Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SAF MADDELERİN ÖZELLİKLERİ. SAF MADDE Her noktasında aynı ve değişmeyen bir kimyasal birleşime sahip olan maddeye saf madde denir. Saf maddenin sadece.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SAF MADDELERİN ÖZELLİKLERİ. SAF MADDE Her noktasında aynı ve değişmeyen bir kimyasal birleşime sahip olan maddeye saf madde denir. Saf maddenin sadece."— Sunum transkripti:

1 SAF MADDELERİN ÖZELLİKLERİ

2 SAF MADDE Her noktasında aynı ve değişmeyen bir kimyasal birleşime sahip olan maddeye saf madde denir. Saf maddenin sadece bir tek kimyasal element veya bileşiminden oluşması gerekmez. Değişik kimyasal elementlerden veya bileşimlerden oluşan bir karışım da homojen olduğu sürece saf madde tanımına uyar. Saf maddenin iki veya daha çok fazının bir arada bulunduğu bir karışım da, fazların kimyasal bileşiminde değişiklik olamadığı sürece saf madde kapsamına girer. Saf Madde

3 SAF MADDENİN FAZLARI Faz: Fiziksel olarak belirgin sınırların içinde her noktada aynı olan belirli bir molekül düzenini simgeler. Katı fazında moleküller kendini tekrarlayan üç boyutlu bir düzende yer alırlar. Bir katıdaki moleküller nispeten sabittir. Sıvı fazında moleküllerin arasındaki mesafe katı fazına oranla çok farklı değildir, fakat moleküller artık yerlerinde sabit kalmak yerine serbestçe dönüp konumlarını değiştirebilirler. Gaz fazında moleküller iyice uzaklaşmışlardır ve yapısal olarak bir düzenden söz edilemez. Gaz molekülleri gelişi güzel hareket ederler. Moleküller arası kuvvetler çok küçüktür ve moleküller arasındaki etkileşim sadece çarpışma ile gerçekleşir. Katı SıvıGaz

4 SAF MADDELERİN FAZ DEĞİŞİMİ İŞLEMLERİ Saf maddenin iki fazının bir arada dengede bulunduğu birçok uygulama vardır. Su bir kazanda veya buharlı güç santralinin yoğuşturucusunda sıvı buhar karışımı olarak bulunur. Sıkıştırılmış Sıvı ve Doymuş Sıvı İçinde 20 °C sıcaklık ve 1 atm basıçta su bulunan bir piston-silindir düzeneği düşünelim. Bu koşullarda su sıvı fazdadır ve sıkıştırılmış sıvı veya soğutulmuş sıvı diye adlandırılır. Bu durumda su buharlaşma aşamasında değildir. (DURUM 1) Suyun ısıtılması sürdürülürse sıcaklıktaki artış, sıcaklık 100 °C olana kadar sürecektir. Bu noktada su hala sıvıdır, fakat bu noktadan sonra en ufak bir ısı geçişi bile sıvının buhara dönüşmesine yol açacaktır. Buharlaşma başlangıcı olan bu hal, doymuş sıvı hali olarak bilinir. (DURUM 2)

5 Doymuş Buhar ve Kızgın Buhar Buharlaşmanın başlamasıyla beraber, sıvının tümü buhara dönüşene kadar sıcaklıktaki artış duracaktır. Bir başka deyişle, faz değişimini içeren hal değişiminin tamamı süresince sabit basınç olduğu sürece sıcaklık sabit kalacaktır. Yoğuşmanın sınırında olan buhara doymuş buhar denir. Doymuş buhar ile doymuş sıvı arasında bulunan durum doymuş sıvı-buhar karışımı olarak adlandırılır. Yoğuşma sınırında olmayan buhara kızgın buhar denir. Sabit basınçta suyun ısıtılmasının T-v diyagramı

6 Doyma Sıcaklığı ve Doyma Basıncı Verilen bir basınçta saf maddenin faz değişimlerine başladığı sıcaklık doyma sıcaklığı T doyma olarak bilinir. Benzer biçimde, verilen bir sıcaklıkta saf maddenin faz değişimlerine başladığı basınç ise doyma basıncı P doyma olarak tanımlanır. Farklı bir ifade ile: P doyma verilen bir sıcaklıkta kaynamaya başladığı basınç T doyma verilen bir basınçta kaynamaya başladığı sıcaklık Örnek: Su için; kPa basınçta suyun doyma sıcaklığı Tdoyma= °C – 100 °C aralığındadır. Tersine 100 °C sıcaklıktaki doyma basıncı da kPa olur. Eğer su üzerindeki basınç 500 kPa olsaydı, su 100 °C yerine °C de kaynayacaktı.

7 Faz değişimi süresi boyunca alınan veya verilen enerji miktarı gizli ısı olarak adlandırılır. Daha belirgin bir ifadeyle erime süresinde emilen enerjini miktarına gizli füzyon ısısı denir ve donma süresince ortama verilen enerjiye eşittir. Benzer şekilde buharlaşma süresince çekilen enerjiye gizli buharlaşma ısısı denir ve yoğunlaşma sırasında açığa çıkan enerjiye eşittir. Su için sıvı-buhar doyma eğrisi.

8 Özellik Diyagramları T-v Diyagramı Kritik nokta: Doymuş sıvı ile doymuş buharın aynı olduğu noktaya denir.

9 P-v Diyagramı Saf maddenin P-V diyagramının genel görünüşü T-V diyagramına benzerdir, fakat bu diyagramda sabit sıcaklık eğrileri (T = sabit) aşağı doğru eğim gösterir.

10 Diyagramların Katı Fazını Kapsayacak Şekilde Genişletilmesi Donarken hacmi küçülen bir maddenin P-v diyagramı Donarken genişleyen (su gibi) bir maddenin P-v diyagramı Maddelerin çoğu katılaşma (donma) sırasında hacimsel olarak küçülürler. Su örneğinde ise bazı maddelerin donma sırasında hacmi genişler.

11 P-T Diyagramı Saf Maddelerin P-T Diyagramı Katı fazından doğrudan buhar fazına geçiş süblimasyon olarak adlandırılır. Üçlü Nokta

12 P-v-T Yüzeyi Donarken genişlemeyen sıvılar için Donarken genişleyen sıvılar için

13 ÖZELLİK TABLOLARI Birçok madde için termodinamik özellikler arasındaki ilişkiler basit denklemlerle ifade edilemeyecek kadar karmaşıktır. Bu nedenle özellikler genelde tablolar aracılığıyla verilir. Tabloların kullanımı işlem kolaylığı sağlar. Basınç P kPa Doyma Sıcaklığı, T doy  C Özgül Hacim, m 3 /kg İç Enerji, kJ/kg Entalpi, kJ/kg Entropi, kJ/kg  K Doymuş sıvı v f Doymuş buhar v g Doymuş sıvı u f Buhar u fg Doymuş buhar u g Doymuş sıvı h f Buhar, h fg Doymuş Buhar h g Doymuş Sıvı s f Buhar s fg Doymuş Buhar s g ۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ 22, , Doymuş Su Basınç Tablosu Örnek:

14 Entalpi – Bir Karma Özellik Bir sistemin iç enerjisiyle, basınç ile hacmin çarpımının toplamına “entalpi” denmektedir. H=U+P.V (kj/kg) bağıntısıyla ifade edilir. Birim kütle için h=u+P.v (kj) dir. Doymuş Sıvı ve Doymuş Buhar Halleri (Buharlaşma gizli ısısı): Verilen bir basınç veya sıcaklıkta doymuş sıvının birim kütlesini buharlaştırmak için gereken enerji. Sıcaklık ve basınç arttıkça azalır ve kritik noktada sıfır olur.

15

16 Doymuş Sıvı-Buhar Karışımı Buharlaşma sırasında maddenin bir bölümü sıvı fazında, bir bölümü ise buhar fazındadır. Diğer bir ifadeyle madde doymuş sıvı ile doymuş buharın bir karışımdır. Bu karışımın özelliklerini düzgün bir şekilde belirlemek için karışımdaki sıvı ve buhar fazlarının oranını bilmek gerekir. Bunun için kuruluk derecesi (x) adında bir ifade tanımlanır. Kuruluk derecesinin sadece doymuş karışımlar için anlamı ve önemi vardır. Sıkıştırılmış sıvı ve kızgın buhar bölgesinde bir anlam taşımaz. İki fazlı bir sistem uygunluk için homojen bir karışım gibi davranabilir.

17 Doymuş sıvı halindeki bir sistemin kuruluk derecesi 0 (veya yüzde 0), doymuş buhar halindeki bir sistemin kuruluk derecesi ise 1 ( veya yüzde 100)’dür. Kuruluk derecesi P-v ve T-v diyagramlarında yatay uzunluklarında yatay uzunluklarla orantılıdır. Benzer şekilde; Bütün bağıntıların yazım şekilleri aynıdır ve kısaca özetlenirse; Burada y simgesi v, u veya h’ın yerini almaktadır.

18

19 Kızgın Buhar Doymuş buhar eğrisinin sağındaki bölgede ve kritik noktasal sıcaklığın üzerindeki sıcaklıkta madde kızgın buhardır. Kızgın buhar bölgesi tek fazlı (sadece buhar fazı) bir bölge olduğundan, sıcaklık ve basınç artık birbirlerine bağlı değillerdir. Kızgın Buharın Sınırları Düşük basınçlar (verilen bir sıcaklık T’de P ˂ P doyma ) Yüksek sıcaklıklar (verilen bir basınç P’de T ˃ T doyma ) Yüksek özgül hacimler ( verilen bir sıcaklık T veya basınç P’de V ˃ V g ) Yüksek iç enerjiler ( verilen bir sıcaklık T veya basınç P’de u ˃ u g ) Yüksek entalpiler( verilen bir sıcaklık T veya basınç P’de h ˃ h g )

20

21

22 Sıkıştırılmış Sıvı Yüksek basınçlar (verilen bir sıcaklık T’de P ˃ P doyma ) Düşük sıcaklıklar (verilen bir basınç P’de T ˂ T doyma ) Düşük özgül hacimler ( verilen bir sıcaklık T veya basınç P’de V ˂ V f ) Düşük iç enerjiler ( verilen bir sıcaklık T veya basınç P’de u ˂ u f ) Düşük entalpiler( verilen bir sıcaklık T veya basınç P’de h ˂ h f )

23

24 MÜKEMMEL GAZ HAL DENKLEMİ Bir maddenin basıncı, sıcaklığı ve özgül hacmi arasındaki ilişkiyi veren her hangi bir bağıntıya durum denklemi adı verilir. Mükemmel gaz denklemi belirli sınırlar içinde gazların P-v-T ilişkisini oldukça hassas bir biçimde verir. İdeal bir gaz için durum denklemi Boyle-Mariotte yasası ve Charles-Gay Lussac kanunları kullanılarak bulunur. =˃ PV = RT Mol kütlesi M, gram olarak maddenin bir molünün kütlesidir. Gram-mol veya gmol olarakta bilinir. P: Mutlak basınç, T: Mutlak sıcaklık, V: Özgül hacim R u : Evrensel gaz sabiti, M: Gazın mol kütlesi Mükemmel gazın iki farklı haldeki özelikleri arasındaki ilişki : PV = mRT Mükemmel gaz aslında PV = RT denklemini sağlayan sanal bir maddedir. R u sabitinin değeri bütün maddeler için aynıdır. R u = kJ/kmol.K kPa.m 3 /kmol.K bar.m 3 /kmol.K Btu/lbmol.R psia.ft 3 /lbmol.R

25

26 SIKIŞTIRABİLME ÇARPANI – MÜKEMMEL GAZ DAVRANIŞINDAN SAPMANIN BİR ÖLÇÜSÜ Mükemmel gaz denklemi basit ve kullanışlıdır. Fakat şekilde de görüleceği gibi gazlar kritik nokta ve doyma eğrisi yakınlarında mükemmel gaz davranışından önemli ölçüde uzaklaşırlar. Verilen bir sıcaklık ve basınçta mükemmel gaz davranışından sapma sıkıştırabilme çarpanı Z adı verilen bir parametre kullanılarak giderilebilir. Pv = ZRT Aynı zamanda: V mükemmel = RT/p Z, 1 değerinden ne kadar uzaklaşırsa mükemmel gaz davranışından sapma da o kadar büyük olur.

27 Gazlar verilen bir basınç veya sıcaklıkta birbirinden farklı davranabilirler, fakat kritik sıcaklık ve basınçlarına göre indirgenmiş sıcaklık ve basınçlarda, basınçları birbirlerine benzer. İndirgenmiş ifadeler: P R : İndirgenmiş basınç, T R : İndirgenmiş sıcaklık

28 DİĞER HAL DENKLEMLERİ Mükemmel gaz hal denklemi basit olmakla birlikte kullanım alanı sınırlıdır. Maddelerin p-v-T ilişkilerini daha geniş sınırlar içinde herhangi bir kısıtlama olmadan ifade eden hal denklemlerine gerek duyulur. Van der Waals Hal Denklemi Beattie-Bridgeman Hal Denklemi Benedict-Webb-Rubin Hal Denklemi Etki Katsayılı Hal Denklemi Bir maddenin hal denklemi seri toplamı ifade edilebilir.

29


"SAF MADDELERİN ÖZELLİKLERİ. SAF MADDE Her noktasında aynı ve değişmeyen bir kimyasal birleşime sahip olan maddeye saf madde denir. Saf maddenin sadece." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları