Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Seda USUBÜTÜN, MD, PhD Sağlık Bakanlığı, USPEM.  Sağlık hizmetlerinin kullanıcı sı olarak hastanın rolü  Yanıt verirliğin boyutları  Türkiye’nin yanıt.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Seda USUBÜTÜN, MD, PhD Sağlık Bakanlığı, USPEM.  Sağlık hizmetlerinin kullanıcı sı olarak hastanın rolü  Yanıt verirliğin boyutları  Türkiye’nin yanıt."— Sunum transkripti:

1 Seda USUBÜTÜN, MD, PhD Sağlık Bakanlığı, USPEM

2  Sağlık hizmetlerinin kullanıcı sı olarak hastanın rolü  Yanıt verirliğin boyutları  Türkiye’nin yanıt verirlik değerlendirmeleri  Türkiye’de hastanın seçim hakkı  Sağlık stratejiler inin belirlenmesinde hastanın rolü  Sağlık sonuçlar ının değerlendirilmesinde hastanın rolü

3

4  iyi sağlık hedef nüfusun sağlığının iyileştirilmesi,  yanıt verirlik kişilerin beklentilerine karşılık verilmesi  adil finansal korunma hasta olma durumundan kaynaklanan bedeller için finansal korunma sağlanmasıdır.

5  Hızlıdır ve kolay erişilir  Sizi bekletmez  Sağlık tesisleri temizdir ve yeterli alana sahiptir  Dostça ve saygılı davranan personeli vardır  Size hekiminizi seçme özgürlüğü sunar

6  Muayene sırasında mahremiyetinizi sağlar  Sağlık hizmeti sunanlar size anlaşılır açıklamalar yapar ve sorularınız için yeterli zaman ayırırlar  Sizin kararlara katılımınızı sağlar  Özel konularınızı konuşabilirsiniz ve kişisel bilgilerinizin güvenliğini sağlar

7  Yanıt verirlik kavramı 7 ayrı özellikte incelenebilir:  İnsana saygı boyutu:  insanın saygınlığını korumak,  gizlilik/mahremiyet  (iletişim ve) kişisel sağlığa ilişkin kararlara katılım özerkliği  Kullanıcı yaklaşımı:  beklemeden ilgilenilmesi,  yeterli kalitede tesisler,  sosyal destek ağlarına erişim  sağlık sunucuların seçimi

8  insanların aşağılanmaması ve küçük düşürülmemesi  temel insan haklarının ihlali anlamına gelebilecek (genetik hastalığı olan kişileri kısırlaştırmak veya bulaşıcı hastalığı olanların kilit altında tutulması gibi) girişimlerde bulunulmaması

9  Sağlık personelinin hastalara saygılı davranması  Stigma taşıyan hastalıklara sahip kişilerin saygınlığının korunması (AIDS veya lepra gibi)  Muayene sırasında hastanın mahremiyetinin sağlanması

10  Sağlık sunan kişilerce karşılanma ve yapılan karşılıklı konuşmalar sırasında saygı gösterilmesi  Fizik muayene sırasında kültürel normlara saygılı olunması

11  Kişisel sağlık bilgilerine kimin erişim hakkı olduğunun belirlenmesidir  Hasta görüşmelerinin hastanın mahremiyetini gözetecek şekilde yapılabilmesidir.

12  Sağlık bilgileriniz ve diğer kişisel bilgilerinizin gizliliğinin sağlanması  Sağlık hizmeti sunanlar ile diğer insanların dinleyemeyeceği ortamlarda konuşabiliyor olmak

13  İletişimde açıklık  Hastalara alternatif tedavi seçenekleri hakkında bilgi verilmesi  Sağlık hizmeti sunanların tanıları ve tedavileri anlaşılır olarak açıklamaları  Hastaların soru sormaya cesaretlendirilmeleri  Hastalıklardan korunmaya ilişkin bilgi sağlanması  Sağlık sigorta sistemlerinin ödemeler ve yardımlara ilişkin açık-anlaşılır bilgilendirme sağlaması

14  otonomi  Kararlara katılım  Tercih edecekleri tedaviler hakkında hastaların fikirlerinin alınması  Girişimler ve tedaviler için hasta olurunun sağlanması

15  Sağlık hizmeti sunanların sizin anlayabileceğiniz şekilde açıklamalar yapması  Anlamadığınız bir şeyler olduğunda soru soracak yeterli zamanınız olması  Sağlığınızla ilgili kararlara istediğiniz ölçüde katılımınızın sağlanması  Diğer tedavi seçenekleri ve bakım türlerine ilişkin konuları dilediğiniz zaman tartışma özgürlüğünüz olması

16  Makul ulaşım ve kısa bekleme zamanları  Tahliller ve sonuçların alınması için kabul edilebilir bekleme süreleri  Acil olmayan cerrahiler için kabul edilebilir uzunlukta bekleme listeleri  Sağlık kuruluşlarında muayene için kabul edilebilir bekleme süreleri  Sağlık kuruluşlarına uygun koşullar ve zamanlarda ulaşım

17  Sağlık kuruluşlarına uygun koşullarda erişim ve kısa ulaşım süreleri  Muayene ve hastane yatışları için kısa bekleme süreleri

18  temizlik, mekansal özellikler ve hastanede beslenme konularını içerir.  sağlık hizmeti sunumunun temel altyapı kalitesinin uygunluğu (örn. bekleme alanları, oturma olanakları, temiz hava)  Sağlık kuruluşlarındaki temel mekanların temizliği (örn. odalar, tuvaletler)

19  Bekleme odalarında, muayene odalarında ve hastane kliniklerinde yeterli alan, koltuk ve temiz hava olması  Tesisin temiz olması (tuvaletler dahil)

20  Dış dünya ile bağlantının ve düzenli aktivitelerin sürdürülebilmesi  Muayene sırasında hastalara arkadaş veya akrabaların eşlik edebilmesi  Hastanede bakım aldıkları sırada dahi hastaların kişisel ihtiyaçlarının arkadaş ve aileleri tarafından karşılanabilmesi

21  Hastanede bir hasta olarak bulunduğunuz sürede aileniz ve arkadaşlarınızın sizin istediğiniz sıklıkta ziyarete gelebilmeleri  Aile ve arkadaşlarınızla temasta kalma ve dış dünyada olup bitenlerle ilgili bilgi edinme olanağınız olması

22  kişiye sağlık hizmetini sunacak kişi veya kurumun seçimidir  Hastalara hekim seçme hakkı verilmesidir  Hastalara başvuracakları sağlık kuruluşunu seçme hakkı verilmesidir

23  Sağlık hizmeti sunucunuzu seçme olanağı (yer veya kişi)  İstediğinizde ikinci bir görüş alma veya bir uzman hekime başvurma olanağı

24  DSÖ bir survey çalışması ile (internet üzerinden anahtar kişiler ile ve 35 ülkede saha çalışmaları ile uygulanan) üyesi olan 191 ülkenin sağlık sistemlerinin yanıt verirlik düzeylerini belirlemiş ve karşılaştırmıştır.  Ülkelerin bu surveyden aldıkları puanlar üye ülkelerin özgürlük ve gelişme düzeylerine göre ve populasyonun kadın/erkek oranlarına göre de ayarlanmıştır.

25  Bu değerlendirmede Türk sağlık sisteminin yanıt verirlik puanı 5.16 olarak tahmin edilmiş ve 191 üye arasında 93. sırada yer almıştır.  Birinci sırada olan ABD’de yanıt verirlik puanı 8.10 dur.  Amerika’yı İsviçre, Lüksemburg, Danimarka, ve Almanya izlemekte, 6. sıradaki Japonya’dan itibaren puan 7’nin altına inmektedir  Sonuncu (191.) sırada yer alan Somali’nin puanı 3.69 dur.

26  Türk sağlık sistemi’nin yanıt verirliği, 2005’de yapılan yeni bir çalışmada yeniden değerlendirilmiştir (Uğurluoğlu ve Çelik, 2006)  Çalışma Ankara’nın merkezinde yer alan hastanelerin üst düzey yöneticileri arasında yapılmıştır  172 yönetici DSÖ’nün yanıt verirlik surveyinin anket formunu yanıtlamıştır (yanıt oranı %34)

27

28  Yanıt verirliğin 7 boyutu arasında en yüksek puan alan güvenlik başlığıdır :7.27 (1: en zayıf, 10: en iyi olmak üzere)  Hasta bilgilerinin güvenliği açısından en olumsuz değerlendirilen ortamlar, hasta muayene süreçleridir.  Yanıtlayanlar arasında kadın yöneticiler sağlık sisteminin güvenlik puanını erkek yöneticilere göre daha düşük değerlendirmiştir (6.94 vs 7.59)

29  Bu çalışmada 2. en yüksek puan sosyal destek ağlarına erişim boyutuna verilmiştir. (6.59)  Bu başlık altında en olumlu değerlendirilen yanıt verirlik özelliği, hastanelerde ziyaretçilerin kabulüne ilişkindir.

30  Üçüncü sırada yüksek değerlendirilen yanıt verirlik boyutu ise yeterli kalitede tesisler oluşudur (6.49).  Hastane başhekimleri ile hastane müdürleri ve baş hemşirelerin verdiği puanlar arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (sırasıyla: 5.69, 6.67 ve 6.69)

31  Bu çalışmada Türk sağlık sisteminin en düşük puanlı yanıt verirlik özellikleri:  hizmet sunucunun seçim hakkı (5.15) ve  beklemeden ilgilenilmesi (4.98) olarak belirlenmiştir.

32  SB’ndan (Mollahaliloğlu ve ark., 2007) bildirilen hasta deneyim verilerine göre, ilçe polikliniklerinde ve hastanelerin ayakta tedavi birimlerinde  muayene için bekleme süresi sırasıyla 47,5 dakika ve 118 dakika.  muayene süresi sırasıyla 6,3 ve 7,2 dakika  2004’te Performans Yönetim Sisteminin getirilmesi ile birlikte sağlık ocakları ve kamu hastanelerindeki bekleme süreleri düşmektedir.

33  Yanıt verirlik boyutlarından bazılarını kapsayan hasta memnuniyet ölçümleri Türkiye’deki kamu hastanelerinde düzenli olarak yapılıyor  Kapsadığı alanlar: hekim seçimi, beklemeden ilgilenilmesi, hekim-hasta iletişimi, kişisel mahremiyet, sağlık personeli ile ilişkide saygı, tesisin altyapı özellikleri ve temizliği  Ancak, ödemeler ile ilişkilendirilmiş olan anket uygulamalarının standardizasyonu ve sonuçlarının güvenilirliği sorgulanmaktadır

34

35  Türkiye’de hasta haklarına ilişkin temel prensipler 1960’dan bu yana süren çeşitli düzenlemeler ile oluşturulmuştur. (Resmi Gazete 1960, 1961, 1982, 1987, 1998, 2004, 2007).  1960’da ilk yayımlanan Deontoloji Tüzüğü ’nün 5.Maddesi:  sağlık kuruluşunun prosedür ve kurallarıyla çatışmadığı sürece hastalar hekim veya diş hekimi seçimi nde özgür irade kullanma hakkına sahiptirler (Resmi Gazete, 1960)

36  Hastaların başvuracakları hastaneyi seçme hakkı ise yasal olarak ilk kez 1998’de Hasta Hakları Yönetmeliği ’nde ele alınmıştır (sağlık hizmeti sunan tüm kurum ve kuruluşlar kapsanmaktadır)  Madde 8: sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirme hakkı,  Madde 9: sağlık profesyonellerini seçme ve değiştirme hakkı.

37  1998’de yayımlanan bu düzenleme ile verilen resmi seçme hakkının pratikte uygulanması ise uzun süre sınırlı olmuştur  Gerekli organizasyonel düzenlemeler yapılamamıştır.  2000’li yıllarda SDP altında yapılan yasal düzenlemeler ile hastaların seçme hakkında bazı değişiklikler olabilmiştir.

38  Eski sosyal güvenlik şemalarının birleştirilerek tek ödeyici GSS sistemine geçilmesi ile fragmantasyon nedenli sağlık sunucu seçimi engellerinin ortadan kalkması  1998 Hasta Hakları Yönetmeliğinin verdiği “hekim seçme hakkı”nın tüm kamu hastanelerinde 2008 itibariyle uygulanmasını sağlayan organizasyonel düzenlemeler  SSK hastanelerinin 2005 itibariyle SB’ye devri ile, hastaneler arası kalite değişkenliğinin azaltılması ve hastaneler arası seçim yapabilme olanağının sağlanması

39  Az gelişmiş bölgelerde yeni mezun hekimler için mecburi hizmet uygulaması nın yeniden başlatılması ile, bu bölgelerde yaşayan hastalar için seçebilecekleri alternatiflerin artırılması  Birinci basamakta aile hekimliği uygulamasının yaygınlaştırılması ile hekim seçme hakkının uygulamaya geçmesi  Hastaların seçim hakkı Genel Sağlık Sigortası Kanunu ’nda kapsanması (Madde 77).

40 Türkiye’nin imza koyduğu anlaşmalar:  DSÖ destekli Amsterdam Deklerasyonu:  ‘sağlık sisteminin işleyişi ile uyumlu olmak üzere, hastaların hekimlerini, diğer sağlık hizmeti sunucularını ve sağlık kuruluşlarını seçme ve değiştirme hakkı vardır’ (DSÖ 1994, Madde 5.6).  Avrupa Hasta Hakları Şartı – Roma Şartı :  ‘her bireyin uygun bilgilendirme sonrası farklı tedavi yöntemleri ve sunucuları arasından serbestçe seçim yapma hakkı vardır’ (Aktif Vatandaşlık Ağı 2002).

41  Son yıllarda sağlık sisteminde yapılan yasal ve organizasyonel değişiklikler ile Türkiye’de ;  tek ödeyici, kamu ve özel birden fazla sağlık sunucudan oluşan  hastaların –en azından yasal olarak- sağlık alanında hizmet sunucuları ve sağlık kuruluşlarını seçme hakkını kullanabileceği ortam kurulmuş ve geliştirilmektedir

42  Ancak, uygulamada bireylerin bu haklarını kullanmaları önünde engeller mevcuttur:  Sağlıkta insan gücü eksikleri,  Ulusal planda kaynakların eşitsiz dağılımı  Sağlık sunucuların başarıyla gerçekleştirdiği sağlık sonuçlarına ilişkin sistematik bilgi eksikliği

43  Hastane seçimi söz konusu olduğunda Türkiye’de hastaların kentsel bölgelerde dahi aktif, bilgili tüketiciler gibi davrandıklarını gösteren kanıtlar mevcut değil

44 (Akıncı ve ark, 2004) Ankara’da yapılan çalışma:  hastanenin yakın oluşu - en önemlisi  modern cihazlar ve tesislere sahip olma  hastanenin ünü  hizmetlerin maliyeti  kamusal sosyal güvenceye sahip olma  bürokratik formalitelerin varlığı  uzman hekimlerin ve hizmetlerin varlığı

45 (Zerenler &Öğüt, 2007) Konya’da yapılmış bir çalışma:  sosyal güvence planları en önemli belirleyen, bunu izleyenler:  alınan kişisel tavsiyeler, hastane hekimleri hakkında bilinenler, diğer hekim sevkleri  teknolojik altyapının iyiliği  klinik standartlara güven  eve yakın oluş  hastanenin ünü  hizmetlerin maliyetleri

46  Türkiye’nin kişi başı GSMH’sı 7,268$ (2006) dır ve AB ortalamasının (31,103$)oldukça altındadır (DB, 2009).  Temel sağlık göstergeleri olan çocuk ve anne ölüm hızları da henüz AB ortalamasının üzerindedir ve ülke genelinde olumsuz sağlık koşullarına işaret etmektedir (DSÖ, 2009).

47  Denebilir ki:  Sağlık hizmeti sunanlara gidecek kaynakların bireysel hasta seçimleri ne dayandığı bir sisteme kıyasla  sağlık sonuçlarının ülke genelinde eşit dağılımını destekleyecek planlı kaynak tahsisinin avantajları olabilir mi?

48

49  Bireylerin katılımı  Ulusal organizasyonların katılımı ile  Hastaların ve hizmet kullanıcıların görüşlerinin yansıtılması  Kamu sağlığını ilgilendiren konuların kapsanması  Sağlık alanında ihtiyaç ve beklentilerin politikalara yansıtılması

50  İngiltere Ulusal Sağlık ve Klinik Mükemmeliyet Enstitüsü (NICE)’nde Halk Hasta Katılım Programı (Public Patient Involvement Program)  Ana Kurul (Board): stratejik yönelimleri kararlaştırır  Ortaklar Konseyi: Board’a önerilerde bulunur  Vatandaşlar Konseyi: Board’u etik konularda ve toplumun görüşleri konusunda bilgilendirir  Tüm kurullarında 2şer “hasta veya vatandaş” temsilci olvement/ppipinvolvementprogramme.jsp

51

52  Kimin görüşleri dikkate alınmalıdır? Uzmanların mı? Hastaların mı?  Kanıtların gösterdiği, yalnızca uzman görüşünün alınmasının soruyu yanıtlamakta eksik kaldığı yönündedir. Sağlık hizmeti sonrası iyi duruma gelip gelmediği yargısını öncelikle hasta vermelidir.

53  Hastaların beklentisi hem yaşamlarının uzaması hem de yaşam kalitelerinin iyileşmesidir.  Yaşam kalitesini belirlemek için uygulanan medikal ve/veya cerrahi işlem öncesinde ve sonrasındaki sağlık durumunu hastanın değerlendirmesi gerekir.

54 PROM’lar  Bu değerlendirme için uygun ölçüm araçları geliştirilmiştir ve klinik araştırmalarda bu araçların kullanımı neredeyse rutin haline gelmiştir.  Yaşam kalitesi ölçümleri:  Genel: SF-36, EQ5D  Hatalığa özel: VF14 (görme keskinliği)

55  İngiltere’de NHS bir PROM programı başlatmayı düşünmektedir  4 NHS akut bakım tröstü, 2006’dan bu yana seçili hastalar için SF-36 ve EQ5D ölçülerini yaptırıyor.  Sonuçlar başarılı ve başarısız performansları ayırt edebiliyor  Yanıt oraları henüz çok yüksek değil  LSH&TM çalışması: maliyeti kişi başı 10 £

56

57  Ulusal düzeyde sağlıkta yanıt verirlik ölçümleri yapılması  DSÖ yanıt-verirlik ölçeğinin kültürel uyarlaması  Hasta memnuniyet ölçümlerinin standardizasyonu ve sağlık kuruluşu-il-ulusal düzeylerde rutin olarak uygulanmaları  Sağlıkta yaşam kalitesi ölçümlerinin standardizasyonu ve uygulamaların yaygınlaştırılması  Hasta seçimi, hasta-halk katılımı alanlarında ihtiyaç-beklentilerin belirlenmesi için niteliksel araştırmalar…


"Seda USUBÜTÜN, MD, PhD Sağlık Bakanlığı, USPEM.  Sağlık hizmetlerinin kullanıcı sı olarak hastanın rolü  Yanıt verirliğin boyutları  Türkiye’nin yanıt." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları