Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TEMEL İLKYARDIM UYGULAMALARI. İlkyardım nedir? Herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TEMEL İLKYARDIM UYGULAMALARI. İlkyardım nedir? Herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya."— Sunum transkripti:

1 TEMEL İLKYARDIM UYGULAMALARI

2 İlkyardım nedir? Herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun kötüye gitmesini önleyebilmek amacı ile olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın, mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamadır.

3 Acil tedavi nedir? Hasta ve yaralılara acil tedavi ünitelerinde doktor ve sağlık personeli tarafından yapılan tıbbi müdahaledir.

4 İlkyardımcı kimdir? İlkyardım tanımında belirtilen amaç doğrultusunda hasta veya yaralıya tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç gereçlerle, ilaçsız uygulamaları yapan eğitim almış kişi ya da kişilerdir.

5 İlkyardım ve acil tedavi arasındaki fark nedir? Acil tedavi bu konuda ehliyetli kişilerce gerekli donanımla yapılan müdahale olmasına karşın, ilkyardım bu konuda eğitim almış herkesin olayın olduğu yerde bulabildiği malzemeleri kullanarak yaptığı hayat kurtarıcı müdahaledir.

6 İlkyardımın öncelikli amaçları nelerdir? • Yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesini sağlamak • Hasta / yaralının durumunun. kötüleşmesini önlemek • İyileşmeyi kolaylaştırmak

7 İlkyardımın temel uygulamaları nelerdir? (KBK) olarak ifade edilir : • Koruma • Bildirme • Kurtarma

8 Koruma: Kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini kapsar. En önemli işlem olay yerinde oluşabilecek tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaktır.

9 Bildirme: Telefon veya diğer kişiler aracılığı ile, mümkün olan en kısa sürede, olay yada kaza hakkında gerekli yardım kuruluşlarına bilgi verilmesini kapsar. İlkyardım gerektiren bir durumda Türkiye'de telefon iletişimleri 112 acil telefon numarası üzerinden gerçekleştirilmelidir.

10 Kurtarma (Müdahale): Olay yada kaza yerinde, hasta yada yaralılara hızlı ancak sakin bir şekilde yapılan müdahaleleri kapsar.

11 İlkyardımcının müdahale ile ilgili yapması gerekenler nelerdir? • Hasta/yaralıların durumunu değerlendirmek (ABC) ve öncelikli müdahale edilecekleri belirlemek, • Hasta/yaralıların korku ve endişelerini gidermek, • Hasta/yaralılara müdahalede yardımcı olacak kişileri organize etmek, • Hasta/yaralının durumunun ağırlaşmasını önlemek için kendi kişisel olanakları ile gerekli müdahalelerde bulunmak, • Kırıklara yerinde müdahale etmek, • Hasta/yaralıyı sıcak tutmak, • Hasta/yaralının yarasını görmesine izin vermemek, • Hasta/yaralıları hareket ettirmeden müdahale yapmak, • Hasta/yaralıların en uygun yöntemlerle en yakın sağlık kuruluşuna sevkini sağlamak (112), • Ancak, hasta/yaralının hayati tehlikede olmadığı sürece ağır yaralı bir kişi asla yerinden kıpırdatılmamalıdır,

12 İlkyardımcının özellikleri nasıl olmalıdır? • İnsan vücudu ile ilgili temel bilgilere sahip olmalı • Önce kendi can güvenliğini korumalı • Sakin olmalı • Kendine güvenli ve pratik olmalı • Eldeki olanakları değerlendirebilmeli • Olayı anında ve doğru olarak haber vermeli (112) • Çevredeki kişileri organize edebilmeli ve yararlanabilmeli • İyi bir iletişim becerisine sahip olmalı

13 Hareket Sistemi Vücudun hareket etmesini, desteklenmesini sağlar ve koruyucu görev yapar. Hareket sistemi şu yapılardan oluşur:  Kemikler  Eklemler  Kaslar

14 Dolaşım Sistemi Vücut dokularının oksijen, besin, hormon, bağışıklık elemanı ve benzeri elemanları taşır ve yeniden geriye toplar. Dolaşım sistemi şu yapılardan oluşur:  Kalp  Kan damarları  Kan

15 Sinir Sistemi Bilinç, anlama, düşünme, algılama, hareketlerin uyumu, dengesi ve solunum ile dolaşımı sağlar. Sinir sistemi şu yapılardan oluşur:  Beyin  Beyincik  Omurilik  Omurilik soğanı

16 Solunum Sistemi Vücuda gerekli olan gaz alışverişi görevini yaparak hücre ve dokuların oksijenlenmesini sağlar. Solunum sistemi şu organlardan oluşur:  Solunum yolları  Akciğerler

17 Boşaltım Sistemi Kanı süzerek gerekli maddelerin vücutta tutulması, zararlı olanların atılması görevlerini yaparak vücutta iç dengeyi korur. Boşaltım sistemi şu organlardan oluşur:  İdrar borusu  İdrar kesesi  İdrar kanalları  Böbrekler

18 Sindirim Sistemi Ağızdan alınan besinlerin öğütülerek sindirilmesi ve kan dolaşımı vasıtasıyla vücuda dağıtılmasını sağlar. Sindirim sistemi şu organlardan oluşur:  Dil ve dişler  Yemek borusu  Mide  Safra kesesi  Pankreas  Barsaklar

19 Olay yerini değerlendirmenin amacı nedir? • Tekrar kaza olması riskini ortadan kaldırmak, • Olay yerindeki hasta ve yaralıların sayısı ve türlerini belirlemek, • Yapılacak müdahaleleri planlamak.

20 Olay yerinin değerlendirilmesinde yapılacaklar nelerdir? • Kazaya uğrayan araç mümkünse yolun dışına ve güvenli bir alana alınmalıdır. • Olay yeri yeterince görünebilir biçimde işaretlenmelidir. Kaza noktasının önüne ve arkasına gelebilecek araç sürücülerini yavaşlatmak ve olası bir kaza tehlikesini önlemek için uyarı işaretleri yerleştirilmelidir. Bunun için üçgen reflektörler kullanılmalıdır.

21 • Kazaya uğrayan aracın kontak anahtarı kapatılmalıdır. • Olay yerinde hasta/yaralılara yapılacak yardımı varlıkları ile güçleştirebilecek veya engelleyebilecek meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır. • Olası infilak ve yangın riskini önlemek için olay yerinde sigara içilmemelidir. • Gaz varlığı söz konusu ise oluşabilecek zehirlenmelerin önlenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.

22 • Gaz tüpünün vanası kapatılmalıdır. • Ortam havalandırılmalıdır. • Kıvılcım oluşturacak ışıklandırma veya çağrı araçlarının kullanılmasına İzin verilmemelidir. • Hasta/yaralılar yerinden kımıldatılmamalıdır. • Hasta/yaralılar hızla yaşam bulguları yönünden (ABC) değerlendirilmelidir.

23 • Hasta/yaralılar kırık ve kanama yönünden değerlendirilmelidir. • Hasta/yaralılar sıcak tutulmalıdır. • Hasta/yaralının bilinci kapalı ise ağızdan hiçbir şey verilmemelidir. • Tıbbi yardım istenmelidir (112). • Hasta / yaralının yarasını görmesine izin verilmemelidir.

24 • Yaralı ve olay hakkındaki bilgiler kaydedilmelidir. • Yardım ekibi gelene kadar olay yerinde kalınmalıdır. • Hasta/yaralıların endişeleri giderilmeli, nazik ve hoşgörülü olmalıdır.

25 Hasta / yaralının değerlendirilmesinin amacı nedir? 4 Hasta/yaralının ağırlık düzeyini belirlemek 4 İlkyardımda öncelikleri belirlemek 4 Yapılacak ilkyardım yöntemini belirlemek 4 Güvenli bir müdahale sağlamak

26 Hasta / yaralıların ilk değerlendirilme aşamaları nelerdir? Hasta / yaralıya sözlü uyaran yada hafifçe omzuna dokunarak “iyi misiniz?” diye sorularak bilinç durumu değerlendirmesi yapılır. Bilinç durumunun değerlendirilmesinin ardından havayolu açıklığının değerlendirilmesi, solunumun değerlendirilmesi ve dolaşımın değerlendirilmesi aşamaları gelir. İlk değerlendirme sonucu hasta/yaralının bilinci kapalı fakat solunum ve nabzı varsa derhal koma pozisyonuna getirerek diğer yaralılar değerlendirilir. Buna göre hasta/yaralının ilk değerlendirilme aşamaları şunlardır:

27 A. Havayolu açıklığının değerlendirilmesi 4 Özellikle bilinç kaybı olanlarda dil geri kaçarak solunum yolunu tıkayabilir yada kusmuk, yabancı cisimlerle solunum yolu tıkanabilir. Havanın akciğerlere ulaşabilmesi için hava yolunun açık olması gerekir. 4 Hava yolu açıklığı sağlanırken hasta / yaralı baş, boyun, gövde ekseni düz olacak şekilde yatırılmalıdır. 4 Bilinç kaybı belirlenmiş ise ağız içi kontrol edilmeli ve yabancı cisim varsa bir bez aracılığı ile çıkarılmalıdır. 4 Daha sonra bir el hasta / yaralının alnına konarak, diğer elin 2-3 parmağı ile çene tutularak baş geriye doğru itilip baş-çene pozisyonu verilir. Bu işlemler sırasında sert hareketlerden kaçınılmalıdır.

28 B. Solunumun değerlendirilmesi İlkyardımcı, başını hasta/yaralının göğsüne bakacak şekilde yan çevirerek yüzünü hasta/yaralının ağzına yaklaştırarak Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile solunum yapıp yapmadığını 10 saniye süre ile değerlendirir: 4 Solunum hareketini gözler, 4 Solunum sesini dinler, 4 Hasta/yaralının nefesini yanağında hissetmeye çalışır, 4 Solunum yoksa derhal yapay solunuma başlanır.

29 C. Dolaşımın değerlendirilmesi Dolaşımın değerlendirilmesi için ilkyardımcı çocuk ve yetişkinlerde şah damarından, bebeklerde üst kol atardamarından 3 parmakla 5 saniye süre ile nabız almaya çalışılır. Bu süre içinde nabız alınmıyorsa derhal dış kalp masajına başlanır.

30 Vücutta nabız alınabilen bölgeler nelerdir? 4 Şah damarı (Adem elmasının her iki yanında) 4 Ön-kol damarı (Bileğin iç yüzü, baş parmağın üst hizası) 4 Bacak damarı (Ayak sırtının merkezinde) 4 Kol damarı (Kolun iç yüzü, dirseğin üstü) Hasta/yaralıların dolaşımını değerlendirirken, çocuk ve yetişkinlerde şah damarından, bebeklerde ön koldan nabız alınır.

31 Hasta yaralının ikinci değerlendirmesi nasıl olmalıdır? İlk muayene ile hasta/yaralının yaşam belirtilerinin varlığı güvence altına alındıktan sonra ilkyardımcı ikinci muayene aşamasına geçerek baştan aşağı muayene yapar. İkinci değerlendirmeden sonra mevcut duruma göre yapılacak müdahale yöntemi seçilir. İkinci değerlendirme aşamaları şunlardır :

32 A.Görüşerek bilgi edinme 4 Kendini tanıtır, 4 Hasta / yaralının ismini öğrenir ve adıyla hitap eder, 4 Hoşgörülü ve nazik davranarak güven sağlar, 4 Hasta / yaralının endişelerini gidererek rahatlatır, 4 Olayın mahiyeti, koşulları, kişisel özgeçmişleri, sonuç olarak ne yedikleri, kullanılan ilaçlar ve alerjinin varlığı sorularak öğrenilir.

33 B. Baştan aşağı kontrol yapılır 4 Bilinç düzeyi, anlama, algılama 4 Solunum sayısı, ritmi, derinliği 4 Nabız sayısı, ritmi, şiddeti 4 Vücut veya cilt ısısı, nemi, rengi 4 Baş: Saç, saçlı deri, baş ve yüzde yaralanma, morluk olup olmadığı, kulak yada burundan sıvı yada kan gelip gelmediği değerlendirilir, ağız içi kontrol edilir.

34 4 Boyun: Ağrı, hassasiyet, şişlik, şekil bozukluğu araştırılır. Aksi ispat edilinceye kadar boyun zedelenmesi ihtimali göz ardı edilmemelidir.  Göğüs kafesi: Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu yada morarma olup olmadığı, hafif baskı ile ağrı oluşup oluşmadığı, kanama olup olmadığı değerlendirilmelidir. Göğüs kafesi genişlemesinin normal olup olmadığı araştırılmalıdır. Göğüs muayenesinde eller arkaya kaydırılarak hasta / yaralının sırtı da kontrol edilmelidir.

35 4 Karın boşluğu: Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu, şişlik, morarma, ağrı yada duyarlılık olup olmadığı ve yumuşaklığı değerlendirilmelidir. Eller bel tarafına kaydırılarak muayene edilmeli, ardından kalça kemiklerinde de aynı araştırma yapılarak kırık yada yara olup olmadığı araştırılmalıdır. 4 Kol ve bacaklar: Kuvvet, his kaybı varlığı, ağrı, şişlik, şekil bozukluğu, işlev kaybı ve kırık olup olmadığı, nabız noktalarından nabız alınıp alınmadığı değerlendirilmelidir.

36 Solunum ve kalp durması nedir? Solunum durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunuma başlanmaz ise bir süre sonra kalp durması meydana gelir. Kalp durması: Bilinci kapalı kişide büyük arterlerden nabız alınamaması durumudur. Kalp durmasına 5 dakika içinde müdahale edilmezse dokuların oksijenlenmesi bozulacağı için beyin hasarı oluşur.

37 Temel yaşam desteği nedir? Hayat kurtarmak amacı ile solunumu ve / veya kalbi durmuş kişiye yapay solunum ile akciğerlerine oksijen gitmesini dış kalp masajıyla kalpten kan pompalanmasını sağlamak için yapılan ilaçsız müdahalelerdir.

38 Hayat kurtarma zinciri nedir? Hayat kurtarma zinciri 4 halkadan oluşur. Son iki halka ileri yaşam desteğine aittir ve ilkyardımcının görevi değildir. 1.Halka - Sağlık kuruluşuna haber verme 2.Halka - Olay yerinde yapılan Temel Yaşam Desteği 3.Halka - Ambulans ekiplerince yapılan müdahaleler 4.Halka - Hastane acil servisleridir

39 İlkyardımın ABC si nedir? Bilinç kontrol edilmeli, bilinç kapalı ise aşağıdakiler hızla değerlendirilmelidir: A. Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi B. Solunumun değerlendirilmesi ( Bak-Dinle-Hisset) C. Dolaşımın değerlendirilmesi (Şah damarından 5 saniye nabız alınarak yapılır)

40 Hava yolunu açmak için Baş-Çene pozisyonu nasıl verilir? Bilinci kapalı bütün hasta / yaralılarda solunum yolu kontrol edilmelidir. Çünkü dil geriye kayabilir yada herhangi bir yabancı madde solunum yolunu tıkayabilir. Ağız içi kontrol edilerek temizlendikten sonra hastaya baş-çene pozisyonu verilir. Bunun için ; è Bir el alna yerleştirilir, è Diğer elin iki parmağı çeneye yerleştiril è Baş geriye doğru itilir. è Böylece dil yerinden oynatılarak hava yolu açıklığı sağlanmış olur.

41 Hava yolu tıkanıklığı nedir? Hava yolunun solunumu gerçekleştirmek için gerekli havanın geçişine engel olacak şekilde tıkanmasıdır. Tıkanma tam tıkanma yada kısmi tıkanma şeklinde olabilir.

42 Solunum yolu tıkanıklığı belirtileri nelerdir? Tam tıkanma belirtileri: 4 Nefes alamaz, 4 Acı çeker, ellerini boynuna götürür, 4 Konuşamaz, 4 Rengi morarmıştır, Bu durumda Heimlich manevrası yapılır. Kısmi tıkanma belirtileri: 4 Öksürür 4 Nefes alabilir 4 Konuşabilir Bu durumda hastaya dokunulmaz, öksürmeye teşvik edilir.

43 Tam tıkanıklık olan kişilerde Heimlich manevrası nasıl uygulanır? Bilinçli kişilerde Heimlich manevrası: 4 Hasta ayakta ya da oturur pozisyonda olabilir 4 Arkadan sarılarak gövdesi kavranır, 4 Bir elin baş parmağı midenin üst kısmına, göğüs kemiği altına gelecek şekilde yumruk yaparak konur. Diğer el ile yumruk yapılan el kavranır, 4 Kuvvetle arkaya ve yukarı doğru bastırılır, 4 Bu hareket 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır, 4 Şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir, 4 Tıbbi yardım istenir (112)

44 Bilinçsiz kişilerde Heimlich manevrası: 4 Hasta yere yatırılır.Yan pozisyonda sırtına 5 kez vurulur, 4 Tıkanma açılmadığı taktirde hasta düz bir zeminde başı yana çevrilir, 4 Hastanın bacakları üzerine ata biner şekilde oturulur, 4 Bir elin topuğunu göbek ile göğüs kemiği arasına yerleştirilir. Diğer el üzerine konur, 4 Göbeğin üzerinden kürek kemiklerine doğru eğik bir baskı uygulanır, 3 Şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir, 4 İşleme yabancı cisim çıkıncaya kadar devam edilir,

45 4 Tıbbi yardım istenir (112) 4 Bu hareketi 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar ya da yardım gelinceye kadar devam edin,  Bu tür olgularda havayolu tıkanıklığından şüphelenildiğinde, ilkyardımcılar Temel Yaşam Desteği uygulamalarını yapacaklardır. Kurtarıcı nefes verdikten sonra hava gitmiyorsa tıkanıklık olduğu düşünülür, ilkyardımcı ağız içinde yabancı cisim olup olmadığını kontrol etmeli, yabancı cisim görüyorsa çıkarmalıdır. Havayolu tıkanıklığı varsa havayolunu açacak manevraları profesyonel acil yardım ekibi uygular.

46 Bebeklerde Heimlich Manevrası: 4 Bebek ilkyardımcının bir kolu üzerine ters olarak yatırılır 4 Baş ve diğer parmaklarla boynundan sıkıca tutularak öne doğru eğilir 4 Başı gergin ve gövdesinden aşağıda bir pozisyonda tutulur 4 5 kez el bileğinin iç kısmıyla omuz arası bölgesinden çok hafif olmayacak şekilde vurulur 4 Diğer kolun üzerine sırtüstü başı elle kavranarak çevrilir 4 Yabancı cisim çıkmış mı bakılır 4 Çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde tutulur 4 5 kez iki parmakla göğüs kemiğinin ait kısmından baskı uygulanır 4 Yabancı cisim çıkana kadar devam edilir 4 Tıbbi yardım istenir (112)

47 Yapay solunum nasıl yapılır?  Hasta/yaralının solunum yolu açıldıktan sonra, solunum Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile değerlendirilir,  Solunum yoksa tıbbi yardım istenir,  Hemen yapay solunuma başlanır,  Hasta akciğerine ml hava gidecek şekilde ağızdan iki kez üflenir,

48  Şah damarından nabız kontrolü yapılır. Dakikada kez olacak şekilde yapay solunuma devam edilir. 1 yaşın altındaki bebeklerde kez olacak şekilde hava verilir,  Bu şekilde verilen hava hayati organları koruyacak yeterli oksijene sahiptir (%16-18),  Bebeklerde ve çene kilitlenmesi vb. durumlarda yetişkinlerde, yapay solunum ağızdan buruna hava verilerek yapılmalıdır,

49  Yapay solunumun etkili olup olmadığı Bak-Dinle-Hisset yöntemi il, 2-3 dakikada bir (her 10 üflemede bir) kontrol edilmelidir,  Nabız olup olmadığını anlamak için şah damarından kontrol edilmelidir,  İlkyardım kendini korumak için yapay solunum sırasında ince bir tülbent, gazlı bez vb. kullanabilir.

50 Dış kalp masajı nasıl yapılır? ¤ Yapay solunum sırasında şah damarından 5 saniye süre ile nabız kontrolü yapılır, nabız yoksa dış kalp masajına başlanır. ¤ Alttaki kaburgalar elle tespit edilir, eller kaydırılarak göğüs kemiğinin alt ucu belirlenir. ¤ Her iki kaburganın birleştiği noktaya (sternum ucu) iki parmak konur ve üstüne diğer el topuğu yerleştirilerek bası noktası tespit edilir. Bu elin üzerine diğer el yerleştirilir.

51  Her iki el parmakları birbirine geçirilir ve hastaya temas etmemesine dikkat edilir. Eller sabit tutulmamalıdır. ¤ Dirsekler ve omuz düz ve hasta/yaralının vücuduna dik tutulacak şekilde tutulmalıdır. ¤ Vücut ağırlığı ile kaburga kemikleri 4-5 cm içe çökecek (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar ) ritmik olarak sıkıştırma-gevşetme şeklinde bası uygulanır. Erişkinlerde dakikada 100 bası uygulanmalıdır.

52  Dış kalp masajı 1 yaşın altındaki bebeklerde göğüs kemiği alt ucuna iki parmakla, göğüs kemiği 1-1,5 cm içe çökecek şekilde dakikada 100 bası olarak yapılır. 1-8 yaşına kadar çocuklarda tek elle cm çökecek şekilde yapılmalıdır (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar). ¤ Yapay solunum ve dış kalp masajı birlikte uygulandığında, yetişkinlerde tek ya da iki ilkyardımcı ya da iki ilkyardımcı ile 30/2 olarak uygulanır.

53  Her siklusta hasta/yaralının solunumu ve şah damarından 5 saniye süre ile nabzı kontrol edilmelidir (1 siklus:30 kalp masajı ve 2 yapay solunumun 5 kez uygulanmasıdır). ¤ Temel yaşam desteğine başlarken eğer çevrede biri varsa hemen 112 aratılmalıdır. Eğer ilkyardımcı yalnız ise 1 siklusdan sonra kendisi yardım çağırmalıdır. ¤ Temel yaşam desteğine bu konuda eğitim almış bir sağlık personeli gelinceye kadar devam edilmelidir.

54 Kanama nedir? Damar bütünlüğünün bozulması ile kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına doğru) boşalmasıdır. Kanamanın ciddiyeti aşağıdaki durumlara bağlıdır.  Kanamanın hızına  Vücutta kanın aktığı bölgeye  Kanama miktarına  Kişinin fiziksel durumu ve yaşına

55 Kaç çeşit kanama vardır? Vücutta kanın aktığı bölgeye göre 3 çeşit kanama vardır: Dış kanamalar: Kan yaradan vücut dışına doğru akar. İç kanamalar: Vücut içine kanama olduğu için gözle görülemez. Doğal deliklerden olan kanamalar:Kulak, burun, ağız, anüs, üreme organlarından olan kanamalardır.

56 • Kanama arter, ven yada kılcal damar kanaması olabilir. • Arter kanamaları kalp atımları ile uyumlu olarak kesik kesik akar ve açık renklidir. • Ven kanamaları ise koyu renkli ve sızıntı şeklindedir. Kılcal damar kanaması küçük kabarcıklar şeklindedir. • Kanamanın değerlendirilmesinde, şok belirtilerinin izlenmesi çok önemlidir.

57 Kanamalarda ilkyardım uygulamaları nelerdir? Dış kanamalarda ilkyardım:. Hasta / yaralının durumu değerlendirin (ABC),. Yardım çağırın (112),. Yara / kanama değerlendirin,. Kanayan yer üzerine temiz bir bezle bastırın,

58 . Kanama durmazsa ikinci bir bez konarak basınç arttırın,. Gerekirse bandaj ile sararak basınç uygulayın,. Kanayan yere en yakın basınç noktasına baskı uygulayın,. Kanayan bölge yukarı kaldırın,. Çok sayıda yaralının bulunduğu bir ortamda tek ilkyardımcı varsa, yaralı güç koşullarda bir yere taşınacaksa, uzuv kopması varsa ve baskı noktalarına baskı uygulamak yeterli olmuyorsa turnike uygulayın,

59 . Şok pozisyonu verin,. Sık aralıklarla yaşam bulguları değerlendirin (2-3dk),. Kanayan bölge dışarıda kalacak şekilde üstünü örtün,. Yapılan uygulamalar varsa turnike ile ilgili bilgileri yazın,. Hızla sevk edilmesi sağlayın

60 Hangi durumlarda turnike uygulanmalıdır? 4 Çok sayıda yaralının bulunduğu bir ortamda tek ilkyardımcı varsa (Kanamayı durdurmak ve daha sonra da diğer yaralılarla ilgilenebilmek için), 4 Yaralı güç koşullarda bir yere taşınacaksa, 4 Uzuv kopması varsa 4 Baskı noktalarına baskı uygulamak yeterli olmuyorsa, Turnike uygulaması kanamanın durdurulamadığı durumlarda başvurulacak en son uygulamadır, eskisi kadar sık uygulanmamaktadır. Çünkü, uzun süreli turnike uygulanması sonucu doku harabiyeti meydana gelebilir yada uzvun tamamen kaybına neden olabilir.

61 Turnike uygulamasında dikkat edilecek hususlar neler olmalıdır? 4Turnike uygulamasında kullanılacak malzemelerin genişliği en az 8-10 cm olmalıdır. 4Turnike uygulamasında ip, tel gibi kesici malzemeler kullanılmamalıdır. 4Turnikeyi sıkmak için tahta parçası, kalem gibi malzemeler kullanılabilir.

62 4Turnike kanama duruncaya kadar sıkılır, kanama durduktan sonra daha fazla sıkılmaz. 4Turnike uygulanan bölgenin üzerine hiçbir şey örtülmez. 4Turnike uygulamasının yapıldığı saat bir kağıda yazılmalı ve yaralının üzerine asılmalıdır.

63 4Uzun süreli kanamalardaki turnike uygulamalarında, kanayan bölgeye göre dakikada bir turnike gevşetilmelidir. 4Turnike, kol ve uyluk gibi tek kemikli bölgelere uygulanır, ancak önkol ve bacağa el ve ayağın beslenmesini bozabileceği için uygulanmaz. Uzuv kopması durumlarında, önkol ve bacağa da turnike uygulanabilir.

64 El ve ayak kopmalarında turnike nasıl uygulanır? Uzuv kopmaları, kaza ve yaralanmalarda atardamar yaralanmalarına neden olarak ölüme yol açmaktadır. 4 Kopmuş olan uzvun kanama kontrolü yapılır, tampon yapılır ve kapatılır. 4 Turnike uzvun koptuğu bölgeye en yakın olan ve deri bütünlüğünün bozulmamış olduğu bölgeye uygulanır. 4 Turnike uygulandıktan sonra sıkılaştırılarak uzuvdaki kanama kontrol edilir.

65 4 Kopmuş uzuv parçası, su geçirmeyen bir plastik torbaya konur. 4 Daha sonra kopmuş uzuv parçasının konduğu plastik torba ağzı kapatıldıktan sonra, içerisinde 1 ölçek suya 2 ölçek buz konulmuş ikinci bir torbaya yada kovaya konulur. Bu şekilde, kopmuş uzuv parçasının buz ile direkt teması önlenmiş ve soğuk bir ortamda taşınması sağlanmış olur. 4 Torbanın üzerine kopan uzuv parçasının sahibine ait kimlik bilgileri kaydedilir ve yaralı ile aynı araca konarak en çok 6 saat içerisinde sağlık kuruşuna sevki sağlanır.

66 İç kanamalarda ilkyardım İç kanamalar, şiddetli travma, darbe, kırık, silahla yaralanma nedeniyle oluşabilir. Hasta / yaralıda şok belirtileri vardır. İç kanama şüphesi olanlarda aşağıdaki uygulamalar yapılmalıdır. Ê. Hasta / yaralının bilinci ve ABC si değerlendirin, Ë. Üzerini örterek ayakları 30 cm yukarı kaldırın, Ì. Asla yiyecek ve içecek vermeyin, Í. Hareket ettirmeyin (özellikle kırık varsa) Î. Yaşamsal bulgulan inceleyin, Ï. Tıbbi yardım isteyin (112), Ð. Sağlık kuruluşuna sevkini sağlayın.

67 Doğal deliklerden çıkan kanamalarda ilkyardım: Burun kanaması: 4 Hasta / yaralı sakinleştirin, endişeleri giderin, 4 Oturtun, 4 Başı hafifçe öne eğin, 4 Burun kanatlarını 5 dakika süre ile sıkın, 4 Doktora gitmesini sağlayın.

68 Kulak kanaması: 4 Hafifse kulak temiz bir bezle temizleyin, 4 Kanama ciddi ise kulağı tıkamadan temiz bezlerle kapayın, 4 Bilinci yerinde ise hareket ettirmeden sırt üstü yatırın, 4 Bilinçsiz ise kanayan kulak üzerine yan yatırın, 4 Kan Kusma, anüs, üreme organlarından gelen kanamalarda hasta/yaralılarda kanama örnekleri ile birlikte doktora sevk edilir.

69 Şok nedir? Kalp-damar sisteminin yaşamsal organlara uygun oranda kanlanma yapamaması nedeniyle ortaya çıkan ve tansiyon düşüklüğü ile seyreden bir akut dolaşım yetmezliğidir.

70 Kaç çeşit şok vardır? Nedenlerine göre 4 çeşit şok vardır: s Kardiyojenik şok s Hipovolemik şok s Toksik şok s Anaflaktik şok

71 Şok belirtileri nelerdir? 4 Endişe, huzursuzluk 4 Hızlı ve zayıf nabız 4 Ciltte solukluk, soğukluk ve nemlilik 4 Bilinç seviyesinde azalma 4 Hızlı ve yüzeyel solunum 4 Dudaklar veya mukozada solukluk yada morarma 4 Susuzluk hissi 4 Kan basıncında düşme

72 Şokta ilkyardım uygulamaları nelerdir? Ê. Çevre ve kendi güvenliğini sağlayın, Ë. Hava yolunun açıklığı sağlayın, Ì. Hasta/ yaralının mümkün olduğunca temiz hava solumasını sağlayın, Í. Varsa kanamayı hemen durdurun,

73 Î. Şok pozisyonu verin, Ï. Hasta / yaralıyı sıcak tutun, Ð. Hasta / yaralının hareket etmemesini sağlayın, Ñ. Hızlı bir şekilde tıbbi yardım isteyin (112) ve sağlık kuruluşuna sevkini sağlayın, . Hasta / yaralının endişe ve korkularını giderin, psikolojik destek olun.

74 Şok pozisyonu nasıl verilir? 4 Hasta / yaralı düz olarak sırt üstü yatırılır, 4 Bacaklarını 30 cm kadar yukarı altına destek konur (Çarşaf, battaniye yastık, kıvrılmış giysi vb.), 4 Üzeri örtülerek ısıtılır, 4 Yardım gelinceye kadar hasta / yaralının yanında kalınmalıdır, 4 Belli aralıklarla (2-3 dk) bir yaşam bulguları değerlendirilmelidir.

75 Yara nedir? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale, sinir vb. yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon riski artar.

76 Kaç çeşit yara vardır? Kesik yaralar: Bıçak, çakı, cam gibi kesici aletlerle oluşur. Genellikle basit yaralardır. Derinlikleri kolay belirlenir. Ezikli yaralar: Etkenin şiddetli olarak çarpması ile oluşan yaralardır. Taş yumruk, sopa vb etkenlerle oluşur. Yara kenarları eziktir. Çok fazla kanama olmaz ancak doku zedelenmesi ve hassasiyet vardır.

77 Delici yaralar: Uzun ve sivri aletlerle oluşan yaralardır. Yüzey üzerinde derinlik hakimdir. Aldatıcı olabilir tetanos tehlikesi vardır. Parçalı yaralar: Dokular üzerinde bir çekme etkisi ile meydana gelir. Doku ile ilgili tüm organ, saçlı deride zarar görebilir.

78 Enfekte yaralar: Mikrop kapma ihtimali olan yaralardır. Enfeksiyon riski yüksek yaralar şunlardır: 4 Gecikmiş yaralar. (6 saatten fazla) 4 Dikişleri ayrılmış yaralar. 4 Kenarları muntazam olmayan yaralar. 4 Çok kirli ve derin yaralar. 4 Ateşli silah yaralan. 4 Isırma ve sokma ile oluşan yaralar.

79 Yaraların ortak belirtileri nelerdir? 4 Ağrı 4 Kanama 4 Yara kenarının ayrılması

80 Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê. Yaşam bulguları değerlendirilir. Ë. Yara değerlendirilir: -Oluş şekli - Süresi - Yabancı cisim varlığı - Kanama vb. Ì. Kanama durdurulur, Í. Üzeri kapatılır, Î. Sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır, . Tetanos konusunda uyarıda bulunulur.

81 Ciddi yaralanmalar nelerdir? 4 Kenarları birleşmeyen veya 2-3 cm olan yaralar 4 Kanaması durdurulamayan yaralar 4 Kas veya kemiğin göründüğü yaralar 4 Delici aletlerle oluşan yaralar 4 Yabancı cisim saplanmış olan yaralar 4 İnsan veya hayvan ısırıkları 4 Görünürde iz bırakma ihtimali olan yaralar

82 Ciddi yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê. Yaraya saplanan yabancı cisimler çıkarılmaz. Ë. Yarada kanama varsa durdurulur. Ì. Yara içi kurcalanmamalıdır. Í. Yara nemli temiz bir bezle örtülür. Î. Yara üzerine bandaj uygulanır. Ï. 112 aranır.

83 Delici göğüs yaralanmalarında ne gibi sorunlar görülebilir? Göğsün içine giren cisim akciğer zarı ve akciğeri yaralar. Bunun sonucunda şu belirtiler görülebilir: 4 Yoğun ağrı 4 Solunum zorluğu 4 Morarma 4 Kan tükürme 4 Açık pnomotoraks (Göğüsteki yarada nefes alıyor görüntüsü)

84 Delici göğüs yaralanmalarında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê. Hasta / yaralının bilinç kontrolü yapılır, Ë. Hasta yaralının yaşam bulguları değerlendirilir, Ì. Yara üzerine plastik poşet naylon vb. sarılmış bir bezle kapatılır, Í. Nefes alma sırasında yaraya hava girmesini engellemek, nefes verme sırasında havanın dışarı çıkmasını sağlamak için yara üzerine konan bezin bir ucu açık bırakılır,

85 Î. Hasta / yaralı bilinci açık ise yarı oturur pozisyonda oturtulur, Ï. Ağızdan hiçbir şey verilmez, Ð. Yaşam bulguları sık sık kontrol edilir, Ñ. Açık pnomotoraksta şok ihtimali çok yüksektir. Bu nedenle şok önlemleri alınmalıdır, Ò. Tıbbi yardım istenir (112).

86 Delici karın yaralanmalarında ne gibi sorunlar olabilir? 4 Karın bölgesindeki organlar zarar görebilir. İç ve dış kanama ve buna bağlı şok oluşabilir, 4 Karın tahta gibi sert ve çok ağrılı ise durum ciddidir, 4 Bağırsaklar dışarı çıkabilir.

87 Delici karın yaralanmalarında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Hasta/ yaralının bilinç kontrolü yapılır. Ë Hasta / yaralının yaşam bulguları kontrol edilir. Ì Dışarı çıkan organlar içeri sokulmaya çalışılmaz, üzerine geniş ve nemli temiz bir bez örtülür. Í Bilinç yerinde ise sırt üstü pozisyonda bacaklar bükülmüş olarak yatırılır, ısı kaybını önlemek için üzeri örtülür. Î Ağızdan hiçbir şey verilmez. Ï Yaşam bulguları sık sık izlenir. Ð Tıbbi yardım istenir (112).

88 Yanık nedir? Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak katı maddelerle temas, asit/alkali gibi kimyasal maddelerle temas, elektrik akımı etkisi yada radyasyon nedeni ile de oluşabilir.

89 Kaç çeşit yanık vardır? Fiziksel yanıklar: 4 Isı ile oluşan yanıklar 4 Elektrik nedeni ile oluşan yanıklar 4 Işın ile oluşan yanıklar 4 Sürtünme ile oluşan yanıklar 4 Donma sonucu oluşan yanıklar Kimyasal yanıklar:  Asit alkali madde ile oluşan yanıklar

90 Yanığın ciddiyetini belirleyen faktörler nelerdir? 4 Derinlik 3 Yaygınlık 4 Bölge 4 Enfeksiyon riski 4 Yaş 4 Solunum yoluyla görülen zarar 4 Önceden var olan hastalıklar

91 Yanıklar nasıl derecelendirilir? 1. derece yanık: Deride kızarıklık, ağrı, yanık bölgede ödem vardır. Yaklaşık 48 saatte iyileşir. 2. derece yanık: Deride içi su dolu kabarcıklar (bül) vardır. Ağrılıdır. Derinin kendini yenilemesi ile kendi kendine iyileşir. 3. derece yanık: Derinin tüm tabakaları etkilenmiştir. Özelliklede kaslar, sinirler ve damarlar üzerinde etkisi görülür. Beyaz ve kara yaradan siyah renge kadar aşamaları vardır.Sinirler zarar gördüğü için ağrı yoktur.

92 Yanığın vücuttaki olumsuz etkileri nelerdir? Derinliği, yaygınlığına ve oluştuğu bölgeye bağlı olan, organ ve sistemlerde işleyiş bozukluğuna yol açar. Ağrı ve sıvı kaybına bağlı olarak şok meydana gelir. Hasta./ yaralının kendi vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon oluşur.

93 Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım işlemleri nelerdir? Ê Kişi hala yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir. Ë Hasta / yaralı battaniye vb. üzeri kapatılır ve yuvarlanması sağlanır. Ì Yaşam belirtileri değerlendirilir. Í Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir.

94  Yanık bölge en az 20 dakika soğuk su altında tutulur (yanık yüzeyi büyükse ısı kaybı çok olacağından önerilmez) Ï Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat vb. eşyalar çıkarılır. Ð Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır. Ñ Takılan yerler varsa kesilir.

95 Derinin zarar görmesini önlemek için sabunlu suyla dikkatli bir temizlik yapılır. Hijyen ve temizliğe dikkat edilir. Su toplamış yerler patlatılmaz. Yanık üzerine hiçbir madde (ilaç dahil) sürülmemelidir. Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür

96 Hasta / yaralı battaniye ile örtülür Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzaksa hasta / yaralının kusması yoksa bilinçliyse ağızdan sıvı verilerek sıvı kaybı önlenir: -1 lt su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz Tıbbi yardım istenir (112)

97 Kimyasal yanıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle teması kesilmelidir. Ë Bölge bol tazyiksiz suyla, en az dakika yumuşakça yıkanmalıdır. Ì Giysiler çıkanlmalıdır. Í Hasta / yaralı örtülmelidir. Î Tıbbi yardım sağlanmalıdır.

98 Elektrik yanıklarında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır. Ë Hasta yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir. Ì Akımı kesme imkanı yoksa tahta çubuk yada ip gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir. Í Hasta/yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir. Î Hasta / yaralının ABC si değerlendirilmelidir. Ï Hasta /yaralı hareket ettirilmemelidir. Ð Hasar gören bölge örtülmelidir. Ñ Tıbbi yardım istenmelidir (112).

99 Sıcak çarpması belirtileri nelerdir? Yüksek derece ısı ve nem sonucu vücut ısısının ayarlanamaması sonucu ortaya bazı bozukluklar çıkar. Belirtiler: 4 Adale krampları 4 Güçsüzlük, yorgunluk 4 Baş dönmesi 4 Davranış bozukluğu, sinirlilik 4 Solgun ve sıcak deri 4 Bol terleme (daha sonra azalır) 4 Mide krampları, kusma, bulantı 4 Bilinç kaybı, hayal görme 4 Hızlı nabız

100 Sıcak çarpmasında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Hasta serin ve havadar bir yere alınır, Ë Giysiler çıkarılır, Ì Sırt üstü yatırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir, Í Bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için su, tuz, karbonatla hazırlanan sıvı yada soda içirilir.

101 Donuk belirtileri nelerdir? Aşırı soğuk nedeni ile soğuğa maruz kalan bölgeye yeterince kan gitmemesi ve dokularda kanın pıhtılaşması ile dokuda hasar oluşur. Donuklar şu şekilde derecelendirilir. Birinci derece: 4 En hafıf şeklidir. Erken müdahale edilirse hızla iyileşir. 4 Deride solukluk, soğukluk hissi 4 Uyuşukluk, halsizlik 4 Daha sonra kızarıklık ve iğnelenme

102 İkinci derece: Soğuğun sürekli olması ile belirtiler belirginleşir 4 Zarar gören bölgede gerginlik hissi 4 Ödem, şişkinlik, ağrı, içi su dolu kabarcıklar (bül) 4 Su toplanması iyileşirken siyah kabuklara dönüşür Üçüncü derece: 4 Dokuların geriye dönülmez biçimde hasara uğramasıdır. 4 Canlı ve sağlıklı deriden kesin hatları ile ayrılan siyah bir bölge oluşur

103 Donukta ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê. Hasta yaralı ılık bir ortama alınarak soğukla teması kesilir, Ë. Sakinleştirilir, Ì. Kesin istirahat ettirilir hareket ettirilmez, Í. Kuru giysiler giydirilir, sıcak içecekler verilir, Î. Su toplamış bölgeler patlatılmaz üstü örtülür,

104 Ï. Donuk bölge ovulmaz kendi kendine ısınması sağlanır, Ð. El ve ayak doğal pozisyonda tutulur, Ñ. Isınma işleminden sonra hala hissizlik varsa bezle bandaj yapılır, Ò. El ve ayaklar yukarı kaldırılır, Ó. Tıbbi yardım istenir (112).

105 Kırık nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu yada kendiliğinden oluşur. Kaç çeşit kırık vardır? Kapalı kırık: Kemik bütünlüğü bozulmuştur. Ancak deri sağlamdır. Açık kırık: Deri bütünlüğü bozulmuştur. Kırık uçları dışarı çıkabilir. Beraberinde kanama ve enfeksiyon tehlikesi taşırlar.

106 Kırık belirtileri nelerdir? 4 Hareket ile artan ağrı 4 Şekil bozukluğu, hareket kaybı 4 Ödem ve kanama nedeniyle morarma 4 Ağrılı bölgelerin tespiti için elle muayene gereklidir.

107 Kırıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır? 4 Hayatı tehdit eden yaralanmalara öncelik verilmelidir, 4 Hasta / yaralı hareket ettirilmemelidir, 4 Kol etkilenmişse yüzük, saat, vb. eşyalar çıkarılmalıdır, 4 Kırık şüphesi olan bölge ani hareketlerden kaçınarak sopa, tahta, karton, vb. sert malzemelerle yakındaki eklemleri de içine alacak şekilde tespit edilmelidir,

108 4 Açık kırık varsa tespitten önce yara üzeri kapatılmalıdır, 4 Kırık bölgede sık aralıklarla nabız, derinin rengi ve ısısı kontrol edilmelidir, 4 Kol ve bacaklar yukarıda tutulur, 4 Hasta sıcak tutulmalıdır, 4 Tıbbi yardım istenmelidir (112).

109 Burkulma nedir? Eklem yüzeylerinin zorlanmalar sonucu anlık olarak ayrılmasıdır. Burkulma belirtileri nelerdir? 4 Burkulan bölgede ağrı 4 Kızarma, şişlik 4 İşlev kaybı

110 Burkulmada ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Sıkıştırıcı bir bandajla burkulan eklem tespit edilir, Ë Şişliği azaltmak için bölge yukarı kaldırılır, Ì Hareket ettirilmez, Í Tıbbi yardım sağlanır (112).

111 Çıkık nedir? Eklem yüzeylerinin kalıcı olarak ayrılmasıdır. Kendiliğinden normal konumuna dönemez. Çıkık belirtileri nelerdir? 4 Yoğun ağrı 4 Şişlik ve kızarıklık 4 İşlev kaybı

112 Çıkıkta ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Eklem aynen bulunduğu şekilde tespit edilir, Ë Çıkık yerine oturtulmaya çalışılmaz, Ì Hasta / yaralıya ağızdan hiçbir şey verilmez, Í Bölgede nabız, deri rengi ve ısısı kontrol edilir,  Tıbbi yardım sağlanır (112).

113 Kırık çıkık ve burkulmalarda tespit nasıl olmalıdır? Tespit için ilkyardımcı elde olan malzemeleri kullanır. Bunlar üçgen sargı, rulo sargı, battaniye, hırka, eşarp, kravat, vb. tahta, karton vb. malzemeler olabilir.

114 Tespit sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir? 4 Tespit yapılırken yaralı bölge sabit tutulmalıdır, 4 Yara varsa üzeri temiz bir bezle kapatılmalıdır, 4 Tespit edilecek bölge önce yumuşak malzeme ile kaplanmalıdır, 4 Yaralı bölge nasıl bulunduysa öyle tespit edilmelidir, düzeltilmeye çalışılmamalıdır, 4 Tespit kırık, çıkık ve burkulmanın üstündeki ve altında kalan eklemleri de içerecek şekilde yapılmalıdır.

115 TESPİT YÖNTEMLERİ NELERDİR? Kol ve köprücük kemiği kırığı tespiti: 4 Koltuk altına yumuşak malzeme yerleştirilir, 4 Kol askısı yerleştirilir, 4 Üçgen bandaj yaralının gövdesinin üzerinde, Üçgenin tepesi dirsek tarafına, tabanı gövdeyle aynı hizada olacak şekilde yerleştirilir, 4 El dirsek hizasında bükülü olarak göğsün alt kısmına yerleştirilir. Üçgen bandajın iki ucu yaralının boynuna düğümlenir. Tespit edilen elin parmakları görülebilir şekilde olmalıdır, 4 Kol askısı desteği, göğüs boşluğu ve yaralı kol üzerine yerleştirilir. (geniş dış bandajda yerleştirilebilir.) Böylelikle, vücuda yapışık bir şekilde yaralı kol ve omuz eklemi sabitlenmiş olur.

116 Pazı kemiği kırığı tespiti: 4 Sert tespit malzemesiyle yapılır, 4 Kırık kemiği tespit edecek olan malzemeler yerleştirilmeden önce, kolun altına (koltuk boşluğundan yararlanılarak) iki şerit yerleştirilir, 4 Malzemelerden kısa olanı koltuk altından itibaren dirseği içine alacak şekilde yerleştirilir, 4 Uzun olanı omuzla dirseği içine alacak şekilde yerleştirilir, 4 Daha önceden yerleştirilen şeritlerle bağlanarak tespit edilir. Şeritler çok kısa bağlanmamalıdır, 4 Dirseği tespit için kol askısı takılır, 4 Omur tespiti için, göğüs ve yaralı kol üzerinden geniş kumaş şerit veya üçgen bandaj uygulanır.

117 Dirsek kırığı tespiti: 4 Kol gergin vaziyette bulunduysa, hastanın vücudu boyunca gergin ve deri ile arası yumuşak malzemeyle doldurulmuş tespit malzemeleri yardımıyla tespit edilir. 4 Eğer bükülmüş vaziyette bulunduysa, bir kol askısı desteği yardımıyla tespit edilir.

118 Kol askısıyla ön kol, bilek ve el tespiti: 4 Kırık dirsek ve bilek ekleminin hareketini önlemek için yaralı ön kolun altına üçgen kol askısı yerleştirilir. 4 Hasta / yaralının boynunun arkasına üçgenin iki ucu düğümlenir. 4 Aşırı hareket etmesini engellemek için geniş bir bandaj yardımıyla, gövdeye bağlanır.

119 Dirsek kemiği ve/veya ön kol kemiği kırığında sert malzemelerle tespit: 4 Ön kolun altına 2 şerit yerleştirilir, 4 Yumuşak maddeyle desteklenmiş sert tespit malzemelerinden biri parmak diplerinden dirseğe kadar içe, diğeri elin dış yüzünden dirseğe gelecek şekilde dışa konarak tespit edilir, 4 Daha önceden yerleştirilen şeritlerle bağlanır fazla sıkılmamalıdır, 4 Dirsek eklemini tespit için kol askısı takılır, 4 Bilek kemiklerinde veya el tarak kemiğinde, bölgeyi bir kol askısı ile tespit yeterlidir, 3 Parmak kemiği kırıkları ile çıkığı ayırt etmek zordur. Tespit için, bir tespit malzemesi ile, yaralı parmak, yanındaki sağlıklı parmakla bandaj yapılabilir.

120 Pelvis kemiği kırığı tespiti: 4 Her iki bacak arasına bir dolgu malzemesi konur, 4 Sekiz şeklindeki bir bandajla bilekler tespitlenir,. 4 Doğal boşlukların altından (dizler ve bilekler) bandajları kaydırmak ve iki tanesi kalça ve dizler arasında diğer ikisi dizler ve bilekler arasında olacak şekilde düğümlenerek tespit edilir. Bütün düğümler aynı tarafta olmalıdır.

121 Uyluk kemiği kırığının tespiti: Sert tespit malzemesi ve sağlam bacağı (ikinci bir tespit malzemesi gibi) kullanarak tespit etme: 4 Bir el ayağın üst kısmına, diğeri bileğe konularak yaralı bacak tutulur ve sağlam bacakla bir hizaya getirmek için yavaşça çekilir. Aynı zamanda hafif bir döndürmede uygulanır, 4 Her iki bacak arasına (dizler ve bilekler) bir dolgu malzemesi konur,  Sekiz şeklinde bir bandajla bilekler sabitlenir.

122  Yaralının vücudunun altından, kımıldatmaksızın doğal boşlukları kullanarak bel, diz ve bileklerin arkasına 7 kumaş şerit (veya benzeri) geçirilir. 4 Yumuşak malzemeyle desteklenmiş sert tespit malzemesi, Koltuk altından ayağa kadar yerleştirilir. Ve ayaklardan yukarı doğru bağlanır. 4 Düğümler tespit malzemesi üzerine atılarak bandajlar bağlanır. 4 Bilek hizasındaki bandaj öncekinin üzerine sekiz şeklinde bağlanır.  Sert tespit malzemesi bulunmaması halinde, sağlam bacağı tek destek olarak kullanarak, geniş bandajlarla tespit edilir.

123 Diz kapağı kırığı tespiti: 4 Geniş bandajlar yardımı ile iki bacağı birleştirerek dizkapağı tespit edilir. Dizin üst ve altında kalan bandajları sıkarken dikkatli olunmalıdır. 4 Geniş ve sert tespit malzemesi (tabla) varsa, kalçadan ayağa kadar yaralı bacağın altına yerleştirilir ve bunu, iki tane kalça ve diz arasında, iki tanede diz ile bilek arasında olmak üzere geniş bandajlarla bağlanabilir. Bunun üzerine eklemi sabitlemek amacıyla, sekiz şeklinde bir bandaj sarılır.

124 Kaval kemiğinin tespiti: Uyluk kemiği kırığı tespitindeki gibidir. 4 Bacaklar tutulur ve yavaşça çekilir, 4 Doğal boşluklar kullanılarak (dizler, bilekler) yaralı bacağın altından kumaş şeritler geçirilir, 4 Uygun bir şekilde yumuşak dolgu malzemesiyle desteklenmiş tespit malzemelerinden biri iç tarafta kasıktan ayağa kadar, diğer tarafta kalçadan ayağa kadar yerleştirilir, 4 Ayaklardan başlanarak şeritler dış tespit malzemesi üzerinde düğümlenerek bağlanır. Bilek hizasındaki bandaj ayak tabanı üzerine sekiz şeklinde düğümlenir.

125 Bileğin / ayağın tespiti: 4Yaralının ayakkabıları çıkarılmadan bağları çözülür. 4Bilek seviyesinde sarılmış sekiz şeklinde bir bandajla her iki ayak birlikte tespit edilir ve yumuşak malzemelerle iyice kaplanmış (rulo yapılmış bir battaniye) bir yüzeye dayamak suretiyle bacakları yukarıda tutmak gerekir.

126 Kafatası ve omurga yaralanmaları neden önemlidir? 4Darbenin şiddetine bağlı olarak kafatası boşluğunda yer alan merkezi sinir sistemi etkilenebilir. Bel kemiğindeki yaralanmalarda omurgada ani sıkışma yada ayrılma meydana gelebilir. Bunun sonucunda sinir sistemi etkilenerek bazı olumsuz sonuçlar oluşabilir. Trafik kazalarında ölümlerin % 80 ni kafa beyin yaralanmalarından olmaktadır

127 Kafatası yaralanmaları çeşitleri nelerdir? Saçlı deride yaralanmalar 4Saç derisi kafatası yüzeyi üzerinde kolaylıkla yer değiştirebilir ve herhangi bir darbe sonucu kolayca ayrılabilir. 4Bu durumda çok fazla miktarda kanama olur burada öncelik kanamanın durdurulması olmalıdır.

128 Kafatası, beyin yaralanmaları 4Kafatası kırıkları: Bu durumda kemiğin kırılmasından çok olası beyin zedelenmesi önemlidir. Bu nedenle beyin hasarı bulguları değerlendirilmelidir. 4Yüz yaralanmaları: Ağız ve burun yaralanmalarında solunum ciddi şekilde etkilenebilir ve duyu organları zarar görebilir. Bir yüz yaralanması sonucunda burun, çene kemiği kemiklerinde yaralanma görülebilir. 4Omurga (bel kemiği) yaralanmaları: En çok zarar gören bölge bel ve boyun bölgesidir ve çok ağrılıdır. Kazalarda en çok boyun etkilenir.

129 Kafatası ve omurga yaralanmalarının nedenleri nelerdir? 4 Yüksek bir yerden düşme 4 Baş ve gövde yaralanması 4 Otomobil yada motosiklet kazaları 4 Spor ve iş kazaları 4 Yıkıntı altında kalma

130 Kafatası ve omurga yaralanmalarında belirtiler nelerdir? 4 Bilinç düzeyinde değişmeler, hafıza değişiklikleri yada hafıza kaybı 4 Başta, boyunda ve sırtta ağrı 4 Elde ve parmaklarda karıncalanma yada his kaybı 4 Vücudun herhangi bir yerinde tam yada kısmi hareket kaybı 4 Başta yada bel kemiğinde şekil bozukluğu

131  Burun ve kulaktan beyin omurilik sıvısı ve kan gelmesi 4 Baş, boyun ve sırtta dış kanama 4 Sarsıntı 4 Denge kaybı 4 Kulak ve göz çevresinde morluk Ancak, hastada hiçbir belirti yoksa bile, 4 Yüz ve köprücük kemiği yaralanmaları 4 Tüm düşme vakaları 4 Trafik kazaları 4 Bilinci kapalı tüm hasta / yaralılar kafa ve omurga yaralanması olarak var sayılmalıdır.

132 Kafatası ve omurga yaralanmalarında ilkyardım nasıl olmalıdır? 4Bilinç kontrolü yapılır, 4Yaşam bulguları değerlendirilir, 4Hemen tıbbi yardım istenir, 4Bilinci açıksa hareket etmemesi sağlanır, 4Her hangi bir tehlike söz konusu ise düz pozisyonda sürüklenir, 4Baş-boyun-gövde ekseni bozulmamalıdır,

133 4Yardım geldiğinde sedyeye baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan alınmalıdır, 4Taşınma ve sevk sırasında sarsıntıya maruz kalmaması gerekir, 4Tüm yapılanlar ve hasta/yaralı hakkındaki bilgiler kaydedilmeli ve gelen ekibe bildirilmelidir, 4Asla yalnız bırakılmamalıdır.

134 Göğüste kuvvetli ağrı nedenleri nelerdir? Göğüste kuvvetli ağrı nedenleri arasında en sık kalp spazmı (angina pektoris) ve kalp krizi (miyokart enfarktüsü) görülür. Her ikisi de kalp kasının belli bir yerine gönderilen kanın azalması sonucu oluşur.

135 Göğüste kuvvetli ağrı belirtileri nelerdir? Kalp Spazmı (Angine pektoris) belirtileri: 4Sıkıntı veya nefes darlığı 4Ağrı hissi; Genellikle göğüs ortasında başlar kollara, boyuna, sırta ve çeneye doğru ilerler. Sıklıkla fiziksel zorlama, heyecan, üzüntü yada fazla yemek yeme sonucu ortaya çıkar. Kısa sürelidir ve istirahat le durur. İstirahat halindeyken görülmesi ciddi bir durumu gösterir.

136 Kalp Krizi (Miyokart Enfaktüsü) belirtileri: 4Hasta ciddi bir sıkıntı hisseder, terleme, mide bulantısı, kusma vb. görülür. 4Ağrı; göğüs yada mide boşluğunun herhangi bir yerinde, sıklıkla kravat bölgesinde görülür. Omuzlara ve sol kola yayılır. 4Bazen hazımsızlık ve kas ağrısı şeklinde belirti verir.

137 Göğüste kuvvetli ağrı durumunda ilkyardım nasıl olmalıdır? 4Hastanın yaşam bulgulan kontrol edilir. 4Hasta hemen dinlenmeye alınır, sakinleştirilir. 4Yan oturur pozisyon verilir. 4Kullandığı ilaçları varsa almasına yardım edilir. 4Yardım istenerek (112) sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır. 4Yol boyunca yaşam bulguları izlenir.

138 Kan şekeri düşüklüğü nedir? Herhangi bir nedenle vücutta glikoz eksildiği zaman ortaya çıkan belirtilerdir. Kan şekeri düşmesi nedenleri nelerdir? 4Şeker hastalığı tedavisine bağlı 4Uzun egzersizler 4Uzun süre aç kalma 4Barsak ameliyatı geçirenlerde yemek sonrası

139 Kan şekeri aniden düştüğünde hangi belirtiler görülür? 4Korku  Terleme 4Hızlı nabız  Titreme 4Aniden acıkma  Yorgunluk 4Bulantı  Sinirlilik

140 Kan şekeri düşüklüğü yavaş ve uzun sürede oluşursa hangi belirtiler görülür? 4Baş ağrısı  Görme bozukluğu 4Uyuşukluk  Zayıflık 4Konuşma güçlüğü  Kafa karışıklığı 4Sarsıntı ve şuur kaybı

141 Kan şekeri düşmesinde ilkyardım nasıl olmalıdır? 4Hastanın ABC si değerlendirilir, 4Hastanın bilinci yerinde ve kusmuyorsa ağızdan şeker, şekerli içecekler verilir, dakikada belirtiler geçmiyorsa sağlık kuruluşuna gitmesi için yardım çağırılır, 4Belirtiler fazla şekerden meydana gelmiş ise fazla şekerin bir zararı olmaz, 4Hastanın bilinci yerinde değilse koma pozisyonu verilerek yardım çağırılır.

142 Bilinç kaybı ve Bilinç Bulanıklığı nedir? Beynin normal faaliyetlerindeki bir aksama nedeni ile uyku halinden başlayarak, hiçbir uyarıya cevap vermeme haline kadar giden bilincin kısmen yada tamamen kaybedilmesidir. Bayılma (senkop): Kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybıdır. Beyne giden kan akışının azalması sonucu oluşur. Koma: Yutkunma, öksürük vs reflekslerin (tepki) ve dıştan gelen uyarılara karşı tepkinin azalması yada yok olması ile ortaya çıkan uzun süreli bilinç kaybıdır.

143 Bilinç kaybı nedenleri nelerdir? Bayılma nedenleri: v Korku, aşırı heyecan v Sıcak, yorgunluk v Kapalı ortam, kirli hava v Aniden ayağa kalkma Koma nedenleri:  Düşme veya şiddetli darbe sonrası  Özellikle kafa travmaları  Zehirlenme  Aşırı alkol, uyuşturucu kullanımı  Şeker hastalığı  Havale vb. hastalıklar

144 Bilinç bozukluğu belirtileri nelerdir? Bayılma ( Senkop) Belirtileri: 4Baş dönmesi, baygınlık, yere düşme 4Bacaklarda uyuşma 4Bilinçte bulanıklık 4Yüzde solgunluk 4Üşüme terleme 4Hızlı ve zayıf nabız Koma belirtileri: 4Yutkunma, öksürük vb tepkilerin kaybolması 4Sesli ve ağrılı dürtülere tepki yokluğu 4İdrar ve gaita kaçırma

145 Bilinç bozukluğu durumunda ilkyardım nasıl olmalıdır? Kişi başının döneceğini hissederse; n Sırt üstü yatırılır. Ayakları 30 cm. kaldırılır, n Sıkan giysiler gevşetilir, n Kendini iyi hissedinceye kadar dinlenmesi sağlanır. Eğer kişi bayıldıysa; n Sırt üstü yatırılarak ayakları 30 cm kaldırılır, n Solunum yolu açıklığı kontrol edilir ve korunu,r n Sıkan giysiler gevşetilir, n Kusma varsa yan pozisyonda tutulur, n Solunum kontrol edilir, n Etraftaki meraklılar uzaklaştırılır.

146 Bilinç kapalı ise;  Hasta / yaralının yaşam bulguları değerlendirilir  Hasta / yaralıya koma pozisyonu verilir  Yardım çağrılır (112)  Sık sık solunum ve nabız kontrol edilir  Yardım gelinceye kadar yanında beklenir

147 Koma pozisyonu (yarı-yüzükoyun-yan pozisyon) nasıl verilir? 4 Sesli veya omzundan hafif sarsarak, uyarı verilerek bilinç kontrol edilir, 4 Sıkan giysiler gevşetilir, 4 Ağız içinde yabancı cisim olup olmadığı kontrol edilir, 4 Bak-dinle-hisset yöntemi ile solunum kontrol edilir, 4 Şah damarından nabız kontrol edilir,

148 4 Hasta/yaralının döndürüleceği tarafa diz çökülür, 4 Hasta/yaralının karşı tarafta kalan kolu karnının üzerine konur, 4 Karşı taraftaki bacağı dik açı yapacak şekilde kıvrılır, 4 İlkyardımcıya yakın kolu baş hizasında omuzdan yukarı uzatılır, 4 Karşı taraf omuz ve kalçasından tutularak bir hamlede çevrilir,

149 4 Üstteki bacak kalça ve dizden bükülerek öne doğru destek yapılır, 4 Alttaki bacak hafif dizden bükülerek arkaya destek yapılır, 4 Başı uzatılan kolun üzerine yan pozisyonda hafif öne eğik konur, 4 Tıbbi yardım (112) gelinceye kadar bu pozisyonda tutulur, dakika ara ile solunum ve nabız kontrol edilir.

150 Havale nedir? Vücudun adale yapısında kontrol edilemeyen kasılmalardır. Sinir merkezindeki bir tahriş (irritasyon) yüzünden beyinde elektriksel boşalmalar sonucu oluşur. Havale nedenleri nelerdir? 4Beyinde yaralanma 4Beyinde enfeksiyon 4Bazı hastalıklar 4Yüksek ateş Nedenlerine göre havale çeşitleri nelerdir? 4 Ateş nedeniyle oluşan havaleler 4 Sara krizi (epilepsi)

151 Ateş nedeniyle oluşan havale nedir? Herhangi bir ateşli hastalık sonucu vücut sıcaklığının 38°C'nin üstüne çıkmasıyla oluşur. Genellikle 6 ay-6 yaş arasındaki çocuklarda rastlanır. Ateşli havalede ilkyardım nasıl olmalıdır? 4 Öncelikle hasta ıslak havlu ya da çarşafa sarılır. 4 Ateş bu yöntemle düşmüyorsa oda sıcaklığında bir küvete sokulur. 4 Tıbbi yardım istenir (112).

152 Sara krizi (epilepsi) nedir? Kronik bir hastalıktır. Doğum sırasında yada daha sonra herhangi bir nedenle beyin zedelenmesi oluşan kişilerde gelişir. Her zaman tipik sara krizi karakterinde olmasa da bazı belirtilerle tanınır. Sara krizinin belirtileri nelerdir? 4 Hastada var olmayan koku alma, adale kasılması vb. ön haberci denilen belirtiler olur. 4 Bazen hasta bağırır, şiddetli ve ani bir şekilde bilincini kaybederek yığılır. 4 Yoğun ve genel adale kasılması görülür saniye kadar nefesi kesilir.

153 4 Dokularda ve yüzde morarma gözlenir. 4 Ardından kısa ve genel adale kasılması, sesli nefes alma, aşırı tükürük salgılanması, altına kaçırma görülür. 4 Hasta dilini ısırabilir, Başını yere çarpıp yaralayabilir. Aşırı kontrolsüz hareketler gözlenir. 4 Son aşamada hasta uyanır, şaşkındır, nerede olduğundan habersiz, uykulu hali vardır.

154 Sara krizinde ilkyardım nasıl olmalıdır? 4 Olayla ilgili güvenlik önlemleri alınır (Örneğin kişi yol ortasında kriz geçiriyorsa olay yerindeki trafik akışı kesilmelidir). 4 Kriz, kendi sürecini tamamlamaya bırakılmalıdır. 4 Hasta bağlanmaya çalışılmamalıdır 4 Kilitlenmiş çene açılmaya çalışılmamalıdır 4 Yabancı herhangi bir madde kullanılmamalıdır

155 4 Kendisini yaralamamasına dikkat edilir 4 Başın altına,yumuşak bir materyal konulur 4 Yaranabileceği şeyler etraftan kaldırılır 4 Sıkan giysiler gevşetilir 4 Kusma karşısında tetikte olunmalıdır 4 Düşme sonucu yaralanma varsa ilgilenilir 4 Tıbbi yardım istenir (112).

156 Zehirlenme nedir? Vücuda toksik bir maddenin girmesi ile normal fonksiyonlarının bozulmasıdır. Vücudun yaşamsal fonksiyonlarına zarar verebileceğinden vücuda giren her türlü yabancı maddenin toksik olduğu varsayılır.

157 Zehirlenmelerde genel belirtiler nelerdir? Sindirim sistemi bozuklukları: Bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal Sinir sistemi bozuklukları: Bilinç kaybı, havale, rahatsızlık hissi, hareketlerde uyumsuzluk Solunum sistemi bozuklukları: Nefes darlığı, morarma, solunum durması Dolaşım sistemi bozuklukları: Nabız bozukluğu, kalp durması

158 Zehirlenme hangi yollarla meydana gelir? Zehirlenme yolları üç grupta toplanır: Sindirim yoluyla: En sık rastlanan zehirlenme yoludur. Sindirim yoluyla alınan zehirler genellikle ev yada bahçede kullanılan kimyasal maddeler, zehirli mantarlar, bozuk besinler, ilaç ve aşırı alkoldür.

159 Solunum yoluyla: Zehirli maddenin solunum yolu ile alınmasıyla oluşur. Genellikle karbonmonoksit (tüp kaçakları, şofben, bütan gaz sobaları), lağım çukuru veya kayalarda biriken karbondioksit, havuz hijyeni için kullanılan klor, yapıştırıcılar, boyalar ev temizleyicileri vb. maddelerle oluşur. Cilt yoluyla: Zehirli madde vücuda direk deri aracılığı ile girer. Bu yolla zehirlenme böcek sokmaları, hayvan ısırmaları. İlaç enjeksiyonu yada sarmaşık, zirai ilaçlar gibi zehirli maddelerin deriden emilmesi ile olur.

160 Sindirim yoluyla zehirlenmede ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Bilinç kontrolü yapılmalıdır, Ë Ağız zehirli madde ile temas etmişse su ile çalkalanmalıdır,Zehirli madde ele temas etmişse el sabunlu su ile yıkanır, Ì Yaşam bulguları değerlendirilir, Í Kusma, bulantı, ishal vb. belirtiler değerlendirilir,

161 Î Kusturulmaya çalışılmaz, özellikle yakıcı maddelerin alındığı durumlarda hasta asla kusturulmamalıdır, Ï Bilinç kaybı varsa koma pozisyonu verilir, üstü örtülür, Ð 112 aranarak bildirilir, Ñ Olayla ilgili bilgiler toplanarak kaydedilir : -Zehirli maddenin türü nedir? -İlaç yada uyuşturucu alıyor mu? -Hasta saat kaçta bulundu? -Evde ne tip ilaçlar var?

162 Solunum yolu ile zehirlenmelerde ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Hasta temiz havaya çıkarılır yada cam ve kapı açılarak ortam havalandırılır, Ë Yaşamsal belirtiler değerlendirilir (ABC), Ì Yarı oturur pozisyonda tutulur, Í Bilinç kapalı ise koma pozisyonu verilir, Î Tıbbi yardım istenir (112),

163 Ï İlkyardımcı müdahale sırasında kendini ve çevresini korumak için gerekli önlemleri almalıdır, Ð Solunumu korumak için maske veya ıslak bez kullanmalıdır, Ñ Elektrik düğmeleri ve diğer elektrikli aletler ve ışıklandırma cihazları kullanılmamalıdır, Ò Yoğun duman varsa hastayı dışarı çıkarmak için ip kullanılmalıdır, Ó Derhal itfaiyeye haber verilmelidir (110).

164 Cilt yolu ile zehirlenmelerde ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Yaşam bulguları değerlendirilir, Ë Ellerin zehirli madde ile teması önlenmelidir, Ì Zehir bulaşmış giysiler çıkartılır, Í dakika boyunca deri bol suyla yıkanmalıdır, Î Tıbbi yardım istenir (112).

165 Zehirlenmelerde genel ilkyardım kuralları nelerdir? 4 Zehirlenmeye neden olan maddeyi uzaklaştırmak (Kirli madde vücuttan ne kadar çabuk uzaklaştırılırsa o kadar az miktarda emilir). 4 Hayati fonksiyonların devamının sağlanması 4 Sağlık kuruluşuna bildirme (112)

166 Hayvan ısırmaları neden önemlidir? Hayvanların ağzında daima mikrop vardır. Kedi, köpek vb. hayvanların dişleri sivri ve keskindir. Isırmaları halinde derin dokuları etkiler ve mikroplar derin dokulara kadar ulaşabilir.

167 Kedi, köpek ısırmalarında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Hafif yaralanmalarda yara 5 dakika süreyle sabun ve soğuk suyla yıkanmalıdır, Ë Yaranın üstü temiz bir bezle kapatılmalıdır, Ì Ciddi yaralanma ve kanama varsa yaraya temiz bir bezle basınç uygulanarak kanama durdurulmalıdır, Í Derhal tıbbi yardım sağlanmalı (112) ve hasta kuduz aşısı için uyarılmalıdır.

168 Arı sokmalarının belirtileri nelerdir? Belirtiler kısa sürer. Acı, şişme, kızarıklık gibi lokal belirtiler olur. Birkaç yerden soktuysa alerjik bünyeli kişilerde tehlikeli olabilir. Arı sokmalarında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Yaralı bölge yıkanır Ë Derinin üzerinden görülüyorsa annın iğnesi çıkarılır Ì Soğuk uygulama yapılır (soğuk su ve sirke). Amonyak kullanılmamalıdır Í Eğer ağızdan sokmuşsa, solunumu güçleştiriyorsa buz emmesi sağlanır Î Ağız içi sokmalarında ve alerji hikayesi olanlar için tıbbi yardım istenir

169 Akrep sokmalarının belirtileri nelerdir? 4 Kuvvetli bir lokal reaksiyon, 4 Ağrı, 4 Ödem, 4 İltihaplanma olur, kızarır, morarır, 4 Adale krampları, titreme ve karıncalanma, 4 Huzursuzluk, havale gözlenebilir.

170 Akrep sokmalarında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Sokmanın olduğu bölge hareket ettirilmez Ë Yatar pozisyonda tutulur Ì Yaraya soğuk uygulama yapılır Í Kan dolaşımını engellemeyecek şekilde bandaj uygulanır Î Yara üzerine hiçbir girişim yapılmaz.

171 Yılan sokmalarının belirtileri nelerdir? Lokal ve genel belirtiler verir : 4 Bölgede morluk, iltihaplanma (1-2 hafta sürer) 4 Kusma, karın arısı, ishal gibi sindirim bozuklukları 4 Aşırı susuzluk 4 Şok,kanama 4 Psikolojik bozukluklar 4 Kalpte ritim bozukluğu 4 Baş ağrısı ve solunum düzensizliği

172 Yılan sokmalarında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Hasta sakinleştirilip, dinlenmesi sağlanır, Ë Yara su ile yıkanır, Ì Yaraya yakın bölgede baskı yapabilecek eşyalar (yüzük, bilezik vb.) çıkarılır, Í Yasa baş ve boyunda ise yara çevresine baskı uygulanır,

173 Î Kol ve bacaklarda ise yara üstünden dolaşımı engellemeyecek şekilde bandaj uygulanır (Turnike uygulanmaz), Ï Soğuk uygulama yapılır, Ð Yara üzerine herhangi bir girişimde bulunulmaz (yara emilmez), Ñ Yaşamsal bulgular izlenir, Ò Tıbbi yardım istenir (112).

174 Deniz canlıları sokmasında belirtiler nelerdir? Çok ciddi değildir. Lokal ve genel belirtiler görülür : 4 Kızarma 4 Şişme 4 İltihaplanma 4 Sıkıntı hissi 4 Huzursuzluk 4 Havale 4 Baş ağrısı

175 Deniz canlıları sokmasında ilkyardım nasıl olmalıdır? Ê Yaralı bölge hareket ettirilmez. Ë Batan diken varsa ve görünüyorsa çıkartılır. Ì Etkilenen bölge ovulmamalıdır.

176 Göze yabancı cisim kaçmasında ilkyardım nasıl olmalıdır? Toz gibi küçük madde ise; 4 Göz ışığa doğru çevrilir ve alt göz kapağı içine bakılır, 4 Gerekirse üst göz kapağı açık tutulur, 4 Nemli temiz bir bezle çıkarılmaya çalışılır, 4 Hastaya gözünü kırpıştırması söylenir, 4 Göz ovulmamalıdır, 4 Çıkmıyorsa sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır.

177 Batmış yada metal cisim kaçmışsa; 4 Gerekmedikçe hasta kımıldatılmaz, 4 Göze hiçbir şekilde dokunulmaz, 4 Tıbbi yardım istenir, 4 Hastanın göz uzmanlık dalı olan bir sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır.

178 Kulağa yabancı cisim kaçmasında ilkyardım nasıl olmalıdır? 4 Kesinlikle sivri ve delici bir cisimle müdahale edilmemelidir, 4 Su değdirilmemelidir, 4 Tıbbi yardım istenmelidir (112).

179 Buruna yabancı cisim kaçmasında ilkyardım nasıl olmalıdır? 4 Burun duvarına bastırarak kuvvetli bir nefes verme ile cismin atılması sağlanmalıdır, 4 Çıkmazsa tıbbi yardım istenmelidir (112).

180 Boğulma nedir? Boğulma, vücuttaki dokulara yeterli oksijen gitmemesi sonucu dokularda bozulma meydana gelmesidir. Boğulma nedenleri nelerdir? 4 Bayılma ve bilinç kaybı sonucu dilin geriye kayması 4 Nefes borusuna sıvı dolması 4 Asılma 4 Akciğerlerin zedelenmesi 4 Gazla zehirlenme 4 Suda boğulma

181 Boğulmalarda genel belirtiler nelerdir? 4 Nefes almada güçlük 4 Gürültülü hızlı ve derin soluma 4 Ağızda balgam toplanması ve köpüklenme 4 Yüzde, dudaklarda ve tırnaklarda morluk 4 Sıkıntı basması 4 Cevaplarda isabetsizlik, kararsızlık 4 Bayılma

182 Boğulmalarda genel ilkyardım işlemleri ne olmalıdır? Ê Boğulma nedeni ortadan kaldırılır, Ë Bilinç kontrolü yapılır, Ì ABC değerlendirilir, Í Temel yaşam desteği sağlanır, Î Derhal tıbbi yardım istenir (112), Ï Yaşam bulguları izlenir.

183 Hasta/ yaralı taşınmasında genel kurallar nelerdir? 4 Hasta / yaralı taşınmasında ilkyardımcı kendi sağlığını riske sokmamalıdır. 4 Gereksiz zorlama ve yaralanmalara engel olmak için aşağıdaki kurallara uygun davranmalıdır. 4 Hasta / yaralıya yakın mesafede çalışılmalıdır. 4 Daha uzun ve kuvvetli kas grupları kullanılmalıdır. 4 Sırtın gerginliğini korumak için dizler ve kalçalar bükülmelidir (Omurilik yaralanmaları riskini azaltır).

184 4 Yerden destek alacak şekilde her iki ayağı da kullanarak biri diğerinden biraz öne yerleştirilmelidir. 4 Kalkarken, ağırlığı kalça kaslarına vererek dizler en uygun biçimde doğrultulmalıdır. 4 Baş her zaman düz tutulmalı homojen ve düzgün bir şekilde hareket ettirilmelidir. 4 Yavaş ve düzgün adımlarla yürümek gerekir. Adımlar omuzdan daha geniş olmamalıdır. 4 Ağırlık kaldırırken karın muntazam tutulup kalçayı kasmak gerekir.

185 4 Omuzlar, leğen kemiği ve omurilik hizasında tutulmalıdır. 4 Yön değiştirirken ani dönme ve bükülmelerden kaçınılmalıdır. 4 Hasta / yaralı mümkün olduğunca az hareket ettirilmelidir. 4 Hasta / yaralılar Baş-boyun-gövde ekseni esas alınarak en ar altı destek noktasından kavranmalıdır. 4 Hasta yaralı taşımak mükemmel bir ekip çalışması gerektirir. 4 Tüm hareketleri yönlendirecek sorumlu bir kişi olmalı ve hareketler için komut vermelidir (Dikkat, kaldırıyoruz vb.).

186 ACİL TAŞIMA TEKNİKLERİ NELERDİR? 4 Genel bir kural olarak, hasta/yaralının yeri değiştirilmemeli ve dokunulmamalıdır. Olağanüstü bir tehlike söz konusuysa, taşıdığı her türlü riske rağmen acil taşıma zorunludur. 4 En kısa sürede yaralılar güvenli bir yere taşınmalıdır.

187 Hasta / yaralının sürüklenmesi: 4 Oldukça faydalı bir yöntemdir. 4 Özellikle, iri yarı kişilerin taşınması gerektiğinde veya dar, basık ve geçiş güçlüğü olan bir yerden çıkarmalarda herhangi bir yaralanmaya neden olmamak için seçilebilecek bir yöntemdir. 4 İlkyardımcının fiziksel kapasitesi göz önünde bulundurulmalıdır. Mümkünse battaniye kullanılmalıdır. Sürükleme yöntemleri nelerdir? 4 Ayak bileklerinden sürükleme 4 Koltuk altından tutarak sürükleme

188 Araç içindeki yaralıyı taşıma (RENTEK manevrası) 4 Kaza geçirmiş yaralı bir kişiyi eğer bir tehlike söz konusu ise omuriliğine zarar vermeden çıkarmada kullanılır. 4 Bu uygulama solunum durması; yangın tehlikesi vb olağanüstü durumlarda uygulanacaktır. 4 Öncelikle hasta/yaralının ayaklarının pedalların arasına sıkışmamış olduğundan emin olunmalıdır ve varsa emniyet kemeri çıkartılmalıdır.

189 İlkyardımcı ; 4 Yaralıya yan taraftan yanaşır. 4 Bir eliyle yaralının kolunu, diğer eliyle de çenesini kavrayarak boyun tespiti yapar. 4 Yaralının baş-boyun-gövde eksenini mümkün olduğunca hareket ettirmeden bütün halinde araçtan dışarı çeker. 4 Yaralı dışarı alındıktan sonra yavaşça yere veya sedyeye konur.

190 KISA MESAFEDE SÜRATLİ TAŞIMA TEKNİKLERİ NELERDİR? Kucakta taşıma : Bilinci açık olan çocuklar ve hafif yetişkinler için kullanışlı bir yöntemdir. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır. 4 Bir elle yaralı dizlerinin altından tutularak destek alınır. 4 Diğer elle gövdenin ağırlığı yüklenerek sırtından kavranır. 4 Yaralıya kollarını ilkyardımcının boynuna dolaması söylenebilir. Bu yaralının kendini güvende hissetmesini sağlar. 4 Ağırlık dizlere verilerek kalkılır.

191 İlkyardımcının omzundan destek alma : Hafif yaralı ve yürüyebilecek durumdaki hasta/yaralıların taşınmasında kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır. Bu yöntem iki kişi ile de uygulanabilir. 4 Yaralının bir kolu ilkyardımcının boynuna dolanarak destek verilir. 4 İlkyardımcı boşta kalan kolu ile hasta /yaralının belini tutarak yardım eder.

192 Sırtta taşıma: Bilinçli hastaları taşımada kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır. 4 İlkyardımcı hasta / yaralıya sırtı dönük olarak çömelir ve bacaklarını kavrar. 4 Hasta / yaralının kolları ilkyardımcının göğsünde birleştirilir. 4 Ağırlık dizlere verilerek hasta / yaralı kaldırılır.

193 Omuzda taşıma ( İtfaiyeci yöntemi) : Yürüyemeyen yada bilinci kapalı olan kişiler için kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır. İlkyardımcının bir kolu boşta olacağından merdiven yada bir yerden rahatlıkla destek alınabilir. 4 İlkyardımcı sol kolu ile omuzun dan tutarak hasta / yaralıyı oturur duruma getirir. 4 Çömelerek sağ kolunu hasta / yaralının bacaklarının arasından geçirir. 4 Hasta/ yaralının vücudunu sağ omzuna alır. 4 Sol el ile hasta / yaralının sağ elini tutar, ağırlığı dizlerine vererek kalkar. 4 Hasta / yaralının önde boşta kalan bileği kavranarak hızla olay yerinden uzaklaştırılır.

194 İki ilkyardımcı ile ellerin üzerinde taşıma: (Altın Beşik Yöntemi) Hasta/ yaralının ciddi bir yaralanması yoksa ve yardım edebiliyorsa iki, üç, dört elle altın beşik yapılarak taşınır. İki elle: İki ilkyardımcının birer eli boşta kalır, bu elleri birbirlerinin omuzuna koyarlar, diğer elleri ile bileklerinden kavrayarak yaralıyı oturturlar. Üç elle: Birinci ilkyardımcı bir eli ile ikinci ilkyardımcının omzunu kavrar, diğer eli ile ikinci ilkyardımcının el bileğini kavrar. İkinci ilkyardımcı bir el ile birinci ilkyardımcının bileğini, diğer eli ile de kendi bileğini kavrar. Dört elle: İlkyardımcılar bir elleri ile diğer el bileklerini, öbür elleri ile de birbirlerinin bileklerini kavrarlar.

195 Kollar ve bacaklardan tutarak taşıma: Hasta/Yaralı bir yerden kaldırılarak hemen başka bir yere aktarılacaksa kullanılır. İki ilkyardımcı tarafından uygulanır. 4 İlkyardımcılardan biri sırtı hasta / yaralıya dönük olacak şekilde bacakları arasına çömelir ve elleri ile hasta / yaralının dizleri altından kavrar. 4 İkinci ilkyardımcı hasta / yaralının baş tarafına geçerek kolları ile koltuk altlarından kavrar. Bu şekilde kaldırarak taşırlar.

196 Sandalye ile taşıma: Hasta / yaralının bilinçli olması gereklidir. Özellikle merdiven inip çıkarken çok kullanışlı bir yöntemdir. İki ilkyardımcı tarafından uygulanır. 4 Bir ilkyardımcı sandalyeyi arka taraftan, oturulacak kısma yakın bir yerden, diğer ilkyardımcı sandalyenin ön bacaklarını aşağı kısmından kavrayarak taşırlar.

197 SEDYE ÜZERİNE YERLEŞTİRME TEKNİKLERİ NELERDİR? Kaşık tekniği: Bu teknik hasta / yaralıya sadece bir taraftan ulaşılması durumunda üç ilkyardımcı tarafından uygulanır. 4 İlkyardımcılar hasta/yaralının tek bir yanında bir dizleri yerde olacak şekilde diz çökerler. 4 Hasta / yaralının elleri göğsünde birleştirilir. 4 Birinci ilkyardımcı baş ve omzundan, ikinci ilkyardımcı sırtının alt kısmı ve uyluğundan, üçüncü ilkyardımcı dizlerinin altından ve bileklerinden kavrar. Daha sonra kendi ellerini hasta/yaralının vücudun altından geçirerek kavrarlar.

198 4 Başını ve omzunu tutan birinci ilkyardımcının komutu ile tüm ilkyardımcılar aynı anda hasta/yaralıyı kaldırarak dizlerinin üzerine koyarlar. 4 Sonra uyumlu bir şekilde ayağa kalkarlar. 4 Aynı anda tek bir hareketle hasta / yaralıyı göğüslerine doğru çevirirler ve aynı anda düzgün bir şekilde sedyeye koyarlar.

199 Köprü tekniği: Hasta / yaralıya iki taraftan ulaşılması durumunda dört ilkyardımcı tarafından yapılır. 4 İlkyardımcılar bacaklarını açıp, hasta / yaralının üzerine hafifçe çömelerek yerleşirler. 4 Birinci ilkyardımcı başı koruyacak şekilde omuz ve ensesinden, ikinci ilkyardımcı kalçalarından, üçüncü ilkyardımcı da dizlerinin altından tutar. 4 Birinci ilkyardımcının komutu ile her üç ilkyardımcı hastayı kaldırırlar. 4 Dördüncü ilkyardımcı sedyeyi arkadaşlarının bacakları arasına iterek yerleştirir ve ·hasta / yaralı sedyenin üzerine konulur.

200 Karşılıklı durarak kaldırma: Omurilik yaralanmalarında ve şüphesinde kullanılır. Üç ilkyardımcı tarafından uygulanır. 4 İki ilkyardımcı hasta / yaralının göğüs hizasında karşılıklı diz çökerler. 4 Üçüncü ilkyardımcı hasta/yaralının dizleri hizasında diz çöker. 4 Hasta/yaralının kolları göğsünün üzerinde birleştirerek, düz yatması sağlanır.

201 4 Baş kısımdaki ilkyardımcılar kollarını baş-boyun eksenini koruyacak şekilde hasta/yaralının sırtına yerleştirirler. 4 Hasta/yaralının dizleri hizasındaki üçüncü ilkyardımcı kollarını açarak hasta/yaralının bacaklarını düz olacak şekilde kavrar. Verilen komutla, tüm ilkyardımcılar hasta / yaralıyı düz olarak kaldırarak sedyeye yerleştirirler.

202 SEDYE İLE TAŞIMA TEKNİKLERİ NELERDİR? Sedye ile taşımada genel kurallar şunlardır: 4 Hasta yaralı battaniye, çarşaf vb. ile sarılmalıdır. 4 Düşmesini önlemek için sedyeye bağlanmalıdır. 4 Başı gidiş yönünde olmalıdır. 4 Sedye daima yatay konumda olmalıdır.

203 4 Öndeki ilkyardımcı sağ, arkadaki ilkyardımcı sol ayağı ile yürümeye başlamalıdır (Sürekli değiştirilen adımlar sedyeye sağlam taşıma sağlar). 4 Daima sedye hareketlerini yönlendiren bir sorumlu olmalı ve komut vermelidir. 4 Güçlü olan ilkyardımcı hasta /yaralının baş kısmında olmalıdır.

204 Sedyenin iki kişi tarafından taşınması: 4 Her iki ilkyardımcı çömelirler, sırtları düz, bacakları kıvrık olacak şekilde sedyenin iki ucundaki iç kısımlarda dururlar. 4 Komutla birlikte sedyeyi kaldırırlar ve yine komutla dönüşümlü adımla yürümeye başlarlar. 4 Önde yürüyen yoldaki olası engelleri haber vermekle sorumludur.

205 Sedyenin dört kişi tarafından taşınması: Yaralının durumu ağır ise yada yol uzun, zor ve engelli ise sedye 4 kişi ile taşınmalıdır. 4 İlkyardımcıların ikisi hasta/yaralının baş, diğer ikisi ayak kısmında sırtları dik, bacakları bükülü olarak sedyenin yan kısımlarında çömelirler. Sedyenin sapından tutarlar ve yukarı komutu ile sedyeyi kaldırırlar. 4 Sedyenin sol tarafından tutan ilkyardımcılar sol, sağ tarafındakiler sağ adımlarıyla yürümeye başlarlar. 4 Dar bölgeden yürürken ilkyardımcılar sırtlarını sedyenin iç kısmına vererek yerleşirler. 4 Merdiven, yokuş inip çıkarken sedye mümkün olabilecek en yatay pozisyonda tutulmalıdır. Bunun için ayak tarafındakiler sedyeyi uyluk hizasında, baş tarafındakiler omuz hizasında tutmalıdır.

206 Bir battaniye ile geçici sedye oluşturma: 4 Tek bir battaniye ile sedye oluşturmada ise battaniye yere serilir kenarları rulo yapılır, 4 Yaralı üzerine yatırılarak kısa mesafede güvenle taşınabilir.

207 Bir battaniye ve iki kirişle geçici sedye oluşturma: Yeterli uzunlukta iki kiriş ile sedye oluşturmak mümkündür. 4 Bir battaniye yere serilir. 4 Battaniyenin 1/3'üne birinci kiriş yerleştirilir ve battaniye bu kirişin üzerine katlanır. 4 Katlanan kısmın bittiği yere yakın bir noktaya ikinci kiriş yerleştirilir. 4 Battaniyede kalan kısım bu kirişin üzerini kaplayacak şekilde kirişin üzerine doğru getirilir. 4 Hasta/yaralı bu iki kirişin arasında oluşturulan bölgeye yatırılır.


"TEMEL İLKYARDIM UYGULAMALARI. İlkyardım nedir? Herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları