Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Dr. Hüseyin EKİNCİ Raportör. YASAL ALT YAPI  Anayasa  m.148/III’te “Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Dr. Hüseyin EKİNCİ Raportör. YASAL ALT YAPI  Anayasa  m.148/III’te “Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan."— Sunum transkripti:

1 Dr. Hüseyin EKİNCİ Raportör

2 YASAL ALT YAPI  Anayasa  m.148/III’te “Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin  kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla  Anayasa Mahkemesine başvurabilir.  Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.”  AYM’nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun (KYUK)  m. 45/1’de aynı yazım biçimi benimsenmiştir. Ancak, AİHS. yanında “buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller” ibaresine de yer verilmiştir.  KYUK m.3/c’de AYM’nin görevleri arasında, Anayasa’nın 148. maddesinin anılan fıkrasına paralel olarak, “Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak.” biçiminde düzenlemeye yer verilmiştir.

3 BİREYSEL BAŞVURUNUN YÜRÜRLÜĞÜ  6216 sayılı Yasa’nun bireysel başvuruya ilişkin hükümlerinin yürürlük tarihi 23 Eylül 2012’dir.  Bu tarihten itibaren Mahkeme, bireysel başvuruları almaya başlayacaktır.

4 BAŞVURU KOŞULLARI  1- Bir temel anayasal hakkın ihlali,  2- Hukuki yarar,  3- Hukuksal başvuru yollarının tüketilmesi.

5 Kamu Gücü Tarafından Bireysel Temel Hakkın İhlal Edilmesi  Bireysel başvuru yapılabilmesinin ilk koşulu başvurucunun, AİHS çerçevesinde korunan bir temel anayasal hakkının “bir kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiası”nı ileri sürmesi gerekmektedir.  Kamu gücü işlemleri; yasama, yürütme ve yargı organlarınca yapılan işlemleri kapsar.  6216 sayılı Yasa’nın 47. maddesinde başvuru dilekçesine eklenmesi gerekli belgeler arasında “ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların aslı ya da örneği”nden söz edilmesi, bunun idarî bir işlem ya da yargısal karar olabileceğini göstergesidir.  Bireysel başvuru konusu kamu gücü davranışının, bir eylem ya da işlem gibi olumlu bir davranış olabileceği gibi, yapılması gereken bir işlem ya da eylemin yapılmaması biçiminde olumsuz bir davranış da olması mümkündür.

6 Bireysel Başvuruya Konu Olamayacak İşlemler  Bireysel başvuruya konu olabilecek işlemler, bireyler bakımından bağlayıcı ve emredici kamu gücü işlemleridir. Bu nedenle;  Bağlayıcı olmayan işlemler, genel direktifler, kurum içi görüş bildirimleri, bilirkişi raporları, öneri ya da tavsiyeler,  Kamu idarelerinin kişilerle eşit hukuki statülerle giriştiği özel hukuk işlemleri, kural olarak bireysel başvuruya konu edilemez. Öte yandan,  Anayasa Mahkemesi kararları ile  Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler bireysel başvurunun konusu olamaz.(m.45/III)  6216 sayılı Yasanın 45/II. maddesi gereğince  Yasama işlemleri ile  düzenleyici idarî işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

7 Hukuki Yarar Koşulu  Bireysel başvuru ancak ihlâle yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle  güncel ve  kişisel bir hakkı  doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir (46/1).  Bireysel başvurulara ilişkin olarak Almanya ve İspanya gibi Ülkelerin yüksek mahkemelerin içtihatlarıyla geliştirdikleri “kişisel, doğrudan ve güncel” bir yararın olması ölçütü 6216’na bir yasa kuralı olarak dahil edilmiştir.  Hukuki yararın varlığı yalnızca başvuru anında değil, AYM tarafından kararın verildiği tarihte de aranır.  Bir kamu işlemindeki Anayasaya aykırılığın tespitindeki kamusal yarar, bu açıdan yeterli kabul edilemez.  Dolayısıyla davacının başvuru konusu ettiği idari işlem sonradan kaldırılmışsa Yasa’nın aradığı güncel ve doğrudan bir yarar unsurunun varlığı söz konusu olmayacaktır.

8 Hukuksal Başvuru Yollarının Tüketilmiş Olması  Bireysel başvurunun ikincil nitelikte olması nedeniyle bu yola başvurulmadan önce ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş  idarî ve  yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmesi zorunludur. (m. 45/II)  Bireysel başvuru, başka yolla giderilemeyen temel hak ihlallerini ortadan kaldırmaya yönelik olarak bireylere tanınan son çaredir.  Başvurucunun öncelikle diğer başvuru yollarını tüketmesi, söz konusu temel hak ihlalinin genel mahkemelerin hiyerarşik düzeni içinde ortadan kaldırmaya ve çözmeye yönelik olanakları kullanması gereklidir.  Kesinleşmiş karar ortaya çıkmadığı sürece bu yola başvurulamaz.

9 Bireysel Başvuruya İlişkin Süre Sınırı  Bireysel başvurunun,  kanunlarda zorunlu idari ya da yargısal başvuru yolu öngörülen işlem veya kararlar için, başvuru yollarının tüketildiği tarihten;  başvuru yolu öngörülmemişse ihlâlin öğrenildiği tarihten itibaren  otuz gün içinde yapılması gerekir. (m. 47).  Bu süreler  başvuru konusu kamu işlemi için bir tebliğ yapılması gerekiyorsa o tarihten  ya da tefhim edilmişse tefhim tarihinden başlar.  Tebliğ ya da tefhim söz konusu değilse, bu durumun başvuran tarafından öğrenildiği tarihten başlar.  Eğer başvurucuya kamu otoritelerince söz konusu kararın tümü verilmemişse, başvurucunun bu konudaki talebiyle birlikte sürenin kesildiğinin kabul edilmesi yerinde olur.  Haklı bir mazereti nedeniyle süresi içinde başvuruda bulunulamamışsa,  mazeretin kalktığı tarihten itibaren onbeş gün içinde ve  mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte başvurabilmesi olanağı vardır.  Bu takdirde Mahkeme, öncelikle başvurucunun mazeretinin geçerli görülüp görülmediğini inceleyerek talebi kabul veya reddeder.

10 Başvuru Ücreti  Bireysel başvurular harca tâbidir.  Bu harcın miktarı 492 sayılı Harçlar Kanununun 5/A maddesi gereğince 150 TL’dir.  Başvuruların harca bağlanması bireysel başvuruların da iptal ve itiraz başvurularında olduğu gibi objektif hukuk düzenini korumaya yönelik bir araç olduğu gerekçesiyle eleştiri konusu yapılabilir.  Bireysel başvuruların harca tabi tutulmasının nedeni, Mahkemenin büyük iş yükü ile karşılaşması neticesinde işlevselliğini yitirmesi endişesidir.  Ancak, bu harcı karşılamaya gücü olmayanların hukukumuzda tanınmış bulunan adli yardım kurumundan yararlanma imkanları her zaman vardır.

11 DAVA EHLİYETİ  Gerçek ve tüzel kişilerin bireysel başvuru dava ehliyetleri tanınmıştır.  Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz.(m.46/II).  Yalnızca Türk vatandaşlarına tanınan haklarla ilgili olarak yabancıların bireysel başvuru yapabilmeleri imkânı yoktur (m.46/III).  Özel hukuk tüzel kişileri yalnızca tüzel kişiliğe ait haklarının ihlâl edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilir (m. 46/I).

12 BİREYSEL BAŞVURU USULÜ Başvurunun Yapılacağı Yerler yazılı  Bireysel başvuruların Mahkemeye yazılı olarak yapılması gerekir.  Başvuruların Kanunda belirlenen ve İçtüzükte gösterilecek olan şartlara uygun olarak,  doğrudan doğruya Anayasa Mahkemesine yapılabileceği gibi;  diğer mahkemeler yoluyla ya da  yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla da Anayasa Mahkemesine ulaştırılabilecektir.

13 Fax, Mektup ya da Elektronik Posta Yoluyla Başvuru Sorunu  Yasa’da Yasa’da fax ya da elektronik posta yoluyla başvuruları alabilme konusunda İçtüzükte düzenleme yapılmasına imkan tanınmıştır. (m. 47/I).  Mektup, telgraf ya da diğer elektronik iletişim araçları kullanılarak başvuru yapılmasına imkan tanınmaması eleştirilebilir.  Bunun ciddi olmayan başvuruların sayısının azaltılmasına hizmet eden bir hüküm olduğu gözden uzak tutulmamalıdır.  Elektronik posta yoluyla yapılan başvurular bakımından bir kısım teknik sorunların varlığı da Yasa koyucunun bu konuda çekinceli davranmasına neden olduğu anlaşılmaktadır.  Ancak özellikle elektronik imzanın yaygınlaşması, elektronik başvurular bakımından bu sorunları büyük ölçüde azaltacağı değerlendirilmektedir.  Bu koşullar oluştuğunda yasa değişikliğine gerek olmaksızın İçtüzük değişikliği ile bu yolun açılabilecek olmasının bu konuda Mahkeme açısından önemli kolaylık sağlayacağı değerlendirilmektedir.

14 Başvuru Dilekçesinin Şekli ve İçeriği  Başvuru dilekçesinde yer alması gerekli hususlar: 1. Başvurucunun ve varsa temsilcisinin kimlik ve adres bilgileri, 2. İşlem, eylem ya da ihmal nedeniyle ihlâl edildiği ileri sürülen hak ve özgürlük, 3. Dayanılan Anayasa hükümleri ve ihlâl iddiasının gerekçeleri, 4. Olağan kanun yollarının tüketilmesine ilişkin aşamalar, 5. Buna ilişkin nihaî işlemin tebliğ tarihi, 6. Varsa uğranılan zararın miktarı, 7. Dayanılan deliller.

15 Başvuru Dilekçesine Eklenmesi Gerekli Belgeler  İhlâle neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların aslı ya da örneği,  Başvuru harcının ödendiğine dair belge,  Başvurucu bir avukat tarafından temsil ediliyorsa, vekâletname.

16 Başvuru Dilekçesinde Eksikliklerin Bulunması  Başvurucunun dilekçesi ve eklerinde herhangi bir eksiklik varsa  AYM yazı işleri müdürlüğü tarafından eksikliğin giderilmesi için başvurucu veya varsa vekiline  yirmi günü geçmemek üzere bir süre verilir.  Bu bildirimde ayrıca  geçerli bir mazereti olmaksızın  yirmi günlük sürede eksikliğin tamamlanmaması durumunda başvurunun reddine karar verileceği ihtarının da yapılması gerekmektedir.

17 KABUL EDİLEBİLİRLİK İNCELEMESİ  Kabul edilebilirlik incelenmesi komisyonlar tarafından yapılacaktır.  Komisyonlarca öncelikle  kişi,  konu ve  yöntem açısından  başvuru koşullarının bulunup bulunmadığı hususlarını incelenecektir.  Bunun neticesinde Komisyonlar başvuru hakkında kabul edilebilirlik ya da edilemezlik kararını vereceklerdir.  Başvuru dilekçesinin  gerekli biçimsel koşulları taşımadığı ve  Mahkeme tarafından verilen ek sürede bu eksikliklerinin giderilmediği takdirde Başvuru hakkında kabul edilemezlik kararı verilecektir.

18 Önem Taşımayan Başvurular  Kabul edilemezlik kararı alınabilmesinin bir diğer nedeni ise m. 48/II’de belirtilmiştir: 1. Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya 2. temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan ve 3. başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvurular ile 4. açıkça dayanaktan yoksun başvuruların  kabul edilemezliğine karar verilebilir.  Bu hüküm, başvurucuyu, dilekçesinde verilecek kararın anayasal önemi konusunda yeterli kanıt sunma ve savlarını gerekçelendirme konusunda özenli davranmaya sevk edecektir.  Özellikle mahkeme kararlarına karşı yapılan başvurularda,  başvuruya konu kararın yalnızca belirli bir hukuksal normu ihlal etmekle kalmadığını,  aynı zamanda AİHS'de güvence altına alınmış bir Anayasal hakkını ihlal ettiğinin gerekçelerini de göstermek durumunda kalacaktır.

19 Komisyonlarca Alınabilecek Kararlar  Komisyonların  oyçokluğu ile kabul edilebilir kararı alabilmeleri mümkün iken,  başvuranlar açısından daha fazla hukuksal güvence sağlanması amacıyla komisyonların oyçokluğu ile kabul edilemezlik kararı alma imkanı bulunmamaktadır.  Bu konuda oybirliği sağlanamazsa dosya doğrudan bölüme havale edilecek bu konudaki karar bölüm tarafından alınacaktır. (m. 48/III).  Komisyonlarca ya da komisyonda oybirliği sağlanamaması nedeniyle bölümce verilen kabul edilemezlik kararları kesin olup itiraz imkanı bulunmamaktadır. (m. 48/IV).

20 İnceleme Yöntemi  Bölümler, bireysel başvuruları incelerken öncelikle  Mahkemenin Kuruluş Yasası’nda ve  İçtüzüğündeki kurallara uymak zorundadır.  Bunlarda hüküm bulunmayan konularda ilgili usûl kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir (m. 49/VII).  İncelemenin dosya üzerinden yapılması ilkesi benimsenmiştir.  Buna rağmen Mahkemenin gerekli görmesi hâlinde duruşma yapabilmesine de imkan tanınmıştır.  Bölümler bireysel başvuruları incelerken bir temel hakkın ihlal edilip edilmediğine yönelik her türlü araştırma ve incelemeyi yapabilirler. Gerekli görülen bilgi, belge ve deliller ilgililerden istenir.  Bireysel başvurunun kabul edilebilirliğine karar verilmesi hâlinde, başvurunun bir örneği Adalet Bakanlığına bildirilir. Bakanlık gerekli gördüğü başvurulara ilişkin olarak açıklama gönderebilir.

21 Başvurucu Adliye Dış Temsilcilik MAHKEME Kayıt ve Tasnif Komisyon BÖLÜM Komisyon Mahkemeler Adalet Bakanlığı Komisyon BÖLÜM GENEL KURUL BİREYSEL BAŞVURU İNCELEME AKIŞ ŞEMASI

22 Geçici Tedbir Kararı Alabilme İmkanı  Bireysel başvurunun niteliği gereği, kesin karar ve işlemler aleyhine yapılması gerektiğinden, başvuruya konu karar ya da işlemin yürürlüğü üzerine etkisi yoktur.  Dolayısıyla incelemenin sonuçlandırıldığı ana kadar bireyin kamu gücü işleminin etkisinden koruyucu işlevi bulunmamaktadır.  Bu yüzden bireysel başvuru başarıya ulaşmış bile olsa Mahkemenin kararının bireyin temel hakkının korumaya yönelik bir etkisinin kalmaması olasılığı ortaya çıkmaktadır.  BU NEDENLERLE,  kamu gücü işlem ve kararı nedeniyle ortaya çıkabilecek ağır zararları ve  AYM kararlarının işlevsiz kalmasını önlemek için  bireysel başvuruda geçici tedbire hükmedilebilme imkanı tanınmaktadır.  Mahkemece hükmolunabilecek tedbirler özellikle, başvurucunun temel bir hakkının korunması bakımından zorunluluğun ortaya çıkması hâlinde söz konusu olur.  Örn. Bir mültecinin sınır dışı edilmesi, tutuklanma tehlikesi vs.  Kanun burada tedbir kararı verme yetkisini BÖLÜMLERE vermiştir. Komisyonlarca bu konuda herhangi bir karar alınabilmesine olanak bulunmamaktadır.

23 Tedbir Kararlarının Niteliği  Bölümler, ESAS İNCELEME aşamasında, başvurucunun temel haklarının korunması için zorunlu gördükleri tedbirlere  re’sen veya  başvurucunun talebi üzerine karar verebilir.  Tedbire karar verilmesi hâlinde, esas hakkındaki kararın en geç altı ay içinde verilmesi gerekir. Aksi takdirde tedbir kararı kendiliğinden kalkar (m. 49/V).  Maddede geçen "verebilir" ibaresinin bu hususun tamamıyla Mahkemenin takdirine bırakıldığı ve takdir hakkının sınırsız olduğunun kabulüne imkan yoktur. Bu konudaki yetki ancak başvurucunun temel haklarının korunması açısından zorunlu olması hallerinde ve istisnai olarak kullanılabilecektir.  Mahkeme, geçici olarak bir tedbire hükmederken,  Başvurucunun karşı karşıya kaldığı temel hak ihlali nedeniyle içinde bulunduğu şartların ağırlığı ve zorlayıcılığı ile  hükmolunacak geçici tedbir kararının sonuçlarını değerlendirmek durumundadır.  Karşılaştırma konusu yapılacak unsurlar, bireysel başvurunun başarı şansı ve bireysel başvurunun sonuçlarıdır. Her ne kadar fıkradaki düzenlemede başvurunun "Başarı Şansı"na dair herhangi bir unsura yer verilmemişse de, pratikte başarı şansı ve sonuca ilişkin öngörülerin birbirine koşut olarak dikkate alınacağı açıktır.

24 ESAS HAKKINDAKİ İNCELEME  Komisyonlar ya da belirli koşullar altında bölümlerce kabul edilebilirliğine karar verilen bireysel başvuruların esas incelemesi BÖLÜMLER tarafından yapılacaktır. İncelemenin kapsam ve sınırı  Bölümler tarafından yapılacak inceleme,  başvuruya konu edilen kamu işleminde bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve  varsa bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlı olarak yapılması gerekmektedir.  Bu sınırlamanın dışına çıkılarak kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılması mümkün değildir.

25 Verilebilecek Kararlar  Kabul edilebilirlik kararı üzerine bölümlere intikal ettirilen başvurulara ilişkin olarak bölümlerin temel olarak iki yönde karar alınması mümkündür;  1- Bir temel hakkın ihlal edildiği,  2- Bir temel hakkın ihlal edilmediği.  Kamu işleminde ihlal bulunmadığı yönündeki karar, niteliği açısından bu işlemin Anayasa’ya uygunluğunun tespiti anlamına geldiğinden özellik taşımamaktadır.  Bireysel başvurudan feragat mümkün olduğundan başvurucunun davadan feragati hâlinde, düşme kararı verilir.

26 Bir Anayasal Hakkın İhlal Edildiği Kararı  Bir temel hakkın ihlal edildiğinin tespiti durumunda yeni bir durum ortaya çıkmaktadır. Bu takdirde Mahkemece  ihlalin ve  sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilmesi gerekmektedir.  Burada söz konusu ihlalin bir Mahkeme kararından kaynaklanması durumunda  öncelikle Mahkemenin bu ihlalin ortadan kaldırılması için yeni bir yargılamaya gereksinim bulunup bulunmadığı konusunda değerlendirme yapılması gerekmektedir.  Yargılamanın yenilenmesinde hukuksal açıdan bir yarar olmaması  AYM başvuruyu haklı bulup bir ihlal tespit edilmesine rağmen bazı durumlarda ihlalin niteliği nedeniyle bunun giderilmesi yeni bir yargılama gerekmez. Bu takdirde Mahkeme  doğrudan başvurucu lehine tazminata hükmedebilecektir.  Bu durum özellikle yargılama süresinin uzunluğu vs. sebeplerle ihlalin giderilmesi bakımından yargılamanın yenilenmesinde yarar bulunmadığı hallerde söz konusu olacaktır.  Yine yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerde AYM başvurucu lehine doğrudan kendisi tazminata hükmedilebileceği gibi bu konuda başvurucuya genel mahkemelerde dava açması yolunu da gösterilebilecektir.

27 İhlalin Giderilmesinin Yeni Bir Yargılamayı Gerektirmesi  İhlalin ortadan kaldırılması için yeni bir yargılama gerekli ise bu takdirde  ihlalin ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya  ihlale neden olan işlemi yapan mahkemeye yargılamanın yenilenmesi için gönderilir.  Bu karar doğrultusunda yeniden yargılama yapmakla yükümlü olan mahkemenin,  Anayasa Mahkemesinin ihlâl kararında tespit ettiği ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak nitelikte karar vermesi gerekmektedir.  Bu karar bütün diğer mahkemeler açısından bağlayıcı olduğundan bu yargı mercilerinin buna direnmesi ya da aksi yönde karar vermeleri düşünülemez.  Bu kurala aykırı hareket edilmesi yani Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı görüşe uygun karar verilmemesi  her şeyden önce yeni bir temel hak ihlali oluşturacağından,  başvurucunun tekrar Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi mümkündür.

28 Kararların Tebliği  Bölümlerin esas hakkındaki kararlarının gerekçeleriyle birlikte  başvurucuya,  temel hak ihlaline neden olan adli ya da idari organa tebliğ edilir.  Ayrıca kararın bir örneğin  Adalet Bakanlığına gönderilmesi de gerekmektedir.  Yine  ihlal kararlarının tümü Mahkemenin internet sayfasında,  İçtüzükte belirlenen nitelikteki kararlar ise Resmi Gazete’de yayımlanacaktır.

29 İçtihat Farklılıklarının Giderilmesi  Bireysel başvurular nedeniyle  farklı komisyonlarca verilen kabul edilemezlik içtihatları ile  bölümler tarafından verilen ihlal ya da red kararları arasında süreç içinde uyumsuzlukların çıkması mümkündür.  Yasa bu konudaki içtihat farklılıkların giderilmesi açısından,  komisyonlar arasındaki içtihat farklılıkları, bağlı oldukları bölümler;  bölümler arasındaki içtihat farklılıkları ise Genel Kurul tarafından karara bağlanacağı hükmünü amirdir.  Ancak bu sorunun nasıl gündeme alınıp karara bağlanacağı konusunda ayrıntılı düzenleme yapılmamış, buna ilişkin diğer hususlar İçtüzüğe bırakılmıştır.  Özellikle bireysel başvuru neticesinde Mahkemenin kararlarına karşı itiraz usulünün öngörülmemesi karşısında  bunun ancak komisyonda ya da bölümde görevli üyelerce gündeme getirilebileceği değerlendirilmektedir.

30 Başvuru Hakkının Kötüye Kullanılması  Bireysel başvuru kurumundan beklenen toplumsal yararın elde edilmesi, Mahkeme önündeki iş yükünün aşırı düzeyde artmasının engellenmesiyle mümkündür. Bu hakkın sui istimaline karşı önlem alınmaması, gereksiz zaman ve emek kayıplarına neden olabilecektir.  Ülkemizin bireysel başvuru ile tanışmasının ardından bireylerin yargı mercilerince verilen ve kesinleşen kararlara karşı bu kurumu yeni bir temyiz yolu olarak görmeleri ya da denenmesi gerekli ekstradan bir yargı yolu gibi algılamaları olasılığı yüksektir.  Bunu engellemeye yönelik bir tedbir olarak  Yasa’nın 51. maddesinde  bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine,  yargılama giderlerinin dışında,  ayrıca ikibin Türk lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebileceği kuralı getirilmiştir.  Bu şekilde verilecek olan disiplin para cezası hükmedildiği anda  kesin,  itirazı kabil olmayan ve  amme alacaklarının tahsili hakkında usule göre  tahsil edilebilecektir.

31 Teşekkürler…

32 Mahkemenin Yapısı ve Bireysel Başvuru Görevi  Anayasa Mahkemesinin görevleri arasına bireysel başvuruların dahil edilmesi, Mahkemenin yapısında yeni göreve uyum sağlamaya yönelik çeşitli değişikliklerin yapılmasını zorunlu kılmıştır.  Mahkemenin 11 olan üye sayısı 17’ye çıkarılmış (AY. m. 146/I), bireysel başvuruları incelemek üzere iki bölümün ve bunların kabul edilebilirlik incelemelerini yapmak üzere komisyonların oluşturulması öngörülmüştür (AY. m. 149).  Mahkemenin Kuruluş Yasası’nın 2/II. (ç) bendinde, Anayasa’nın 149. maddesine paralel olarak, “Bölüm: Bir başkanvekilinin başkanlığında yedi üyeden oluşan ve ilgili başkanvekili başkanlığında dört üyenin katılımıyla toplanıp bireysel başvurular hakkında karar verme yetkisine sahip olan kurulu,” nu, (g) bendinde ise Komisyon, “Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesini yapmak üzere oluşturulan kurulları,” olarak tanımlanmaktadır.  Mahkemenin bireysel başvuruları incelemek üzere organizasyon şemasında, görev ve çalışma usul ve esaslarına ilişkin gerekli temel düzenlemeler Anayasa ve Yasa’da öngörülmüş, Yasama organının niteliği gereği yavaş işlemesi nedeniyle dünyadaki uygulama örnekleri de göz önünde bulundurularak başvuruları incelemede oluşturulan yapının temel prensipleri yasada belirlenmekle yetinilmiştir. Karşılaşılan sorunların çözümüne olanak sağlamak amacıyla oluşturulan bu esnek yapı, İçtüzük değişiklikleri ile ihtiyaca göre gerekli tedbirlerin alınmasına imkan sağlayacak bir yapıdır.

33 Kuruluş Yapısına İlişkin Düzenlemeler  Yasa’nın 5. maddesinde Mahkemenin çalışma, yargılama usûl ve esaslarının, müzakere ve duruşmaların yönetimi ve kayda alınmasının Genel Kurulca kabul edilecek İçtüzükle düzenleneceği ve bu İçtüzüğün Resmî Gazete’de yayımlanacağı kurala bağlanmıştır.  Bireysel başvurular, Mahkemenin bölümler merkezli oluşturulan yapısı tarafından incelenecektir.  Yasa’nın 22. maddesinde, Mahkemede, bireysel başvuruları karara bağlamak üzere bir başkanvekili başkanlığında yedişer üyesi olan iki Bölüm bulunduğu; Bölümlerin, bir başkanvekilinin başkanlığında dört üyenin katılımıyla toplanacağı kuralı yer almaktadır.  Maddede üyelerin bölümlere ayrılmaları ve komisyonların oluşumu ve çalışma usulüne dair düzenleme yer almamakta, bunların oluşumu ve işbölümü İçtüzüğe bırakılmaktadır. AY. m maddesinin beşinci fıkrasında “…Mahkemenin çalışma esasları, bölüm ve komisyonların oluşumu ve işbölümü kendi yapacağı İçtüzükle düzenlenir” hükmü yer almaktadır.

34 Görev ve Yetkiler  Yasa’nın 13. maddesinde Başkana gerektiğinde genel kurulun ve gerektiğinde bölümlerin gündemini belirlemek, Bölümler ve üyeler arasındaki eşgüdümü sağlamak, Bölümlerden birinin fiilî ya da hukukî imkânsızlık nedeniyle toplanamaması hâlinde diğer Bölümden üye görevlendirmek görevleri verilmiştir.  1) Başkanvekiline verilen görevler  Başkanvekillerinin görevleri ise; Bölümlere başkanlık etmek, başkanı oldukları bölümün gündemini belirlemek ve Bölüm içinden oluşturulacak komisyonlarda üyelerin dönüşümlü olarak görev yapmalarını sağlamak olarak sayılmıştır.  2) Mahkeme teşkilatına dahil edilen yeni birimler  Yasa’nın 20. maddesiyle genel kurulun yanı sıra iki bölüm, komisyonlar, genel sekreter yardımcılıkları dahil edilmiştir.  3) Genel Kurulun bireysel başvuru incelemesinde rolu  Bireysel başvuruların incelemesinde genel kurula doğrudan verilen görevlerin sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çerçevede sayılabilecek görevler 21. maddede;  - Bölümler arasındaki işbölümünü yapmak, bölümlerden birinin yıl içinde gelen işleri normal çalışmayla karşılanamayacak şekilde artmış ve bölümler arasında iş bakımından bir dengesizlik meydana gelmişse takvim yılı başında toplanıp bir kısım işleri diğer Bölüme vermek.  - Bölümler arasında meydana gelen işbölümü uyuşmazlıklarını kesin karara bağlamak, fiilî veya hukukî imkânsızlık nedeniyle bir Bölümün görevine giren işe bakamaması hâlinde diğer Bölümü görevlendirmek.  - İtirazları incelemek.  Olarak sayılmıştır.  4) Genel sekreterliğin görevleri  Bireysel başvurulara ilişkin olarak genel sekreterliğin görevi Başkanın gözetim ve denetimi altında;  - Başvuruların kayıt ve sevk edilmesi,  - Genel Kurul ve Bölüm toplantılarıyla ilgili idarî işlerin yürütülmesi,  - Kararların ve raporların otomasyonunun sağlanması ve arşivlenmesi,  - Mahkemenin yazışmalarının yapılması,  - Mahkeme kararlarının uygulanmasının takip edilmesi ve bu konuda Genel Kurula bilgi verilmesi,  - Personelin sevk ve idaresinin sağlanması,  Konularından ibarettir.

35 Raportörler  Bireysel başvuruların incelenmesinde kuşkusuz en önemli görev raportörlere düşmektedir. Raportörler, kendilerine verilen dosyalara ilişkin raporları hazırlamakla yükümlüdürler.  Bireysel başvurulara ilişkin olarak ise Yasa’da belirtildiği üzere komisyonlarda görevlendirilebilirler ve gerektiğinde tanık veya uzman dinleme ve benzeri görevler Başkan tarafından verilebilmektedir.


"Dr. Hüseyin EKİNCİ Raportör. YASAL ALT YAPI  Anayasa  m.148/III’te “Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları