Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İletişim 2 Kötü haberi verme ve aile görüşmesi Bernarda Logar Zakrajšek, Klinik Psikolog. Uluslararası Eğitim Uzmanı Technical Assistance for Alignment.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İletişim 2 Kötü haberi verme ve aile görüşmesi Bernarda Logar Zakrajšek, Klinik Psikolog. Uluslararası Eğitim Uzmanı Technical Assistance for Alignment."— Sunum transkripti:

1 İletişim 2 Kötü haberi verme ve aile görüşmesi Bernarda Logar Zakrajšek, Klinik Psikolog. Uluslararası Eğitim Uzmanı Technical Assistance for Alignment in Organ Donation- EuropeAid/131052/D/SER/TR

2 İçerik Kötü haberleri verme Kötü haberleri vermek için öneriler: – kim, – ne zaman, – nerede, – nasıl – Özel konular: Duygulara karşılık vermek Beyin ölümü nasıl açıklanır Organ bağış isteği Organ bağış isteği için öneriler: – kim, – ne zaman, – nerede, – nasıl – Özel konular: Rıza Faktörü SSS 2

3 Ortak Varsayımlar 1.İletişim için bir hissiniz var ya da yok. 2.Doktorlar hasta yakınlarını dinlemek için değil, hastayı tedavi etmek için buradalar. 3.Organ bağışı isteği zaten stresli olan aile için ekstra bir yüktür. 3

4 Kötü haberler İçeriği çok farklı olabilir «Any information which adversely and seriously affects an individual view of his future Kişinin geleceğine bakışını ciddi ve olumsuz şekilde etkileyen her bilgi» (Buckman, 1992). Sağlık bakım ortamlarında: – Potansiyel ya da teyit edilen hastalık kronik, ciddi ölümcül, majör yaralanma, ölüm 4

5 Kriz durumu 1.Kötü haberler bireyde kriz durumuna yol açar (aile, grup) 2.Kriz durumu bireyin fonksiyonlarını etkiler : 1.Fiziksel düzeyde 2.Psikolojik düzeyde 3.Sosyal düzeyde 3.Kriz ortamında işleyen: – Biliş / düşünce: az rasyonel – Duygular: yoğun duygular, farklı duygular, belirsizlik olasılığı (yüksek düzeyde), duygular dalgalı olabilir – Davranış: daha az organize edilir 5

6 Kötü haberleri verme etkisi 1.Kötü haber farklı şekillerde verilebilir 2.Kötü haberler uygunsuz bir şekilde verilir ise aşağıdaki durumlar ortaya çıkabilir: 1.iletişim sırasında yanlış anlama 2.Uzun süreli veya karmaşık keder 3.Organ bağışı talebinin red edilmesi 6

7 ÖNERİLER 1.Her yıl kötü haberleri verme üzerine yayınlanan bir çok makale vardır. 2.Günlük uygulamada bilgiye ihtiyaç ;özellikle onkoloji ve terminal / palyatif bakımda 7

8 Kaynaklar: Fallowfield L., Jenkins V. Communicating sad, bad and difficult news in medicine. Lancet, 2004; 363: Breaking bad news. Regional Guidelines. 2003; Department of Health, Social services and Public Safety. Available at: Girgis A, Sanson-Fisher RW. Breaking bad news 1: Current best Advice for clinicians. Behavioral Med, 1998; 24 (2): Vandekieft MD. Breaking bad news. Am Fam Phy, 2001; 12: Faulkner A. When the news is bad. Cheltenham: Staley Thornes (Publishers)Ltd; Parkes CM. Bereavement in adult life. BMJ, 1998; 316: McLauchlan CA. Handling distressed relatives and breaking bad news. BMJ 1990; 301: Baile FB, Buckman R, Lenzi R, Glober G, Beale EA, Kudelka AP. SPIKES – a six step protocol for delivering bad news: Application to the patient with cancer. Oncologist, 2000; 5 (4): Faulkner A. Communication with patients, families, and other professionals. BMJ, 1998; 316: Sheldon F. Bereavement. BMJ, 1998; 316: Wright B. Sudden death. London: Churchill Livingstone,

9 KİM? 1.Hastayı tedavi eden (kıdemli) doktor. 2.Bazı ülkelerde, doktora deneyimli bir hemşire eşlik ediyor. 3.Kötü haber verme konusunda düzenli eğitimler gerekli. 9

10 KİM? 1.KHV karmaşık, zor ve stresli bir görevdir. Kötü haber taşıyıcısının endişeli olması doğaldır. 2.Acele etmeyin ve kendinizi hazırlayın. 3.Hastaları tıbbi öykü ve test sonuçları ile araştırın. 4.Ne söylemek istediğinizin provasını yapın(!) 10

11 NEREDE? 1.Ortamı hazırlayın ve mahremiyet ayarlayın 2.Kötü haberler bekleme salonunda, koridorda, hastanın yanında verilmemelidir. 3.Yakınların odası kötü haberleri vermek için uygundur: – Uygun mobilya/dekorasyon – Akrabalar için yeterli sandalye sayısı – pencere – lavabo – Selpak, mendil – Çay, su 4.Kesintileri önleyin ve telefon, çağrı cihazı vb. kapatın. 11

12 Ne zaman? 1.Tanımı yapılır yapılmaz en kısa sürede 2.Beyin Ölümü: farklı ülkelerde farklı protokoller - Testlerin ilk kümesinden sonra - Testlerin ikinci kümesinden sorna 12

13 NASIL? 1.Hastanın doğru yakınları ile konuştuğunuzu teyit edin ve kimi olduklarını öğrenin. 2.Yakınların odasına davet edin. 3.Uygun oturma düzenini etkinleştirin, en yakın akrabasını sizin yanınıza oturmalı ama yine gerekirse konumunu değiştirmek için bir fırsat olmalıdır. 4.Kendinizi tanıtın. 5.Oturun. 13

14 NASIL? 1.Şimdiye kadar durumun anlaşılmasını değerlendirin: – Yakınları prognoz hakkında farkında olabilirler yada olmayabilirler. – Anlaşılmazlıkları kısaca düzeltin (gerekir ise). 2.Bir uyarı verin: – „Korkarım kötü haberlerim var“…. – ‘’Maalesef hastanın durumu son birkaç saat içerisinde ciddi olarak değişti “… 14

15 NASIL? 1.Dürüst ve net bilgi verin 2.Basit bir dil kullanın. 3.Teknik terim kullanmamaya çalışın. 4.Durumu yumuşatıcı ifadelerden kaçının (vefat etti, bizi terk etti vb.) 5.Öldü ya da ölüm kelimeleri kullanın- gerçeklik ile başa çıkmak için önemlidir. 6.Örneğin, Babanızın tedavisi bir kaç gündür gelişme göstermiyor. Bazı ek testleri yaptık. Maalesef babanızın öldüğünü söylemem gerekiyor’’ 15

16 NASIL? 1.Yakınları bilgiye alışsınlar diye sessizliğe izin verin. 2.Çeşitli duygusal tepkilere ve reaksiyonlara hazır olun. 3.Yakınları duygularını ifade etmeye teşvik edin, izin verin. 16

17 DUYGULAR 1.«Üzüntü, öfke, korku, inkar, kaygı, güvensizlik, suçluluk, yoksunluk» 2.İfade edilen duyguları yargılamadan kabul edin. 3.Kederli süreci başlatmak için yakınların duygularını ifade etmesi için zaman ve fırsat verin. 4.Sağlık Uzmanları duyguları atlamak için zaman vermiyor ise ve bilgi vermeye devam ediyorsa sonra da odayı terk etmeye çalışıyorsa, onlar hasta yakınlarına karşı saygısızlık edip konuşmadan çekilmiş olurlar. 17

18 DUYGULARA YANIT 1.Empati gösterin 2.Dokunma, güven ve sempati iletmek için kullanılabilir. 3.‘ ’Sizi anlıyorum/Nasıl hissettiğnizi biliyorum’’ gibi ifadelerden uzak durmaya çalışın- bilmiyorsunuz çünkü, ne kadar tecrübeniz varsa bile. 4.Basmakalıp ‘’ güçlü olmalısınız, bir oğlunuz daha var’’ gibi cümleler söylememeye çalışın. 18

19 YANSITAN DUYGULAR 1.Etkili teknikler 2.AŞAMALAR : – İfade edilen duyguları gözlemleyin – Duyguları adlandırın – Doğru yoğunluğu adlandırın – Duygular ifade edildikten kısa süre sonra yansıtın – Soru formu kullanabilirsiniz. 3.Örnekler: – «Bu durum sizi çok üzdü» – «Doğruluğundan şüphe ediyorsunuz?» – «Bu durumda çaresiz hissediyorsunuz?» – «Bu sizin için çok zor olmalı» 19

20 Sözsüz iletişim 1.Aktif dinleyin 2.Dikkat edin 3.Göz teması kurun 4.Akraba ile yüzleşin 5.O konuştuğunda sözünü kesmeyin 6.Kafa sallayın 7.Eğer uygunsa dokunun (kültür, bireysel farklılıkları) 8.Konuşmak ve dinlenmek için zamanım var izlenimi verin 9. Aşağıdakileri yapmamaya çalışın: – Not yazmayın – Tıbbı makaleler okumayın – Başka bir yere bakmayın 20

21 DAHA FAZLA BİLGİ Genellikle duyguları sakinleştikten sonra, 1.Basit bir dil kullanın. 2.Yakınlarına saygı gösterin. 3.Eğer gerekirse tekrarlayın. 4.Resimler zor terimleri ( beyin ölümü) anlamaya yardımcı olabilir. 5.Cesaretlendirici sorular sorun. 21

22 Nasıl sonuçlandırması gerek? -Ölümden sonra bedeni görmesini teklif edin. -Vedalaşmaya teşvik edin (mahremiyet) -Bir sonraki prosedürleri açıklayın -Yazılı bilgi verin (süreçte önümüzdeki aşamalar, cenaze düzenlemeler) 22

23 ÇIKMAZI? «ÖLÜM» vs «BEYİN ÖLÜMÜ» Düz tavsiyeler yok. Düz önerilerin olmadığı yönergeler karışıklığı önlemek için «ölüm» kelimesini kullanıyor. Fakat ölümün nasıl oluştuğunu ve tanımının nasıl yapıldığını açıklamak çok önemlidir. 23

24 ÇOCUKLAR -Onları ‘’korumak’’ niyeti ile göz ardı edilmemelidir -Çocuklarla nasıl konuşulması gerektiği hakkında öneriler var. Açıklamalar net ve anlaşılır olmalıdır, ve onların bilişsel gelişim düzeyine uyarlanmış yanlış yönlendirme olmamalıdır ( uykuya daldı, bizi bıraktı...) -Literatür (kitaplar, öyküler,…) ölümü anlamaya yardımcı olan ve yas süreci mevcut olan. 24

25 Organ bağışı isteği 25

26 TÜRKİYE 1.Bağış oranı (2012): 4,2 pmp 2.Kamuoyu(Eurobarometer, 2009) Ölümünden sonra organlarını bağışlamaya istekliler % 32?(AB=%55) %36 yakını, eğer sorulursa ailelerin organlarını bağışlamasını kabul ediyor (AB=%53) Ret Nedenleri: – Din: %29 – İnsan vücudunda manipülasyon yapılması korkusu: %27 – Bilmiyorum: %23 – Sistemde güvensizlik (sağlık, yasal, genel): %15 26

27 Ortak varsayımlar Organ bağışı isteği: En uygunsuz zamanda en stresli oldukları zamanda aileye sorulan en zor sorudur. 27

28 Çalışmalar 1.Literatürde yayınlanmış çok sayıda çalışma 2.Rıza ile ilgili farklı faktörleri keşfedin: 1. donor hakkında 2. yakınlar hakkında 3. Ayarlar hakkında 4. Aile görüşmesi yapan insanlar hakkında 5. İletişim (kendisi) hakkında 3.AYRICA: Son yıllarda, araştırmada sık yapılan bazı uygulamalar da itiraz gördü 28

29 En temel araştırmalar ve yazılar Burroughs, T.E., Hong, B.A., Kappel, D.F., Freedman, B.K. (1998). The stability of family decision to consent or refuse organ donation: would you do it again? Psychosomatic Medicine, 60, Radecki, C.M, Jaccard, J. (1997). Psychological aspects of organ donation: A critical review and synthesis of individual and next-of-kin donation decisions, Health Psychology, 16 (2), Gortmaker SL, Beasley CL, Sheehy E. et al. Improving the request process to increase family consent for organ donation. J Transpl Coord.1998;8: DeJong W, Franz HG, Wolfe SM. et al. Requesting organ donation: an interview study of donor and nondonor families. Am J Crit Care.1998;7: Martínez, J.M., López, J.S., Martín, A., Martín, M.J., Scandroglio, B., & Martín, J.M. (2001). Organ donation and familiy decisiontaking within the Spanish donation system. Social Science, & Medicine, 53, Rodrigue, J.R., Cornell, D.L., Howard, R.J. (2006). Organ Donation Decision: Comparison of Donor and Nondonor Families. Am J Transpl, 6 (1): Siminoff LA, Gordon N, Hewlett J, Arnold RM. Factors influencing families' consent for donation of solid organs for transplantation. JAMA 2001; 286: 71–77. Morgan SE, Miller JK. (2002). Beyond the organ donor card: the effect of knowledge, attitudes, and values on willingness to communicate about organ donation to family members. Health Communication. 14(1): Beyond the organ donor card: the effect of knowledge, attitudes, and values on willingness to communicate about organ donation to family members. Simpkin A.L., Robertson L.C., Barber V.S., Young J.D. (2009). Modifiable factors influencing relatives' decision to offer organ donation: Systematic review. BMJ, 338 (7702): Modifiable factors influencing relatives' decision to offer organ donation: Systematic review. Caballero F, Puig M, Leal J, Huayhualla C, Manzano A, Ris J, Benito S. (2012): Family interview guide for requesting organ donation for transplantation and evaluation using the Appraisal of Guidelines Research and Evaluation (AGREE II) instrument. Organs Tissues & Cells: 15, 3: Organs Tissues & Cells: 15, 3: 163 Rodrigue, J.R., Cornell, D.L., Howard, R.J. (2008). The Instability of Organ Donation Decisions by Next-of-Kin and Factors that Predict It. Am J Transplant. 8 (12): 2661–2667.The Instability of Organ Donation Decisions by Next-of-Kin and Factors that Predict It 29

30 Organ Bağışı Rızası Faktörler Simpkin, AL. (2009): Modifiable factors influencing relatives’ decision to offer organ donation: systematic review. BMJ; 339; b991 1.Çalışmaların sistematik bir incelemesi yapıldı yılına kadar yayınlanmış 20 çalışma analiz edildi 3.Aile röportajında değiştirilebilir faktörlere odaklanılması 30

31 Organ Bağışı Rızası Faktörler 1.Görüşme için uygun yer - akrabanın odası (mahremiyet) 2.Ölümünden önce etkili tedavi algılaması 3.Beyin Ölümünü anlaşılması 4.Organ bağışı isteğinin ölüm bilgilerinden ayırılması. 5.Organ bağışı Nakil Koordinatörü ve YB Uzmanı ile beraber sorulmalı 6.Organ bağışı ve organ nakli hakkında yeterli ve açıklayıcı bilgi 7.Karar vermek için yeterli zaman 31

32 Organ Bağışı Rızası Faktörler:Dönor 1.Organ bağışı ile ilgili istekler: en tahmin edilebilir (Martinez et al, 2001; Burroughs et al, 1998; Siminoff et all, 2001; DeJong et al, 1998; Pearson et al, 1995) İstekler bilinmiyor ise akrabaların kararı daha bağlamsal ve kişilerarası faktörler tarafından etkilenmektedir 3. Demografik değişkenler: (Siminoff et al, 2001; Siminoff et al, 2007) – Erkek hastalar – Genç hastalar – Beyaz hastalar 32

33 Organ Bağışı Rızası Faktörler:Akrabalar Rızayı artıran ihtimallar (Burroughs et al, 1998; Siminoff et al, 2001; Radecki et al, 1997; Martinez et al, 2001) – Ölümün kabulü – Bilgi – Organ naklinin güvenilir ve başarılı prosedürüne inanılması – Organ alan bir tanıdığı var ise – Alturism – Kaybın /ailenin tıbbi ve kişisel ilgi görmesi – Tıp merkezi ile aşinalık 33

34 Organ Bağışı Rızası Faktörler:Akrabalar Reddi artıran ihtimallar: ( Siminoff et all, 2001; Burroughs et al, 1998; DeJong et al, 1998; Gortmaker et al, 1998; Martinez et al, 2001, Rodrigue et al, 2006) – Ölenin isteğinin bilinmemesi – Düşük eğitim ve sosyo-ekonomik statü – Etnik gruplar – Bilgi eksikliği – Sisteme ve ekibe güvensizlik – Soru ile şaşırılmış görünüm – Acele etmiş ve baskı görmüş duygusu – Aile içinde anlaşmazlık 34

35 Organ Bağışı Rızası Faktörler:Sağlık Personeli Sağlık personelinin davranışı (Siminoff et al, 2013; Siminoff et all, 2001; Burroughs et al, 1998; DeJong et al, 1998; Gortmaker et al, 1998; Martinez et al, 2001) – Ailelere devamlı bilgi vermesi – Duyarlı ve destekleyici bir şekilde akrabalar ile görüşmesi – Sağlıkçının organ bağışını konuşurken rahatlığı (tutkulu, becerilerine ve kendine güvenen, diğer sağlık personeli ile işbirliği) – Özel alanı kullanması – Baskı yapmaması – Bağış öncesi ve sonrası vedalaşmak için zaman verilmesi 35

36 Öneriler ve Yönergeler Avrupa Konseyi: 73.html (İspanyol modeli önerileri)http://www.edqm.eu/en/organ-transplantation-reports- 73.html İstanbul Beyanı: ew=article&id=243:good-practice-guidelines-in-the-process-of-organ- donation&catid=50:articles-relevant-to-the-declaration&Itemid=67 ew=article&id=243:good-practice-guidelines-in-the-process-of-organ- donation&catid=50:articles-relevant-to-the-declaration&Itemid=67 İngiltere: transplantation-improving-donor-identification-and-consent-rates-for- deceased-cg135http://publications.nice.org.uk/organ-donation-for- transplantation-improving-donor-identification-and-consent-rates-for- deceased-cg135 Avustralya ( kısım 4): or%20Organ%20&%20Tissue%20Donation.pdf or%20Organ%20&%20Tissue%20Donation.pdf 36

37 KİM? 1.Nakil koordinatörü Farklı uygulamalar: – Yalnız – başka koordinatör, hemşire, doktor ile birlikte – YBÜ doktoru ile (işbirlikçi yaklaşım) 2. İletişim becerileri konusunda devamlı eğitim almalı 37

38 NE ZAMAN? 1.Akrabalar tarafından ölümün anlaşılması ve kabulu golduktan sonra 2. Gündüz (sabah, gün ışığında) 38

39 NEREDE? 1.Özel oda (Yakınların odası) 2.Dönorden uzak olmayan 3.Gizlilik 4.Uygun donanımlı 39

40 KİME? 1.Karar verirken önemli olan tüm kişiler mevcut olmalıdır. Araştırmalar : küçük gruplar rızaya daha yatkınlık gösteriyor 2. Donör ile en yakın ilişkileri olan veya gruba liderlik eden etkili insanları belirlemeye çalışın 3. Kimse ile iletişimi kaybetmeyin. Grup görüşme süresince ayrılmamalıdır. 40

41 NASIL ? 1.Kendinizi hazırlayın, doğaçlama yapmayın 2.Aile ve dönor hakkında gereken tüm bilgileri alın 3.Aile ile iyi bir iletişim kurun -Şeffaflık -Empati -Duygusal Destek 41

42 NASIL ? 1.Kendinizi tanıtın 2.Akrabanın ölümü için başsağlığı sunun 3.Ölümü ile ilgili herhangi bir sorunun hala olup olmadığını kontrol edin 42

43 Organ bağışı isteği 1.Açık, düz ve direk sorun 2.Organ bağışına ilişkin ölünün (isim) görüşü ne olabilirdi/olurdu? 3.Organ bağışı: – Bir seçenek – Bir hak – Başkalarına yardım etme imkanı olarak sunmalıdır. 43

44 Organ bağışı isteği 1.Baskı yapmayın, acele etmeyin 2.Duruşları pozitif ise - genellikle derhal ve belirli kısıtlamalar olmadan veriliyor. 3.Gerekli bilgileri sunun 4.Sorularını net cevaplayın 5.Özel görüşmek için zaman verin 44

45 İletişim Teknikleri – Açık Sorular, – Aktif Dinleme – Müdahale olmadan konuşamaya izin verin – Başka sözcüklerle anlatmak – Duygularının yansıtılması – Sessizliğe saygı duyulması – Kararlara saygı duyulması 45

46 Sıkça sorulan sorular Hangi organlar alınabilir? Organın çıkarılması nasıl oluyor? Vücutta hangi izler kalıyor? Organları kim alacak? Ölen ile ne zaman ve nerede vedalaşılabilir? 46

47 Diğer Konular Takip edilecek diğer prosedürler Tahsis kuralları Alıcıların faydaları ve riskleri Transplantasyonun genel sonuçları Kan örneği ihtiyacı ve virüs sonuçlarının olumlu çıkması Hastanın tıbbi nedenlerden dolayı donör için uygun olmayacağı olasılığı 47

48 Yakınlarının cevapları Her cevaba saygı duyulmalıdır – Rıza: İçten teşekkür edin. – Red: -Nedeni sorun – analiz edilebilir -İçten teşekkür edin 48

49 Takip Aile ile rızası farklı uygulamalar, – Teşekkür mektubu (2-4 hafta sonra) – Ayrı bir zarf içinde alıcıya ilişkin bilgiler (anonim, yaş, cinsiyet, bekleme listesi, zaman, genel sonuç) – Destek grupları, takip ziyaretleri... 49

50 Özel Temalar: Sizin tepkileriniz 1.Kötü haberleri verme ve aile görüşmeleri çok zor görevlerdir. 2.Personelin genel tepkileri: üzüntü, öfke, suçluluk 3.Bazı özel durumlar ile belirlenmesi 4.“Burn out” sendormu yaşamamak için kendinizi koruyun! – Çalışanlarla vaka görüşmeleri? – Sport? – Stresten kurtulma teknikleri? – Bilgi alma? 50

51 SONUÇLAR 51

52 CONCLUSIONS Kötü haberleri verme ve aile görüşmeleri çok zor ve üzücü görevlerdir. Ama hastanın tedavisinin son aşaması olarak asla düzgün yapılmamış olarak bırakılmamalıdır. İletişim becerileri öğrenilebilir. 52

53 SONUÇLAR Organ bağışı isteğinde verimli olmak sadece onay alınması değildir. Bu ailenin dinamikleri ile uğraşılması ve kararlarına saygı gösterilmesini de içerir. Aile görüşmesi boyunca tüm faktörleri kontrol edemezsiniz. Ama yaklaşımınızı kontrol edebilirsiniz. Ve aileyi en çok etkileyen budur. Bunu hatırlarlar. 53


"İletişim 2 Kötü haberi verme ve aile görüşmesi Bernarda Logar Zakrajšek, Klinik Psikolog. Uluslararası Eğitim Uzmanı Technical Assistance for Alignment." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları