Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yrd. Doç. Dr. Perihan B. Kurt-Karakuş Çevre Mühendisliği Bölümü TÜRKİYE’DE PBDE’ler ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALAR ULUSAL YENİ KOKLARIN ENVANTERİNİN ÇIKARILMASI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yrd. Doç. Dr. Perihan B. Kurt-Karakuş Çevre Mühendisliği Bölümü TÜRKİYE’DE PBDE’ler ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALAR ULUSAL YENİ KOKLARIN ENVANTERİNİN ÇIKARILMASI."— Sunum transkripti:

1 Yrd. Doç. Dr. Perihan B. Kurt-Karakuş Çevre Mühendisliği Bölümü TÜRKİYE’DE PBDE’ler ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALAR ULUSAL YENİ KOKLARIN ENVANTERİNİN ÇIKARILMASI ÇALIŞTAYI 4-5 Mart, 2012, Antalya

2  KOK ve PBDE Nedir?  PBDE’lerden kaynaklanan Problem?  Küresel Üretim ve Kullanım  PBDE’’lerin Kaynakları  Ülkemizde Yapılan Çalışmalar Ö zet:

3 Kalıcı Organik Kirleticiler (KOK’lar)  Sentetik organik kimyasallar  Çevresel ortamlarda dayanıklılık ve kalıcılık  Uzun mesafeli taşınıma olan yatkınlık nedeni ile küresel kirleticilik potansiyeli  Besin zincirinde organizmaların yağlı dokularında artan oranlarda birikme özelliği (biyoakümülasyon ve biyomagnifikasyon)  Balık ve deniz memelilerinde çok yüksek oranlarda bulunma  Akut ve kronik toksisite özellikleri

4 178 Parties ratified the Stockholm Convention (10/2012) Stockholm Sözleşmesi ve taraf olan ülkeler • Uluslararası bağlayıcı anlaşma; temel amacı insan ve çevre sağlığını kalıcı organik kirleticilerden kaynaklanan etkilerden korumak

5 Pestisitler Aldrin Dieldrin Klordan DDT Endrin Heptaklor Mireks Toksafen Endüstriyel Kimyasallar PCB’ler (Poliklorlu bifeniller) Hekzaklorobenzen Hekzabromobifenil Yan Ürünler Dioksin Furan UNEP önderliğinde hazırlanan ve kimyasalı hedef alan uluslararası anlaşma; Stockholm Sözleşmesi kapsamında KOK’lar Endosülfan Klordekon HCHs (α-, β-, ve γ-) Pentaklorobenzen Tetra-, penta-, hekza- ve hepta- bromodifenil eter Perflorooktan sülfonik asit (PFOA) ve tuzları Perflorooktan sülfonil florid (PFOS) Pentaklorobenzen α- ve β- HCH Pentaklorobenzen Stockholm Sözleşmesi: Türkiye İmza: 22 Mayıs 2001; Resmen taraf: 12 Ocak 2010; Yükümlülüklerin yerine getirilmesi: 2025

6 Çok bromlu difenil seteriller (PBDE’ler) •Alevlenmeye mukavim kimyasalların başlıca alt grubu olan sentetik organik kimyasallar •İki aromatik halkaya çeşitli sayılarda bromun bağlanması •Kokusuz •Yağımsı bir yapı veya katı •209 teorik PBDE bileşiği (congener) •Parçalanmaya karşı direnç •Yanmazlık •Isıl kararlılık •Yalıtkanlık

7 (Commercial mixture of pentabromodiphenyl ether) • Proposal: 2005, Norway • Risk profile: UNEP/POPS/POPRC.2/17/Add.1 • Risk management evaluation:UNEP/POPS/POPRC.3/20/Add.1 FACTSHEET Production:Production/use ceased in Europe/Japan (1990s), in US/China (2004/200X). Total ca. 100,000 tonnes. Past use: Was used as flame retardant in (flexible) polyurethane foam (PUF); car, bus, furniture, insulation, textile. Currently:Articles older than 2005 and in waste/recycling flow. Alternatives:Guidance on alternatives to PentaBDE (POPRC)

8 (Commercial mixture of octabromodiphenyl ether) FACTSHEET • Proposal: 2006, EU • Risk profile: UNEP/POPS/POPRC.3/20/Add.6 • Risk management evaluation:UNEP/POPS/POPRC.4/15/Add.1 Production:Production ceased in Europe/Japan (in 1990s), in US/China (2004/200X). Ca 100,000 tonnes Past use: Most commonly used as a flame retardant in plastic (ABS) in electronics (Cathode ray tubes) Currently:Used electronics; recycling flow of E-waste. Alternatives:Guidance on feasible flame-retardant alternatives to commercial pentabromodiphenyl ether (POPRC)

9 Ticari kullanımlar  Dayanıklı plastikler, diğer plastik çeşitleri, kauçuk ve reçineler  Televizyon ve bilgisayar kasalarında %1*10 arasında değişen oranlarda katkı maddesi  Poliüretan sünger yapısında %30 oranında katkı maddesi (mobilyalar)  Tekstil ürünlerinde kaplama malzemesi (perde, dayanıklı kumaş, halı altı kaplama)

10 PBDE içeren plastik malzemeler –polyacrylonitrile (PAN) –polyamide (PA) –polybutylene terephthalate (PBT) –polyethylene (PE) –polyvinyl chloride (PVC) –polyurethane (PUR) (foam) –unsaturated polyester (UPE). –cross-linked polyethylene (XPE) –polyethylene terephthalate (PET) –polypropylene (PP) –polystyrene (PS) –high-impact polystyrene (HIPS)

11 Ticari amaçlı PBDE karışımları •Penta-BDE (sünger üretiminde kullanılmıştır) –Mobilya ve yatak süngerlerinde ve ayrıca halılarda dolgu maddesi olarak –Baskılı devre levhaları –Tüm kongenerler yüksek oranda biyolojik birikime uğrayabilmekte –Kongenerlerin %869-99u insan dokusunda belirlenmiştir

12 Ticari amaçlı PBDE karışımları (devam) •Octa-BDE (plastikler ve tekstil ürünleri) –Elektriksel bağlantı elemanları –Otomobillerin iç parçaları •Deca-BDE (plastikler ve tekstil ürünleri) –TV ve bilgisayar kasaları –Halı tabanları ve tekstil ürünleri

13 2001 yılı Küresel PBDE gereksinimi 2001 (Metrik ton) AmerikaAvrupaAsya Di ğ er Toplam Deca BDE24,500 7,600 23,000 1,050 56,100 Octa BDE 1, , ,790 Penta BDE 7, ,500

14 Çevresel Hassasiyetler •Endokrin fonksiyonunu aksatıcı etki •Kalıcı Organik Kirletici (KOK)/ Kalıcı Biyolojik olarak birikebilen toksik maddeler (PBT) –Yapısal olarak PCBlere ve DDTye benzerlik –Düşük brom içerikli kongenerlerin biyolojik birikime uğraması •Acil önlem gerektiren çevresel etki •Yüksek hacimde üretilmiş kimyasallar

15 PBDEler; Yaygın Çevresel Kirleticiler PBDElerin ölçülmüş olduğu çevresel ortamlar –İç ve dış ortam havası –Uzak Kutup noktaları (uzun mesafeli taşınım) –Ev ve ofis tozu –Nehirler, göller ve sedimanlar –Atık çamur –Gıda maddeleri –Biyolojik ortam (karasal ve sucul ortam memelileri, balıklar, insanlar)

16 PBDE Yaşam Çevrimi Penta- BDE Deca- BDE Tüketici Ürünleri Polybrominated Dioxins and Furans Hava/ TozAtık Gıda ( penta ) (Urban runoff; Sewage sludge; E-waste) Biyolojik ortam(balık) Hydroxy-PBDEler Methoxy-PBDEler Cross- media issue (Indoor/ outdoor)

17 PBDE maruziyet yolları? •İç ortam havası >> dış ortam havası –Günlük maruziyetin yaklaşık %4ü teneffüs yoluyla gerçekleşmekte •Ev tozu –Dozlar değişmekte, bebekler ve 2-4 yaş arası çocuklar için risk daha yüksek –Maruziyet seviyesi: US, UK>>Europe, Japan •Bilgisayar ve elektronik eşya sökücülerinde çok yüksek oranda DecaBDE bulunmuştur

18 Günlük ΣPBDE maruziyet miktarı (Amerika)

19 Artan PBDE konsantrasyonları Insan sütünde Organohalojen kimyasallar-İsveç (Norén and Mieronyté, 1998)

20 PBDE akıbeti (atıksu arıtma tesisi) Giriş suyu Depolanan çamurdan çıkan emisyonlar Çıkış suyu Çamur Yakma Kül

21 Türkiye’de PBDE üzerine çalışmalar (Scopus bilimsel veri tabanı, arası)

22 Cevresel OrtamKonsantrasyonReferans Balık

23 Ev tozu ve iç ortam havasında PBDE ve PBDE olmayan alternatif FRs TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Projesi Türkiye’de PBDE üzerine çalışmalar

24

25

26

27 TÜRKİYE’DE SEÇİLMİŞ KENTSEL VE KIRSAL ALANLAR TOPRAK ve HAVA ÖRNEKLERİNDE KALICI ORGANİK KİRLETİCİLERİN (KOK’LAR) BELİRLENMESİ TÜBİTAK 1001 Araştırma Projesi

28 Eksik Halkalar? •Halk ve özel sektörün konuyla ilgili yeterince bilgi sahibi olmaması •Maddi ve teknik kaynak yetersizliği (örneğin ulusal bir KOK araştırma merkez/laboratuvarının olmaması) •Ülkenin uzun soluklu/sürekli bir KOK izleme çalışmasının olmaması •KOK kontrol ve yönetiminde tecrübe ve bilgi esaslı uzman grubunun oluşturulmaması

29 Eksik Halkalar? •Geri plan/kentsel alanlardaki KOK seviyelerine dair veri tabanının bulunmaması •Tüketici ürünlerindeki KOK-PBDE ve PFOS seviyelerine dair herhangi bir veritabanının bulunmaması •İlgili Bakanlıkların konuyla ilgili çalışmaları yapabilecek araştırmacıların desteklenebileceği araştırma fonlarının bulunmaması

30 Yrd. Doç. Dr. Perihan B. Kurt-Karakuş Bursa Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü TEŞEKKÜRLER...


"Yrd. Doç. Dr. Perihan B. Kurt-Karakuş Çevre Mühendisliği Bölümü TÜRKİYE’DE PBDE’ler ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALAR ULUSAL YENİ KOKLARIN ENVANTERİNİN ÇIKARILMASI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları