Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 AMİNO ASİTLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ II Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 AMİNO ASİTLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ II Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006."— Sunum transkripti:

1 1 AMİNO ASİTLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ II Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006

2 2 Standart amino asitlerin kimyasal tepkimeleri •Amino asitlerin amino grupları ile verdikleri tepkimeler •Amino asitlerin karboksil grupları ile verdikleri tepkimeler •Amino asitlerin amino ve karboksil gruplarının birlikte verdikleri tepkimeler •Amino asitlerin R grupları ile verdikleri tepkimeler (renk tepkimeleri) •Amino asitlerin tüm gruplarının katılımı ile verdikleri tepkime

3 3 Amino asitlerin amino grupları ile verdikleri tepkimeler: •Asitamid (peptit) oluşumu •Metillenme ile betainlerin oluşumu •Sanger tepkimesi •Van Slyke reaksiyonu •Sörensen titrasyonu •Aldehitlerle Schiff bazı oluşması •Deaminasyon ile  -keto asitlerin oluşması

4 4 Bir amino asidin  NH 2 grubu ile bir başka amino asidin  COOH grubu arasından su çıkışıyla iki amino asit arasında peptit bağı oluşur ve böylece peptitler meydana gelir.

5 5 Amino asitler zwitterion durumunda iken,  NH 3  grubundaki 3 hidrojenin yerine  CH 3 grupları geçerek betainler oluşur.

6 6 Amino asitlerin amino grupları, 1-fluoro-2,4- dinitrobenzen ile açık sarı bir bileşik olan 2,4- dinitrofenilamino asit oluşturur. Bu tepkime Sanger tepkimesi olarak bilinir.

7 7 Amino asitler, nitröz asitle reaksiyona girerek azot gazı açığa çıkmasına neden olurlar. Bu tepkime Van Slyke reaksiyonu olarak bilinir.

8 8 Amino asitler, nötral veya hafif alkalik çözeltilerde formaldehit ile reaksiyona girerek mono- veya dimetilol türevleri meydana getirirler. Bu tepkime Sörensen titrasyonu olarak bilinir.

9 9 Amino asitlerin aldehitlerle reaksiyonu sonucunda Schiff bazı (  N=CH  ) oluşur.

10 10 Amino asitlerin deaminasyon ile  -keto asitler oluşur.

11 11 Amino asitlerin karboksil grupları ile verdikleri tepkimeler: •Asitamid (peptit) oluşturma • Tuz oluşturma •Amid oluşturma •Ester oluşturma •Dekarboksilasyon

12 12 Amino asitlerin karboksil grubundan karbondioksit çıkmasıyla biyojen aminler oluşur. Histidinden histamin, Lizinden kadaverin, Ornitinden putressin, Tirozinden tiramin, Triptofandan triptamin oluşumu önemlidir

13 13 Amino asitlerin amino ve karboksil gruplarının birlikte verdikleri tepkimeler: •Ninhidrin tepkimesi •Cu 2+, Ni 2+, Co 2+ gibi ağır metal katyonlarıyla kompleks tuzlar oluşması •Diketopiperazin türevleri ve polimerler oluşması

14 14 Ninhidrin çözeltisi ile kaynatılan bir  -amino asit, mavi- menekşe renkli bir kompleks verir.

15 15 Amino asitlerin R grupları ile verdikleri tepkimeler (renk tepkimeleri): •Ksantoprotein tepkimesi aromatik halka •Millon tepkimesi fenil •Pauly tepkimesi fenil veya imidazol •Nitroprussiyat tepkimesi sülfhidril •Ehrlich tepkimesi indol •Kurşun sülfür oluşumu tepkimesi tiyol (  SH) veya disülfit (  S  S  )

16 16 Ksantoprotein tepkimesi: Yapısında aromatik halka bulunan fenilalanin ve triptofan gibi amino asitler için karakteristiktir. Böyle bir amino asit veya protein çözeltisi üzerine konsantre nitrik asit ilave edildiğinde önce beyaz bir tortu, ısıtılırsa sarı bir renk meydana gelir. Daha sonra alkali ilave edilmesi halinde sarı renk koyu portakal sarısı veya turuncu diyebileceğimiz renge dönüşür.

17 17 Millon tepkimesi: Yapısında fenil grubu bulunan fenilalanin ve tirozin gibi amino asitler, eser miktarda nitröz asit içeren nitrik asitte çözülmüş cıva nitrat ile ısıtmakla kırmızı renk verirler. Pauly tepkimesi: Yapısında fenil ya da imidazol grubu bulunan fenilalanin, tirozin, histidin gibi amino asitler, alkali ortamlarda sulfanilik asit ve sodyum nitrit karışımı ile tepkimeye girerlerse kırmızı renk verirler.

18 18 Nitroprussiyat tepkimesi: Yapısında serbest sülfhidril grubu bulunan sistein gibi amino asitler, seyreltik amonyum hidroksitte çözülmüş sodyum nitroprussiyat ile kırmızı renk verirler. Ehrlich tepkimesi: Yapısında indol grubu bulunan triptofan gibi amino asitler, sülfürik asitte çözülmüş p- dimetilaminobenzaldehit ile reaksiyona sokulursa kırmızımsı pembe bir renk oluşur.

19 19 Kurşun sülfür oluşumu tepkimesi: Yapısında tiyol (  SH) veya disülfit (  S  S  ) grubu bulunan amino asitler NaOH ile kaynatıldığında H 2 S veya Na 2 S oluşur; ortama kurşun asetat çözeltisi ilave edildiğinde siyah renkli PbS çöker.

20 20 Amino asitlerin tüm gruplarının katılımı ile verdikleri tepkime: Amino asitlerin amino grupları, karboksil grupları ve varsa  SH grupları, Cu 2+, Co 2+, Mn 2+, Fe 2+ gibi birçok ağır metal iyonlarıyla kompleks kelatlar (şelatlar) oluştururlar.

21 21 Amino asitleri tanımlama deneyleri Amino asitlerin amino grupları ile verdikleri reaksiyonlara dayanan tanımlama deneyleri: Van Slyke deneyi: Nitröz asitle azot gazı çıkışı •Amino asitlerin amino ve karboksil gruplarının birlikte verdikleri reaksiyonlara dayanan tanımlama deneyleri: Ninhidrin deneyi: Ninhidrin ile mavi-menekşe renk •Amino asitlerin renk reaksiyonlarına dayanan tanımlama deneyleri: Ksantoprotein deneyi: Konsantre nitrik asit ile ısıtma sonucu fenil halkasıyla sarı renk

22 22 Nonstandart amino asitler Nonstandart amino asitler, bir standart amino asit bir protein yapısına girdikten sonra bir değişim reaksiyonu sonucu türemiş amino asitlerdir. •4-Hidroksiprolin •5-Hidroksilizin •6-N-metillizin •  -karboksi glutamat •Desmozin •Selenosistein

23 23 4-Hidroksiprolin: Prolin türevidir. Bitki hücre duvarı proteinlerinde ve bağ dokusunun fibröz proteini olan kollajende bulunur. 5-Hidroksilizin: Lizin türevidir. Kollajenin yapısında bulunur.

24 24 6-N-metillizin: Lizin türevidir. kasların kontraktil proteini olan miyozinde bulunur.  -karboksi glutamat: Glutamat türevidir. Pıhtılaşma faktörü protein olan protrombinde (Faktör II) ve Ca 2+ bağlayan diğer belli proteinlerde bulunur.

25 25 Desmozin: Dört lizin kalıntısı içerir. fibröz protein olan elastinde bulunur. Selenosistein: Serinin oksijenden daha çok selenyum içeren türevidir. Glutatyon peroksidaz enziminde ve diğer birçok proteinde bulunur.

26 26 Proteinlerin yapısında bulunmayan amino asitler:  -amino asitler: •Ornitin •Sitrülin •Arjinino süksinik asit •Homosistein •Homoserin •Sistein sülfinik asit •Dihidroksifenilalanin (DOPA) •5-Hidroksi triptofan Amino grubu  -karbonda olmayan amino asitler: •  -alanin H 3 N + -CH 2 -CH 2 -COO - •  -aminobutirik asit (GABA) •Taurin •  -aminoizobutirik asit

27 27 Peptitler Peptitler, amino asitlerin polimerleridirler. Kuramsal olarak, bir amino asidin  -karboksil grubunun OH’i ile diğer amino asidin  -amino grubu arasından su ayrılarak peptit bağı oluşur.

28 28 Peptit bağlarındaki rezonans veya mezomeri nedeniyle OC  N bağı %50 çift bağ niteliği kazanmıştır. Çift bağların eksen etrafında dönmeleri sınırlı olduğundan, peptit bağı oluşumuna katılan grupların atomları (3C, O, N ve H atomları) bir düzlemde bulunurlar. Peptit bağı, rijit ve düzlemseldir.

29 29 İki amino asitten dipeptit, Üç amino asitten tripeptit,… 10’a kadar olan amino asitten oligopeptit, daha çok amino asitten ise polipeptit meydana gelir. Proteinler, yüzlerce amino asitten oluşan polipeptitlerdir.

30 30 Bir peptitteki amino asit üniteleri, sıklıkla amino asit kalıntıları olarak adlandırılırlar.

31 31 Peptidin bir ucunda serbest  -amino grubuna sahip amino asit kalıntısı bulunur ki bu uca amino-terminal uç veya N- terminal uç denir. Peptidin diğer ucunda ise serbest  - karboksil grubuna sahip amino asit kalıntısı bulunur ki bu uca da karboksil-terminal uç veya C-terminal uç denir.

32 32 Alışkanlık olarak kısa peptitler, N-terminal kalıntı solda ve C-terminal kalıntı sağda olmak üzere, dizideki amino asitler soldan sağa doğru belirtilerek isimlendirilirler. Ancak, en sağdakinden önceki amino asitlerin ismindeki “en” soneki, “il” soneki ile değiştirilir.

33 33 Fizyolojik etkiye sahip dipeptitler: Karnozin,  -alanil histidin yapısındadır •Anserin (metil karnozin),  -alanil-N ' -metil histidin yapısındadır •Aspartam (Nutrasweet), L-aspartil-L-fenilalanil metil ester yapısındadır. Yapay tatlandırıcı olarak kullanılır.

34 34 Fizyolojik etkiye sahip tripeptitler: •Glutatyon (GSH; GSSG),  -glutamil sisteinil glisin yapısındadır Tirotropin salıverici faktör, piroglutamil histidil prolinamid yapısındadır

35 35 Fizyolojik etkiye sahip pentapeptitler: Ağrı sezilmesinde etkili beyin peptitleridirler. Metiyonin enkefalin, (Tyr-Gly-Gly-Phe-Met) yapısındadır •Lösin enkefalin, (Tyr-Gly-Gly-Phe-Leu) yapısındadır

36 36 Fizyolojik etkiye sahip oktapeptitler: Dinorfinler: Hipotalamusta oluşturulurlar, morfin benzeri aktiviteleri vardır, iştahın düzenlenmesinde rol oynarlar.

37 37 Fizyolojik etkiye sahip nonapeptitler: Oksitosin ve vazopressin (antidiüretik hormon, ADH), hipotalamusta sentezlenirler, aksonlar boyunca hipofizin arka lobuna taşınır ve burada depolanırlar. Bradikinin, hormon benzeri etkileri olan bir peptitdir; inflamatuvar reaksiyonları inhibe eder.

38 38 Fizyolojik etkiye sahip dekapeptitler: Kallidin, lizil bradikinin yapısındadır; kinin aktivitesi gösterir; böbrekte oluşur ve böbrek fonksiyonlarını etkiler. Gramicidin S, sirküler yapıda ve 2 D-fenilalanin kalıntısı içeren bir peptitdir.


"1 AMİNO ASİTLERİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ II Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları