Kuru Kimyevi Tozların Söndürücülük Özellikleri: Kuru kimyevi tozlar ateşi boğarak, soğutarak, zincirleme yanma olayını kesintiye uğratarak söndürürler. Bu özelliklerini sıra ile değerlendirelim. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Kuru Kimyevi Toz:

131 Kuru Kimyevi Tozların Ateşi Boğarak Söndürme Özelliği: Kuru kimyevi tozlar ateşe püskürtüldükleri zaman çıkardıkları karbondioksitle alevi kısmen boğarlar. Ancak ateşin sönmesinde ana rolün çıkardıkları karbondioksit olmadığı da bilinmelidir. Çünkü söndürmede sadece çıkardıkları karbondioksit rol oynasaydı, ateşle birleşmelerinde karbondioksit ve bu buharı çıkaran bazı tuz asıllı kimyevi bileşiklerin de ideal yangın söndürücüler olması gerekir. Fakat bu tür tozlar ateşi söndürmede etkili olmaktadır. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Kuru Kimyevi Toz:

132 Kuru Kimyevi Tozların Soğutucu Özelliği: Kuru kimyevi tozlar ateşe püskürtüldükleri zaman sıcaklığın bir kısmını emerler. Mesela l8 C deki toz ateşe püskürtüldüğü zaman bir gramı 300 C yükselerek 79 kalorilik bir ısı absorbe eder. Bu durumda kuru kimyevi tozların yangın söndürmede sadece soğutuculuk özelliklerinin de temel esas olduğu kabul edilmez. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Kuru Kimyevi Toz:

133 Kuru Kimyevi Tozların Aleve Kalkan Olma Özelliği: Alevli yanan bir ateş üzerine püskürtülen kuru kimyevi toz, alev ile yanıcı madde arasında bir toz bulutu meydana getirerek yanıcı maddeyi alevden gelen sıcaklığa karşı korur. Bu da kuru kimyevi tozların söndürücü özelliklerinden biridir. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Kuru Kimyevi Toz:

134 “Zincirleme Yanma Olayını” Engelleme Özelliği: Yanma olayının devam edebilmesi için yanan yerde açığa çıkan bazı maddelerin birbirleriyle birleşerek reaksiyonlar meydana getirmesi şarttır. Kuru kimyevi tozlar açığa çıkan bu maddelerin birleşmesini engellemekte yanma zincirinin oluşmamasını sağlamaktadır. Böylece de yangın genişleyememekte kısa zamanda sönmektedir. Kuru kimyevi tozların bu özelliği yangınların söndürmedeki en etkili özelliğidir. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Kuru Kimyevi Toz:

135 Köpük (FOAM): Foam kimyasal bileşiktir. Basınçlı su ile karıştığında, karışım köpük yapıcıdan tazyikle geçerken hava ile karışır ve köpüğü meydana getirir. Yanan yüzeyi kaplayarak yanıcı maddenin oksijenle olan irtibatını keser. Soğutma, boğma, bastırma, ve ayırma özelliği vardır. Bu nedenle iyi bir söndürücüdür. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: B sınıfı ve kontrol altına alınamayan A sınıfı yangınlarda kullanılır. Köpük (FOAM):

136 KÖPÜK Köpükler genleşme oranlarına göre 3 grup da, kullanım alanları ve özelliklerine göre 5 grupta incelenir. - Sentetik esaslı köpük - Protein esaslı köpük - Kimyasal köpük - AFFF film köpük - Alkole dayanıklı köpük - Ağır köpük - Orta köpük - Hafif köpük Genleşme oranı Kullanım ve özellikleri Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Köpük (FOAM):

137 KÖPÜK Sentetik köpük: A ve B sınıfı yangınların kontrol altına alınmasında, uçak hangarları ve kağıt depolarının yangın güvenliğinde, Protein esaslı köpük: Hidrokarbon yangınlarında, AFFF film köpük: Uçak, gemi, sıvı ve petrol rafinerisi yangınlarında, Kimyasal köpük: Akaryakıt yangınlarında(yavaş hareket eder etkisizdir.), Alkole dayanıklı köpük: Alkol ve solvent tipi yangınlarda (eter, keton) kullanılırlar. Köpüklerin kullanım alanları Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Köpük (FOAM):

138 Köpüklerin Kullanılma Alanları: (a) Rafineriler, kimya laboratuarları, kimyasal madde depoları, (b) Boya ve vernik atölyeleri veya depoları, (c) Akaryakıt depolama yerleri ve dolum istasyonları, (d) Artık yağların döküldüğü hendekler, (e) Akaryakıt tankerleri, kargo ambarları, (f) Hava alanları, uçak hangarları, gibi benzeri yerler. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler: Köpük (FOAM):

139 HALOJENLİ HİDROKARBONLAR Alevden ısıyı emerek yanma reaksiyonunu sürdüremeyecek kadar alevi soğutmak suretiyle söndürmektir. İz, leke ve artık bırakmayan gazlaşarak uzaklaşan bir söndürücüdür. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler:

140 HALOJENLİ HİDROKARBONLAR Hassas cihazların korunmasında, bilgi işlem merkezlerinde, laboratuarlarda, telekomünikasyon merkezleri vb. yerlerde kullanılır. Kullanılan malzemeye zarar vermeyen, çok etkin söndürme özelliği vardır. Yangın Söndürmede Kullanılan Maddeler:

141 YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER:

142 Yangını mutlak önleyici tedbirler düşünülemez. Zira yangını oluşturan üç unsur (yanıcı madde, oksijen ve ısı) hayatın vazgeçilmez ihtiyaçlarıdır. Mutlak surette yangını önlememekle beraber büyük oranda yangın ihtimalini azaltıcı, önleyici tedbirler vardır. YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

143 Sabit Tesisler Yangın İhbar Yangın Söndürme Bakımından Tesisleri Bakımından Tesisleri Bakımından YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER: İnşai Bakımdan Tesisat Bakımından Kullanma Bakımından Diğer Tedbirler Önleyici Tedbirler. Önleyici Tedbirler Önleyici Tedbirler YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

144 İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler: İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler

145 İnşai bakımdan önleyici tedbirler olarak şu hususlar üzerinde durmak gerekir. İnşaat ve dekorasyon malzemesi: İmkanlar ölçüsünde inşaat ve dekorasyon malzemesi yanmaz veya zor yanıcı maddelerden seçilmelidir. Estetik açıdan düşünülerek dekorasyonda ahşap malzemelerden mümkün olduğu ölçüde kaçınılmalıdır. İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

146 Ahşap çatılı binalarda bacaların inşa durumu da başlı başına bir yangın sebebidir. Bacalarda yangın sebebi olan inşaat hatalarını şöyle sıralayabiliriz. - Bacaların çatı arasından geçirilirken payanda ve tahtalara temas ettirilmesi. Normalde bacanın bu ahşap kısımlardan cm. açıktan geçmesi gerekir. - Bacaların inşası sırasında içlerinin sıvanması gerekir. Sıvanmamış bacalarda tuğla aralarında boşluklar aralıklar bulunmakta ve buralardan kıvılcımlar çatıya geçmektedir. İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler: Bacaların inşa durumu: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

147 Ayrıca bu şekildeki bacalarda kurum toplanmakta kurum ise tutuşabilmekte, buradan çatıya veya depo olarak kullanılan çatı aralarında kolay tutuşan maddeleri yakmaktadır. Baca bu şekilde inşa edilmiş ise en azından dıştan kalın bir sıva ile sıvanmalıdır. Buradaki inşaat hatasının üçüncüsü ise, çatı üstündeki kısmının yeteri kadar yüksek olmamasıdır. Bacalar hem yangın bakımından hem de bacanın iyi çekmesi bakımından çatının tepe noktasını aşacak şekilde yapılmalıdır. Yükseltilmemiş bacadan sıçrayacak kıvılcımlarla da yangın çıkmaktadır. Bacaların inşa durumu: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler:

148 Ahşap çatılı binaların çatıları ne kadar uzun olursa olsun tek bölmeli çatı halinde yapılmaktadır. Bu durum ise çatının her hangi bir yerinde çıkan yangının kolayca bütün çatıyı kaplamasına neden olmaktadır. Halbuki; Bu uzun ve geniş çatılar, tuğla duvarlarla bölmelere ayrılsa, ortalama 10 metre aralıklarla ve çatı üzerinde de 75 cm. kadar yükseltilse herhangi bir bölmede çıkan yangın diğer bölmelere daha zor geçecek veya hiç geçmeyecektir. Yangın bölme duvarları: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler:

149 Asansör motor daireleri genellikle çatı içerisinde bırakılmaktadır. Bu durumda alt katlardaki yangın baca görevi yapan asansör boşluğu yolu ile motor dairesine ve çatıya sıçramakta ve büyümektedir. Motor dairesinin çevre duvarları çatıyı kesip dışarı çıkmalı ve üzeri kapatılmalıdır. Havalandırma bacaları da keza çatı arasında son bulmamalı çatıdan dışarı çıkmalıdır. Asansör Motor Daireleri ve Havalandırma bacaları: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler:

150 Kapı veya pencere söveleri (Pervaz) odalardan geçen baca duvarlarına yakın veya bitişik yapılmakta veya belirli takozlarla baca duvarlarına tutturulmaktadır. Takozların sürekli ısınması zamanla tutuşmalarına sebep olmaktadır. Ayrıca buralara gömme dolap yapılması da çok sakıncalıdır. Bacaya yakın yapılan kapı ve pencere söveleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler:

151 Yangına karşı hassas yerlerin inşaat sırasında diğer bölümlerden ayrı yapılması. (Mutfak, depo, akaryakıt tesisleri kalorifer tesisatı vs.) Yanmaz boya veya maddelerle kolay yanıcı maddelerin üzerlerinin boyanması: Bir tedbir olarak bu hususunda inşaat sırasında dikkate alınması son derece yararlıdır. YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER Yangına hassas yerlerin ayrılması: İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler:

152 Yangın merdivenleri; inşaat yapılmadan yapının özelliği ve görünümü bozulmayacak şekilde ve projede önce uygun bir yere konulur. Yangın merdivenlerinin yerleri görülecek şekilde işaretle belirtilmelidir. Ulaşması kolay ve yakın yerlere yapılmalıdır. Binalarda yukarıdan aşağıya doğru genişleyecek şekilde yapılmalıdır. Bina büyüklüğüne ve mevcut sayısına orantılı olacak şekilde geniş yapılmalıdır. Yangın Merdivenleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler:

153 - Lüzumsuz eşyalar ile asla kapatılmamalı, kilitlenmemelidir. - Yuvarlak yapılmamalıdır. - Kafes şeklinde yapılmamalıdır. - Hava sirkülasyonu olmayan yere yapılmalıdır. - Malzeme (ısınmaz malzeme kullanılır) hafif metal kullanılmalıdır. Yangın Merdivenleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER İnşai Bakımdan Önleyici Tedbirler:

154 YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler

155 Sabit tesisler bakımından alınacak önlemler: Elektrik tesisatına, su tesisatına, havagazı tesisatına, kalorifer tesisatına, paratoner tesisatına (yıldırımlık) ve drenaj tesisatına göre önleyici tedbirler olarak incelenir. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Binalarda çeşitli sabit tesisler vardır. Bunların yangınla ilgili olanları aşağıda belirtilmiştir. YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

156 Elektrik tesisatının yapılmasında aşağıdaki hususlarda dikkatli olunmalıdır. Kargir ve betonarme binalarda elektrik tesisatı (sıva içi) olarak yapılmaktadır. Bu durumda; boru ve kablolar izolasyon bakımından dayanıklı olmalıdır. Buvat, anahtar, priz, boru içi kablo ekleri çok iyi izole edilmelidir. Tesisat baca yakınından veya üzerinden geçirilmemelidir. Ahşap yapılarda tesisat sıva üstünden, açıktan geçirilmeli, kabloların geçtiği borular kalın olmalıdır. Tesisatta kullanılan sigortalar otomatik olmalı, erime esasına göre yapılmış sigortalarda ise sigorta teli kablo tellerinden daha ince ve kolay eriyici olmalıdır. YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Elektrik Tesisatı:

157 Elektrik tesisatı genel projesinde keyfi hiçbir değişiklik, tesisat tamamlandıktan sonra da hiç bir ek yapılmamalıdır. Tesisatın topraklama tertibatı olmalıdır. Elektrik tesisatı üç veya altı ayda periyodik kontrole tabi tutulmalıdır. Elektrik tesisatı ile ilgili olarak yapılacak kontrollerde yetkili bir teknisyenle rapor tutmalı, eksiklerin giderilmesi için kurum amirine bir yazı ile sunulmalıdır. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Elektrik Tesisatı: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

158 Su tesisatı sabit tesis olarak, çıkmış yangını anında ve başlangıçta söndürebilmek için önleyici ve koruyucu bir rol oynamaktadır. Tesisatın belirtilen görevi yapabilmesi için aşağıdaki hususlara göre tesis edilmelidir. Tesisat, binadaki sıhhi tesisat ile yangınlarda harcanabilecek suyu sağlayacak kapasitede yapılmalıdır. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Su Tesisatı: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

159 Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Su Tesisatı: Binanın her katında ve katın genişliğine uygun olarak yangın musluğu bulunmalıdır. Büyük binaların çatı arasında dahili yangın muslukları ile doğrudan bağlantılı su deposu yapılmalıdır. Tek depo yapılmış ise suyun 2/3 nü yangında kullanmak üzere tertibat alınmalı, depo üst kısmında tesisata, alt kısmından yangın musluğuna bağlanmalıdır. Büyük binalarda hidrofor sisteminin bulunması sağlanmaktadır YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

160 Havagazı taş kömürünün, havagazı fabrikalarında 16 saat ºC ye kadar ısıtılması ile elde edilen ve bileşiminde hidrojen, karbon monoksit, hidrokarbür, azot ve karbondioksit bulunan havadan yarı yarıya daha hafif bileşiminde % 10 karbondioksit bulunması nedeniyle de zehirli bir gazdır. Gazın havadaki oranı % 8,33 den az veya % 20 den fazla olması halinde parlama veya patlama olabilir. Binalardaki havagazı tesisatında yangını önlemek bakımından alınması gereken önlemler şunlardır; Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Havagazı Tesisatı: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

161 Tesisat periyodik kontrole tabi tutulmalıdır. Ek yerlerinde delik, açılma ve yıpranma varsa giderilmelidir. Hava gazanın bağlı bulunduğu ocak, fırın, şofben gibi aygıtların kullanma musluğunun birkaç metre gerisinde ikinci bir musluk daha olmalıdır. Her dairenin veya büyük binaların her bölümünü kapsayan bir ana musluğu bulunmalıdır. Binadaki bütün tesisatı kapatabilecek, giriş kapısı yanında bir genel musluk bulunmalıdır. Gerektiği zamanlarda bütün binanın gazı bu ana musluktan kapatılabilmelidir. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Havagazı Tesisatı: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

162 Kalorifer tesisatının çeşitli tipleri bulunmaktadır. Kömürle çalışan tesisat; yakıt maddesi kömürdür. Bunun için bacaların durumu çok önemlidir. Bacalar düzgün olmalı ve kapasitesine göre ocak bağlanmalıdır. Bacalar sık sık temizlenmelidir. Kazan dairesi ile kömür deposu olarak kullanılan yerler birbirinden ayrı olmalı bağlantı yanmayan bir kapı ila sağlanmalıdır. Her hangi birinde çıkan yangının diğerine sıçraması böylece engellenmiş olur. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Kalorifer Tesisatı: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

163 Fuel-oil ile çalışır tesisat: Yakıt maddesi fuel-oil adlı petrol ürünüdür. Dikkat edilecek husus fuel-oil tanklarının kazan dairesi ile irtibatının sağlanması ile tankların nasıl konulacağıdır. Fuel-oil tankları kazan dairesinin dışında mümkün ise asıl binanın dışında olmalıdır. Tanklar yeraltı biçiminde yapılmalıdır. Bodruma monte edilecekler ise bu takdirde kazanlar bölme duvarlarla çevrilmelidir. Kazanlara yakıt boru ile getirilmeli boru üzerinde bir kaç yerde musluk bulunmalıdır. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Kalorifer Tesisatı: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

164 Kat Kaloriferleri: Motorin veya gazyağı ile çalışır. Tesisatın yakıt tankı genellikle balkonlarda bulunmakta, kazanı ise evin uygun bir yerine yerleştirilmektedir. Mümkün olduğu oranda bu şekilde bir tesisat kurulmamalıdır. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Kalorifer Tesisatı: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

165 Bilindiği gibi bu tesisat, bir yangın nedeni olan yıldırım düşmesi halinde binaya zarar vermeden düşen yıldırımı toprağa geçiren bir sistemdir. Özellikle yüksek binalarda bu tür bir tesisatın yaptırılması gereklidir. Başlıca dört parçadan oluşur: - Yıldırım yakalama parçası, - Çatı iletkenleri, - Topraklama, - İndirme iletkenleri, Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Paratoner Tesisatı (Yıldırımlık): YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

166 Tehlikeli, parlayıcı, patlayıcı maddelerle çalışan (Barut vb.) işyerlerinde yerlerde biriken tehlikeli madde artıklarının tahliyesini sağlayan akar sistemdir. Drenaj: Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

167 Yangın söndürme işleminde esas ve önemli faktör ilk müdahale zamanını en aza indirmektir. Böylece yangın en az kayıpla önlenmiş olur. Bunun içinde yangının zaman geçirilmeden haber verilmesini sağlayan değişik ve çeşitli yangın uyarı sistemleri kurulmaktadır. Bu sistemleri; Mekanik Sistem, Otomatik Sistem, olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın İhbar Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

168 Mekanik Uyarı Tesisleri: Çok basit sistem olan yangın çanı ve kamu binalarının bir çoğunda bulunan kontrol panolu ve ihbar düğmeli (butonlu) uyarı sistemleri vardır. Butonlu sistem: Bütünüyle elektrikli zil sistemine dayanmaktadır. Binada yangın çıkma olasılıklı yerlerin duvarlarına camlı bir koruyucu içine konulmuş bir zil düğmesidir. Yangın anında cam kırılır ve düğmeye basılarak uyarı yapılır. Sesli ve ışıklı uyarıcı ile panodan yangının yeri belirlenerek yangına ekiplerle müdahale edilir. Bu durumda yangını bir kişinin görmesi ve sistemi harekete geçirmesi gereklidir. O halde içinde çoğu zaman insan bulunmayan ambar, depo, antrepo, müze, arşiv, galeri vb. gibi yerler için uygun bir sistem değildir. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın İhbar Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

169 Otomatik Uyarı Tesisleri: İçinde insanın bulunmadığı yerlerde hem bina içindekilere, hem de söndürme sistemini harekete geçirmede otomatik çalışan ayrıca şehir itfaiyesine de aynı anda bildirebilen sistemlerdir. Bu sistem sayesinde şehir itfaiyesi anında haberdar olur. Ayrıca olay mahalline ulaşıncaya kadar görevli personelin yada otomatik yangın söndürme sisteminin ilk müdahaleyi yapması sağlanmış olur. Bu sistemde yer alan yangını algılayacak duyar elemanları ise muhtemel yangın tehlike kaynaklarına göre seçilmelidir. Duyar uyarı elemanlarını aşağıdaki gibi sınıflayabiliriz. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın İhbar Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

170 Isı Duyar Elemanları: Ortam sıcaklığında oluşan değişmeyle uyarı veren araçlardır. Bunlar iki çeşittir. Normal sıcaklık üstü ayarlaması yapılır, ortamının sıcaklığı ayarlanan sıcaklığın üstüne çıktığında uyarı veren tiptir. Sıcaklığın çok kısa zamanda ve hızlı yükselebileceği yerlerde tehlike sınırına ulaşmadan uyarı veren yükseltmeli tiptir. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın İhbar Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

171 Duman Duyar Elemanları: Genellikle yanma olayında öncelikle duman (gazlar) oluşur, dumana hassas olup uyarı veren bu araçlar iki tiptir. Gaz değişimini içindeki radyoaktif kaynak vasıtasıyla duyar elemandır. Ortamdaki duman (gazların) değişmesiyle uyarı verir. Optik olarak çalışan Fotosel prensipli duyar uyarı elemanıdır. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın İhbar Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

172 Alev Duyar Elemanları: Bazı yanma olaylarında duman (gaz) ve sıcaklık belirtilerinden önce alevle birlikte hızla yayılan yangınlar oluşur. Bu tür yangınlar için kullanılan alev duyar elemanları Hertz frekanslar içinde alevin yayıldığı ultraviole radyasyonu hissedebilmekte ve uyarı vermektedir. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın İhbar Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

173 Patlama Duyar Elemanlar: Patlayıcı maddelerin depolandığı yerlerde kullanılan bu araçlar, patlama öncesi oluşan gazları hissederek uyarı vermektedir. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın İhbar Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

174 Otomatik Sabit Yangın Söndürme Tesisleri: Yangın uyarısı ile birlikte anında yangın söndürme işleminin otomatik olarak yapılmasını düşünüyorsak sabit söndürme sistemlerinin kurulması gerekir. Ancak bu sistemler kurulmadan önce çıkabilecek yangın çeşitleri, bunlara karşı alınacak önlemler saptanmalı, gerekli planlama sonu sistem seçimi yapılmalıdır. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın Söndürme Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

175 Yağmurlama (Sprinkler) Sistemi: Genellikle ısı artışı ile birlikte çalışmaya başlayan bir sistemdir. Yangın anında suyun yağmurlama veya pulverize sis şeklinde boşaltılması esasına dayanır. En yaygın uygulama sahası olan bir sistemdir. A sınıfı yangınlar için ideal sistemdir. Köpüklü Söndürme Sistemi: Köpük yapıcı kimyasal madde belli oranda basınçlı su ile karışarak köpük oluşturur. Yanan sıvının yüzeyini kaplar. Özellikle akaryakıt yangınlarının çıkabileceği tesislerle gemiler, uçak hangarları gibi benzeri yerlerde kurulacak bir sistemdir. Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler Yangın Söndürme Tesisleri: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

176 Kuru Tozlu Söndürme Sistemi: Kimya fabrikaları, nükleer enerji istasyonları, rafineriler vb. yerlerde tesis edilen sistemdir. Kuru kimyasal söndürme tozunun genellikle azot veya C02 gazı basıncı ile püskürtülmesi esasına göre çalışan bu sistemin kg. toz kapasitesi vardır. C02 ( Karbondioksit ) Gazlı Söndürme Sistemi: Gemilerin makine daireleri, boya kabinleri, matbaa makineleri vb. yerlerde kurulacak bir sistemdir. C02 gazının, yüksek basınç altında çelik tüplere doldurulması yada soğutma ile alçak basınç altında bulundurulması halinde yangın anında otomatik olarak boşaltılması esasına dayanır. Bu sistemde kullanılan tüp ve borular çekme çelik olmalı, kaynaksız imal edilmelidir. Yangın Söndürme Tesisleri: Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

177 Halon Gazlı Söndürme Sistemi: Telefon santralleri, makine dairelerinde, elektrik panolarında, bilgisayar odalarında, uçakların motor bölümlerinde vb. hassas makinelerin bulunduğu yerlere halon gazlı söndürme sistemleri kurulmalıdır. Yangın Söndürme Tesisleri: Tesisat Bakımından Önleyici Tedbirler YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

178 Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler

179 Binanın, binadaki sabit tesislerin ve her çeşit eşyanın ve donatımın kullanılmasında dikkat edilmesi gereken hususlar kullanma bakımından önleyici tedbir olarak ele alınacaktır. Kullanmadaki hatalar, ihmaller veya bilgisizlik bir çok yangının nedeni olmuştur ve olmaktadır. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

180 Bacalarda biriken kurumlar sık sık temizletilmelidir. Baca kurumlarının tutuşması, bacaya aşırı derecede kızdırır, çatlatabilir. Böylece bacaya temas eden ahşap kısımlar tutuşabilir. Baca çatlaklarından çıkan kıvılcımlar çatıdaki ahşap madde veya yanıcı maddelere temas ederek yangınlara neden olabilir. Bacalar yakıtın cinsine uygun olarak sık sık temizlenmelidir. Soba bacaları en çok iki ayda bir, kalorifer ve mutfak bacaları ise ayda bir kere kontrol edilerek temizlenmeli ve üzerine kıvılcım kafesi konmalıdır. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

181 Çatı araları temiz olmalıdır. Çatılarda, yangına karşı korunma gereçlerinden başka diğer herhangi bir eşya yanıcı patlayıcı madde vb. bulunmamalıdır. Çatıya açılan kapılar daima kilitli olmalı ve anahtarları ilgili amirde bulundurulmalıdır. Çatılarda sigara içilmemeli, çakmak, kibrit gibi maddeler aydınlatıcı olarak kullanılmamalı, yalnız elektrik el fenerine izin verilmelidir. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

182 Soba Kuruluşları: Soba ve boruları yanma olasılığı olan maddelere en az cm. kadar aralıklı olmalıdır. Soba altlarına 10 cm. kadar yüksekliğinde çinko veya kaplı tablo konmalıdır. Baca olmayan odalarda soba boruları, sac konan pencerelerden çıkarılmalı kalkan, saçak, gibi ahşap kısımlara 25 cm. açıkta ve çatı seviyesini aşacak kadar yükseltilmelidir. Borular binaya temas ettirilmemeli, demir kelepçelerle tespit edilmelidir. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

183 Soba Yakılışı: Sobalar normal olarak çıra ile tutuşturulur. Zorunluluk halinde gaz, ispirto gibi maddeler paçavra üzerine dökülmeli, akaryakıt kabı uzaklaştırılarak, yakıtlı paçavra tıpkı çıra gibi kullanılmalıdır. Sıcak kısmen sönmüş sobayı tekrar alevlendirmek için üzerine akaryakıt dökülmesinden kaçınılmalıdır. Sobalarda kağıtların yakılma zorunluluğu olduğunda azar azar ve soba alevli iken yapılmalıdır. Soba Yanarken Dikkat Edilecek Hususlar: Soba yakımında hiç bir şekilde akaryakıt kullanılmamalı veya akaryakıtla çalışmamalıdır. Soba civarına, soba altlığı üzerine kibrit kutusu bırakılmamalıdır. Soba etrafında çamaşır kurutulmamalı, kuruyup kolay yanması için odun konmamalıdır. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

184 Kalorifer Ocaklarında Dikkat Edilecek Hususlar: Kalorifer ocakları etrafına odun, kömür vb. gibi yanıcı şeyler konulmamalıdır. Ocağa fazla kömür atmamalı, devamlı alevli yanmasına dikkat edilmelidir. Kalorifer kazanı göstergelerindeki limitlere dikkat edilmelidir. Kalorifere ait su deposunda su seviyesinin alçalmasına dikkat edilmelidir. Kazan ve tesisatın yanması, patlaması olasılığı vardır. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

185 Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: Akaryakıtla çalışan kalorifer kazanlarının ilk yakılışında kazan içinde yakıt sızıntısı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Yakıt depolarına yakıt boşaltılırken yangından korunma tedbirleri alınmalıdır. Radyatörlerin bulunduğu odalar; Gereğinden çok kızabilecek radyatörlerin temas ettiği tül, perde vb. tutuşması veya yakınındaki ispirto, benzin gibi maddelerin buharlaşarak kendi kendine veya alevli bir madde ile teması sonucu yanması veya parlaması olasılığı göz önünde tutulmalıdır. Kalorifer Ocaklarında Dikkat Edilecek Hususlar: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

186 Linyit Kömürü Yangını ve Stok Şekilleri: Isınma amacıyla ve iş yerlerinde en çok kullanılan kömür cinsidir. Linyit Kömür yangını stoklama yanılışlarından ileri gelir. Linyit kömürü yağlı ve kaygan yüzeylidir. Birbirleri üzerinden kayarlarken sürtünme sonucu ısı artması ve statik elektriklenmeye neden olurlar. Isınan kömürler gaz yaymaya başlar ve zamanla tutuşurlar. Bina altlarında bu gazlar zehirli olduklarından yaşam için tehlike arz ederler.Tutuşan kömürlerin söndürülmesi güçtür. Kömürleri bulunduğu yerden dışarıya çıkarmak veya havalandırmak gerekir. Linyit kömürü yöntemine uygun stoklandığı taktirde yangın tehlikesi ortadan kalkar. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

187 Kömür kapalı yerde stok yapılacaksa: Taban çapı en çok 3, yüksekliği 1,5 m. olabilecek biçimde piramitler şeklinde yapılmalı, yığınlar arasında 0,50 cm. aralık bulunmalıdır. Kömürlük pencereleri açık bırakılmalı veya yoksa havlandırmayı sağlayacak başka tertibat yapılmalıdır. Kömürlük su sızıntılarından veya doğal nemden korunmalıdır. Büyük stoklarda yığınların çeşitli yerlerine ve yığının üst kısmını aşacak şekilde derinliğine gitmek ve 4 m. olmak üzere dip ve kenarları delikli ve en az 15 cm. lik kalaslardan yapılmış hava bacaları konulmalıdır. Yığınlar içerisine bırakılacak demir süngülerle zaman zaman ve özellikle derinliklerindeki ısı artmaları kontrol edilmelidir. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

188 Kömür açık havada stok yapılacaksa: Taban genişliği en çok 4, yüksekliği 2 metre olmak üzere tabanı yerden üçgen prizma şeklinde yığılmalıdır. Aynı alanda çok sayıda yığınlar yapılacaksa, yığınlar arasında 1-1,5 metrelik aralıklar olmalıdır. Yığınlar etrafında küçük arklar açılarak, yağmur sularının burada toplanmaması sağlanmalı, yığınların tabandan ıslanması önlenmelidir. Büyük stoklarda usulüne uygun şekilde havalandırma bacaları konmalıdır. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

189 Gaz Sobaları: Borulu ve borusuz cinsten olanları vardır. Yapılış esasları ve kullanma durumları hemen hemen birbirlerine benzer. Tehlike noktaları; Gaz ayarları sobanın kullanma talimatına uygun olmalıdır. Yakılmadan önce, yanma hücrelerinde birikmiş gaz bir beze ve üstüpüye emdirilerek alınmalıdır. Parlama olduğunda gaz ayarı derhal kapatılmalı ve gazın yanma hücresine gidişi engellenmelidir. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

190 Elektrik ve Elektrikli Aygıtlar: Kullanma bakımından önlemler şu şekilde sıralanabilir; Buşonlu tip sigortalarda, sigorta attığı zaman amperaja uygun değiştirilmeli, olanak bulunmadığı takdirde buşon üzerine dayanıklılığı belli akım yükselmesi veya bir kısa devre anında derhal devreyi kesecek incelikte tel sarılmalıdır. En güvenli yol otomatik sigorta kullanmaktır. Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

191 Kullanma Bakımından Önleyici Tedbirler: Elektrik ocağı, Elektrik ızgarası, Elektrik sobası, Elektrik ütüsü vb. gibi aletler yanabilecek eşya üzerinde, yakınında veya temas halinde olmamalı, iş bitiminde prize takılı unutulmamalıdır. Radyo, TV, aygıtların bobin ve lambaları uzun kullanılma sonucu kızabilir, yanmalara yol açabilir. Likit Petrol Gazı: Likit petrol gazı ile ilgili kullanım tedbirleri hakkında yangın sebepleri konusunda geniş açıklama yapılmıştır Elektrik ve Elektrikli Aygıtlar: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

192 Diğer Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

193 Yasal Tedbirler: Yangınların çıkmasını önleyebilmek için her şeyden önce yapılacak şey yangınlara karşı alınacak önlemleri yasalar ile düzenlemektir. Alınacak önlemler ve tedbirler yasalar ile düzenlenmediği sürece etkili olamaz, yasal düzenlemelerde ancak noksansız ve gereken önem verilerek uygulandığı taktirde yangına karşı tedbirler etkili olacaktır. Diğer Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

194 Halkın Eğitimi: Yangınlara karşı önlem alınması bakımından halkımız birçok önemli hususa gereken önemi göstermemekte, dikkatsizlik, bilgisizlik ve ihmal neticesinde yangınlara sebebiyet verilmektedir. Bu hususta halkımızı eğitmek en başta gelen görevlerdendir. Eğitim değişik çeşitlerde ve şekillerde mevcut imkanlara göre yapılabilir (Seminer, Konferanslar, Mahalli Gazete, Gezici araçlar, El ilanları, Basın ‘Tv. vb. şekillerde) Eğitim Tedbirleri ve Denetimler: Diğer Tedbirler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

195 Okullarda Eğitim: Yangınlara karşı nasıl tedbir alınacağı ve nelere dikkat edilmesi gerektiği, çocuklara okul çağlarında eğitim yoluyla öğretilmelidir. Bilhassa ilköğretim ve orta öğretimde öğrencilere bu bilgilerin verilmesi son derece yararlı olur. Diğer Tedbirler: Eğitim Tedbirleri ve Denetimler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

196 Çalışan Personelin Eğitimi: Resmi ve özel kuruluşlarda çalışan personele çeşitli zamanlarda konferanslar düzenlenerek yangın hususunda eğitilmeli ve tatbikatlar yapılmalıdır. İşyerlerinde ocak vb araçlar kullanılmamalı, kullanma zorunluluğu var ise kullananlar eğitilmeli, personel tahliye planları yapılmalıdır, bu planlar zaman zaman uygulanmalı aksayan yönler düzeltilmelidir. Diğer Tedbirler: Eğitim Tedbirleri ve Denetimler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

197 Ekiplerin Eğitimi: Resmi ve Özel Kurum ve Kuruluşlarda yangın ekipleri kurulmalı, eğitilmeli, tatbikatlar yapılmalıdır. Bu hususta gerekli kontroller ve denetlemeler yapılmalı noksanlıklar derhal tamamlatılmalıdır. Diğer Tedbirler: Eğitim Tedbirleri ve Denetimler: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

198 SİVİL SAVUNMA EKİPLERİNİN KURULMASI (2007/12937) Binaların Yangından Korunması hakkında yönetmeliğin 127. maddesi gereğince yapı, bina, tesis ve işletmelerden; 10 bağımsız bölümü olan konutlar ile 50 kişiden fazla insan bulunan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmelerde aşağıdaki ekipler oluşturulur. YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER İTFAİYE OLAY MAHALLİNE GELİNCE EKİPLER DERHAL İTFAİYE AMİRİNİN EMRİNE GİRERLER.

199 SİVİL SAVUNMA EKİPLERİNİN KURULMASI - Söndürme ekibi - Kurtarma ekibi - Koruma ekibi - İlkyardım ekibi YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

200 SİVİL SAVUNMA EKİPLERİNİN KURULMASI Söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3’ er, koruma ve ilkyardım ekipleri ise en az 2’ şer kişiden oluşur. Her ekipte bir ekip başı bulunur. Ekip başı aynı zamanda yönergeyi uygulamakla görevli amirin yardımcısıdır. Kurumda Sivil Savunma Servisleri kurulmuşsa; söz konusu ekiplerin görevleri, bu servislerce yürütülür. Ekiplerin görevleri madde 128 YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

201 SİVİL SAVUNMA EKİPLERİNİN KURULMASI SÖNDÜRME EKİBİ : Yapılarda meydana gelen yangınlara müdahale ederek söndürmek ve genişlemesine mani olmak. YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER KURTARMA EKİBİ: Yangın anında can ve mal kurtarma işlerini yürütmek. Önce canlıları kurtarmak, daha sonra yangında ilk kurtarılacak evrak, dosya ve diğer eşyaları bina yetkililerinin nezaretinde emniyetli bir yere taşınmasını sağlamak

202 KORUMA EKİBİ: YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER SİVİL SAVUNMA EKİPLERİNİN KURULMASI İLK YARDIM EKİBİ: Yangından kurtarılarak boşaltılan eşya ve evrakı, güvenlik güçlerinin veya bina yetkililerinin göstereceği bir erde muhafaza altına almak ve yangın söndürüldükten sonra o binanın ilgililerine teslim etmek. Yangında yaralanan ve hastalananlar için ilk yardım hizmetini verirler. Bu kişilerin sağlık kuruluşlarına sevki konularında sağlık ekiplerine yardımcı olurlar.

203 YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

204 Yangınlarda su ikmalini çabuk ve emniyetli şekilde yapılması için bina içerisi ve bina dışında bina ana su hattına bağlı, cadde ve sokaklarda şehir şebeke su hattına bağlı, itfaiye araçlarının (arozöz) su ihtiyaçlarını karşılamak ve yangınlara direkt olarak su ile müdahale etmek için kurulmuş düzeneklerdir. Yangın muslukları bina içi ve bina dışı yangın muslukları olmak üzere iki grupta incelenebilirler. Yangın dolapları - muslukları YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

205 1- Bina içi yangın dolabı - muslukları: Bina içinde yangına karşı korunmayı sağlamak amacıyla inşa edilen musluklardır. Yangın muslukları yangın dolabı denilen ve duvara gömülü bir saç dolabın içerisindedir. Bu dolabın içerisinde metre uzunluğunda lastik veya bez hortum ile lans bulunur. Hortum makaralı bir sisteme sarılı bulunmaktadır. BİNA İÇİ YANGIN DOLABI Yangın dolapları - muslukları YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

206 2- Bina dışı yangın muslukları (hidrant): (Hidrant) Şehir su şebekesine bağlı olarak inşa edilmiş ve esas itibariyle itfaiye araçlarının su ikmallerinin yapılabilmesi amacıyla yapılmışlardır. Bölgenin yangın risk durumuna göre metre aralıklarla ve mümkün olduğu kadar köşe başlarına konulur. Bina dışı yangın muslukları * Yer altı yangın muslukları * Yer üstü yangın muslukları olmak üzere iki gruptur. Yangın dolapları - muslukları YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

207 Yeraltında ve kapalı olarak bulunduklarından görülmeleri zordur. Üzerlerine araç park etme durumlarında kullanılması mümkün değildir. Kar ve yağmur yağışları nedeniyle üzerleri örtülmekte ve yerlerinin bulunması imkansızlaşmaktadır. Yollarda yapılacak onarım ve asfaltlama neticesinde üzerleri örtülebilmektedir. İçlerine yağmur suları dolarak kullanılması zorlaşmaktadır. Yer altı yangın muslukları zeminin altında ve kapaklı bir sistemin içerisindedirler. Ancak bu muslukların bazı sakıncaları mevcuttur. * Yer altı yangın muslukları Yangın dolapları - muslukları Hidrant YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

208 * Yer üstü yangın muslukları Bu muslukların özellik ve avantajları şunlardır; - Görünümleri kolaydır. - Üzerlerine park etme ihtimali yoktur. - İki çıkış ağzı olup çift hortumla kullanım sağlar. - Otomatik boşaltma sistemi (çek vana) sayesinde vana kapatıldığı zaman otomatik olarak gövde içinde kalan suyu boşaltarak donmayı önler. Yangın dolapları - muslukları YANGINLARI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER

209 Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri)

210 YANGIN SÖNDÜRME USULLERİ YANICI MADDEYİ ORTADAN KALDIRMAK YANICI MADDEYİ ORTADAN KALDIRMAK YANICI MADDEYİ ISIDAN AYIRMAK ARA BOŞLUĞU YARATMAK OKSİJEN ORANINI DÜŞÜRMEK BOĞMAK ÖRTMEK OKSİJENİ AZALTMAK ISIYI YOK ETMEK SU İLE SOĞUTMAK YANICI MADDEYİ DAĞITMAK KUVVETLİ ÜFLEMEK YANGIN SÖNDÜRME USULLERİ (PRENSİPLERİ)

211 Meydana gelmiş bir yangın olayını ortadan kaldırabilmek için (söndürebilmek için) yanmanın şartlarında belirttiğimiz üç esasın birisinin yok edilmesi gerekmektedir. Bu esasları hatırlayacak olursak yanma olayını meydana getiren yanıcı madde, ısı ve oksijenden herhangi bir tanesinin ortadan kaldırılması yangın üçgeninde de izah edildiği gibi yanmayı ortadan kaldıracaktır. Bu temele dayanılarak yangın söndürme prensiplerini aşağıda gösterilen şekilde sistematize edebiliriz. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

212 Soğutarak söndürme: (Isıyı azaltma veya ortadan kaldırma) - Su ile soğutma, - Yanıcı maddeyi dağıtma, - Kuvvetli üfleme. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

213 Havayı kesme: (Oksijeni yok etme veya oranını düşürme) - Örtme, - Boğma, - Oksijeni azaltma. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

214 Yanıcı maddeyi ortadan kaldırma: Yanıcı maddeyi ısıdan ayırmak, Ara boşluğu meydana getirmek, Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

215 Soğutarak söndürme: Yanma sırasında yanıcı maddenin ısısı maddenin cinsine göre yanma ısısının altına düşürülürse yanma olayı ortadan kalkacaktır. Yanma ısısını düşürücü usuller çeşitli olmakla beraber en çok kullanılanları şunlardır. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

216 Su ile soğutma: Su ile soğutma soğutarak söndürme prensipleri içerisinde en başta gelir. Suyun elverişli fiziksel ve kimyasal özelliği yanında bol bulunması ve ucuz olması nedeniyle en çok kullanılan yangın söndürme maddesidir. Su yangının söndürülmesinde yanıcı maddeden ısı alarak yanma ısısını düşürme özelliğine sahiptir. Su sıvı halde bulunur. Isı ile temas ettiği takdirde buhar haline geçer, bu esnada çevreden ısı apsorve eder. Bu da yanan cisimden emilen ısı olup yanma ısısını düşürür. Böylelikle yanan cismin ısısı buharlaşan suya aktarılmış olur. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

217 Su ile soğutma: Yanıcı madde ısısı düştüğünden yanma olayı da ortadan kalkar. Su yalnızca soğutma yoluyla değil aynı zamanda pülvarize (Atomize, yağmurlama) şeklinde kullanıldığı zaman oksijeni kesme özelliğine de haizdir. Su genellikle ahşap yangınlarında ( A sınıfı) kullanılır. Ancak ahşap yangının çıkış nedeni elektrik ise yanan ortamdaki elektrik akımının kesildiği kesinlikle tespit edilmedikçe su ile yangın söndürülmesi yapılmaz. Çünkü su iletken bir maddedir.

218 Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri): Su pülvarize şekilde kullanıldığı takdirde (Akaryakıt yangınlarında) B sınıfı yangınlarda söndürücü olarak kullanılır. Su yangın söndürmesinde olduğu kadar yangının yayılmasına da engel olmaktadır. Yangının yayılması muhtemel bölgelerdeki yanmaya müsait maddeler su ile ıslatılarak yanma ısıları yükseltilir. Su ile soğutma:

219 Yanıcı maddeyi dağıtma: Soğutarak söndürmenin bir başka türüde yanıcı maddeyi dağıtmaktır. Yanıcı maddenin dağıtılması bir an için daha geniş alanı hava ile (Oksijen) temasa geçmesini sağlayacağından yangının genişlemesine neden olacaktır. Ancak yanan maddenin dağıtılmasıyla yangından oluşan toplam ısı bölünecek, yanan cismin bir kütlesine düşen ısı azalacak ve yangın yavaş yavaş sönecektir. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

220 Yanıcı maddeyi dağıtma: Bu tip söndürmelerde dağıtılan yanan maddelerin çevresinde başka bir yanıcı maddenin bulunmamasına dikkat edilmelidir. Aksi takdirde, yangının söndürülmesi yerine büyümesine sebebiyet verilir. Genellikle bu tip söndürmeler ahşap gibi kütlesel olan A sınıfı yangınlarda kullanılır. Unutulmamalıdır ki bu tip söndürmeler anında yangını söndürmez. Zamana bağlı olarak sönme olayı meydana gelir. Bu tip söndürmeler yangının yayılmasına sebebiyet verdikleri için akaryakıt yangınlarında kati surette kullanılmaz.

221 Kuvvetli üfleme: Yanan madde üzerine kuvvetli olarak üflenen hava alevin sönmesine ve yanan maddenin ısısının belirli oranda azalmasına neden olacaktır. Bu tip söndürme ilkesiyle başlangıç yangınlarında başarı elde edilebilir. (Mum, kibrit, çakmak, bir parça kağıt alevinin söndürülmesi gibi) büyümüş ve belirli boyutlara ulaşmış yangınlarda yeterli söndürmeyi sağlayacak üfleme veya hava akımı sağlanması pratikte imkansız olduğundan söndürmeye yeterli olmayacak bir hava akımının sağlanması da yangını büyütecek ve yayacağından sakıncalıdır. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

222 Havayı kesme: Yanma olayının meydana gelebilmesi için gerekli üç şarttan biri olan oksijen yanma esnasında ortadan kaldırılır veya %14’ün altına düşürülürse yanma olayı ortadan kalkacaktır. Oksijeni azaltarak ortadan kaldırarak yangının söndürülmesi usulüne havayı kesme denilmektedir. Bu olayı genelde örtme, boğma, oksijeni azaltma şeklinde inceleyebiliriz. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

223 Örtme: Yanan maddelerin üzerine havayı kesmek (Oksijeni ortadan kaldırmak) için örtülen veya yayılan maddelerle yapılan söndürme işlemine örtme denir. Kuru yanıcı madde (katı) yanıcı madde yangınlarında ve başlangıç halindeki yangınlarda örtü olarak halı, kilim, branda, battaniye ve kum gibi maddeler kullanılırlar. Akaryakıt yangınlarında örtü olarak köpük, klor, azot, karbonamonyak gibi maddeler kullanılır. Örtü olarak kullanılan malzemeler yanan cismin üzerinde bir tabaka teşkil ederek yangının hava ile temasını keser.

224 Boğma: Oluşan yangının oksijenle ilgisini önlemek veya yanma için gerekli oksijen oranını azaltmak amacıyla yapılan işlemdir. Bu tür söndürmeler özellikle kapalı yerlerdeki yangınlarda kullanılır. (örneğin, bir odada oluşan yangına gerekli oksijenin gelmesini önlemek amacıyla kapı, pencere havalandırma bacaları gibi hava gelebilecek açıklıkların kapatılmasıyla oksijen yenilenmesine mani olunarak yangın söndürülür. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

225 Oksijeni azaltma: Yanma olayının olabilmesi için diğer şartlar yanında oksijenin ortamda %14 nispetinde bulunması gerekmektedir. Hava karışımında %21 oranında oksijen bulunduğundan normal koşullarda her yerde yanma olayı meydana gelebilmektedir. Şayet oksijeni ortamda %14 ‘ün altına düşürürsek yanma olayı ortadan kalkacaktır. Oksijeni azaltıcı maddeler kimyevi tozlar karbondioksit gazı gibi maddelerdir. Bunlar hem örtme (oksijeni kesme) hem de oksijeni azaltma suretiyle yangınları söndürücü niteliktedirler. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

226 Yanıcı maddeyi ortadan kaldırma: Yanma olayını meydana getiren üç şarttan yanıcı maddeyi ortadan kaldırmak suretiyle yanma olayının ortadan kaldırılması. Bu husus yanıcı maddeyi ortadan kaldırmak, yanıcı maddeyi ısıdan ayırmak, ara boşluğu meydana getirmek gibi yöntemlerle uygulanır. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

227 Yanıcı maddeyi ortadan kaldırmak: Yapılan söndürmeler bizzat yanan maddelerin ortadan kaldırılmasıdır. Bu yöntem genellikle gaz halindeki yanıcı maddeler yangınlarında etkendir. Örneğin, yanan bir doğalgaz, havagazı veya LPG gazının vanasının kapatılarak yanma olayına son verilmesi gibi. Yanıcı maddeyi ısıdan ayırmak: Katı yanıcı maddenin ana kütleden ayrılması suretiyle yapılan söndürmedir. Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

228 Ara boşluğu meydana getirmek: Yangının genişlemesini önleyerek zamana bağlı olarak söndürülmesini sağlar. Meydana gelmiş yangınların rüzgar etkisiyle civardaki yanıcı diğer maddeleri etkileyerek yanma olayının büyümesi söz konusu olduğu durumlarda yanan kısım ile yanabilecek kısım arasındaki yanıcı maddelerin ortadan kaldırılmasıyla meydana getirilen boşluklardır. Orman yangınlarında yanan kısım ile yanmamış kısım arasındaki ağaçların kesilmesi ve otların temizlenmesi, büyük mahalle yangınlarında çevredeki binaların yıkılması gibi Yangın Söndürme Usulleri (Prensipleri):

229 YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

230 YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI küçük çaptaki yangınları söndürmeye yarayan ve gövdesi içerisinde mevcut yada çalıştırılması anında ayrı bir tüpte bulunan bir basınçla söndürme maddesini dışarı püskürten bir cihazdır. Cihazın içerisinde bulunan söndürme maddesi yangın söndürme niteliği olan kimyevi toz, gaz veya sıvı halde bulunan maddelerdir. ANİVAKANİVAK

231 Yangın söndürme cihazları, kuru kimyevi tozlu, Karbondioksitli, halojenli, sulu ve köpüklü olmak üzere beş (5) sınıftan oluşmaktadır. Kuru kimyevi tozlu Yangın söndürme cihazları: ve 50 kg. Karbondioksiti Yangın söndürme cihazları: kg. olarak imal edilirler. Portatif olarak ve otomatik söndürme sistemlerinde kullanılırlar. ANİVAKANİVAK YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

232 Yangın söndürme cihazı içerisinde bulunan söndürme maddesini söndürücüden dışarı püskürtülmesini sağlayan cihaz içerisinde veya yanında ayrı bir tüpte bulunan basınçlı bir gazdır. Bunlar genelde Azot (N) ve karbondioksit (CO2) gazlarıdır. Püskürtme maddesi : YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

233 YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ DAĞITIMI: Yangınların başlangıçta söndürülebilmesi için bulundurulması gerekli Y.S.C nin ne miktar olacağı saptanmalıdır. Her bağımsız bölüm için bir adet olmak üzere, beher (her bir) 200 m2 lik taban alanı için bir adet ilave edilerek uygun tipte ve yeterli sayıda yangın söndürücü bulundurulması esastır. Çok katlı yüksek binalar ve endüstriyel yapılarda her 100 m2 için bir adet 6 Kg’ lık yangın söndürücü bulundurulur. Yangın söndürücünün cins ve miktarı konusunda Sivil Savunma veya İtfaiye teşkilatının görüşü alınır. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

234 Motorlu araçlar için: Bulundurulması gerekli Y.S.C. ları, Bayındırlık Bakanlığınca hazırlanmış ve Resmi. Gazetenin gün ve sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan “Araçların imal, tadilat ve montajı hakkında teknik şartları gösteren yönetmeliğin” maddesinde belirtilmiştir. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

235 Otobüslerde ve tehlikeli madde taşıyan araçlarda her sınıf yangına birden etki eden, yangına karşı daha dayanıklı kuvvetli sarsıntılarda etkilenmeyen, pas yapmaz tipte ve kimyasal bakımdan canlılara bir tehlike arz etmeyen el Y.S.C. ‘larından: Oturma yeri 14 (14 dahil) kişiye kadar olan otobüslerde 6 kg.’lık Y.S.C.’den 1 adet, Tehlikeli madde taşıyan araçlarda ve oturma yeri 14 kişiden fazla olan otobüslerde 6 kg.lık Y.S.C.’den 2 adet bulundurulmalıdır. Motorlu araçlar için:

236 YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ YERLEŞTİRİLMESİ: - Y.S.C. lerin bir bina veya tesis içinde yerleştirilmelerinde aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulmalıdır. - Y.S.C. lerin konulacağı yerler umulan yangın çeşitlerine uygun olmalıdır. - Y.S.C. lerin yerleri çabuk ulaşılır bir yer olarak seçilmelidir.

237 - Y.S.C. lerin yerleri hiç değiştirilmemeli ve bu yerler kırmızı boya ile boyanmalıdır. - Y.S.C. lerin duvarlara asılması halinde zeminden asma halkasına olan uzaklığı 90 cm. yi geçmeyecek şekilde ayarlanmalıdır. - Y.S.C. yangın çıkması olasılığı olan yerin yakınına konulmalı, makine, tezgah, malzeme ve kapı arkasına konulmamalıdır. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ YERLEŞTİRİLMESİ:

238 Köpüklü Cihazlar (Minimaks tipi): İçlerinde bulunan kimyasal maddelerin tepkimesi sonucu koyu kıvamda meydana gelen köpük nedeniyle bu ad verilmiştir. Elde, sırtta, tekerlekli ve sabit büyük tipleri de vardır. A sınıfı yangınlarda da kullanılabilirliklerine rağmen etkin şekilde B sınıfı yangınlarda kullanılırlar. Çıkış nedeni elektrik olan yangınlarda akım kesilmeden kullanılmazlar. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

239 Köpüklü Cihazlar

240 Kullanılması: — Cihazı yerinden alınız. — Üst tutacak yerinden tutarak yangın yerine götürünüz. — Cihazı ters çevirerek yavaşça yere vurunuz. — Köpüğün daha iyi çıkması için cihazı ters tutarak yangına mümkün olduğu kadar yanaşarak üzerini kapatmaya çalışınız. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Köpüklü Cihazlar

241 Kontrolü: Cihazın aylık, altı aylık, bir yıllık ve beş yıllık bakımlarının yapılması gerekmektedir. — Aylık Kontrol: Cihazın genel durumu gözden geçirilir. Püskürtme memesi ve lansın tıkalı olup olmadığına bakılır. — Altı Aylık Kontrol: Aylık bakıma ek olarak cihazın kapağı açılır. Kimyasal maddelerin yeterli olup olmadığına bakılır. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Köpüklü Cihazlar

242 YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) — Bir Yıllık Kontrol: Cihaz Yangın söndürme deneyine tabi tutularak boşaltılır. Boşalmış cihazın kapağı açılarak içi iyice temizlenmeli ve pas durumu kontrol edilmelidir. Paslı cihazlar doldurulmamalı, passız olanlar ise doldurularak yeni kapak contası konmalı ve kapak iyice sıkılmalıdır. —Beş Yıllık Kontrol: Cihaz her beş yılda bir su basınç testine tabi tutulmalıdır. Kontrolü: Köpüklü Cihazlar

243 Kağıt, odun, kumaş gibi A sınıfı yangınlar da da kullanılmasına rağmen etkili olarak yağ, boya ve akaryakıt gibi B sınıfı yangınlarda kullanılırlar. Çıkış nedeni elektrik olan yangınlarda akım kesilmeden kullanılmazlar. Donma meydana geldiği için soğuktan korunmalıdırlar. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Kullanılması Köpüklü Cihazlar

244 C02 (Karbondioksitli) Araçlar: Karbondioksit renksiz, kokusuz, elektriği iletmeyen, havadan ağır bir gaz olduğundan yangın söndürücü olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Çok çeşitli kapasitelerde olanları vardır, ge­nelde yaygın olarak kullanılanları altı, on iki ve arabalı otuz kg.lıklarıdır. Cihazlar 39 oC dereceden fazla sıcaklıklarda bulundurulmamalıdırlar. Bu dereceye kadar cihazın içerisindeki karbondioksitin 3/4 ü sıvı 1/4 ü gaz halindedir. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

245 C02 (Karbondioksitli) Araçlar:

246 Kullanılması: —Cihazı yerinden alınız. —Valf emniyet pimini veya mührü çıkarınız. —Lansı yerinden çıkararak yangına yaklaşınız. Valfın cinsine göre tetiği veya valf kolunu sıkınız. Valf çevirmeli cins ise sola çevirerek açınız. —Rüzgarı arkanıza alarak cihazdan çıkan gazı ateşin size yakın kısmından başlamak üzere ileriye doğru sevk ediniz. —Yangın tamamen söndükten sonra dahi bir müddet daha karbondioksit sıkınız. —Cihazın içerisine hava girerek paslanma yapmasını engellemek için cihazın içerisinde bir miktar gaz bırakınız. —Valf sağa doğru çevirerek kapatınız. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) C02 (Karbondioksitli) Araçlar:

247 Kontrolü: Cihazın aylık, altı aylık ve on iki yıllık bakımlarının yapılması gerekmektedir. —Aylık Kontrolü: Cihazın genel durumu gözden geçirilerek boyasının, emniyet pimi ve mührünün sağlam olup olmadığı, lans ve hortumun durumu kontrol edilmelidir. Pimi veya mührü olmayan veya kopuk olan cihazlar tartılmalıdır. —Altı Aylık Kontrol: Aylık bakımın yanı sıra cihazlar tartılarak dolu oldukları saptanmalıdır. —On iki Yıllık Kontrol: Cihaz on iki yılda bir boşaltılarak tüp su basınç testine tabi tutulmalıdır. (Alman DİN normu cihazlarda beş yılda bir ) YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) C02 (Karbondioksitli) Araçlar:

248 Onarımı : Bu tip cihazlarda en önemli arıza gaz kaçağının olmasıdır. Bu durum cihazın su dolu bir varile batırılması ile ortaya çıkartılabilir. Cihaz boşaltılarak onarımı yapılır. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) C02 (Karbondioksitli) Araçlar:

249 Kuru Kimyevi Tozlu Araçlar: Bu tür cihazlar içerisinde bulunan kimyasal tozun yangına püskürtülmesi suretiyle etkisini gösterirler. Cihaz içerisine konulan tozlar sodyum bikarbonat veya monoamonyumfosfattır. Bazı katkı maddeleriyle elektriği nakletmeyen ince ve akıcı, sudan etkilenmeyen duruma getirilen bu tozlar yangın üzerine sıkıldıklarında yayılarak ateşin üzerini kaplar hararetin tesiriyle havanın oksijenini alır ve karbondioksit gazı meydana getirir. Bu suretle hem yangını boğmuş hem de çıkan su buharı ve karbondioksit nedeniyle azda olsa soğutma sağlamış olur. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

250 Kuru Kimyevi Tozlu Araçlar:

251 Bu tür cihazlar A,B ve C türü (Katı, Sıvı ve Gaz) yangınlarına karşı emniyetle kullanılabilmektedir. Yangına 2 ile 7 metre mesafeden sıkıldığında etkili bir söndürme sağlanır. İyi nitelikteki tozlar sudan etkilenmemelidirler. Ancak yangında su ile birlikte kullanıldıklarında söndürücü niteliklerinde azalma meydana gelebilmektedir. Bu bakımdan su ile birlikte yangına karşı kullanılmazlar. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Kuru Kimyevi Tozlu Araçlar:

252 Cihazların içindeki tozu püskürtmek için gerekli basıncı, cihazın içindeki veya dışındaki azot veya karbondioksit gazları ile sağlamaktadır. Karbondioksit tüpü içte olan cihazlar genellikle kullanım alanından kalkmışlardır. Bu gün en çok kullanılanları dıştan tahrikli (Karbondioksit tüpü dışta) olanlardır. Püskürtmeyi karbondioksitten başka Azot gazı da sağlamaktadır. Bu tür cihazların günümüzde çeşitli kapasitedekileri bulunmaktadır. 1,2,3,4,6, 12, 25, 30, 100, 250 kilolukları mevcuttur. Küçük olanlar elde, orta büyüklükte olanlar tekerlekli, büyük kapasitelileri ise sabit sistemler şeklinde olabilmektedir. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Kuru Kimyevi Tozlu Araçlar:

253 TETİK MANOMETRE HORTUM GÖVDE LANS YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.)

254 KULLANILMASI — Cihazı yerinden alınız. — Rüzgarı arkanıza alarak yangına yaklaşınız. — Tetiği hortumla birlikte ateşe yöneltiniz. — Basınç tüpünün vanasını açınız. — Tetiğe basarak tozun dışarı çıkmasını sağlayınız. — Tetikten çıkan tozu ateşin başlangıç noktasına tutunuz. --- Hortumu ve tetiği sağa sola doğru hareket ettirerek ileri doğru tutunuz. — Yangın söndürüldükten sonra cihaz içindeki tozu sonuna kadar sıkınız. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Kuru Kimyevi Tozlu Araçlar:

255 Kontrolü: Kuru kimyevi tozlu yangın söndürme cihazlarının aylık, altı aylık, yıllık ve on yıllık kontrollerinin yapılması gerekmektedir. —Aylık Kontrol: Cihazın genel durumu gözden geçirilerek güvenlik piminin veya mührünün yerinde sağlam olup olmadığı, boyası, nem izi (paslanma) olup olmadığı, hortum, lans ve tetiklerinin sağlam olup olmadığı kontrol edilmelidir. Cihaz nem almışsa senelik kontrole tabi tutulmalıdır. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Kuru Kimyevi Tozlu Araçlar:

256 —Altı Aylık Kontrol: Aylık kontrole ilaveten cihaz tartılarak kontrol edilir. Basınç tüpü de aynı şekilde tartılarak dolu olduğunun tespiti yapılır. —Bir Yıllık Kontrol: Altı aylık kontrole ilaveten cihaz kapağı açılarak içindeki tozun kuru ve pudra halinde olduğu tespit edilmelidir. —On Yıllık Kontrol: Cihazlar her on yılda bir boşaltılarak su basınç testine tabi tutulmalıdır. YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI (Y.S.C.) Kuru Kimyevi Tozlu Araçlar:

257 DOĞRU YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ KULLANILMASI RÜZGARI ARKANA AL CİHAZI ALEVİN DİBİNE TUT CİHAZI YANGININ DOĞDUĞU YERE TUT EVVELA ÖNÜ SONRA İLERİYİ SÖNDÜR YANGIN TAMAMEN SÖNMEDEN AYRILMA CİHAZI OMUZ HİZASINA AS YANLIŞ


"Ateş binlerce yıldan beri kullanılmakta ve yaşamımız için gerekli olan temel unsurlardan biridir. Çok yararlı olması yanında zararları ile de tarih." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları