Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Nükleer savaşta Radyasyon etkisi. Elektromanyetik Spektrum.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Nükleer savaşta Radyasyon etkisi. Elektromanyetik Spektrum."— Sunum transkripti:

1 Nükleer savaşta Radyasyon etkisi

2 Elektromanyetik Spektrum

3 İyonizan Radyasyonlar l Elektromanyetik –X-ışını –gamma ışını l Partiküler –alfa –beta(elektron) –nötron –proton –pi-mezon, ağır iyonlar

4 Enerji üretiminin mekanizmaları l Patlama –Konvansiyonel kimyasal patlama –Nükleer patlama •Nükleer radyasyon •Madde ile etkileşim •Yüklü partiküllerin etkileşimi •Nötron etkileşimi •Nötron - gamma oranları

5 Konvansiyonel kimyasal patlama l Kimyasal patlayıcıların molekülleri unstabildir ve yüksek enerjilidir. l Reaktif hale geçirildiğinde stabil ürün oluşur ve enerji salınır. l Moleküller arasındaki bağları değiştiren ani ve müthiş bir kimyasal reaksiyonda enerji ortaya çıkar(TNT)

6 Nükleer Patlama l Nükleer reaksiyon fizyon ve füzyon gibi tepkici materyalin çekirdek kompozisyonundaki temel deðiþikliklerden oluþur. Kütle enerjiye dönüþür.  Fizyon, aðýr ve unstabil çekirdek ikiden fazla hafif çekirdekçiklere parçalanýr ve yüksek enerji açýða çýkar(U-235, PU-239).

7 Füzyon  Füzyon, fizyonun karþýtýdýr. Daha aðýr bir çekirdek oluþturmak için iki hafif çekirdeðin birleþmesidir. Çekirdekleri hýzlandýrmak için yüksek ýsý ve ara etkileþimi arttýran yüksek basýnç yoðunluðu gerekir. Bunun saðlanmasý füzyon patlamasýyla yapýlýr. Yani fizyon- füzyon silahýnýn patlamasýnda bu proçesler eþit miktardadýr (U-235).

8 Nükleer radyasyon l Ra ve U gibi aðýr elementleri aðýr radyoizotoplarý alfa partikülü þeklindeyken emülsiyon þekliyle olur. Daha aðýr elementlerde ise nötron salýnýmý ile sonuçlanan spontane fizyon ile bozunurlar. Daha hafif elementler için beta partikül emülsiyonu sýktýr. Gamma veya X ýþýn emülsiyonu daima alfa ve beta radyasyona eþlik eder. Nükleer patlamalarda temel hasar verici unsur gamma ve X ýþýnýdýr.

9 Madde ile etkileþim l Ýyonizan radyasyon madde ile ya saçýlarak yada abzorbe edilerek etkileþir. Bu enerji aktarýmý ile sonuçlanýr. Abzorbe eden molekülün atomlarýna enerji transferi sonucu eksitasyon veya iyonizasyon oluþur. l Gamma etkileþimindeki iyonizasyon fotoelektrik olay, compton saçýlýmý veya çift oluþum þeklindedir.

10 Yüklü partikül etkileşimi l Abzorbe eden ortamda bir alfa partikülü ile orbital elektronlar arasýnda birim yol boyunca iyon çifti oluşur. Burada alfa partikülü kýsa bir mesafede enerjisini kaybeder. l Beta partikülü ve orbital elektronlarýn yükleri negatiftir. Komþuluklarýnda elektrostatik itme oluþur.

11 LET  LET ( Lineer Enerji Transferi ):Ýyonizan radyasyonun içinden geçtiði maddede takip ettiði yolun herbir birim uzunluðunda aktardýðý enerji miktarýdýr (LET=KeV/ 

12 Nötron etkileþimi l Ýyonizan radyasyonda yaralanmanýn çoðunluðu gamma radyasyona baðlýdýr. Ancak yüksek enerji nötronlarý patlamada yayýlarak tehlike teþkil eder. l Nötron bir partiküldür, elektrik yükü yoktur. Atomun çekirdeði ile direk etkileþime girer. Nötronlarýn enerjileri termal nötron denen hýzlý füzyon nötronlarýdýr. Nötronlar enerjilerini çekirdek ile yaptýklarý çarpýþmalarla aktarýrlar.

13 Nötron Gamma Oranlarý l Patlamadan çýkan radyasyon dozu nötron ve gammadan oluþan iki komponente bölünür. Nötron gamma oraný silahýn gücü ve özelliklerine baðlýdýr. l Patlamadan uzaklaþtýkça nötron gamma oraný düþer.

14 Nükleer patlamalarýn etkileri Patlama tipleri l Blast dalgasýnýn teþekkülü l Termal radyasyon l Nükleer radyasyon l Elektromanyetik impuls l Radyoaktif serpinti l Nükleer patlamalarýn klimatik etkileri

15 Termal Blast Nükleer Elektromagnetik impuls Radyoaktif Serpinti Klimatik etki %50 %35 %15

16 Blast dalgasý oluþumu l Patlama noktasýnda yüksek sýcaklýklar ve basýnç sonucu sýcak gaz halindeki kalýntýlar çok yüksek hýzlarla radiyel olarak yayýlýrlar. Bu, hidro dinamik cephe denen yoðun bir kabuðun içindedir. Saniyenin altýnda yoðun þok cephesi ateþ topunu gizler. Blastýn sebebi oluþan muazzam basýncýn ve bomba içeriðinin ani buharlaþmasýdýr.

17 Termal Radyasyon l Elektromanyetik spektrumun görünen, infrared ve ultraviyole radyasyonu patlamadan hemen sonra ateþ topundan salýnýr. Saniyede km. hýzla gider. En önemli etkisi yanýklar ve göz yaralanmalarý ile yangýnlardýr. Çarptýðý organik herþeyi buharlaþtýrýr.

18 Nükleer radyasyon l Elektromanyetik ve partikül þeklindedir. Patlamadan hemen sonra oluþur. l Residuel radyasyon ise patlamada oluþan radyoizotoplarýn bozulumu ile oluþur. l Gamma ve nötron radyasyonu emülsiyon ile çok yükselir.

19 Elektromanyetik impuls l Patlamanýn yüksekliði ile orantýlýdýr. l Ýnsana zararlý olmamakla birlikte çok yaygýn ve tüm radyofrekanslarýný etkilediðinden tüm iletiþimi bozar.

20 Radyoaktif serpinti l Lokal serpinti 24 saatte oturur. l Yere yakýn patlamada termal blast çarptýðýnda bir toz ve çakýl(mantar) veya ateþ topunun içine nükleer füzyon ürünleri ile birlikte emer. Mantar soðudukça rüzgara baðlý olarak hýzla serpilir. l Patlama yüksekte olursa radyoaktif maddeler atmosferde kalýr. Yerküreye aylar yýllar sonra serpilir.

21 Nükleer patlamanýn klimatik etkileri l Termal dalga ve oluþan yangýnlara ek olarak geniþ alanlarýn üzerinde tabakalaþan kara bir duman oluþurki güneþ ýþýnlarýnýn geçmesini engeller. l Yer sýcaklýðýný dörtte bire indirir. l Aylar, haftalar boyu kalabilir. l Dumana ek olarak toksik nitrik ve sülfür oksit gibi maddeler salar.

22 Ani etkiler l Patlamadan hemen sonra yaralanmýþ hastalarýn tahliye ve triyajýnýn yapýlmasý gerekir. l Bu organizasyonlarda yol ve hava transportu güçlüðü, haberleþme güçlüðü ve lojistik problemlerle karþýlaþýlýr. l Saðkalanlarýn %35’i yara, yanýk ve kýrýkla beraberdir. %18’inde baþ, göðüs ve abdomen etkilenir.

23 Radyobiyoloji

24 Ýyonizan radyasyonun biyofiziksel ve biyolojik etkileri Nükleer radyasyon l Gamma radyasyon l Nötron radyasyonu l Beta radyasyonu l Alfa radyasyonu l Radyokimyasal etki

25 Ýyonizan radyasyonun hücresel etkileri l Hücre ölümü l Hücre fonksiyonlarýndaki deðiþiklikler l Genetik etkiler l Hücre kinetik etkileri

26 Hücre Ölümü l Piknoz l Karyoliz l Protoplazmik koagulasyon l Karyoreksis l Sitoliz

27 Hücre fonksiyonlarýnda deðiþiklikler l Mitotik siklusta gecikme l Hücre büyümesinde sapma l Permeabilite deðiþiklikleri l Hücre motilitesinde deðiþiklikler

28 Rölatif hücresel radyosensitivite l Vegetatif hücreler:en sensitif l Diferansiye hücreler:daha az sensitif l Tamamen diferansiye hücreler:radyorezistan l Çoðalmayan hücreler:en radyorezistan

29 Rölatif organ radyosensitivitesi

30 Radyasyonun neden olduðu kromozom hasarý l DNA’dan oluþan sellüler somatik ve reprodüktif aktiviteyi içeren kromozomlar radyasyon hasarýna hassastýr. l Iþýnlamadan sonra mitoz ve transkripsiyon esnasýnda normal kromozomun ayrýmasýný önler veya kalýcý kromozomlar arasý köprü oluþumu olur.

31 Genetik etkiler l Radyasyon dozlarý doðal mutasyon hýzlarýný arttýrýr ve görünür olarak saptanamayan oluþan mutasyonlar gelecek nesillere taþýnýr.

32 Hücre kinetik etkileri l Radyasyon hücre kinetiðinde derin etkilenme yapar. l Hem hematopoetik, hem GIS’de hýzlý hücresel replasman vardýr. l Primitif kök hücrelerinden olgunlarýna kadar maturasyon ve diferansiyasyonun tüm evrelerinde etkilidir. l Matur fonksiyonel hücreler rölatif olarak radyorezistandýr.

33 Kemik iliði kinetiði l Üç yenilenme sistemi içerir –Eritropoetik –Miyelopoetik –Trombopoetik Bu üç sistemin siklus hücre daðýlým ve ýþýna cevabý farklýdýr.

34 GIS kinetiði l Ýnce barsak radyasyona en hassastýr. l Bu segmentin villileri hücreyi yenileme kinetiði önemli rol oynar.

35 Tüm beden ýþýnlanmasýnda sistemik etkiler l Öldürücülük l Ortalama öldürücü doz LD 50 l Radyasyonun neden olduðu erken kapasite kaybý l Reproduktif hücre kinetiði ve sterilite l Gecikmiþ etkiler l Radyasyon hastalýðý

36 Ortalama öldürücü doz (LD 50 ) Populasyonun %50’sini insanlarda 60 günde öldüren dozdur.  LD 50/60 insanlar için 400 rad  200 rad’ýn altýnda septomsuz yaþanabilir.  700 rad’ýn üzerinde radyasyona baðlý ölüm Ölüm baþlýca hematopoetik, GIS ve SSS hasarý nedeniyle olur.

37 Tüm vücut radyasyon sendromu

38 Radyasyona baðlý erken kapasite kaybý l 1000 cGy’in üzerinde tüm bedenin ýþýn almasýnda erken geçici kapasite kaybý 5-10 dk. içinde olur. Doz azalýrsa dk. çýkar. l 30 Gy dozda akut kapasite kaybý olan asker hemen yada birkaç saatte safdýþý kalýr. l 150 cGy’den az alanlar savaþabilir. l cGy’lik doz letaldir. 2-3 saatte düþkünleþtirir ve 2 gün devam eder.

39 Reprodüktif hücre kinetiði ve sterilite l Testisler ve overler geçici olarak etkilenir. Ancak subletal dozlarda azospermi görülebilir. l Oluþan sterilite 1 ay-1 yýl sürebilir. l Düþük dozlarda mutasyon oraný fazladýr. Gelecek nesillerde anormal genetik bozukluk yapabilir.

40 Ýyileþme l Kromozomlar kendilerini yenileyebilir ancak kromozom hasarý kalabilir. l Ýntrasellüler iyileþme olabilir. l Repopulasyon önemli bir iyileþme mekanizmasýdýr.

41 Gecikmiþ etkiler l Aylar yýllar sonra ortaya çýkabilir. l En çok ömür kýsalmasý, karsinogenez, katarakt, kronik dermatit, azalmýþ fertilite ve genetik mutasyon ihtimali artar.

42 Radyasyon hastalýðý l Radyasyon hastalýðý tanýsý, hastanýn gösterdiði klinik tabloya göre belirlenir, ancak saðlýklý bilgi almak zordur. Bu nedenle fiziksel bulgu ve karekteristikler laboratuar bulgularýyla saptanýr. l Stress, yaþ ve fizik durum önemlidir. l Lenfosit düzeyleri biyolojik bir dozimetre olarak kullanýlýr.

43 Radyasyon yaralanmasýnda triyaj l Radyasyon yaralanmasý ihtimal dýþý l Radyasyon hasarý muhtemel l Radyasyon hasarý ciddi

44 • Bu semptomlar ilk birkaç saatte oluþur.

45

46

47 Nükleer savaþta Radyasyon etkisi


"Nükleer savaşta Radyasyon etkisi. Elektromanyetik Spektrum." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları