Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ARAŞTIRMA İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Dr. Pınar Okyay.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ARAŞTIRMA İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Dr. Pınar Okyay."— Sunum transkripti:

1 ARAŞTIRMA İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Dr. Pınar Okyay

2 EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMA TİPLERİ I.GÖZLEME DAYALI ARAŞTIRMALAR i.Tanımlayıcı ii.Analitik II. DENEYSEL ARAŞTIRMALAR

3 GÖZLEME DAYALI ARAŞTIRMALAR A. Tanımlayıcı Araştırmalar B. Analitik araştırmalar

4 GÖZLEME DAYALI ARAŞTIRMALAR A. Tanımlayıcı  Bir grup hasta  İlginç bulgular  Kısa bir zaman süresi  Başka araştırmaları tetikleme

5 GÖZLEME DAYALI ARAŞTIRMALAR A. Tanımlayıcı/  YER  KİŞİ  ZAMAN

6 Kişi  Yaş  Cins  Irk, etnik yapı  Din  Sosyoekonomik durum  Medeni durum  Eğitim durumu ..

7 Yer  Kırsal-kentsel  Bölgesel dağılım  Uluslararası dağılım

8 Zaman  Saat  Gün  Hafta  Ay  Mevsim  Yıl

9 GÖZLEME DAYALI ARAŞTIRMALAR A. Tanımlayıcı Araştırmalar 1. Olgu sunuları 2. Olgu serileri 3. Korelasyon araştırmaları -Ekolojik -Zaman serileri

10 A1.Olgu sunumu  Bir ya da birden çok hekim tarafından bir hasta ile ilgili detaylı ve dikkatli bir raporlama. •TALİDOMİD

11 A2. Olgu serileri  Olgu sunusunun birden çok hasta, yani bir hasta grubu için yapılamış hali. Hastaların özelliklerinin dağılımı. •KANSER SERİLERİ

12 A3.Korelasyon çalışmaları  Çalışma birimini “gruplar” oluşturur.  Ekolojik korelasyon  Et tüketimi ile kolon kanseri korelasyonu  Zaman serileri  Boğmaca insidansının yıllar içinde değişimi

13 GÖZLEME DAYALI ARAŞTIRMALAR B. Analitik Araştırmalar 1. Kesitsel 2. Olgu-kontrol (Yuvalandırılmış,..) 3. Kohort (Prospektif, retrospektif, olgu-kohort,..)

14 B1. Kesitsel Soru: Ne oluyor?

15 B1. Kesitsel Araştırma için seçilen grup Aranan özellik olan Aranan özellik olmayan Zaman Sorunun yönü yok. Çalışmanın başlangıçı

16 Kesitsel araştırmalarda;  PREVALANSI HIZI elde edilir.  Olumlu yönleri:  Toplumun sağlık sorunları ve önceliklerini kısa zamanda belirlemek  Topluma genelleme yapma olanağı  Birden fazla sorun aynı anda araştırılabilir.  Olumsuz yönleri:  Eski ve yeni hastalar birlikte, hastalığın seyri, riski hakkında bilgi veremez.

17 B1. Olgu-kontrol Soru: Ne oldu?

18 B2. Olgu-kontrol Olgular Kontroller Maruz kalmış Maruz kalmamış Maruz kalmış Maruz kalmamış Zaman Çalışmanın başlangıçı Sorunun yönü

19 Olgu-kontrol araştırmalarında;  Olasılıklar oranı (Tahmini rölatif risk/Odds ratio) elde edilir.  Olumlu yönleri:  Zaman ve maliyet açısından ekonomik olması  Az görülen hastalıkları ya da durumları inceleme olanağı vermesi  Olumsuz yönleri:  Eksik ya da yanlış kayıtlardan etkilenme  Hafıza yanılgılarından etkilenme

20 Etken OlguKontrolToplam Karşılaşmışaba+b Karşılaşmamışcdc+d Toplama+cb+da+b+c+d Olgu grubunda etkenle karşılaşma oranı: a/a+c Kontrol grubunda etkenle karşılaşma oranı: b/b+d Odds Ratio (Tahmini Rölatif Risk)=(a/a+c ) / (b/b+d) Odds Ratio (Tahmini Rölatif Risk)=(a/c ) / (b/d) Odds Ratio = ad / bc B2. Olgu-kontrol

21 Haftada yüzme süresi Dişte mine erozyonu Toplam OlguKontrol  6 saat < 6 saat Toplam Tablo. Dişte mine erozyonu olan ve olmayan grupların havuzda yüzme sürelerinin karşılaştırılması (Centerwall et al., 1986) B2. Olgu-kontrol

22 OR = ad / bc %95 GA ( log OR)= log e OR  1.96SE(log e OR) Odds Ratio= (32x127) / (118x17)=2.026 %95 GA OR = Haftada 6 saat ve üzerinde havuzda yüzmenin diş minesinde erozyon riskini kez arttıır.. B2. Olgu-kontrol

23 Soru: Ne olacak? B3. Kohort

24 Çalışma için seçilen kohort Maruz kalanlarr Maruz kalmayanlar Çalışmanın başlangıçı Zaman Sorunun yönü Hasta olan Hasta omayan Hasta olan Hasta omayan B3. Kohort

25 Kohort araştırmalarında;  İnsidans hızı ve rölatif risk elde edilir.  Olumlu yönleri:  Neden-sonuç ilişkisini belirlemede en güvenilir  Toplumda sık görülen hastalıkların incelenmesinde uygun  Olumsuz yönleri:  Zaman, maliyet ve personel açısından pahalı  Kohortta meydana gelen değişiklikler ( göç, araştırmayı terk,vb.)

26 Kohort araştırmaları, yeni olgu bulurlar; yani insidans üzerinde çalışırlar. Etken Hastalık Var Hastalık Yok Toplam Varaba+b Yokcdc+d Toplama+cb+da+b+c+d Etken (+) olanlarda insidans hızı= a / a+b Etken (-) olanlarda insidans hızı= c/c+d Rölatif Risk (RR) = (a / a+b) / (c/c+d) B3. Kohort

27 Annede epilepsi Bebekte malformasyon Toplam VarYok Var Yok Toplam Tablo 1. Epileptik anne bebeklerinde malformasyon B3. Kohort Etken (+) olanlarda insidans hızı= 32/305 x 100=10,49 Etken (-) olanlarda insidans hızı= 3216/49982 x 100=6.43 Rölatif Risk (RR) = 10.49/6.43 = 1.63 Epileptik annelerde normal annelere göre 1.63 kez daha fazla malformasyonlu bebek beklenir.

28 B3. Kohort Bağıl Risk ( Attributable risk, Risk difference) Bağıl Risk = = 4.06 %4.06 epilepsiye bağıl risk AR + -

29 B3. Kohort Korunabilirlik Hızı= Etkenle karşılaşan Etkenle karşılaşmayan grubun insidans hız grubun insidans hızı - Etkenle karşılaşan grubun insidans hızı x 100 Korunabilirlik Hızı=4.06/10.49 x 100=38.70 (%)

30 DENEYSEL ARAŞTIRMALAR A. Randomize Kontrollü Deneyler B. Saha Deneyleri C. Toplum Deneyleri

31 DENEYSEL ARAŞTIRMALAR 1.Hayvan Deneyleri: Kontrol grubu zorunlu, deney grubu birden fazla olmalı. 2.İnsan Deneyleri a. Profilaktik b. Tedavi edici

32 DENEYSEL ARAŞTIRMALAR A. Randomize kontrollü deneyler REFERANS POPULASYON DENEY POPULASYONU Tanı ve seçim kriterleri belirlenmelidir Uygun örnekleme yöntemi kullanılmalıdır RANDOMİZASYON

33 DENEYSEL ARAŞTIRMALAR A. Randomize kontrollü deneyler RANDOMİZASYONRANDOMİZASYON DENEY GRUBU KONTROL GRUBU Müdahalenin yapılması İzleme Sonuç biliniyor-Olumlu Sonuç biliniyor-Olumsuz Sonuç bilinmiyor Sonuç biliniyor-Olumlu Sonuç biliniyor-Olumsuz Sonuç bilinmiyor

34 DENEYSEL ARAŞTIRMALAR A. Randomize kontrollü deneyler Elde edilen ölçütler: •Müdahale ve kontrol grubunda mortalite, morbidite, komplikasyon vb. hızları. •Rölatif yarar/etkinlik •Atfedilen etkinlik •Koruyuculuk oranı

35 KAYNAKÇA 1.Beaglehole R, Bonita R, Kjellström T, Basic Epidemiology, WHO, Geneva, Dawson-Saunders B., Trapp R.G., Basic and Clinical Biostatistics, Lange Sümbüloğlu K., Sümbüloğlu V., Sağlık Bilimlerinde Araştırma Yöntemleri, Hatipoğlu Yayınevi, Ankara, Altman DG, Practical Statistics for Medical Research, Chapman  Hall, London, 1995.


"ARAŞTIRMA İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Dr. Pınar Okyay." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları