Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Rüzgâr Enerjisi ELET 319 Yrd. Doç. Dr. Mustafa İLKAN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Rüzgâr Enerjisi ELET 319 Yrd. Doç. Dr. Mustafa İLKAN."— Sunum transkripti:

1 Rüzgâr Enerjisi ELET 319 Yrd. Doç. Dr. Mustafa İLKAN

2 1 Giriş  Rüzgar enerjisinin kaynağı güneştir.  Güneş enerjisinin karaları, denizleri ve atmosferi her yerde özdeş ısıtmamasından dolayı oluşan sıcaklık ve buna bağlı basınç farkları rüzgarı yaratmaktadır.  Rüzgar, yüksek basınç alanından alçak basınç alanına yer değiştiren havanın dünya yüzeyine göre bağıl hareketidir.  Dünyaya ulaşan güneş enerjisinin çok küçük bir kısmı rüzgar enerjisine çevrilebilmektedir.

3  Bu enerji yerel coğrafi farklılık ve homojen olmayan ısınmaya bağlı olarak zamansal ve yöresel değişiklikler gösterir.  Rüzgar enerjisinde; rüzgarın hızı, yönü ve esme saat sayısı gibi özellikleri değerlendirilir.  Rüzgarın hızı yükseklikle, gücü ise hızının küpü ile orantılı biçimde artar.  Rüzgarın yönü, günlük hava şartlarına ve iklim özelliklerine bağlı olarak değişmektedir.  Meteorolojik ve topografik açıdan rüzgarın olabileceği yerler aşağıda sıralanmıştır:

4  Rüzgar enerjisinin kullanımı diğer enerji türlerine göre daha eski tarihlere dayanmaktadır.  Bilimsel açıdan, yelkenli gemilerin kullanılmaya başlaması bu teknolojinin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.  Diğer enerji allarında yaşanan üretim farklılıkları rüzgar enerjisinde görülmediği için zaman icinde teknolojisinde pek fazla değişim olmamıştır.

5  Sektörün gelişimi 1970'deki petrol kriziyle birlikte alternetif enerji kaynaklarının aranmasıyla başlamıştır.

6 Rüzgar enerjisinin sağlanacağı yerler  -Basınç gradyanının yüksek olduğu yerler  -Yağışların sürekli esen rüzgara paralel olduğu vadiler  -Yüksek, engebesiz tepe ve platolar  -Yüksek basınç gradyanlı düzlükler ve sürekli rüzgar alan az eğimli vadiler  -Güçlü jeostrofik rüzgar alanlarının etkisinde kalan tepe ve zirveler  -Jeostrofik rüzgar ve termal gradyan alanına sahip kıyı şeritleri

7  Topografya rüzgarın yönü, hızı ve dağılımında önemli bir rol oynar.  Dağ silsileleri, tepe ve kayalıklar, rüzgar profillerini büyük ölçüde etkiler.  Dağ silsileleri eğer denize paralel, hakim rüzgar yönüne dik, orta eğimli (10-22 o ) ve özellikle çıplak ise enerji üretimine uygun yerlerdir.  Zirvede rüzgar hızı, eğim ve dağ grubunun büyüklüğüne bağlı olarak artar.  Bu nedenle, tepenin üst ön kısmı tesis için uygundur. Fakat tepenin üst arka kısmı türbülans nedeniyle göz önüne alınmaz

8  Rüzgar enerjisinden elektrik üretimi, seçilecek bölgenin meteorolojik özelliklerine ve en önemlisi de kullanılacak türbinin tasarımına bağlıdır.  Seçilen bölgeden ekonomik olarak enerji üretebilmek için rüzgar hızı ve yön ölçümleri, topoğrafik yapı ve arazi pürüzlülüğü çok iyi belirlenmelidir.  Rüzgar türbinlerinin kurulması tasarlanan bölgede türbin tarafından üretilebilecek elektrik enerjisinin hesaplanabilmesi için, meteorolojik ve bölge verilerinin çok iyi analiz edilmesi gerekir.

9  En yaygın olarak kullanılan hesaplama yöntemi  Danimarka’da RISO Laboratuarlarında geliştirilmiş bulunan ''Rüzgar Atlası Analiz ve Uygulama Programı (WASP)'' 'dır.  Rüzgar çiftliği kurulmadan önce seçilen araziye en az 10 m veya mümkünse 30 m yüksekliğinde bir çubuk üzerine anemometre yerleştirerek 6 ay süre ile ölçüm yapılmalıdır.  Eğer seçilen alanda yükseklik farkları varsa birden fazla anemometre dikilmesi daha yararlı sonuçlar verecektir.

10  Arazi seçiminden sonra kapasiteyi belirleyen en önemli unsur üretilen elektriğin nereye verileceğidir.  Ulusal dağıtım sistemine verilecekse araziye en yakın iletim hattı belirlenerek gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.  Bölge seçimini kısıtlayan bir faktör de rüzgar çiftliği için (bir çok rüzgar türbininin bir arada bulunduğu yerler) geniş arazi gerektirmesidir.  Bu santral alanlarında türbinlerin birbirlerine çok yakın yerleştirilmesi birbirlerinin rüzgarlarını keseceği için uygun değildir.

11  Santral alanının efektif olarak kullanıldığı alan %1’i geçmez ve geri kalan arazi tarım ve hayvancılık amacıyla kullanılabilir.  Rüzgar santralleri için ileri sürülen gürültü kirliliği de çok yüksek düzeyde değildir.  Rüzgar santralı içinde türbinlerin bulunduğu ortamın gürültü seviyesi 80 dB ’dir.  Bu değer trafiğin yoğun olduğu bölgelerdeki gürültü düzeyine eşittir.  Bundan dolayı rüzgar santralleri ile yerleşim birimleri arasındaki mesafe 500m'den az olmayacak şekilde dizayn edilir.

12 Rüzgar türbinlerinin sınıflandırılması Rüzgar türbinlerinin sınıflandırılması  Tarih boyunca çeşitli evrimler geçiren rüzgar makinalarında kullanılan türbinler farklı tiplerdedir:  a) Yatay eksenliler: Dönme ekseni rüzgarın akım çizgilerine paralel olan türbinlerdir (Şekil 4.1a).  c) Yoğunlaştıran yapıdakiler (Şekil 4.1c).

13  b) Dikey eksenliler: Dönme ekseni rüzgarın akım çizgilerine dik olan türbinlerdir. Bunların başlıcaları Darrieus ve Savonius tipinde olanlardır (Şekil 4.1b).  Bunlardan birincisi ilk hız alamaması ikincisi ise veriminin düşük olması en olumsuz yanlarıdır.  Nispeten daha pratik olan yatay eksenli türbinlerden çok kanatlılar düşük devirlerde tek ve birkaç kanatlılar ise yüksek devirlerde çalıştırılmaktadır.

14

15 ESKI BİR RÜZGÂR DEĞİRMENİ YENİ NESİL BİR RÜZGÂR TİRBÜNİ

16 1) rotor blades 2) blade bearing 3) rotor capsule 4) hub 5) main bearing 6) main shaft 7) coupling 8) gear box 9) coupling (high speed) 10) hydraulic unit 11) cooler with fan 12) generator 13) wind vane 14) lightening rod 15) anemometer 16) hydraulic pitch link system 17) nacelle 18) tower

17  Bir rüzgar türbin-jeneratör sistemi kurmadan önce seçilen yörenin rüzgar enerjisi potansiyelinin ve buna ait teorik hesapların yapılması gerekmektedir.

18  Sağlıklı bir hesaplama için; rüzgar hızı ölçümleri, türbin kanat çapı, kanat sayısı, türbinin yerden yüksekliği, kanat ucu hız oranı, ve katılık oranı gibi parametrelerin bilinmesi gerekmektedir.  Rotorsuz durumda rüzgarın akış yönüne dik herhangi bir A alanı içinden birim zamanda taşınan güç şu şekilde verilir:

19  Burada ρ havanın yoğunluğunu, A kanat alanını ve V o ise rüzgar hızını göstermektedir. Bu gücün tamamı rüzgar türbini tarafından faydalı güce dönüştürülemez.  Faydalı rüzgar gücü P T şu şekilde hesaplanmaktadır:.

20   Burada CP, güç faktörü veya verim olup maksimum değeri %59.3 dür.   Bu değere Lanchester Betz limiti denir.   Bu limit değer, rüzgar enerjisi elektrik santrallerinin en fazla %59.3 verime sahip olacaklarını göstermektedir.   Şekil 4.2'de farklı rüzgar türbinleri için kanat uç hız oranı olan λ ' nın (λ = wR/Vo) Cp 'ye göre değişimi verilmiştir

21

22

23 3 Rüzgar enerjisinden faydalanma yolları  Rüzgar enerjisinden genel olarak mekanik enerji üretimi ve elektrik enerjisi üretimi şeklinde yararlanılmaktadır.  Rüzgar enerjisinin şaft gücünden faydalanılarak elde edilen mekanik enerji, su pompalama, tahıl öğütme, kesme, sıkıştırma ve yağ çıkarma alanlarında kullanılmaktadır.

24  Rüzgar enerjili pompalama sistemlerinin elektrik veya dizelli pompalara göre bir çok avantajları vardır.  Rüzgar enerjisi doğada bol miktarda bulunan bedava bir enerji kaynağıdır.  Karmaşık bir yapıya sahip olmadıkları için bakım ve onarım masrafları da yok denecek kadar azdır.

25  Rüzgar enerjili su pompalama sistemlerinde hem düşük hem de yüksek hızlı türbinler kullanılabilir. Çok kanatlı rüzgar türbinleri düşük hızda çalışırlar. Şekil 4.3'de düşük hızlı bir su pompalama sistemi görülmektedir. Bu sistemde genellikle tek hareketli pompa kullanılır. Rüzgar türbini milinden hareket alan bir krank sistemiyle pistonun aşağı yukarı hareketiyle su pompalama işlemi gerçekleşir.

26  Şekil 4.4'de ise yüksek hızlı bir sistem görülmektedir. Başlangıç momentinin düşük olması nedeniyle bu sistemlerde direkt olarak pistonlu pompa kullanılmaz. Yüksek dönme hızına sahip oldukları için ya santrifuj ya da helisel pompa kullanılır.

27  Gerekli su, arzu edilen zamanda ve yeterli miktarda temin edilemediği takdirde, su depolama tesislerinin yapılması gerekmektedir.  Fazla suyun araziden uzaklaştırılması için kurulan rüzgar türbinleri de aynı sisteme dayanmaktadır.  Rüzgar enerjisinin değirmenlerde kullanılması da pompalama ve depolama yoluyla olmaktadır.

28  Rüzgar enerjisinden faydalanarak üretilen elektrik özellikle; enterkonnekte sistemin ulaşamadığı uzak yerleşim merkezlerinde, kırsal alanlarda, ormanlık ve dağlık bölgelerde, adalarda, deniz fenerlerinde, çiftliklerde, yangın kulelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

29  Günümüzde büyük güçlü rüzgar santralleri, elektrik şebekesine bağlı ve birden fazla türbin içeren rüzgar çiftlikleri biçimindedir.  Rüzgar santrallinin ana yapı elemanı rüzgar türbinidir.  Bir rüzgar türbini, çevredeki engellerin rüzgarı kesemeyeceği yükseklikte bir kule ve bunun üzerine yerleştirilmiş bir gövde ve rotordan oluşmaktadır.  Kulenin yüksek olması, ayrıca yeryüzüne yakın rüzgar profilinin yüksek hızdaki kısmını kullanmaya da yarar.  Rüzgarın kinetik enerjisi rotorda mekanik enerjiye çevrilir.

30  Rotor milinin devir hareketi hızlandırılarak, gövdedeki jeneratöre aktarılır.  Elektrik üretim amaçlı modern rüzgar türbinlerinin çoğunluğu yatay eksenli olup rotor kanat sayıları bir ile üç arasında değişmektedir.  Rotor çapları 1–75 m arasındadır. Rüzgar doğrultusuna yönlenmeyi bir rüzgar gülünün kumanda ettiği bir servo mekanizma sağlar.  Aerojeneratörlerin gücü 100 W ile birkaç MW arasında değişir.

31  Danimarka başta olmak üzere Japonya, İspanya ve Amerika markalı türbinler 300, 450, 500, 600, 650, 750 kW güçlerinde sıkça kullanılmaktadır. Yüksek rüzgar gücüne sahip vadilerde 1 MW ile 1.5 MW gücünde türbinler kullanılmaktadır. Normal arazi şartlarında ise hem üretim hem de fiyat açısından 600 kW’lik türbinler tercih edilmektedir. Şekil 4.5'de rüzgar enerjisi dönüşüm sistemi görülmektedir.

32 4 Dünyada ve Türkiye'de rüzgar enerjisi çalışmaları  Rüzgar enerjisinden elektrik elde edilmesinin yaygınlaşmaya başlamasının başlıca nedeni; dönüşüm sistemlerinin ve elektrik enerjisi üretim maliyetlerinin yeni fosil-yakıtlı güç santralleriyle rekabet edebilecek düzeye inmiş olmasıdır.

33  Rüzgar enerjisi sistemlerinin geliştirilmesi üzerindeki araştırmalar; türbin sistemlerinin aerodinamik ve mekanik performanslarının artırılması, dayanıklılıklarının ve yorulma ömürlerinin geliştirilmesi, rüzgar alanlarının modellenmesi ve simule edilmesi ve ayrıca açık denizde kurulması düşünülen türbinler üzerinde yoğunlaşmıştır.

34  Danimarka’nın ilk deniz rüzgar çiftliği uygulaması kıyıdan6 km açıkta kurulmuştur. Her biri 500 kW’dan oluşan bu çiftliğin toplam gücü 5 MW olup yaklaşık 4000 evin elektrik gereksinimini karşılayacak düzeydedir. Bu çiftlikten elde edilen elektrikle 6000 ton kömürün yakılması ve ton CO 2 'in salımı önlenmektedir.

35  Kurulan rüzgar türbini bir yıldan kısa sürede kendi imalatı için harcanan paranın karşılığı olan enerjiyi üretmektedir.  Türbinlerin ömrü ortalama 20 yıl olarak tahmin edilmektedir. Kalan 19 yıllık süre net üretim zamanıdır.  Ayrıca rüzgar çiftliği kurulduktan sonra yapılan işletme ve bakım harcamaları son derece düşüktür.

36  Tablo 4.1’de ekonomiklik açıdan rüzgar enerjisi ve diğer enerji üretim sistemleri karşılaştırılmıştır.

37  Gelişen teknolojiye ve gerçekçi fizibilite çalışmalarına bağlı olarak rüzgardan elde edilen enerjinin maliyeti sürekli düşmektedir.  1980 yılında rüzgardan elde edilen 1 kWh enerjinin maliyeti 30 cent’ken 1991’de bu değer 6 cent’e düşmüştür.

38  Dünya 1998 yılı sonu itibariyle 9839 MW kurulu rüzgar gücüne ulaşmıştır.  Dünyanın en büyük kurulu gücü 6469 MW ile Avrupa’da yer almaktadır. Tablo 4.2‘de ülkelerin kurulu rüzgar gücü ve tesis edilen kapasite değerleri verilmiştir.  Almanya 794 MW artış ile 1998 yılında önde gelmektedir..

39  Bu artış ile ülkenin toplam rüzgar gücü 2875 MW’a çıkmıştır.  Rüzgar santrallerin elektrik üretimi ülkenin en büyük iki kömür santralının üretimine eşittir.  1981’de kilovat başına 2600 dolar olan rüzgar gücü maliyetleri daha büyük türbinler, daha etkin imalat ve montaj sayesinde 1998 yılında kilovat başına 800 dolara düşmüştür

40  Kıbrıs’ın rüzgar enerjisi potansiyeli yeterli ölçümler yapılmadığından dolayı kesin olarak bilinmemektedir.

41  İzmir Çeşmede 55 kW gücünde rüzgar jeneratörü bir turistik tesisde kullanılmaktadır.  1998 yılında Alaçatı' nın Germiyen Köyünde üç rüzgar türbininden oluşan 1.7 MW kapasiteli özel sektöre ait bir rüzgar santralı kurulmuştur.  Tesis edilen 7.2 MW kapasiteli Alaçatı Rüzgar Güç santrali 1998 yılında üretime başlamıştır.  Halen Türkiye’de çeşitli özel sektör yatırımcılarınca geliştirilen ve yakın gelecekte gerçekleşebilecek rüzgar güç santral kapasitesi 700 MW’a ulaşmıştır.

42

43

44 5 RÜZGAR VERİLERİ  Rüzgar enerji santralı kurulması düşünülen sahanın rüzgar potansiyelini belirlemek fizibilite çalışmalarının temelini teşkil etmektedir.  Bu amaçla santral sahasını temin edebilecek, arazi büyüklüğüne topografyasına bağlı olarak bir veya birkaç adet rüzgar gözlem istasyonu kurulmasıdır.

45  Rüzgar gözlem istasyonlarındaki ölçüm direklerinde teorik olarak Tablo l’de verilen noktalarda ilgili parametreler ölçülmektedir.  Rüzgar türbini performansını ve davranışını doğrudan etkileyen değerler veri toplayan mikroişlemcili cihazlarla belirlenmeli ve ölçüm aletleri tek bir direk üzerinde olmalıdır.

46 ÖLÇÜM YÜKSEKLİĞİ(m)ÖLÇÜLEN PARAMETRELER 4 Işınım, Sıcaklık, Basınç 10 Hız 20 Hız, Sıcaklık 30 Hız, Yön, Sıcaklık Tablo l. Ölçüm yüksekliği ve Ölçülen Parametreler.

47  Bilgisayar modelleri kullanarak rüzgar enerjisi potansiyelinin belirlenebilmesi için rüzgar hız ve yön değerleri; l0 menopoz yükseklikte en az bir yıl, 30l yükseklikte ise en az 6 ay olacak şekilde saatlik örnekleme aralığına uygun veri paketi olarak tespit edilmelidir.

48  Ölçüm periyodunun uzatılması ve mümkünse türbin hub yüksekliğinde alınabilecek rüzgar ölçümleri rüzgar potansiyelinin daha sağlıklı belirlenmesini sağlayacaktır.  Elde edilen rüzgar ölçüm sonuçları, yeterli ilişkiye sahip yakın istasyonlarla ve aynı ölçüm noktasından alınan yazın dönem rüzgar ölçüm kayıtlarlıyla karşılaştırılıp değerlendirilmelidir.  Ayrıca rüzgar gözlem istasyonunun l/25000 ölçekli harita üzerinde UTM ve derece cinsinden koordinatları tespit edilmelidir.

49  Rüzgar ölçüm sonuçlarını değerlendirilmesi ile ilk etapta-a frekans dağılım tablosu elde edilir.  Frekans dağılım tablosu yardımıyla rüzgarın sektörlere göre esme sıklığı, hakim rüzgar yönü, ortalama rüzgar hızı, ortalama enerji yoğunluğu ve rüzgar hız verilerinin Weibull dağılımına uygunluğu belirlenmiş olur.

50  Frekans dağılım tablosundan elde edilen Weibul dağılımına uygunluk değeri %5’i geçmemelidir.  Bu değerin, belirtelim limitten fazla olması rüzgar ölçümlerinin doğru yapılmadığını ve rüzgar hıt dağılımının Weibull dağılımına uygun olmadığını gösterir.  Tablo 2’de uygulama örneğine ait frekans dağılım tablosu gösterilmiştir.

51 Tablo 2. Uygulama örneğine Ait Frekans Dağılım Tablosu.

52 YAKIN ÇEVRESEL ENGEL BİLGİLERİ YAKIN ÇEVRESEL ENGEL BİLGİLERİ  Rüzgar gözlem istasyonuna yakın çevresel engeller, ölçülen rüzgar hız ve yön değerlerinin etkilemektedir.  Binalar, ağaçlar gibi yakın çevresel engeller rüzgar hızını ve yönünü kayda değer ölçüde değiştirmekte, engel etrafında türbülansa neden olmakta ve rüzgar verilerinin sağlıklı olmasını engellemektedir.  Bu nedenle rüzgar gözlem istasyonlarının yeri, civarda fazla engel olmayacak şekilde seçilmelidir.

53  Bir nesnenin engel sayılabilmesi için bu nesnenin ölçüm direğine olan uzaklığı, yüksekliğinin 50 katı kadar mesafe içinde olması gerekir.  Daha uzak mesafedeki nesneler engel sınıfına girmez. WA S P bilgisayar programı ile en fazla 50 adet engel tanımlanabilmektedir.  Fakat prensip olarak sayıca 5’ten fazla engel içeren noktalara rüzgar gözlem istasyonu kurmak uygun olmamaktadır.

54  Geçirgenlik ne kadar fazlaysa hız profilinin değişimi ve gölgeleme etkisi de o nispette az olacaktır.  Mevcut engelleri tanımlayabilmek için ilgili parametreler belirlenerek “engel Tanımlama “durumu” düzenlenmelidir.  Uygulama örneği için engel tanımlama formu tablo 3’de verilmiştir.

55  Rüzgar hızındaki azalma engelin geçirgenliğine bağlıdır.  Geçirgenlik (porosity) engelin açık alanının toplam alanına oranı şeklinde tanımlanmakta olup tamamen katı sayılabilen bir bina için 0, yapraklarını dökmüş bir ağaç grubu için 0.5 olarak alınabilir.

56 Engel NoAl (deg)R 1 (n 1 )A 2 (deg)R 2 (m)H (m)D (m)P , , , , , , ,00 Tablo 3 : Uygulama Örneğine Ait Engel Tanımlama Formu

57  Burada; A 1 : engelin ilk köşelerinin kuzey doğrultuyla yaptığı açı (deg). R 1 : engelin ilk köşesinin RGİ’ye olan uzaklığı (m.) A 1 : engelin ikinci köşesinin kuzey doğrultuyla yaptığı açı a(deg). R 2 :.Engelin ikinci köşesinin RGİ’ye olan uzaklığı (m.) H : Engelin yüksekliği,(m.) D : Engelin derinliği (m.) P : Engelin tahmini geçirgenliği. Şeklinde tanımlanmaktadır.

58  Engel tespiti yapılırken a l ve a 2 açılarının kuzey doğrultudan (0 0 ) başlayarak saat ibresi yönünü izlemesine dikkat edilmelidir.  Rüzgar türbinlerinden üretilebilecek enerji miktarını doğruya yakın bir şekilde hesap edebilmek için özellikle hakim rüzgar yönünde en az 500m mesafeye kadar olan engeller net olarak belirlenmelidir.

59  WA S P bilgisayar programı yardımıyla santral sahasının rüzgar atlası elde edildiğinde, türbin hub yüksekliğinde engel etkisinin %40’ı aşmaması gerekmektedir.  Aksi halde, seçilen bölgenin rüzgar enerji santralı kurmak için uygun olmadığını düşünmemiz gerekecektir.  Ayrıca arazi üzerine türbinler yerleştirilirken mevcut engellerden mümkün olduğunca uzak yerler tercih edilmelidir.

60 7 Pürüzlülük Bilgileri ve Topografya  Arazi yüzey pürüzlülüğünün değişmesi yüzey sürtünme karakteristiklerini ve dolayısıyla hız profilini değiştirmektedir.  Bir alanın yüzey pürüzlülüğü, bu alan üzerindeki pürüzlülük elemanlarının boyutları ve alan içindeki dağılımına bağlı olmaktadır.

61  Karasal alanlar için bitki örtüleri, yerleşim yerleri, doğal arazi yapıları tipik pürüzlülük elemanlarıdır.  Bu pürüzlülük elemanları, rüzgar enerjisi potansiyel tipik pürüzlülük elemanlarıdır.  Bu pürüzlülük elemanları,rüzgar enerjisi potansiyel belirleme çalışılmalarında 4 değişik pürüzlülük sınıfıyla tanımların.

62 Bir arazinin pürüzlülüğü Z. (m.) pürüzlülük uzunluğu parametresi ile belirtilir. Pürüzlülük elemanları ile pürüzlülük uzunluğu arasındaki ilişki Latteu tarafından verilmiştir. Bu ilişki; Z 0 = 0.5 A(H.S /AH) Şeklinde tanımlanmaktadır.

63 Burada; Z 0 : Pürüzlülük uzunluğu (m.). H : pürüzlülük elemanının yüksekliği (m.) S : rüzgara karşı gelen dikey kesit alanı(m 2 ) A H : Arazi üzerine dağılmış ortalama yatay kesit alanı( m 2 ) Şeklinde tanımlanmaktadır.

64  Z 0 pürüzlülük uzunluğu 0.000l ile l.0 arasında değişmekte olup yerleşim yerleri için l.0 ve su yüzeyleri için 0.000l olarak alınır.  WA S P bilgisayar programı pürüzlülüğü modellemek için her bir sektöre ait pürüzlülük değişimini dikkate alır. Genelde l2 sektör kullanılır ve arası 0 0 (N), l arası 30 0 (NNE) olacak şekilde düzenlenir..

65  Pürüzlülük değerlerinin kullanılabilmesi için l/25000 ölçekli harita üzerinde toplam l2 sektör için ayrı ayrı pürüzlülük uzunlukları belirlenmeli ve “Pürüzlülük Tanımlama Formu” doldurulmalıdır.  Uygulama örneğine ait pürüzlülük tanımlama formu Tablo 4’de hazırlanmıştır

66 Sektör No Açı (der) Z0 1 X1X1 Z0 20, X2X2 Z0 3 X3X3 Z ,012000, , , ,015000, , , , , , , ,014250, , , ,012500, , , ,034500, , , ,033750, , , ,033750, , , ,035000, , ,034250, , , ,033000, , , ,013250, , ,03 Tablo 4. Pürüzlülük Tanımlama Fonu.

67  Bu çalışmanın sadece harita üzerinde yapılması uygun değildir.  İlgili santral sahasına bizzat gidilip arazi yapısı incelenerek sözü edilen form doldurulmalıdır.  Bölgenin rüzgar atlası oluşturulduğunda pürüzlülük etkisinin (orography) türbin hub yüksekliğinde %50’yi aşmaması gerekmektedir.

68  Türbin hub yüksekliği arttıkça engel ve pürüzlülük etkisi azalır, enerji üretim miktarı artır.  Bu durum uygulama örneğinden elde edilen ve Tablo 5’de verilen l0 m., 30 m. ve 50 m. yüksekliklerine ait rüzgar atlaslarında görülmektedir.

69 Tablo 5. ilgili Yüksekliklerdeki Rüzgar Atlası HT= l0 m.

70

71 H=50 m ÖRNEK Heıght =50.0 m.a.g.l

72 Sayısal haritanın çok dikkatli hazırlanmış olması rüzgar enerji üretim miktarının da doğruya yakın bir değer olarak elde edilmesini sağlar.  Rüzgar Enerji Türbinleri ve Enerji Üretim Miktarının Belirlenmesi   Piyasada çeşitli model ve büyüklükte rüzgar türbinleri bulunmaktadır. yatırımcı amacımı da göz önünde bulundurarak fiyat, teknik özellikler, verim, garanti, hazırda bulunma ve türbin referansları gibi kriterleri dikkate alarak en uygun rüzgar türbinini seçmelidir.

73  Rüzgar enerji santralının net enerji üretiminin belirlenebilmesi amacıyla sahanın rüzgar atlası, rüzgar türbin karakteristikleri ve rüzgar türbinlerinin konumlarına ilişkin veriler birlikte kullanılarak türbinlerin tek tek veya bir arada üretecekleri yıllık enerji miktarları hesaplanır.  Uygulama örneği için NEG-MİCON 750/48 ( 750 Kw) Model rüzgar türbini seçilmiş ve karakteristik değerleri Tablo 6.’da verilmiştir.

74  Tablo 6. Seçilen Rüzgar Türbininin Karakteristik Değerleri.  NEG- Miçon 750/48 (750 kW)  Hub yüksekliği : 55.0 m. A.g.l Cut-in hızı: 3 l/sn  Rotor çapı : 48.2 menopoz Cut-out hızı: 26 m/sn  Hava yoğunluğu : l.225 k3/m 3 HIZ (m/sn)P(kW)CoCo 3.00,00, ,50, ,10,86 6,097,40,76 7,0155,30,90 8,0244,60,83 9,0349,20,76 10,0462,20,69 11,0564,50,61 12,0640,50,54 13,0697,30,47 14,0729,80,42 15,0745,50,37 16,0750,00,33 17,0744,60,30 18,0734,80,27 19,0723,00,25 20,0711,90,23 21,0701,40,22 22,0694,30,20 23,0692,80,19 24,0695,20,18 25,0700,60,17 26,000

75  Seçilen rüzgar türbininin karakteristik değerleri. sahanın rüzgar atlası ile sayısal haritası ve rüzgar türbininin konumları kullanılarak üretilecek enerji miktarı uygulama örneği için WA s P programı ile hesaplanılmış ve sonuçlar Tablo 7’de gösterilmiştir.

76 Tablo 7. Uygulama Örneği İçin Rüzgar Türbininin Enerji Üretim Miktarı

77  Tablo 7’den görüleceği gibi türbin hub yüksekliğinde yakın çevresel engeller ve arazi pürüzlülük etkisi istenilen limitler dahilinde olup seçimi yapılan rüzgar türbini ile yılda GWh enerji üretilecektir.  Ayrıca l0 m. Yükseklikte 6.3 m/sn olan ortalama rüzgar hızı türbin hub yüksekliğinden 8.2 m/sn değerine ulaşmıştın..

78  WA S P bilgisayar programı kullanılarak, sayısal harita üzerinde enerji üretim miktarının yüksek olacağı konumlar renk dağılımından elde edilebilir.  Her bir rüzgar türbininin optimum yeri; arazi yapısı, ulaşım imkanları, hakim rüzgar yönü gibi unsurlar dikkate alınarak bahsedilen renkte dağılımları yardımıyla belirlenebilir


"Rüzgâr Enerjisi ELET 319 Yrd. Doç. Dr. Mustafa İLKAN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları