Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DIŞ TİCARETTE LOJİSTİK. 1. BÖLÜM DIŞ TİCARETE GENEL BAKIŞ 1.1.DIŞ TİCARET KAVRAMI VE TEMEL UNSURLAR 1.1.1.Dış ticaret kavramı ve kapsamı Dış ticaretin.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DIŞ TİCARETTE LOJİSTİK. 1. BÖLÜM DIŞ TİCARETE GENEL BAKIŞ 1.1.DIŞ TİCARET KAVRAMI VE TEMEL UNSURLAR 1.1.1.Dış ticaret kavramı ve kapsamı Dış ticaretin."— Sunum transkripti:

1 DIŞ TİCARETTE LOJİSTİK

2 1. BÖLÜM DIŞ TİCARETE GENEL BAKIŞ 1.1.DIŞ TİCARET KAVRAMI VE TEMEL UNSURLAR Dış ticaret kavramı ve kapsamı Dış ticaretin tarihçesi oldukça eskidir. İpek yolu ticareti bu noktada çok önemlidir. Daha sonraları keşiflerin artmasıyla ticaret yolları değişmiş, yeni kıtalar keşfedilmiş, sömürgeler artmış ve u.a. Dış ticaret yeni boyutlar kazanmıştır.

3 İPEK VE BAHARAT YOLU

4 İPEK YOLU • İpek yolu nedir? • Çin’i, Asya üzerinden Anadolu ve Avrupa’ya bağlayan tarihi kervan yolu. En çok taşınan ticaret eşyası ipek olduğu için, bu yola İpek Yolu adı verilmiştir.ticaretipek • İpek Yolu milattan önce kullanılmaya başlandı. İpek Yolu esas itibariyle Antakya’dan başlayarak İran ve Afganistan’ın kuzeyinden geçerek Pamir Ovasına kadar varırdı. Burada Taş Kule denilen yerde batıdan gelen ticari mallar, doğunun mallarıyla değiştirilirdi

5 • İpek Yolu kültür tarihinde de önemli bir rol oynamıştır. Bu yol ile felsefeler, daha ziyade sanat, ahlak, örf ve adetler mübadele edilmiştir (değiştirilmiştir).kültürziyadeörfmübadele • Batıya pusula, kağıt gidince Avrupa’nın deniz gücü gelişti • Batıya pusula, kağıt gidince Avrupa’nın deniz gücü gelişti.deniz • Hıristiyan aleminin doğudaki son temsilcisi Bizans da 1453’te Türkler tarafından fethedilince tarihi İpek Yolu önemini kaybetti.

6 • Avrupa devletlerinin gemileri ticareti devam ettirebilmek için Ümit Burnunu dolaşarak, Hindistan’a ve Çin’e gelmeye başladılar. Kanuni Sultan Süleyman, körleşmeye yer tutan İpek Yolunun canlandırılması için bazı teşebbüslerde bulundu. Avrupa ticaretini Anadolu’ya çekmek için Fransızlara bazı haklar verdi. Bunları vermekle Fransa’yı Avrupa devletlerinden ayırmayı, Hıristiyan bir devleti himayesi altında tutmayı ve ticareti canlandırmayı düşünmüştü.

7 • Gemilerin gelişmesi, Anadolu ve diğer yerlerde zaman zaman devam eden asayişsizlik İpek Yolunun işlememesine sebep oldu. Zamanla önemini tamamen kaybetti. zamanasayiş

8

9 Süveyş kanalı • Süveyş Kanalı : Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan yapay su yoludur. Temelleri Osmanlı İmparatorluğu tarafından atılmış, Baharat Yolu'nun canlandırılması sağlanmıştır. Kanal (Süveyş) Cephesi Almanya'nın isteği üzerine açılmıştır.1. Dünya Savaşı'nda İngiltere ve de Arapların yardımı ile Osmanlı topraklarından (sınırlarından) çıkarak İngiltere'nin sınırlarına girmiştir. İngiltere tarafından da 1869'da açılmıştır.AkdenizKızıldenizOsmanlı İmparatorluğu

10 Süveyş kanalı devam • Napolyon Mısır'ı işgal ettikten sonra 1799'da bu konuda olurluluk raporu istemiştir. Sina Yarımadası'nın batısındadır. 163 kilometre uzunluğunda ve en dar yerinde 300 metre genişliğindedir. Kanal, Afrika çevresinde dolaşmaya gerek kalmadan Asya ile Avrupa arasında deniz taşımacılığı yapılmasını sağlar. Napolyonolurluluk raporuSina YarımadasıAfrikaAsyaAvrupa

11 • Dünyanın en önemli su yolları arasında yer alır. Eski gemiciler ticarette çok uzun yol ve mesafe kat ettikleri için böyle bir kanal yapma gereksinimi ortaya çıkmıştır.ticarette • Derinliği m'dir. • Dünyada kapakları olmayan en uzun kanaldır. Diğer kanallarla karşılaştırıldığında kaza oranı hemen hemen sıfırdır. Gece ve gündüz geçiş yapılabilir.kaza

12 MERKANTİLİZM • Merkantilizm; U.A Ticareti yönlendiren bir doktrin olarak benimsenmiş ve 16. yy. ın sonlarına kadar pek çok ülke bunun etkisinde kalmıştır. • «merkantilizm» özü itibariyle dış ödeme fazlası oluşturup,altın stoklarını arttırabilmek üzere,iç ve dış ekonomik faaliyetler üzerine yoğun devlet müdahaleciliğini zorunlu gören bir yaklaşımdır

13 • Bu yaklaşımın temel özellikleri: • Devletin ekonomiye yoğun müdahalesi, • Dış ödeme fazlası oluşturma, • Ülkenin mali kaynaklarının artırılması, • İhracatın teşviki, • Mamul mal ithalatı kısıtlaması, ara malı ithali serbestisi

14 • Bundan sonraki süreçte ticaret, devletin yoğun baskısı ve kısıtlayıcı engelleri ile karşılaşmış, 18. yy. başlarında ise merkantilizm in yerine KLASİK LİBERALİZM geçmiştir. • Devletin rolü farklılaşmıştır. • Sanayi devrimi ile liberalizmin kökleşmesi, • Buhar gücünün sanayiye uygulanmasına bağlı olarak büyük ölçekli üretime geçilmesi, • U.A ticaretin gelişimini etkilemiştir.

15 • Günümüzde artık dünya üzerinde tamamen kendi içine dönük ekonomik yapıda yer alan ülke olduğunu söylemek zordur. • Özellikle II.dünya savaşı sonrasında ; • İletişimde, • Ulaştırma teknolojisinde, • Küreselleşme eğiliminde, • Ulusal devletler arasında ekonomik, sosyal,siyasal ve kültürel ilişkilerde, giderek yoğunlaşmış, dünya adeta bir KÖY haline gelmiştir.

16 • Dış ticaret: • Mal ve hizmetin ticari amaçla bağımsız ülkeler arasında transferi şeklinde tanımlamak mümkündür. • Her türlü ticarette karlılık hedeflendiğinden ülkelerde bu mal ve hizmet hareketlerinin sonucunda ekonomilerinin olumlu yönde etkilenmesini sağlamak amacındadırlar. • Hiçbir ülkenin kendisi için gerekli olan mal, hizmet ya da faktörleri tümüyle kendi iç kaynaklarıyla karşılayabilmesi mümkün değildir.

17 • Ülkelerin sadece etkin oldukları malların üretimine yönelmesi ve bunları ihraç etmesi, kaynaklarından yoksun olduğu malları ithal etmesi ise İŞBÖLÜMÜ nü ortaya çıkarmaktadır. • Dünya ticaret hacmi giderek artmaktadır. Özellikle II. Dünya savaşından sonra u.a. Ticaret hızla artmıştır. • 1970 yılında 570 milyar dolar; • ,4 trilyon • ,5 trilyon • 2009 da 15 trilyon doları aşmıştır

18 • Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) yıllarına ilişkin raporunda; • Dünya ticaret hacminin büyüme hızının 2011 yılında, 2010 yılında elde edilen % 13.8 oranındaki büyümenin ardından keskin bir düşüş göstererek % 5 seviyesine gerilediği, 2012 yılındaki büyümenin % 3.7 civarında kalmasının beklendiği, söz konusu % 3.7’lik büyümenin son 20 yılın en düşük seviyesi olacağı,

19 • AB bölgesindeki ekonomik krizin yanı sıra, Japonya’daki tsunami ve Tayland’da meydana gelen sel baskınlarının, global ekonomiyi ve ticareti olumsuz yönde etkilediği, tüm bu olumsuz doğa koşullarının üzerine 2011 yılının en önemli olaylarından biri olan Arap Baharı’nın, Ortadoğu ve Afrika’daki ticareti durma noktasına getirdiği, Mısır ve Tunus gibi ülkelerin piyasadan çıkmalarının ardından, Libya’nın petrol ihracatını durdurması ile Afrika’nın toplam ihracatının % 8 oranında gerilediği,

20 • Dünya Ticaret Örgütü’nün siyasi sorunların olduğu bölgelerdeki ticareti canlandırmak adına üyelerini söz konusu ülkeler ile yeniden faaliyete geçmeleri için davet ettiği, • 2009 yılındaki ekonomik krizin ardından, tüm dünya ülkelerinin ortalama ihracatının ve büyüme oranlarının gerilediği, 2010 yılında kriz etkilerinden çıkılması ile birlikte, ticaret hacminin yeniden yukarı yönlü değişim gösterdiği,

21 • Geçen yıldan itibaren başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere, dünya çapında yaşanan ekonomik daralma ile, global ticaretin zayıfladığı ve ancak 2012 yılı itibariyle ticaretin yeniden ivme kazanmasının beklendiği, • 2011 yılında; Asya ülkelerinin ihracatının yıllık % 18 artışla 5.53 trilyon dolara ulaşarak, dünya genelinin % 31’ine sahip olduğu, söz konusu ülkelerin ithalatının ise % 23 artışla 5.57 trilyon dolara ulaştığı ve bölgenin dünya pazarının % 31’ini oluşturduğu,

22 • Ekonomik krizin en etkili hissedildiği Avrupa kıtasının 2011 yılı ihracatının yıllık % 17 artışla 6.6 trilyon dolara ulaşırken, dünya genelinin % 37’sini oluşturduğu, Avrupa’nın 2011 ithalatı ise bir önceki yıla kıyasla % 17 artışla 6.85 trilyon dolar seviyesine ulaştığı ve toplam pazarın % 38’ini teşkil ettiği, •.

23 • 2011 yılında yıllık ihracatını % 19 oranında artıran Türkiye’nin 135 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiği, söz konusu ihracatın toplam pazarın % 0.9’una denk geldiği, • İhracatın yanı sıra, Türkiye’nin ithalatının da geçen yıl önemli artış kaydettiği, 2011 yılında % 30 oranında artan Türkiye’nin ithalatının, 241 milyar dolar seviyesine ulaştığı ve toplam pazarın % 3’ünü oluşturduğu, hususlarına yer verilmiş bulunmaktadır

24 Dünya ticaret hacmi

25

26

27 Dış ticaret ve İç ticaret arasındaki farklılıklar • Dış ticaret de • Dış ticaret de herhangi bir iç ticaret gibi alım- satım şeklinde bir ticari işlem olarak gerçekleşmektedir. • İç ticaret, nasıl ki pazarlama faaliyeti ile başlıyorsa, dış ticari işlem de öyle başlar. Ancak daha sonra, alıcı ve satıcıların farklı ülkelerde olmaları dikkate alındığında, teknik, hukuki, finansal vb. yönlerden çok fazla ayrıntıyı da içermesi yoğun dikkat ve emek harcamayı gerektirmektedir.

28 • Dış ticaretin ayrı ele alınmasının asıl nedeni • Dış ticaretin ayrı ele alınmasının asıl nedeni; bu alanda karşılaşılan sorunların yurtiçine göre farklılık göstermesi ve çözümlerinin daha zor olmasıdır. • Bütün bunların devamında temel farklılıklar : • 1. Yasal düzenlemelerin farklılığı; • Her bağımsız ülkenin koşulları ve ihtiyaçlarının değişkenliğine bağlı olarak, kendi kanunlarını kendilerinin hazırlaması ve uygulamasının doğal sonucu, yasaların ülkeler arasındaki farklılığıdır.

29 Bu noktada yapılan sözleşmelerde anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin yargısal sürecin hangi ülkede tamamlanacağına dair açıklayıcı bir maddeye yer verilmesi gerekmektedir. Oysa iç ticarette HEM ALICI,HEM DE SATICIYA uygulanacak kanunlar ve mevzuat ORTAKTIR. 2.Ekonomik politikaların ve para birimlerinin farklılığı 2.Ekonomik politikaların ve para birimlerinin farklılığı; Yasalar gibi ülkelerin geliştirdikleri ve uygulamaya koydukları ekonomi politikaları da ihtiyaçlarına, yapılarına göre değişkenlik göstermektedir. Her ülkede karar alma gücüne sahip olan hükümetler kendi ulusal çıkarlarını gözeterek kendi politikalarını belirlerler.

30 • Bazı olağan üstü hallerde yurtdışı ticari ilişkileri askıya alabilecek düzenlemelere gidebilirler. • Oysa aynı ülke sınırları içerisinde ticari ilişkilerde mal ve hizmet dolaşımında savaş, salgın hastalık, kıtlık vb. olağanüstü durumlar dışında engelleme olmamaktadır. • Ülke içi ticarette ulusal para birimi kullanılırken,u.a. Ticarette farklı para birimlerinin geçerli olmasına bağlı olarak, ülke parasının ticaret yapılacak ülke parasına çevrilmesi gerekir.

31 • 3.mevzuatta ve belgelerde farklılık; Her ne kadar dış ticarette uyulması gereken kurallar u.a. Kurumlar tarafından belirlense de; bazı durumlarda ülkelerin benimsedikleri ekonomi politikaları çerçevesinde dış ticaret işlemleri ve mevzuatında düzenlemelere gittikleri görülmekte. Bu yönüyle de iç-dış ticaret farklılığı belirginleşebilmektedir. Ayrıca bazı ülkeler için dış ticarette hazırlanması gereken standart belgeler dışında, özellikli belgeler de istenebilmektedir.[(helal belgesi, koşer (Kosher belgesi musevi inancına uygun olarak üretilmiş ürünleri tescilleyen bir belgedir) sertifikası vb).

32 4Piyasaların yapısal özelliklerindeki farklılık • Her ülke kendi ulusal piyasasına sahip olup, her ulusal piyasa da diğer ulusal piyasalardan farklılık göstermektedir. • Ulusal piyasalarda ; • aynı dil, benzer tüketim alışkanlıkları, zevk ve tercihler hakimken; • U.A.piyasalarda ; • bu yapısal özellikler değişmektedir. • Farklı dil, • Müslüman ülkesinde domuz etinin tüketilmemesi, trafik akışının diğer ülkelerden farklı olduğu İngiltere’de, trafiğin sağdan işlemesi gibi…

33 • Ayrıca her piyasada geçerli olan ölçü ve standartlar da farklılık göstermektedir. ABD ve İngiltere’de metrik sistemin tam olarak uygulanmamasına bağlı olarak bazı malların üretiminin inch, feet, short, ton ölçülerine göre planlanmak durumunda kalınması da söz konusu olabilmektedir. • Bazı afrika ülkelerinde 2 den sonra sayı yoktur. 1-2 ve çok

34 • 5.Karşılaşılan Risklerde Farklılık • Uluslararası ticarette coğrafi uzaklık ölçeğinde satıcının alıcı, alıcının da satıcı hakkında bilgi edinmesi zorlaşabilmektedir. Özellikle kredili satışlarda satıcı bir ödeme riski üstlenirken; peşin ödemeli satışlarda ise alıcı malı teslim alma gibi bir risk üstlenmektedir.

35 1.1.3Dış Ticarete Yönelme Nedenleri • Dış ticarete yönelme nedenleri ülke ve işletme ölçeğinde olmak üzere aşağıdaki ana başlıklar altında belirtilebilir. • 1.Ülkeler açısından • 1.Ülkeler açısından; • Ülkenin rekabet gücünün arttırılması, • Pazar dalgalanmalarının dengede tutulması,(blackberry nin pazarı nokıa ve samsung a kaptıması vb.) • Bazı malların üretiminin ülke ihtiyaçlarına göre bol veya kıt olması

36 • Doğal ve beşeri kaynakların yeryüzünde dengesiz dağılımına bağlı ülke içinde yetersizliği, • Ülkeler arasında ürünlerin kalite ve nitelik farklılıkları,(murat 124, bmw,uzay mekiği) • Teknolojik gelişmeler ile birlikte tasarlanan ve üretilen yeni ürünlere olan talebin artması,(android cep tel. tablet pc vd.) şeklinde sıralanabilir.

37 • 2.İşletmeler açısından • 2.İşletmeler açısından; • Ölçek büyüklüğünü yakalama, • Uluslararası rekabette yer edinme, • Yeni fikir ve uygulamaları izleme, • Üretim maliyetlerini azaltma, • Ticari prestij yakalama, • Pazar payını genişletme, • Gelişmiş teknolojilere ulaşma, • Vb. olarak sıralanabilir.

38 1.1.4.Dış Ticaretin Temel Unsurları • Dış ticaret işlemleri, sadece ihracatçı ve ithalatçı tarafından karşılıklı görüşme ile yürütülecek kadar kolay bir işlem değildir. • Ayrıntılı mevzuatı, • titizlikle doldurulması gereken belgeleri, • çeşitli kurum ve kuruluşlardan alınması gereken onay ve izinleri • ile dış ticaret çok yönlü işlemler bütünüdür.

39 Dış Ticarette Taraflar • İhracatçı; • İhraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan, gerçek usulde vergiye tabi, vergi numarasına sahip gerçek ve tüzel kişiler ile, bazı ortaklıklardır.

40 • İthalatçı; • İhracatçı ile yaptığı anlaşma çerçevesinde yurt dışından satın aldığı malı ilgili mevzuat çerçevesinde yurda sokacak olan ve bedelini ihracatçıya veya bir üçüncü gerçek ve tüzel kişiye ödeyecek olan taraftır.

41 • İhracatçının Bankası ; • İhracatçının malı taşıyıcı firmaya tesliminden sonra gerekli belgeleri ithalatçının bankasına ulaştıran, ithalatçının malın bedelini kendi bankasına ödemesinden sonra durumu ihracatçıya bildiren ve mal bedeline ilişkin ödemeyi yapan taraftır.

42 • İthalatçının Bankası; İthalatçının mal bedelinin ödenmesi için ihracatçıdan istediği belgeleri ve diğer şartları ihracatçının bankasına bildirip, ilgili belgeleri ithalatçıya ulaştıran ve ithalatçının ödeme talimatı doğrultusunda onun adına ihracatçının bankasına para transferini gerçekleştiren, • ithalatçının ödeme yapamayacağı durumda ise ona gayrı nakdi kredi hesabı açarak ödemeyi yapan taraftır.

43 Dış ticaret ile ilgili kurum ve kuruluşlar • Dış ticaret yapacak kişi/kurum pek çok kuruma onay, izin vd. şartların yerine getirilmesi amacıyla başvurmaları gerekmektedir. • Bu kurumlar ana başlıklarıyla; • Dış ticaret müsteşarlığı • Gümrük müsteşarlığı • Hazine müsteşarlığı • Gümrük idareleri • İhracatçı birlikleri • İthalatçı birlikleri • İhracatı geliştirme etüd merkezi (İGEME) • Ticaret ve sanayi odaları ….

44 dış ticarette satış sözleşmeleri • U.a. Düzeyde ticari ilişkilerde hem ithalatçı hem de ihracatçının ülkesinin ulusal mevzuatı da dikkate alınmak durumundadır. • Bazen taraflar alım-satım ilişkilerinde kendi kararları çerçevesinde sözleşme hazırlayabilecekleri gibi, • bazen de ülkelerin yasalarındaki sözleşme zorunluluğu uygulaması çerçevesinde bunu hazırlayabilmektedir.

45 • Alım-satım işlemi, • Alıcı ile satıcının şartlarını birlikte oluşturdukları iki taraflı bir işlem olup, hukuk düzeni ile korunan bir sonucu doğurmaya yöneliktir. • Bu ise tarafların, yazılı hale getirilmiş taahhütlerinin altına imza atmaları ile işlerlik kazanmaktadır.

46 • Şartlar belirsiz, yoruma açık veya ticari geleneğe bırakılmışsa bir uyuşmazlık çıkması durumunda hakların ve yükümlülüklerin belirlenmesi zorlaşabilmektedir. • Bu nedenle her bir maddesine azami dikkat gösterilerek ve tarafların sorumluluklarına açıklık getirilerek hazırlanmış yazılı sözleşme metni, hukuken ispatlayıcı rolü ile ticari ilişkilerde büyük önem taşımaktadır.

47 • Üzerinde önemle durulması gereken konu; sözleşmenin hukuki yönünün dikkate alınarak, sözleşme şartlarının o yönde yazılı hale getirilmesidir. • Sözleşmenin imzalanmasından sonra tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesi ya da eksik yerine getirmesine bağlı olarak ortaya çıkan sorunlarda, mağdur olan tarafın yasal mercilere başvurması halinde yüklü tazminat ödemeleri ile karşılaşılabilmektedir

48 1.2.DIŞ TİCARETTE İŞ AKIŞI İhracatta İş Akışı İhracat; ihracata konu olan ve ihracı serbest olan mal ya da değerin( örn.fındık ), yürürlükteki mevzuat çerçevesinde hazırlanması ( belge hazırlama, onay\izin ve lisansları alma işleminden sonra ), gümrük mevzuatına uygun olarak gümrük sınırları dışına veya serbest bölgelere çıkarılması işlemleridir.

49 1.AŞAMA:İHRACAT ÖNCESİ HAZIRLIK SÜRECİ • A.Dış Ticaret ile Bilgilerin Edinilmesi • Bir işletme, dış pazara girerken ve henüz ticari işlemlere başlamadan önce, girebilecekleri pazarlar hakkında bilgi sahibi olmak, gerekli olan bir çok konuda ekonomik, siyasi ve teknolojik verilere ulaşmak durumundadır.(rekabet ortamı ve şartları, ticaret kanalları, ürün ve ülkeye göre farklılaşan mevzuat ve düzenlemeler, teknik standartlar ve esasları, ülkelerin ticari engelleri vb. başta olmak üzere)

50 B.Dış Satım Potansiyelinin Değerlendirilmesi İşletmenin dış satımda kendi potansiyelinin farkına varması ve değerlendirmesini yapması önemlidir.(bztpe spor-Barselona\ murat124-mercedes) C.İhraç Konusu Ürün Seçimi ve Gerekli Hazırlıklar İhraç konusu ürünün seçimi ve ürüne ulaşım yollarının araştırılması sürecidir. Burada öncelikle ihracı yasak, izne tabi, standarda tabi ürün listelerinin mevzuattaki son halinin gözden geçirilmesi, daha sonra ürüne ilişkin alınması gereken kalite belgelerine sahip olunması gereklidir.

51 D.Pazar Araştırması ve Müşteri Bulunması • Bu noktada potansiyel alıcılara ulaşmak için kullanılan alternatif ve birbirini tamamlayan yolların sınanması gereklidir..

52 • Bunlar ise, • sanal ortamdan yararlanma, • ulusal\uluslararası fuarlara katılma, • aracı firmalar ile çalışma, • pazarlama iletişimi yöntemlerini kullanma, • Dış Ticaret Müsteşarlığı, İhracatçı Birlikleri, Tic. ve San. Odaları ile, ihracatçılara ithalatçılara ulaştırma ve buluşturma desteklerinden yararlanma,

53 • yurt dışında ofis,mağaza açma vb. yöntemlerinden biri veya birkaçını kullanma olarak belirtilebilir

54 E.Profesyonel Destek Arama • Dış ticarete yönelmek isteyen üretici işletmeler, dış ticaret ve yasal düzenlemeler hakkında bilgilenmek amacı ile danışmanlık kuruluşlarından destek alabilecekleri gibi, aracı ihracat işlemlerinden de özellikle dış pazarlama ve gümrükleme işlemleri konularında destek alabilmektedirler.

55 F.Teklif Hazırlığı/Proforma Fatura Gönderilmesi • Ulaşılan ve ön görüşmeleri tamamlana ihracat işlemine ilişkin olarak yazılı bir teklif mektubunun hazırlanması, numune ve örneklerin gönderilmesi sürecidir. • İhracatçı tarafından gönderilen proforma fatura bir teklif mektubu niteliğinde olmaktadır.

56 • Proforma fatura düzenlenmeden önce ürüne bağlı şartlar gözden geçirilerek, diğer şartlara son şeklin verilmesi, daha önceki görüşmelerde ifade edilen ve problem olarak görülen konuların çözümlenmesi gerekli olup, daha sonra bu konulara açıklık getirecek şekilde hazırlanan proforma faturanın onay almak üzere ithalatçıya gönderilmesi gerekmektedir.

57 • Proforma faturanın mali açıdan ihracatçı firmaya hiçbir yaptırımı yoktur. Sadece ihracatçı ve ithalatçı işletmeler arasında üzerinde anlaşılan konuları içeren, şekil olarak ticari faturaya benzeyen bir belgedir.

58 • Belgenin üzerinde « Proforma Fatura « ibaresinin bulunması gerekli olup, ihracatçı tarafından daha önce basılmış matbu bir belge yoksa, firma kendi antetli kağıdına; ödeme şekli, teslim yeri ve zamanı, ürün fiyat ve miktarı, amir banka, firma unvanı, iletişim bilgileri ve diğer anlaşma şartlarını içerecek bilgileri doldurarak bir proforma fatura çıkartabilir. • Ek:1:proforma fatura örneği

59 • G. Anlaşmanın sağlanması: İhracatçı ya da onun adına hareket eden kişi tarafından ithalatçıya sunulan,ihracat şartlarına ilişkin son görüşmeler tamamlandıktan sonra ihracat işlemlerine ilişkin hazırlıkların başlamasıdır.

60 H.Yazılı Dış Satım Sözleşmesinin Hazırlanması ve Taraflarca İmzalanması • Tarafların ticari ilişkide karşılıklı isteklerinin yazılı hale getirilmesinin belki de en önemli faydası, hukuki yönü ile ortaya çıkmaktadır. Burada tarafların taahhütlerine ve anlaşma detaylarına ilişkin ispat sorunu çözümlenmiş, yükümlülüklerin sınırları çizilmiş olmaktadır.

61 II.AŞAMA:FİİLİ İHRACAT SÜRECİ • 1.ihracatçı birlikleri kaydı: • Tüm ihracatçıların ihracatçı birliklerine üyelik zorunluluğu bulunmakta olup, üye olmadan ve ödemeleri gereken aidatlara(giriş,nisbi aidat ve Diğer hizmet karşılığı alınan bedeller) ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeden ihracat işlemlerini gerçekleştiremezler.

62 • 2.aracı banka ile görüşme: • İhracat(X) çı,ithalat(M) çı ile yapmış olduğu yazılı alım-satım sözleşmesinde belirtilen ödeme şekline ilişkin olarak bankaların devrede olması gerektiğinden, X işleminin mali yönüne ilişkin detaylarını görüşmek üzere bankası ile bağlantıya geçerek,çalışma şartlarını belirlemektedir.

63 • 3.Nakliye-taşıma-gümrükleme işlemlerini yürütecek lojistik hizmet sağlayıcıların seçimi: • Dış ticarette loj. Hizmetler olarak belirtilebilecek bu tür iş süreçlerinin en doğru teknik ve yöntemlerle tamamlanması için destek alacakları dış kaynak tedarikçisi(DKK) konumundaki firmalara ilişkin araştırmalar yaparak, satın alacakları hizmetin detaylarını belirler.

64 • 4. İhraç konusu ürün ve ithalatçı ülkeye göre farklılaşan belgelerin hazırlanması: • X ile ilgili belgelerin hazırlanması, malların sevk aracına teslimi ve yüklenmesi genellikle eş zamanlı olarak yürütülmektedir. X sürecinin bu aşamasında ihraç konusu ürüne, M’ çı ülkeye ve M’çının talebine göre faklılaşan belgelerin hazırlanması, onay ve izin işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.

65 • 5. gümrük beyannamesini düzenlenmesi: • X’çı işletme ya da onun adına yetkili kişiler (gümrük müşavirleri), bir taraftan X işlemleri için gerekli belgeleri hazırlarken, diğer taraftan da fiili ihracat işleminin tamamlanması için asıl gerekli belge olan gümrük beyannamesini düzenlemektedir. • GÜMRÜK BEYANNAMESİ: X ve M işlemlerinde kullanılan, yapılan ticari işlemin gümrüğü ilgilendiren ayrıntılarını gösteren ve gümrükleme işlemlerinin yapılmasına ilişkin bilgileri içeren X ta kullanılan en önemli belgelerden biridir.

66 • 6. İhracatta izin alınması gereken kurumlara başvurulması: • Güm.beyannamesinin hazırlanmasından sonra X’çı güm. Bey.,fatura,ve çeki listesi ile birlikte öncelikle bağlı bulunduğu İhracatçı birlikleri ne başvurarak onay ve tescil işlemlerini, nisbi aidat ödeme işlemini tamamlar. Daha sonra Ticaret ve san.odalarında bazı belgelerin (fatura,ATR belgesi, menşe şehadetnamesi, kalite ve yeterlilik belgeleri vb.) onaylanması ve işlem görmesi işlemleri de X çı tarafından yerine getirilir.

67 • 7.Gümrükleme İşlemlerinin Tamamlanması • İhracatçı Birliklerinde onaylanan Gümrük Beyannamesi ile birlikte ihracatçıya da onun adına hareket eden gümrük müşaviri 'Gümrük idaresine başvurarak, gümrük tescil işlemlerinin tamamlanması için girişimde bulunur.

68 • Gümrük tescil numarası verildikten sonra, gümrük muayene memuru nezaretinde malın taşıyıcı araca yüklenmesi ve aracın mühürlenmesi işlemi tamamlanır. İhracatın yapılacağı ülkeye göre eğer gerekiyorsa dolaşım belgelerinin onaylanması da Gümrük İdaresinin sorumluluğundadır.

69 • Bu işlemlerin ardından gümrük açısından süreç tamamlanmamış olup, • taşıma denizyolu ile yapılıyorsa; • ihracatçı ilgili acentaya konşimento talimatı, • demiryolu ile yapılıyorsa, taşıyıcı CIM belgesi, • karayolu ile gerçekleşiyorsa, gümrüklemenin yapıldığı idarece TIR karnesinin onaylanması gerekmektedir.

70 • Bu noktadan sonra gümrükleme işleminin yapıldığı Gümrük İdarelerinde işlemler tamamlanmış olup, ilgili belgeler eşliğinde malın yurt dışına çıkışı sağlanmaktadır.

71 • 8. İthalatçı Tarafından Ödeme İşleminin Yapılması ve Kambiyo Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi: • İhracatçının sözleşme şartlarına uygun olarak malı hazırlayıp, ihracat işlemlerini yerine getirerek ithalatçıya ulaştırması ile yükümlülüğünün sona erdiğini söylemek zordur.

72 • Türk Kambiyo Rejiminde, ihracat bedelleri, satış sözleşmesinde belirlenen kurallar ve uluslararası ticari uygulamalar çerçevesinde “Akreditifli Ödeme”, “Vesaik Mukabili Ödeme”, “Mal Mukabili Ödeme”, “Kabul Kredili Akreditifli Ödeme”, “Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme”, “Kabul Kredili Mal Mukabili Ödeme” ve “Peşin Ödeme” şekillerine göre tahsil edilebilir.

73 • Kambiyo Rejimine göre, ihracat bedeli dövizler ilgililer tarafından serbestçe tasarruf edilebilir. Bu bedellerin döviz tevdiat hesaplarına alınması veya Türk Lirasına çevrilerek kullanılması mümkün bulunmaktadır. • İhracat bedelinin Türk lirasına dönüştürülmesi halinde bankalarca Döviz Alım Belgesi (DAB) düzenlenir.

74 • İhracat bedelinin efektif olarak yurtdışın dan getirilmesi durumunda ise bedelinin yurt dışından getirildiğinin tespiti, gümrük müdürlüklerince onaylı döviz beyan tutanağı (DBT) ile yapılmaktadır.

75 • Bundan sonraki süreçte yerine getirilmesi gereken taahhütler ise, X’çı için ihraç ettiği mala ilişkin olarak yüklenmiş olduğu KDV, ihracatta KDV istisnası uygulaması kapsamında, iade işlemine ilişkin ilgili kurumlarla yazışmaların yapılmasıdır.

76 İthalatta İş Akışı. Sy.22 • Dış ticarette ve lojistik iş süreçlerinde ithalat, ihracat kadar önemli bir faaliyettir. Dış ticarete yönelen işletmeler için ihracat kadar, ithalata ilişkin işlemlerin de sorunsuz bir şekilde tamamlanması önem taşımaktadır.

77 İthalatta İş Akışı. Sy.22 • Ülkemiz açısından önemli bir gerçek; dış ticaret göstergeleri arasında ithalatın, ihracata göre olan değer ve oransal büyüklük itibarı ile olan fazlalığıdır. Ayrıca, özellikle ihracata konu ürünün girdileri de ağırlıkla ithal edilmektedir

78 I. AŞAMA: İTHALAT ÖNCESİ HAZIRLIK SÜRECİ • „ İthalat süreci, bazı yönlerden ihracata benzerken, uygulama yönü ile tam tersi işlemler olarak görülmelidir. İthalat süreci ana başlıklar altında verilecek olursa:

79 • 1. ithalat ile ilgili Ön Araştırmanın Tamamlanması: • İthalatın ihracata göre belki de en önemli farklılığı • İthalatın ihracata göre belki de en önemli farklılığı, gümrük girişi sırasında alınan vergiler ile dış ticaret politikası önlemlerinin ve koruma tedbirlerinin olmasıdır. • O nedenle ithalatçının ithalat öncesinde ilk araştırması, ithal konusu olan ürünü gümrük tarife cetvelindeki tanımına ve ithalatın yapılacağı ülkeye göre değerlendirmek olmalıdır.

80 • İthal konusu ürünün ithalatta yasaklanan mallar içerisinde yer alıp almadığının kontrolü, • gümrük vergisi oranlarının incelenmesi, • ürüne ilişkin hazırlanması gereken özellikli belgelerin olup olmadığına bakılması, • vb. konular önemli görülmelidir

81 • 2. Dış Alım Potansiyelinin Değerlendirilmesi: İşletmenin dış satımda olduğu gibi alımda da kendi potansiyelinin farkına varması ve yeterlilik değerlendirmesini yapması gereklidir

82 • 3.ithal Konusu Ürün Seçimi ve Gerekli Hazırlıklar: İthal konusu ürünün seçimi ve ürüne ulaşma yollarının araştırılması sürecidir. Burada öncelikle ithali yasak, izne tabi ve ithali belirli kurum ve kuruluşlara bırakılmış ürün listelerinin ve mevzuattaki son halinin gözden geçirilmesi ve doğru ürüne ulaşılması gereklidir.

83 • 4. Pazar Araştırması ve İhracatçıların Bulunması: • İthalatçılar, ithal tercihleri olan ürüne ilişkin olarak potansiyel ihracatçıların uluslararası alanda araştırmasını yaparken, o ürün ile tanınmışlığı olan ülkeleri öncelikle değerlendirmeleri ve buradaki ihracatçılarla bağlantıya geçmeleri zaman kazandırabilecektir.

84 • Bu araştırma için de sanal ortamdan, ulusal/ uluslararası fuarlara katılımlardan, aracı firmalardan, İhracatçı Birlikleri, Ticaret ve Sanayi Odalarının veri tabanlarından ve bu kurumların yönlendirmelerinden ve diğer işletmelerin deneyim ve tecrübelerinden yararlanmak mümkün olabilmektedir. • Sy.23

85 5.İhracatçı ile Anlaşma Şartlarının Açıklığa Kavuşturulması • İthalatçı işletme, ithalat ile ilgili işlemlerin yürütülmesinde faaliyet türüne göre ithalatın yapılma nedenini dikkate alarak, işletme içindeki ilgili birimlerin (tedarik, üretim, satış, pazarlama vb) görüşlerinden yararlanarak, ithal etmek istediği ürüne ilişkin taleplerini ihracatçıya aktarır.

86 • Bu noktada taraflar arasında yapılacak sözleşme öncesinde, ithal edilen malın teknik ayrıntıları, fiyat ve miktarı, istenen kalite ve standartlara uygunluğu, ambalaj ve koruma şekli, teslim şekli ve yeri, ödeme şekli, satış sonrası garantiler, anlaşmazlıklar halinde çözüm şekli, detayları ve varsa bazı özel istekler üzerinde tartışılıp karara varılmaktadır.

87 • 6. Yazılı Dış Alım Sözleşmesinin Hazırlanması ve Taraflarca İmzalanması: • İhracatta iş akışında olduğu gibi, taraflar ticari ilişkinin ana esasları ve detayları konusunda anlaşma sağladıktan sonra, bütün bu şartların yerine getirilmesinde hukuki zorlayıcılığı sağlamak üzere bir yazılı sözleşme hazırlayıp, bunun kabulü için imzalarlar.

88 • İhracatta anlatıldığı gibi bazen proforma fatura da, içeriğinde yer alan şartların ithalatçı tarafından kabul ve teyidi ile sözleşme hüviyeti taşıyabilmektedir. Ancak, ayrıntılı bir sözleşme metninin sorunlar ile karşılaşılması halinde hukuki yaptırımının üstünlüğü dikkate alınarak, bu konuda dikkatli olunması ve karşılaşılacak risklerin başlangıçta en aza indirilmesi önemli görülmelidir.

89 II. AŞAMA: FİİLÎ İTHALAT SURECİ • 1. •Profesyonel Destek Arama: • İthalata yönelmek isteyen işletmeler de, dış ticaret ve yasal düzenlemeler hakkında bilgilenmek amacı ile danışmanlık kuruluşlarından destek alabilmektedirler. • Ayrıca; ithalat işlemlerinin yürütülmesi sırasında, ilgili kurum ve kuruluşlardan gümrükleme, sigortalama, depolama vb. işlerin takibinin yapılması için, lojistik hizmet sunan uzman firmalarla görüşülerek destek alınması (DKK) ile ana işe odaklanma mümkün olabilmektedir.

90 • 2. Aracı Banka İle Görüşme: • Dış alım sözleşmesinde üzerinde uzlaşılan ödeme şekli (peşin, mal mukabili, vesaik mukabili, akreditifli ödeme vb) dikkate alınarak, ithalatçının bankası ile görüşme yapması ve özellikle akreditifli ödeme şeklinde önemli olan banka kefaletini sağlamak üzere gerekli teminatların verilmesine ilişkin işlemlerin tamamlanması sürecidir

91 • 3. İthalatla İlgili Belgelerin ve Malların Gelmesi: Belgelerin gelmesi, ihraç malının yola çıkmış olduğunu göstermektedir. • Ödeme şekli de belirleyici olmak üzere, sözleşme esaslarına uygun olarak üretim ve ihracat işlemleri tamamlanan ithal konusu ürünün, gümrük giriş işlemlerinin yapılabilmesi ve teslim alınabilmesi için gerekli belgelerin ithalatçıya ulaştırılması sürecidir. Belgelerin gelmesi, ihraç malının yola çıkmış olduğunu göstermektedir. • Bu süreçten sonra taşıyıcı firmanın, ihracatçı ile ithalatçının anlaştığı teslim noktasına malı getirmesi aşaması gelmektedir. Mallar gümrük sınırına gelmesine rağmen, belgeler ithalatçının eline geçmemişse, bu belgeleri alarak gümrük idaresine teslim edilinceye kadar mallar gümrük antreposunda bekletilir. • Sy.25

92 • 4. Gümrük Giriş İşlemlerinin Tamamlanması: • Gümrüğe gelmiş ithal konusu eşyanın gümrüğe sunulmasından önce bir “Özet Beyan” verilmesi gerekmektedir. Özet Beyan, Tır Karnesi ve Aktarma Beyannamesi ile gümrüklemenin yapılacağı Gümrük İdaresine bilgi vermeye yönelik bir belgedir. Özet Beyan tamamlandığında; karayolu ile gelen eşyanın 20 günde, denizyolu ile gelen eşyanın da en fazla 45 gün içerisinde gümrükleme süreci tamamlanmak durumundadır. (cma 2 kont. Devlet malı) • 5.Malın Teslim Alınması: • Malın gümrük giriş işlemlerinin tamamlanmasından sonra ithalatçının malın mülkiyetini üzerine almasıdır.

93 • 6. İthalatla İlgili Kambiyo Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi: • İthalat işlemi, mal bedelinin ihracatçıya ödenmesi / gönderilmesine ilişkin kambiyo yükümlülüğünün yerine getirilmesi ile sona ermiş olmaktadır. • Sy.25

94 1.3. DIŞ TİCARETTE TESLİM ŞEKILLERI- INCOTERMS. sy26 • Dış ticaret bünyesinde birçok riski barındırmaktadır. Geçen yüzyılın ilk çeyreğine kadar, ülkeler arasındaki ticaret ile ilgili standart ve yazılı kuralların olmaması, ticaretin yazılı olmayan gelenekler ve alışkanlıklar ile yürütülmesine neden olmuştur. • Dış ticaretin farklı ülkeler arasında yapılmasından kaynaklanan kültür, dil ve anlayıştaki çeşitliliğe bağlı ortaya çıkan sorunlar karşısında farklı yorumlamaların yapılması uzun yıllar karışıklıklara yol açmıştır.

95 • Bunun üzerine ülkeler arasındaki farklı yorumları ve uygulamaları standart hale getirecek, hükümetlerden bağımsız,uluslararası bir, kuruma ihtiyaç duyulmuş. • ve nihayetinde 1919 yılında ; • Milletlerarası Ticaret Odası (international Chamber of Commerce (ICC) ın ilk temeIleri atılmıştır.

96 • ICC oluşumunda yer alan devIetler ICC nin amacını, “uluslararası ticaretin ve işbirliğinin geliştirilmesi, özel teşebbüslerin güçlendirilmesi, uluslararası iş dünyasının ihtiyaç duyduğu şartların düzeltilip standart hale getirilmesi şeklinde belirtmişlerdir” (http://www. icc.tobb.org.tr).

97 • Taşıma riski, dış ticaretin en önemli risklerinden biri olarak ifade edilmektedir. Uzun yıllardır gerçekleşen dış ticaret işlemlerinde karşılaşılan sorunlarda, taşıma riski çoğu zaman ön plana geçmiştir. • Bu sorunlara çözüm amacıyla ICC • ilk olarak 1936 yılında dış ticarette teslim şekillerinin yorumu ve açıklığa kavuşması amacıyla uluslararası kurallar yayınlamıştır. Bu kurallar “INCOTERMS’1936» olarak bilinmektedir

98 • (IN.CO.TERMS=International Commercial Terms). Bunun sonrasında, INCOTERMS çeşitli düzeltme ve eklemelerle 1953, 1967, 1976, 1980, 1990 ve son olarak 2000 yılında güncellenmiştir. • Bugün dış ticarette ICC’nin 560 sayılı broşürü ile yayınlanan “INCOTERMS 2000” kuralları geçerli "kabul edilmiştir. • Günümüzde geçerli olan versiyon ise 1 Ocak 2011 'de uygulamaya giren INCOTERMS 2010'dir

99 • Grup E - Çıkış: – EXW. Ex WorksEx Works • Grup F - Navlun Ödenmemiş – FCA. Free CarrierFree Carrier – FOB. Free On BoardFree On Board – FAS. Free Alongside ShipFree Alongside Ship

100 • Grup C - Navlun Ödenmiş : – CFR. Cost and FreightCost and Freight – CIF. Cost, Insurance and FreightCost, Insurance and Freight – CPT. Carriage Paid ToCarriage Paid To – CIP. Carriage and Insurance Paid toCarriage and Insurance Paid to

101 • Grup D - Varış : – DAP. Delivered At PlaceDelivered At Place – DAT. Delivered At TerminalDelivered At Terminal – DDP. Delivered Duty PaidDelivered Duty Paid

102 • INCOTERMS 2010, alım-satımı söz konusu olan mala ilişkin vergiler, resimler ve diğer yasal ödemeler ile gümrük işlemlerinin nasıl paylaşılacağını da düzenleyerek uygulamada tartışma konusu olan durumlara da açıklık getirmiştir. • ICC:ınt.chamber of commerce • Inter. Commercıal terms: u.a. Ticari terimler • Sy.26

103 INCOTERMS 2010” • 1) Riskin transferi: Satıcı malların kayıp olma, zarar görme veya eksik teslim edilmesi durumları söz konusu olduğunda hak talep etme yetkisine ne zaman sahip olacaktır? • 2.Sorumlulukların transferi: Satıcı malları nerede ve nasıl alıcının kullanımına sunmalıdır ve alıcı malları nasıl teslim almalıdır? • 3.Maliyetlerin paylaşımı: Malların ithalatı ve ihracatı ile ilgili süreçte ortaya çıkan maliyetler alıcı ve satıcı arasında nasıl paylaşılacaktır? • soruları kapsamında teslim şekilleri ile ilgili tarafların yükümlülüklerinin sınırlarını belirlemektedir.

104 • INCOTERMS ve temel esasları aşağıdaki tabloda görülebilmektedir:

105 INCOTERMS NEREDE KULLANILMAZ? 1.Hizmet sözleşmelerine uygulanmaz. 2.Teslimat dışında sözleşmeye dayalı hakları ve yükümlülükleri tanımlamaz. 3.Malların transferinin, taşınmasının ve teslimatının ayrıntılarını belirtmez, 4.Malların mülkiyet hakkının nasıl aktarılacağını belirlemez. 5.Bir şahsı kendi kayıp ve riskine karşı korumaz 6. Sözleşmenin ihlaline karşı başvuru yollarını tanımlamaz

106 INCOTERMS HANGİ SORULARA CEVAP VERİR? • Malların taşınmasında ve ithalatçıya ulaştırılmasında tarafların sorumlulukları ve sorumluluk sınırlarını belirleme • Sorumlulukların yerine getirilmemesi halinde ortaya çıkacak risklerin dağılımını ortaya koyma • Taşıma sırasında meydana gelen hasar, zarar ve ziyanda sorumluluk dağılımında sınırları çizme, • Hukuki yönü ile teslim ve esaslarını ortaya koyma vb. konuları açıklamaktadır.

107 1.3.1.INCOTERMS 2000 VE 2010 İLE TESLİM ŞEKİLLERİNE İLİŞKİN GETİRİLEN YENİ DEĞİŞİKLİKLER • INCOTERMS 2010, 4 ana başlık altında toplanan 11 terimden oluşmaktadır. • E,F,C ve D grubu teslim şekli olarak alt başlıklarda ihracatçı,ithalatçı yada taşıyıcının sorumluluklarının farklılaştıran türlere ayrılmaktadır. “E” “Çıkış”, “F” “Navlunu ödenmemişler”, “C” “Navlunu ödenmişler”, ve “D” “Varış” şeklinde gruplandırılmıştır. • 2010 versiyonunda DAF, DES, DEQ, DDU terimleri kaldırılarak bunlar yerine ; • DAT(Delivered At Terminal), • DAP(Delivered At Place) terimleri eklenmiştir

108 • Uluslararası Ticaret Odası, sürekli değişen ve farklılaşan küresel ticaretin ihtiyaçları doğrultusunda Incoterms 2000 kurallarını gözden geçirerek revize etmiştir. Eylül 2010'da kabul edilen "INCOTERMS 2010" tarihinde yürürlüğe girmiştir. • INCOTERMS 2010'da yeni bir sınıflandırma tarzı ortaya konulmuştur. Buna göre teslim şekilleri "Tüm taşıma biçimlerine ilişkin kurallar" ile "Deniz ve iç karasuları taşımacılığına ilişkin kurallar" olarak ayrılmaktadır.

109 1.3.2.Incoterms 2010’a Göre Teslim Şekilleri • Incoterms 2010’daki yenilikler çerçevesinde tüm taşıma modlarına uygulanabilen yedi kloz ve sadece deniz ve iç su yoluna uygulanabilen dört kloz olmak üzere klozlar yeni şekli ile bölümlendirilmiştir. • kloz, poliçenin bir bölümü veya poliçeye ekli, özel şarttır ve taraflar arasındaki sözleşmenin gerçek sınırlarını belirlemek amacıyla kullanılmaktadır. • Kloz nedir? Sigorta çeşitlerine göre poliçe genel şartlarındaki hususları tamamlayan ve özellikle dikkat edilmesi gereken şartları gösteren uyarı notudur.

110 • TÜM TAŞIMA MODLARINI KAPSAYAN KLOZLAR EXWFabrikada Teslim • FCATaşıma Aracının Yanında Teslim • CPTNavlun Ödenmiş Teslim • CİPNavlun ve Sigorta Ödenmiş Teslim • DATTerminalde Teslim • DAPBelirlenen Noktada Teslim • DDPGümrük Vergileri Ödenmiş Teslim

111 • SADECE DENİZ YOLUNU KAPSAYAN KLOZLAR FASGeminin Yanında Teslim • FOBGemiye Yükleyerek, Küpeşteyi Geçmiş Teslim • CFRMal Bedeli, Navlun Ödenmiş Teslim • CİFMal Bedeli, Sigorta, Navlun Ödenmiş Teslim

112 • Incoterms 2010 kurallarındaki yeni düzenlemeler ticaret hayatındaki güncel gelişmeleri ve yenilikleri yansıtmaktadır.

113 • Bu nedenle Incoterms 2010 da en radikal değişikliğin, dört kuralın yürürlükten kaldırılması olduğu söylenebilir. DAF (Delivered at Frontier / Sınırda Teslim), DES (Delivered Ex Ship / Gemide Teslim), DEQ (Delivered Ex Quay / Rıhtımda Teslim), DDU (Delivered Duty Unpaid / Gümrük Resmi Ödenmeksizin Teslim) terimleri 2011 başından itibaren geçerli olmak kaydı ile yürürlükten kaldırılmıştır.

114 • Bunların yerine ise DAT (Delivered at Terminal / Terminalde Teslim) ve DAP (Delivered at Place / Belirlenen Yerde Teslim) olmak üzere iki yeni terimin uygulamaya.geçirilmiştir. • Böylelikle, Incoterms kurallarının sayısı 13' den 11' e indirilmiştir

115 sadece milletlerarası satımlarda değil iç satımlarda da kullanılacağı açıkça belirtilerek • Ayrıca kurallarda Incoterms 2010’un sadece milletlerarası satımlarda değil ve fakat iç satımlarda da kullanılacağı açıkça belirtilerek, Incotermslerin kullanım alanının genişletilmesi de önemidir. • Incoterms 2010 Revizyonu ile getirilen diğer yeni uygulamalar dan bazıları

116 • Denizyolu ile taşımacılıkta risk devri noktası olarak geminin küpeştesinin dikkate alınmaması, satıcı tarafından gemiye yerleştirilme şartının getirilmesi, • Daha önceki kullanımda geminin küpeştesini geçmemiş olmak şartıyla, mallardaki tüm zarar ve ziyanı satıcının üstlenmesi söz konusu iken, yeni Incoterms 2010 da risk transferinin ancak malların gemide doğru bir biçimde yüklenmesi ve yerleştirilmesinden sonra gerçekleşmesi, •,

117 • Risk transferi açısından, FOB, CFR ve CIF’in ayrıca modernize edilmesi, • Uluslararası taşıma zincirinde terörist saldırıların önlenmesinin uzun zamandır önemli bir konu olarak yerini koruması ve buna bağlı olarak güvenlik konusunun Incoterms klozları içerisinde yer alması Incoterms 2010 da bu gelişmelerin dikkate alınması ile gerektiğinde güvenlikle ilgili önlemlere ilişkin masrafları hangi tarafın üstleneceğini ortaya koymak adına belirli klozlara satırlar ekleyerek yer verilmesi,

118 • TÜM TAŞIMA MODLARINA ÖZGÜ KURALLAR

119 Exworks (EXW / İşyerinde Teslim) • Exworks teslim kuralı, seçilen taşıma türü ne olursa olsun birden çok taşıma türünün söz konusu olması hali de dahil olmak üzere kullanılmaktadır. İş yerinde teslim terimi; satıcının malları kendi fabrikası, deposu, işyeri ve mahallinde ya da ismen belirlenmiş başka bir yerde alıcının tasarrufuna bırakarak, teslim etmesini ve bu andan itibaren sorumluluklarını devretmesini ifade etmektedir.

120 • Satıcı bu teslim şeklinde malları herhangi bir taşıma aracına yüklemek zorunda olmadığı gibi, malların ihracatı sırasında gümrükleme işlemleri gerekmesi halinde bu gümrükleme işlemlerini de yerine getirmek zorunda değildir

121 • Teslim şeklinin özellikleri : Satıcı malları işletmesinde daha önce belirlenen tarihte alıcının emrine hazır tutarak, alıcıya bildirmektedir. Alıcı malları işletmeden teslim alarak ihracı için gerekli belgeleri hazırlamakta ve gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal etmektedir. Malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk alıcı tarafından karşılanmaktadır.

122 ihracatçının yükümlülükleri en asgari düzeyde ikenithalatçının yükümlülükleri ve sorumlulukları ise en üst düzeyde • EXW teslimde ihracatçının yükümlülükleri en asgari düzeyde iken, ithalatçının yükümlülükleri ve sorumlulukları ise en üst düzeyde bulunmaktadır. Bu teslim şekli kullanılırken dikkat edilmesi gereken bazı durumlar; • BKZ. VİDEO

123 Free Carrier ( Fca/Taşıyıcıya Masrafsız Teslim) • Bu teslim şekli de seçilen taşıma türü ne olursa olsun, birden çok taşıma türünün kullanıldığı hallerde tercih edilebilir. alıcı tarafından tayin edilen taşıyıcıya veya başka bir kişiye teslim etmesini ifade eder • "Taşıyıcıya Masrafsız” kuralı, satıcının malları, satıcının işyerinde veya belirlenen başka bir yerde, alıcı tarafından tayin edilen taşıyıcıya veya başka bir kişiye teslim etmesini ifade eder. Teslim yerine ilişkin ilgili nokta taraflarca açık bir şekilde belirtilmelidir.

124 • FCA teslim şeklinin özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları gümrük işlemlerini tamamlayarak, belirlenen tarihte ve yerde ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği anda, teslim işlemlerini tamamlamış olmaktadır. Bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçmekte olup, navlun ücreti de diğer tüm giderler alıcı tarafından ödenmektedir. • BKZ. VİDEO

125 Carrıage Paıd To (CPT/Taşıma bedeli ödenmiş teslim) • “Taşıma ödenmiş olarak kuralı” satıcının malları kendisinin seçtiği bir taşıyıcıya ya da diğer bir taşıyıcıya ya da diğer bir kişiye belirlenen yerde teslim edeceğini ve satıcının malların belirtilen varış noktasına getirilmesi için gerekli taşıma sözleşmesini yapmak ve taşıma masraflarını ödemek zorunda olduğunu ifade etmektedir.

126 • CPT teslim şeklinin özellikleri: • Satıcı varış yerine kadar navlun ücretini ödemekle yükümlüdür. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren malla ilgili bütün risk ve navlun dışındaki masraflar alıcıya geçmektedir. • BKZ. VİDEO

127 Carriage And Insurance Paid To (CIP/Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Teslim) • “Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak” kuralı, satıcının malları kendisinin seçtiği bir taşıyıcıya ya da diğer bir kişiye belirlenen yerde teslim edeceğini ve satıcının malların belirtilen varış noktasına getirilmesini sağlayacak taşıma sözleşmesini yapmak ve taşıma masraflarını ödemek zorunda olmasını içermektedir.

128 • Satıcı ayrıca alıcının malın taşınması sırasında oluşabilecek zarar ve hasar riskine karşılık bir sigorta sözleşmesi yapmaktadır. • CPT, CİP, CFR veya CİF kurallarının kullanılması halinde, satıcı teslim yükümlülüğünü mallar varma yerine ulaştığında değil, malları taşıyıcıya teslim ettiğinde yerine getirmiş olmaktadır.

129 • CİP Teslim şeklinin Özellikleri; Bu kuralda da hasarın geçişi ve masrafların devri farklı yerlerde gerçekleşmektedir. Tarafların hasarın alıcıya geçeceği teslim yerini ve satıcının malların o noktaya kadar taşınmasına ilişkin kararlaştırılan şartların bağlayıcılığının oluşması için taşıma sözleşmesi düzenlediğinde varış yerini, söz konusu taşıma sözleşmesinde açık bir şekilde belirtmesi gerekmektedir. • BKZ. VİDEO

130 Delivered At Terminal ( DAT/ Terminalde Teslim -Yeni Gelen Kural) • Bu kuralın da çoklu taşıma türünün söz konusu olduğu hallerde kullanılabileceği belirtilebilir. “Terminalde Teslim” kuralı, satıcının malları belirlenen varış yerinde ya da limanda belirlenen terminalde gelen taşıma aracından boşaltıldıktan sonra alıcının tasarrufuna bırakmakla malları teslim ettiğini ifade etmektedir.

131 • “Terminal” ifadesi burada rıhtım, depo, konteyner sahası ya da yol, demiryolu hava kargo istasyonu gibi üstü açık yada kapalı olabilecek herhangi bir yeri kapsamaktadır.

132 • DAT Teslim Şeklinin Özellikleri; Satıcı bu kuralda malların belirlenen varış yerinde ya da limanında belirlenen terminale getirilmesi sırasında oluşan ve taşıma aracından boşaltılmasına ilişkin tüm hasar ve masrafları üstlenmektedir. • BKZ. VİDEO

133 Delivered At Place (DAP/ Belirlenen Yerde Teslim - Yeni Gelen Kural) • Birden çok taşıma modunun kullanıldığı taşımalarda tercih edilebilen bu kural, eşyanın alıcı ve satıcı tarafından belirlenmiş olan boşaltma yerinde (bir liman iskelesi, gümrük noktası, havalimanı gibi) boşaltma için hazır durumda nakliye aracının üzerinde alıcının emrine bırakılması şeklinde belirtilmektedir.

134 • DAP Teslim Şeklinin Özellikleri: taşıma aracından boşaltılmadan alıcının tasarrufuna bırakması • “Belirlenen Yerde Teslim” kuralında satıcının malları belirlenen varış yerinde gelen taşıma aracından boşaltılmadan alıcının tasarrufuna bırakması ile teslim yükümlülüğünü yerine getirmesi söz konusu iken, yine bu noktaya kadar oluşacak tüm masraf ve hasar satıcı tarafından karşılanmaktadır. • BKZ. VİDEO

135 Delivered Duty Paid ( DDP/ Gümrük Vergisi Ödenmiş Teslim) • “Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim" kuralı, satıcının malları ithalat için gümrüklenmiş olarak ve belirlenen varma yerinde, eğer varsa kararlaştırılan noktada, gelen taşıma aracında boşaltılmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bırakarak teslim etmesi ile ifade edilmektedir.

136 • DDP Teslim şeklinin özellikleri; satıcı ithalatçı ülkeye kadar taşıma, sigorta vb. masrafları üstlendiği gibi ithalatçı ülkeye girişte mala ilişkin gümrük vergilerini de ödemek zorundadır. • DDP Kuralı, satıcı açısından azami yükümlülüğü göstermektedir. Satıcı sözleşme koşullarına uygun olarak malı hazırlayarak, kendi ülkesinde ve alıcı ülkesinde kullanacağı gerekli belgeleri hazırlamaktadır, ihracat ve ithalata ilişkin gümrük işlemlerini tamamlamaktadır. • BKZ. VİDEO

137 • DENİZYOLU VE İÇ SUYOLU TAŞIMALARINA ÖZGÜ KURALLAR

138 Free Alongsıde Shıp (FAS /Gemi Doğrultusunda Masrafsız Teslim) • Bu terim sadece deniz veya iç su taşımacılığında kullanılmaktadır. “Gemi Doğrultusunda Masrafsız” olarak kısa tanımı yapılan bu kural gereğince, satıcının malları belirlenen yükleme limanında alıcı tarafından seçilen geminin doğrultusunda, yanında (bir rıhtım veya bir mavnada) bırakarak teslim etmesi ile sorumluluklarını tamamladığı teslim şeklidir. Mallara ilişkin hasar ve masraflar mallar gemi doğrultusunda bırakıldıkları anda alıcıya geçmekte ve alıcı bu andan itibaren bütün masrafları üstlenmektedir. • BKZ. VİDEO

139 • Tarafların belirlenen yükleme limanındaki yükleme noktasını mümkün olduğunca açık bir şekilde belirtmesi gerekmektedir. Bu noktaya kadar oluşacak masraflar satıcı tarafından karşılanırken, ayrıca ihracat için gümrükleme işlemleri de satıcının yükümlülüğündedir. Satıcının malların ithalatı sırasındaki gümrükleme işlemleri ve ithalata ilişkin mali ödentiler konusunda ise herhangi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.

140 • Teslim şeklinin özellikleri : Bu teslim şeklinde satıcı malları geminin yanına kadar getirmekle sorumludur. Mallar gemi rıhtımında ise, yükleme yerine getirerek, gemi açıkta demirli ise mavnalarla geminin yanına kadar götürülerek teslim edilmektedir. Tesliminden itibaren malların kaybolması veya hasar görmesi gibi rizikolar alıcıya ait olup, bu andan itibaren malla ilgili bütün masraflar ve navlun alıcı tarafından karşılanmaktadır.

141 • Bu teslim şeklinde ihracat ile ilgili tüm belgeler alıcı tarafından hazırlanmakta ve gümrük işlemleri de alıcı tarafından yapılmaktadır. Alıcının bu ülkede ihracatçı gibi hareket edebilmesi mümkün değilse, bu teslim şekli seçilmemelidir.

142 Free On Board (FOB/Gemide Masrafsız Teslim) • Deniz veya iç su yolu taşımacılığında kullanılan bu teslim şeklinde satıcının malları gemide teslim etmesi gerekmektedir. Mallara ilişkin hasar ve masraflar, mallar gemiye yerleştirildiğinde alıcıya geçmekte ve alıcı bu andan itibaren tüm masraflara katlanmaktadır

143 • Teslim şeklinin özellikleri : Bu teslim şeklinde satıcı malları belirlenen tarihte ve yerde, alıcı tarafından temin edilen gemiye yüklemeyi gerçekleştirmektedir. Mallar geminin küpeştesini aşıp, güvertesine geçtikten sonra meydana gelebilecek her türlü hasar, kayıp ve masraflar alıcının sorumluluğundadır. Satıcı ihracat için gerekli tüm belgeleri hazırlayarak, malların ihracattaki gümrük işlemlerini tamamladıktan sonra teslim etmektedir. • Cma /teoman çakır….oltan / fob

144 • FOB kuralında satıcının; herhangi bir yükümlülüğü yoktur • malların ithalatı için gümrükleme işlemlerini tamamlaması, ithalat harçlarını ödemesi ve ithalat için gerekli gümrüklerdeki takibe ilişkin herhangi bir yükümlülüğü yoktur. • Bkz. video

145 Cost And Freight (CFR/ Masraflar ve Navlun Ödenmiş Teslim) • Sadece deniz ya da iç su yolu taşımacığında kullanılan bu terim “Masraflar ve Navlun Ödenmiş” olarak teslim şeklinde kısaca açıklanabilir. • Bu kuralda satıcının malları gemide teslim etmesini veya zaten bu şekilde teslim edilmiş malları tedarik etmesini ifade eder.

146 tüm masraf ve riskler ise alıcıya ait olmaktadır. Bkz. video • Bu teslim şeklinin(cfr) özellikleri; Bu teslim şeklinde satıcı tüm masraf ve riskleri üstlenerek malları yükleneceği limana kadar getirmektedir. Gümrük işlemlerini yaptırmakta ve navlun ücretini ödeyerek yüklemeyi gerçekleştirmektedir. Bu andan itibaren navlun dışındaki malla ilgili tüm masraf ve riskler ise alıcıya ait olmaktadır. Bkz. video

147 Cost, Insurance And Freight (CİF/ Masraflar, Sigorta Ve Navlun Ödenmiş Teslim) • Deniz ve iç suyolu taşımacığında kullanılan terimlerden biri olan CİF teslim şekli, malların gemide teslim edilmesini ancak masraflar, sigorta ve navlunun satıcı tarafından ödenmiş olmasını ifade etmektedir. Burada satıcının malların varış limanına getirilmesi için taşıma sözleşmesini yapma ve masraflar ile sigorta ve navlunu ödemesini gerektirmektedir

148 • CİF kuralı kullanıldığında (tıpkı CİP, CPT veya CFR kurallarında olduğu gibi), satıcı teslim yükümlülüğünü mallar varma yerine ulaştığında değil, malları ilgili kural uyarınca taşıyıcıya teslim ettiğinde yerine getirmektedir.

149 • Teslim şeklinin özellikleri : Bu teslim şeklinde satıcı sigorta primi, navlun ve yükleme masrafları ve riskleri üstlenerek malları yükleyeceği limana getirmektedir. Satıcı gemi acentesi ile anlaşarak gemiyi temin etmektedir. • Satış sözleşmesindeki malların belirtilen tarihte ve yerde yüklemesinin yapıldığını alıcıya bildirmekte, satıcı sigorta primini ödemek suretiyle yüklediği mal cinsine uygun olan en dar kapsamlı deniz nakliyat sigortasını yaptırmaktadır.

150 • Alıcı daha geniş kapsamlı sigortayı kendi isteği ile yaptırabilmektedir. • Mallar gemiye yüklendikten sonra navlun ve sigorta primi dışındaki masraflar ve riskler ise alıcıya geçmektedir. • CİF kuralı, satıcının malların ihracatı için gümrüklemesini gerektirmekte, ancak satıcının malların ithalatı için gümrükleme işlemleri ile harçların ödenmesi ve ithalatta gümrükleme formalitelerinin yerine getirilmesi yükümlülüğü bulunmamaktadır.

151 İKİNCİ BÖLÜM SY.45 • 2.1. TARİHSEL SÜREÇTE LOJİSTİK OLGUSU LOJİSTİK KAVRAMI ve GELİŞİMİ logisticos” kelimesinden türemiş olup, “hesap yapma bilimi ya da “hesapta beceri” anlamına gelmektedir. Üretim için gereksinimlerin ve ihtiyaçların hesaplanması gerektiği düşünüldüğünde, bu kelimenin temel anlamı ile doğrudan bağlantı kurulabilmektedir

152 • Askeri kökenli bir ifade olarak ilk başlarda literatürde yer almış olup bir askeri birliğin operasyon yeteneğini destekleyecek tüm unsurların tasarımı ve uygulaması, ilgili ekipman ve malzeme sağlanarak, savaşta ve barışta etkinliğin ve ve hazırlığın planlanması şeklinde tanımlanmıştır. • Ekonomi biliminin ortaya çıkmasından itibaren ise çok yönlü incelenmiş olup artık günümüzde bir uzmanlık ve çalışma alanı haline gelmiştir.

153 • 1900’lü yılların başlarında, yönetim stratejisinin bir bölümü olarak değerlendirilmiş ve özellikle zaman ve yer faydası sağlama yöntemi olarak tarım ürünlerinin dağıtımında kullanımı ile de dikkat çekmiştir. • Akademik çalışmalarda lojistik ile ilgili ilk atıflar 1960 lı yıllarda görülmüştür arası yıllar için lojistikle ilgili ilk test dönemi olduğu söylenebilir.

154 • arası yıllar lojistiğin çok sayıda özel ve kamu girişimleri ile kurumsallaştığı dönem olmuştur dönemi, taşımacılık düzenlemeleri, bilgisayar teknolojisine giriş ve iletişimde devrim yaratan teknolojik ve politik değişimlerin yaşandığı bir süreç olmuştur. • 20. yy sonu 21.yy. başıise lojistikkavramı, globalleşme, tedarik zinciri yönetimi ve kaynak yönetimi ve benzeri kavramlar ile anılır olmuştur.

155 • Günümüzde lojistik; malların, kişilerin ve bilginin akışının optimizasyonu olarak kabul edilmiştir. Lojistik, outsourcing, değer zinciri, ulaştırma ekonomisi, dağıtım planlaması vb. kavramların da tartışılmasının kaynağı şeklinde görülmektedir. • Ticaret sektöründe ise lojistik kavramı daha fazla iş odaklı olarak değerlendirilmektedir.

156 • Lojistik sektörü, dünyada pek çok ülkede ve Türkiye’de hızlı gelişim gösteren az sayıda sektörden biridir. ABD’de 20. yüzyılın son çeyreğinde yapılan bir araştırmada, 21. yüzyılın gelişecek üç iş kolundan biri olarak da görülmektedir (Bilgi Teknolojisi, Mikro Biyoloji, Lojistik).

157 • Bu gelişimde, dünya mal ticaretinde dikkati çeker büyüme, günümüzün gerçeği olan üretimin globalleşmesi, malların kullanıcıya ulaştırılmasında zamana dayalı yarış ve buna bağlı olarak taşıma, depolama ve dağıtım merkezlerinin yönetimi konularının giderek artan önemi etkili olmuştur

158 2.2. LOJİSTİK OLGUSUNUN GELİŞİMİNDE ETKİLİ OLAN" UNSURLAR • Lojistik hizmet endüstrisinin artan önemi, dünyada gözlemlenen uzun dönemli değişikliklere bağlıdır. • Bunlar: • küreselleşme, • yeni ekonomi anlayışı, • değişen piyasa koşulları ve talep yapısı, • farklılaşan rekabet olgusu ve • teknolojik gelişmeler • şeklinde ifade edilebilir

159 2.2.1Küreselleşme • Küreselleşmeyi sadece tarihin akışı içerisinde ortaya çıkan bir gelişim olarak görmek mümkün değildir. • Uluslararası ticaretin yaygınlaşması, emek ve sermaye hareketlerinin artması, • Devletler arasında ideolojik kutuplaşmaların sona ermesi, • Teknolojideki hızlı değişime bağlı olarak ülkelerin, pek çok yönden birbirine yakınlaşması sonucunda gelinen nokta olarak değerlendirmek gereklidir.

160 • Bu nedenle bir çok çalışmada ekonomik yönü öncelikli ele alınan Küreselleşme olgusunun, siyasal ve sosyo-kültürel boyutlarının da olduğu unutulmamalıdır.

161 • Burada siyasi, kültürel, sosyal ve ekonomik boyutları ile çok yönlü etkileri olan küreselleşme için ekonomik bakış açısı ile yaklaşarak genel bir tanım verilecek olursa; “ülke ekonomilerinin dünya ekonomisi ile çok yönlü etkileşimi ya da dünyanın tek bir pazarda bütünleşmesi olarak ifade edilebilir

162 • Küreselleşme ile değişime uğrayan önemli bir ayrıntı da, işletmeler için iç ve dış pazar arasındaki geleneksel, kesin ayırımın artık geçerliliğinin kalmaması ve buna bağlı rekabet anlayışının değişen ve farklılaşan yapısıdır. • Küreselleşme ve ticaret, birbirinden ayrılmadan ve adeta bir bütünün parçaları olarak değerlendirilebilecek olgulardır.

163 • Son dönemde yaşanan gelişmeler ile artık ülkelerin sınırları dışına taşan, şehirler, bölgeler ve ülkeler arasında giderek artış gösteren bir ticaret hacmi ve üretimde etkinlik büyük önem kazanmıştır.Pek çok kişiyi, firmayı ve ülkeyi endişelendirse de zorlasa da, küreselleşme, azalmaya yönelik hiçbir işaret vermeksizin,gelişmesini karşı konulamaz bir eğilimle sürdürmektedir. •.

164 • Günümüzde bir çok ülkede işletmelerin, artık kendi ülkeleri dışındaki pazarlarda giderek büyüyen bir yapı ve görünüme büründüğü görülmektedir. • Buna bağlı olarak global ticaret işlemleri dünya ölçeğinde yurt içi ticarete göre belirgin bir artış içerisindedir. • Dünya ticaret hacminde meydana gelen devasa büyüme de bunu doğrular niteliktedir.

165 • Lojistik kapsamındaki işlemlerin, işletmelerin rekabet gücünde belirleyici olma yönü ağırlık kazandıkça, özellikle işletme lojistiği ile ilgili konular akademik çalışmalarda daha fazla yer almış, ancak bir eksiklik olarak, söylenebilecek konu, teorik kurulumu ve bilimsel tanımı konusunda henüz tam netliğin görülememesidir.

166 2.2.2.Yeni Ekonomi Anlayışı • Yeni ekonomi, bilgisayar yazılımları, internete dayalı işlemler, bu iki piyasayı destekleyici nitelikte olan iletişim servis ve ekipmanları ile biyoteknoloji olmak üzere başlıca dört endüstriyi içirecek şekilde kullanılmaktadır. • Yeni ekonomi iletişim ağları ile bütünleşen bir ekonomi anlayışı olup, tüm iktisadi faaliyetlere bilginin entegre edildiği bir yapıyı içermektedir.

167 • Bir başka ifade ile yeni ekonomi, yaygın şekilde kullanıldığında üretici ve tüketiciler için ürünlerin daha değerli olduğu ağ etkisine sahip bir ekonomidir.

168 • Küreselleşen dünya pazarında artan rekabet ortamında işletmeler artık know-how’un da bulunduğu yerlerde konumlanmakta, ürün geliştirme, en ucuz yerlerden malzeme ve hammadde satın alma, dağıtım ve işgücü maliyetinin düşük olduğu yerlerde ise üretim yapma ve ürünleri uluslararası pazarlarda satışa sunma arayışındadırlar.

169 • Yeni ekonominin üstünlük yaratan gelişmesi olan ucuz iletişim ağı internetin ortaya çıkması ve yaygınlaşması; • bu değişen yapıda özellikle lojistik operasyonların yeni bir tarzda yapılmasında etkili olmuştur. Yeni ekonominin uzantısı olarak karşılaşılan yeni uygulamalara örnek olarak.e-lojistik, e-devlet işlemleri verilebilir

170 • Bütün bu gelişmelerin işletme maliyetleri üzerine olumlu yansımaları önemli görülmektedir. Ayrıca, bilgiye dayalı yeni ekonominin temel unsurlarının, lojistik hizmetlerin verimliliği ve kalitesinde de etkisinin olduğu bilinmektedir. • Yeni ekonomi anlayışının daha fazla hakim olduğu günümüzde, bilgiyi üretebilen ve bunu en iyi şekilde kullanabilen işletmelerin rakipleri karşısında rekabet üstünlüğü daha da belirginleşmektedir

171 • Mal ve hizmet hareketlerinin global ölçekte hız kazandığı günümüzde rekabetin giderek artan baskısını ve ağırlığını hisseden işletmeler için rekabet artık detaylarda ortaya çıkmaktadır. • işletmeler, yok edici rekabet koşullarında ayakta kalabilmek için; • Rakiplerinden daha kaliteli ürün ile pazarda yer almak, • Rakiplerinden daha ucuza mal üretmek, (bu noktada ise güçlü yönlerinden yararlanarak kontrollü stok azaltımına yönelmek, tedarik zincirini doğru yönetmek, yeni üretim bölgelerini keşfetmek vb.)

172 • Sürekli değişim içerisinde olarak çağın gereklerini yerine getirmek, • Yeniliklere açık olmak, • Müşterilerinin görünen ve gizli taleplerini ortaya çıkarmak ve bunları tam zamanında karşılamak, • veRakiplerinden daha önce müşterilerine değer yaratacak girişimlerde bulunmak zorundadırlar.

173 • O nedenle farklılaşan rekabet ortamı, işletmelerin yeni iş yapış şekillerine odaklanmak zorundadır. Bu koşullarda, daha önce de ifade edildiği gibi, nitelik değiştiren pazardan pay alma başarısında; • düşük maliyetlerle girdi temini, • tam zamanında üretimi gerçekleştirme, • rekabet edebilir fiyatlarla, tam zamanında ve istenilen yerde ürünleri pazara sunma becerisini gösterebilme • yöntemleri tartışılır hale gelmiştir

174 • Önemli bir lojistik alt süreç olan taşımanın maliyetleri, toplam maliyetler içerisinde dikkâte değer bir pay almakta, ayrıca bazı sektörlerde (maden, ana kimya, demir-çelik, çimento vb) ise rekabette belirleyici dahi olabilmektedir. • Önemli olması ve hizmet alanların bu yöndeki beklentileri lojistik alanındaki alt sektörlerin gelişiminde ve yeni hizmet türlerine yönelmelerinde etkili olmuştur.

175 2.2.4.Diğer Unsurlar • Lojistik hizmet endüstrisinin giderek genişleyen yapısı, dünyada yaşanan diğer önemli değişimlere de bağlıdır. • Bunlar: • teknolojik gelişmeler, • talebin farklılaşan yapısı, • dönüşüm geçiren piyasa koşulları • şeklinde ifade edilebilir. • Teknolojideki hızlı gelişmeler, bilgi, iletişim ve taşıma sektörlerine doğrudan ve hızla yansımaktadır.

176 • Bunlar yer ve zamanı azaltmaya yönelik yeniliklerdir (time and space-shrinking technolgy).Ürünlerin kalitelerinin birbirine yakınlaştığı küresel pazarda seçim kriteri; bulunabilirlik ve fiyat üzerinde yoğunlaşmaktadır. • Son kullanıcı dilediği malı, dilediği zamanda, dilediği yerde, dilediği koşullarda ve kabul ettiği fiyata satın alma hakkını sonuna kadar kullanmak istemektedir

177 • Bunda ise ürünlerin kullanıcıya en uygun şartlarla iletilmesi yani lojistik operasyonların güçlü teknolojik alt yapı ve donanım ile yürütülmesinin rolü büyük olmaktadır. • Lojistik fonksiyonları arasında; fiziksel dağıtım faaliyetleri ve depolamanın yanı sıra, müşteri hizmetlerinin de yer alması, müşteriye daha fazla değer oluşturabilmek üzere otomasyon sistemlerinin de etkin kullanımını zorunlu hale ge- tirmiştir.

178 • Taşıma, • stok takibi, • siparişlerin işlenmesi, • malzeme tedariki, • paketleme, depolama, • malzeme taşıma, bilgi temini ve paylaşımı gibi işlevler çok boyutlu olup, kontrolü ve planlaması önemlidir

179 • Bunda ise güçlü teknolojik alt yapıya ihtiyaç vardır. Talebin farklılaşan yapısına uyum sağlamada lojistik alanında geliştirilen yeni modellemeler ile uzmanlığa dayalı hizmet anlayışı önemli rol oynayabilmektedir. • Değişen ve yeniden şekillenen piyasa koşulları da bu yöndeki girişimlerinde tetikleyici unsurdur

180 2.3.LOJİSTİK KAVRAMI • Lojistik geleneksel yaklaşımda taşıma ve depolama odaklı algılanmaktadır. • Oysa lojistik olgusunun tanımı için hareketi ve depolanması ile konuya çok dar açıdan yaklaşılmış olmaktadır. • Bir bakış açısına göre; lojistik kavramı tedarik, üretim ve dağıtım faaliyetlerine yönelik olarak, kaynakların tahsis edilmesi ve kontrolü süreci” şeklinde algılanmaktadır

181 • Tedarik Zinciri Yönetimi Uzmanları Konseyi’nin (Council of Supply Chain Management Professionals), lojistik tanımı ise; • “Müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere • her türlü ürün, hizmet ve bilgi akışının, hammaddenin başlangıç noktasından, ürünün tüketildiği son.noktaya kadar olan tedarik zinciri içindeki hareketinin, süreç içerisindeki envanterin, etkin, verimli ve en az maliyetli olacak şekilde akış ve depolanmasının sağlanması, kontrol altına alınması ve planlanması sürecidir

182 • Görülebileceği gibi, her biri işletmelerin başarı performanslarında belirleyici olabilecek yapıdadırlar. • Lojistik ilkeleri, • 1)uyum, 2) sadelik, 3) esneklik, 4)ekonomiklik, 5) standartlara uygunluk, 6)iş süreçlerinin öncelikli değerlendirilmesi ve 7) izlenebilirlilik • olmak üzere 7 temel başlıkta incelenebilir

183 • ( Uyum: 'lojistik süreçte planlamacılar, uygulayıcılar ve nihai müşteriler arasında doğru bilgi akışı ve koordinasyonun sağlanması, • Sadelik: Birden çok işletmeye uzanan lojistik operasyonların, planlanması ve uygulanması sırasında karmaşık ve içinden çıkılması zor bir yapı yerine, yalın ve kolay uygulanabilir bir sistematik yapının kurulması,

184 • Esneklik: Lojistik operasyonların ve yöntemlerin, değişen durum ve taleplere göre farklılaşabilecek ve çözüm yaratabilecek esaslara sahip olması, • Ekonomiklik: Lojistikte temel hedeflerden biri olan lojistik işlemlerin en az maliyetle gerçekleştirilmesi yönünde kaynakların etkin ve verimli kullanılmasına yönelik yeni stratejilerin ortaya konulması

185 • Standartlara Uygunluk: (örn. Konteyner standartları) Özellikle U.A iş akışında* önemli olan standartların malzemede, hizmetlerde ve kullanılan yöntemlerde esas alınması, • İş Şüreçlerinin Doğru Önceliklendirilmesi: Lojistik uygulamalarda başarılı olmanın esası, diğer temel ilkelerle de uyumlu olacak şekilde faaliyetlerin doğru bir planlama ile gerçekleştirilmesi, • İzlenebilirlik; (kargom nerede?) Özellikle elektronik alt yapının ve bilgi işlem teknolojisinin gücü ile tüm iş akışı hakkında istenen bilginin anında verilebilmesi ve buna bağlı olarak karşılaşılması muhtemel sorunların başlangıçta önlenebilmesi, şeklinde belirtilebilir.

186 2.4.LOJİSTİK FONKSİYONLAR VE DİNAMİKLERİ • Küreselleşmeye bağlı olarak farklılaşan ve çeşitlenen ürün ve hizmet ihtiyacı ile talebin ve piyasanın değişen görünümü, yukarıda da değinildiği gibi rekabet stratejilerinin çekirdek öğesi olarak üretim sisteminin yanısıra lojistik olgusunu da yönetir konuma gelmiştir

187 • Tablo 6’da görüldüğü gibi lojistik faaliyetler çok yönlüdür. İşletmelerin etkinlik ve verimlilik düzeyi üzerinde ve rekabet güçlerini ortaya koymada, doğrudan belirleyici olabilecek çeşitliliktedir. Dünyada globalleşme ile farklı şekillenen rekabetçi pazarda; etkin lojistik hizmetleri başarı ve başarısızlıkta adeta kilit konuma gelmiştir.

188 • Cranfield üniversitesi profesörlerinden Martin Christoper lojistiğin önemini şu ifadesi ile vurgulamaktadır. “Gelecekte kurumların rekabeti ürettikleri ürünlerde veya tüketilen ülkelerde değil, kullandıkları tedarik zincirlerinde olacaktır

189 • Tablo:6: Temel Lojistik fonksiyonları ve işlemlerinin Ayrıntıları

190

191 • Lojistik, bugün artık gündemde bu şekliyle çok boyutlu yer almakta, değerlendirilmekte ve lojistik süreçlerin doğru yönetilmesinin önemi ise ciddi biçimde tartışılmaktadır.

192 2.5.DÜNYADA SON DÖNEMDE LOJİSTİK OPERASYONLARIN FARKLILAŞMASINDA ETKİLİ OLAN FAKTÖRLER • Dünyada lojisik konusunun son dönemde farklı bir gelişim çizgisine yerleşmesinde etkili olan temel faktörler;

193 • Çin, Hindistan, Brezilya ve Rusya gibi hızla gelişen ekonomilerle ilgili ve bu ekonomilerin yönlendirici olduğu üretim değişiklikleri, • Dünya ekonomisinin merkezinin piyasalar nedeniyle Asya olması, • Müşteri yönlendirmesinin tedarik zincirinin yapısını tanımlaması. • ICT(Bilgi ve iletişim Teknolojisi) sistemlerinin, planlama, yönetim ve tedarik zinciri uygulamaları arasındaki bilgi akışının kontrolüne olanak vermesi, • Çalışma ücretlerinin ve bir çok sektör için temel girdi kalemi olan petrol ve ürünlerinin fiyatlarının artması, • Politika ve mevzuattaki uyum nedeni ile Ortak Pazar engellerinin azalması,

194 2.6.LOJİSTİKTE DIŞ KAYNAK KULLANIMI (DKK) -OUTSOURCING (3 PL) • Lojistik iş süreçlerini yerine getirmek üzere uluslararası alanda faaliyet gösteren büyük firmalar, kendi bünyelerinde lojistik alt yapılarını oluşturarak, çeşitli birimler kurmaktadırlar. • Bu şekilde dış alıma yönelmeden bu kompleks yapıdaki lojistik taleplerini kendi bünyelerindeki organizasyonlar aracılığı ile çözebilmektedirler. • Sy.70

195 • Depo yönetimi, mal dağıtımı, ambalajlama, gümrükleme, sigortalama vb. lojistik faaliyetlerin işletmelerin kendi bünyelerinde oluşturdukları birimler tarafından sürdürülmesi ek maliyet getirdiği gibi, her birinin ayrı uzmanlık alanı olması nedeniyle yapılan işin kalitesini düşürebilmektedir.

196 • Eğer bir işletme bağımsız olarak lojistik faaliyetlerini kendi bünyesinde gerçekleştirebiliyorsa, bu durum dikkatin büyük ölçekte kendi öz yetkinliğinden ve gücünden başka yöne kaydırması anlamına gelmektedir. • Bununla birlikte, eğer bir işletme, depolama, envanter yönetimi ya da dağıtım gibi ayrı uzmanlık faaliyetlerini dış kaynak kullanımı (DKK)yoluyla gerçekleştirebiliyorsa, • diğer öncelikli faaliyetlerine odaklanması daha kolay olabilmekte, iş verimliliği yükselebilmektedir.

197 • Yeni coğrafi alanlara, bölgelere girerken, buralara ulaşmadaki karmaşık detaylar, işlerin sürekliliğine daha fazla kaynak ayrılmasına neden olabilmektedir.

198 • Dış kaynak kullanımı, firmalara global anlamda her yere ulaşabilme, bunun için öz yetkinliğinden fedakarlık etmeksizin, dış pazar fırsatlarını istenildiği anda değerlendirebilme olanağı sunmaktadır. • Özellikle orta ve küçük ölçekli işletmelerin lojistik operasyonlarını kendi bünyelerinde gerçekleştirebilecek küçük ölçekli işletmelere göre çok daha zordur

199 • Dünyada küçük ve orta, büyüklükteki işletmelerin payının %90’larda olduğu düşünüldüğünde ek yatırım gerektiren bu faaliyetleri işletmelerin kendi bünyelerinde sürdürmeleri ise gerçekleşmesi güç bir planlamadır.

200 • Son on beş yıl öncesine kadar işletmelerin tüm iş akışını kendilerinin yönetme istekliliği ağır basmakta ve adeta bu durum işletmenin gücünün yansıması olarak değerlendirilmekte iken; • bugün bu anlayışta büyük bir değişim söz konusu olmuştur. • Artık işletmeler yoğun küresel rekabetin de baskısı ile • “ana iş” ve • “dışarıdan karşılanabilecek işler(DKK)” • ayırımına daha fazla odaklanmışlardır.

201 • Günümüzde bir çok sektörde işletmelerin büyük bir kısmının tercihi, ana işleri dışında kalan bazı iş süreçlerini dışarıdan tedarik etme yönünde olmaktadır. • Önceleri sadece taşıma hizmetinin gördürülmesi için dışarıdan tedarik yöntemi üzerinde durulurken, bugün gelinen noktada; hızla yaygınlaşan şekilde aşağıda sıralanan tüm lojistik iş süreçleri için dış tedarike yönelinmektedir.

202 • Lojistikte DIŞ KAYNAK KULLANIMI(DKK) • Lojistik Derneği LODER’in tanımına göre; Üçüncü Parti Lojistik (3PL - Third Party Logistics), outsourcing gibi isimlerle anılmakta ve tedarik zinciri içerisindeki temel lojistik faaliyetlerden bir kaçının (depolama, nakliye stok yönetimi gibi) konusunda uzman firmalar tarafından bir sözleşme kapsamında üstlenilmesidir.

203 • Üçüncü Parti Lojistik terimi, lojistik faaliyetlerde dış kaynak kullanımına geçilmesi ile anlam kazanmıştır. • Birinci parti :Taşıyıcı şirketi, • ikinci parti, müşteriyi, • anlatmaktadır. • Satıcı veya alıcının sadece taşıma, gümrükleme, depolama faaliyetlerini başka şirketlere devretmesi ile devralan şirket 3PL şirketi olarak anılamaz.

204 • Ancak taşıma, depolama ve diğer lojistik süreçlerle birlikte entegre olarak yürütülürse 3PL şirketi olarak görülmelidir. • Dünya ölçeğinde pek çok ticaret ve üretim bölgesinde, işletmelerin yukarıda sayılan lojistik hizmetleri bu konuda uzmanlaşmış firmalardan tedarik etme yönündeki tercihleri, giderek çok farklı noktalara kadar ulaşmıştır.

205 2.6.1.Dış Kaynak Kullanımının Nedenleri • 1990’lı yıllara kadar, işletmeler her türlü işlerini kendi bünyelerindeki kaynaklarından karşılarken, 1990’lı yıllarda ise işletmelerde yeni yönetim, düşünce ve işletmelerin yapılanmaları ile çok farklı görüşler ortaya çıkmıştır. Bu dönemde işletme faaliyetleri ile ilgili konularda yerleşmiş olan geleneksel yapılanma değişim göstererek, yeni uygulamalar önem kazanmıştır

206 Kaynak:

207 • Özellikle 1990 sonrasında lojistik iş süreçlerinin rekabetteki rolü ve lojistik hizmetlerin uzmanları tarafından yerine getirilmesinin, işletme verimliliğini arttırmadaki öneminin anlaşılması ile lojistik hizmet sunan işletmelerin faaliyetlerinin de yaygınlaştığı ve ürün yelpazelerinin genişlediği görülmektedir..

208 • Hizmet alan işletmeler ise hizmet satın aldıkları lojistik firmalarının uzmanlıklarını, • güvenilirliklerini, • hizmet ağının genişliğini ise artık daha fazla değerlendirir olmuşlardır.

209 • İşletmelerin dış kaynak kullanımına yönelmesinde etkili olan temel unsurlar; • Çok yönlü lojistik faaliyetler, işletmelerin etkinlik ve verimlilik düzeyi üzerinde doğrudan belirleyici olabilecek çeşitliliktedir. • Bu açıdan lojistik yönetim sisteminin doğru” vurulması ve alanlarında uzmanlaşmış lojistik firmalarından DKK na gitmek yolu ile yararlanılması rekabet üstünlüğü yakalamada önemli görülmektedir

210 • İşletmelerin giderek daha fazla dış pazarlara açılması, • Yeni girilen pazarlar ve bu pazarların yapısı ve yasaları ile mevzuatı hakkında bilgi birikimi ve uygun alt yapının olmaması da, lojistik hizmetlerin tamamen bu konuda uzmanlaşmış, lojistik firmalarından karşılanılmasını, tercih edilen bir yol haline getirmektedir

211 • İşletmelerin yoğun rekabet şartlarında uzmanlık alanları dışında kalan, ancak işletmenin kendi bünyesinden karşılanması halinde önemli bir maliyet faktörü oluşturan ihtiyaçlarını, alanlarında uzman kuruluşlardan tedarik etmeleri, ana faaliyetlerine odaklanmalarını ve tüm kaynaklarını buralara aktarmalarını sağlanabilmektedir.

212 • İşletmelerin bunun yararlılığının farkına varmaları, DKK nın artmasının önemli bir nedenidir (ekonomi biliminin temel kuralı kıt kaynakların etkin ve verimli kullanımıdır). • İşletmeler, hem esnek bir yapıya kavuşmak, hem de iş yükü dalgalanmalarını ve buna bağlı riskleri azaltmak düşüncesi ile de DKK na yönelmektedirler.

213 • Piyasalardaki dalgalanma ve talepteki değişiklikler işletmeleri, yüksek yatırımlardan kaçınmaya, sabit maliyetlerini azaltmaya zorlamaktadır. • O nedenle önceden tahmini zor olan iş büyüklüğüne dayalı olarak yeni yatırım yapmak yerine, lojistik hizmet sunan işletmelerin kaynaklarını kullanma ve kullandığı kadar ödeme yapma ve bu şekilde sabit maliyetlerini değişkene çevirme yolları işletmeler için bir tercih nedeni olabilmektedir.

214 • İşletmenin toplam çalışan sayısını azaltma ve buna bağlı giderlerini düşürme isteği de dış kaynağa yönelmede rol oynamaktadır.

215 Lojistik Hizmet Sunan (Dış KaynakTedarikçisi) İşletmelerin Temel Hizmet Konuları • Günümüzde lojistik hizmet sağlayıcılar, taşıma işlemi temel operasyon olmak üzere, gümrükleme, ambalajlama etiketleme, depolama ve dağıtıma kadar uzanan birden fazla aktiviteyi zincir halinde müşteriye sunmaya odaklanmıştır.

216 • Bu hizmet farklılaşmasında; dış kaynak kullanımına artan ilgi ve yönelimin rolü büyüktür. Hemen her büyüklükte işletme dış alıma yönelirken, hizmet sağlayıcılardan daha stratejik roller üstlenmelerini de talep etmektedirler. • Lojistik hizmet alanlar, hizmet alımlarının devamlılığını sorgularken, hizmet veren işletmelere yönelik aşağıdaki kriterleri öncelikli olarak değerlendirmektedirler

217 • Lojistik alanındaki gelişmeleri de dikkate alarak, lojistik hizmet sunanları günümüzdeki yapısında temel lojistik faaliyetlerini ve çeşitliliğini, beşli, gruplamaya dayalı bir sınıflandırma ile de görmek mümkündür

218 1.aktif hizmetler; depolama, yükleme, bir araya getirme, ambalajla­ma, nakliye, kontrol, etiketleme/sınıflandırma, barkodlama, kalite kont­rol, 2.idari Hizmetler; sipariş yönetimi, stok takibi, veri işleme, program­lama/planlama, 3. finansal hizmetler; faktoring, birikim süreçleri, 4.danışmanlık; lojistik danışmanlık, nakliye danışmanlığı, vergi ve sair mevzuat danışmanlığı 5.kavramsal hizmetler; bireysel/özel lojistik çözümlerin planlanması ve uygulanması, • şeklinde sıralanabilir • Sy.64

219 DKK NIN FAYDALARI • Dış kaynak kullanımı (outsourcing), işletmelerin kendi ana faaliyetlerine daha fazla odaklanma, maliyetlerini azaltma, ilgili tedarikçinin yatırım ve yapıcılık gücünden yararlanma, pazara erişim hızını yükseltme amaçlarından bir ya da birkaçına, doğrudan ulaşımını kolaylaştıran bir yapının kurulmasına da imkan sağlamaktadır.

220 • Bilgi ve fiziksel alt yapıları ile 3. Parti Lojistik (3PL) firmaları adı verilen firmalar; lojistikte dış kaynak kullanımında hizmet veren tarafında yer almakta ve lojistik faaliyetleri gerçekleştirmektedir.

221 3. Parti Lojistik Firmalarının Lojistik Sektörüne Olan Katkısını; 1.müşteri taleplerine göre planlanan hizmet çeşitliliği, 2. daha fazla entegre hizmet sunma, 3.ihtisaslaşmaya yönelme, 4.lojistik iş süreçlerinin bütününden sorumlu olan bir yapıyı kurma ve o gelişimini sürdürülebilir kılma, faktörlerinin bir arada gerçekleşmesi arttıracaktır.

222 • Lojistik hizmet sunan bu firmaların, hizmet verdikleri işletmelere yönelik belki de en önemli kazanımları, lojistik faaliyetler için daha düşük maliyete katlanmalarını sağlamalarıdır. • Rekabetin tüm işletmeler için taşıdığı önem göz önünde bulundurulduğunda üzerlerindeki riski azaltmak isteyen işletmeler için 3PL firmaları bir çözüm ortağı olabilmektedir.

223 • Lojistik hizmet sunan firmaların (3PL)hizmet alanişletmelere sağladıkları katkılar; • İşin daha düşük maliyetle yapılması, • Maliyetlerin önceden bilinmesi, • Sabit maliyetlerin değişkene dönüşmesi, • Deneyim, bilgi ve uzmanlıkların hizmet verilen firmaya aktarılması, • Sahip oldukları teknolojik ve fiziksel alt yapılarını çalıştıkları işletmelerin koşullarına entegre etmeleri, • Firmaların asıl uzmanlık alanlarına yoğunlaşmalarına olanak sağlaması,

224 • Rekabette dinamizmi ve gelişmeleri takip etmek üzere kaynak ayırmaya imkan vermesi, • İşletmelerin üzerlerindeki riski dağıtması, • Lojistik faaliyetler için göze alınacak alt yapı maliyetlerini azaltması, • Yeni pazarlara ulaşmada var olan eksiklilerin giderilmesi (farklı ülke pazar yapıları, çalışma koşulları, mevzuat ve uygulamalar vb.) • Müşteri memnuniyetinin artması şeklinde belirtilebilir

225 2.6.4.DKK KULLANIMINDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR • Lojistik faaliyetlerde dış kaynak kullanımının yararlılığı, günümüzde artık işletmeler tarafından geniş kabul gören bir düşüncedir. Ancak bazı durumlarda özellikle iki firmanın birbirini tanıma, yönetme ve yönlendirmedeki yetersizlikleri sorunların ortaya çıkmasında rol oynamaktadır.

226 • Dış kaynak kullanıcısı işletmelerin, hizmet alacakları firmaları belirlerken öncelikle kendi ihtiyaçlarını doğru saptamaları ve beklentilerini karşılayabilecek yeterlilikte firmalarla çalışmaları gerekmektedir. Bazen hizmet alan işletmeden, bazen de hizmet sunan firmadan kaynaklanan sorunlar, işletmeleri zorlamaktadır

227 • Dış kaynak kullanımı sırasında hizmet alan ve hizmet sunan işletmelerin karşı karşıya kaldıkları sorunlar • Dış kaynak kullanımı sırasında hizmet alan ve hizmet sunan işletmelerin karşı karşıya kaldıkları sorunlar, • Hizmet alan işletmenin lojistik fonksiyonlar üzerinde kontrolünü kaybetme riski, • Hizmet sunan firmaya aşırı bağlılık, • Hizmet sunan firmanın sözlerini zamanında ya da hiç yerine getirmemesi, • Hizmet sunan firmanın değişime ayak uyduramaması • Hizmet alan işletmenin iş hedeflerini anlamada yetersizliğebağlı hizmet yetersizliği,

228 • Hizmet alan işletmenin iş hedeflerini anlatmada yetersizlik • Firmaların gizliliğine dikkat ettikleri konuların paylaşılması riski, • Hizmet alan ve hizmet sunan. firmalar arasında bilgi akışındaki aksamalar. • Hizmet veren firmanın depolama ve dağıtım kanallarının hizmet alan firmanın ihtiyaçlarını karşılayamaması, • Hizmet veren firmaların nitelikli iş gücü eksikliğine bağlı olarak sunulan hizmette profesyonellikten uzaklaşma, • Ülkelerin sık değişen mevzuatı. • şeklinde belirtilebilir.

229

230 2. Bölüm sonu • 2. Bölüm sonu

231 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM LOJİSTİK TERMİNOLOJİSİ sy.67 • 3.1. TEMEL LOJİSTİK TERİMLERİ • “Doğru ürüne, doğru yerde, doğru zamanda sahip olmak” şeklinde ifade edilen lojistik, terminolojide kendisiyle ilgili birçok kavramı barındırmaktadır. Bu bölümde, sıklıkla kullanılanlara değinilmiş olup, bazı yeni kavramlara yer verilmiştir

232 • 1.Tedarik Zinciri- (Supply Chain) • Tedarik zinciri, kısaca ; • hammaddelerin tedariki, • depolanması, • stok kontrolü, • sipariş yönetimi, dağıtımı, • ürünün müşteriye ulaştırılması faaliyetlerini içeren ve tüm bu faaliyetlerin izlenebilmesi için gerekli olan bilgi sistemleri şeklinde de tanımlanabilir.

233 • Tedarik Zinciri Yönetimi (Supply Chain Management) • Tedarik zinciri içinde yer alan tüm işletmeler (tedarikçiler, nakliyeciler, işletme içi bölümler ve diğer şirketler) arasında bağlantı kurularak, tedarik zincirindeki faaliyetlerin bütünüyle koordinasyonunun sağlanması şeklinde tanımlanmaktadır. • Tedarik zinciri yönetimi ile lojistik yönetimi kavramı çoğu zaman karıştırılmakta hatta aynı anlamı taşıdığı dahi düşünülebilmektedir.

234 • Ancak iki kavram arasında önemli^ bir farklılık bulunmaktadır. • Lojistik, ürünleri olması gereken yere ulaştırmak için taşıma, depolama, gümrükleme, elleçleme v.b. faaliyetleri entegre bir şekilde gerçekleştirmekte; “Lojistik Yönetimi”, müşteri gereksinimleri doğrultusunda sevkiyat noktaları ile teslimat noktaları arasındaki malzemelerin iki yönlü akışı boyunca yer alan faaliyetlerin bütünsel yönetimini ifade etmektedir.

235 • Tedarik zinciri yönetimi ise lojistik yönetimine göre daha kapsamlı bir kavram olarak görülmekte ve bilgi sistemlerinin bütünleştirilmesi, planlama ve kontrol faaliyetlerinin koordinasyonu gibi lojistik kavramı içinde belirtilmeyen bileşenleri de içermektedir.

236

237 • Değer Zinciri- (Value Chain) • Herhangi bir endüstride faaliyet gösteren bir işletme için, üretim aşamasındaki temel hammadde kaynaklarından, nihai tüketiciye ulaşan tüketim mallarına kadar gerçekleşen tüm aşamalarda değer oluşturan faaliyetlerin birbirine bağlı bütünüdür.

238 • Porten değer zincirini “ • Temel Faaliyetler” ve • “Destek Faaliyetler” • olmak üzere iki farklı alana ayırmıştır. • Temel faaliyetler • Temel faaliyetler, üretim öncesi lojistik işlemler (inbound logistics) operasyonel faaliyetler, üretim sonrası lojistik işlemler (outbound logistics), pazarlama, satış ve hizmetler şeklindedir.

239 • Değer zinciri kapsamındaki faaliyet grupları, sadece kendi içindeki süreçleri değil, aynı zamanda faaliyet grupları arasındaki etkileşimi de içermektedir. • Örneğin satışlar, operasyonlar ve tedarik arasındaki ilişki, ne kadar stok bulundurulacağı ve bunun için envanter maliyetlerinin ne olacağı konusunda belirleyici rol oynamaktadır.)

240

241 • Değer zinciri ve tedarik zinciri kavramları da karıştırılabilmektedir. • Değer zinciri, zincirdeki tüm halkaların ürüne değer katmak zorunda olduğu, değer katmayan halkanın elendiği bir yönetim anlayışı olarak ifade edilmektedir. • Tedarik zinciri ise bir tür değer zinciridir ve zincirin halkalarının birbirinden bağımsız firmalar olmasından kaynaklanan bir yönetim yaklaşımıdır.

242 • Dış Kaynak Kullanımı (Outsourcing) • Daha öncede belirtildiği gibi Outsourcing; işletmelerin kendi temel faaliyet alanlarına daha fazla odaklanmak, maiyetlerini azaltmak, kaliteyi yükseltmek, verimliliği arttırmak, sabit maliyetleri değişkenmaliyetlere dönüştürmek, ilgili tedârikçinin uzmanlık, yatırım ve yaratıcılık gücünden yararlanmak, pazara tepki hızını yükseltmek amaçlarından bir yada bir kaçından yararlanmak işletme,tarafından üstlenilen faaliyetlerin konusunda uzman loj. Firmalrına devredilmesidir.

243 • Artan taleplere bağlı olarak yeni lojistik işlem ve fonksiyonlar 3PL ve 4PL olarak daha geniş yapılanmayı gerektirmektedir. 3PL ve 4PL çerçevesinde hizmet sunan dış tedarikçi firmalar, müşterilerinin tedarik zinciri faaliyetlerinin tümü ya da büyük bölümünde yer almaktadırlar. Bu süreçte firmalar, hizmet verdikleri işletmelere bilgiye dayalı değer katmaktadırlar. 4PL; aslında lojistik bütünleştirici veya üreticilerin lojistik dış kaynak gereksinimleri için tek nokta bağlantısıdır. 5PL ise; tedarik zincirinin tüm süreçlerini kapsamaktadır

244 • 3PL Üçüncü Parti Lojistik (Third Partv Logistics) • Lojistik faaliyetler genellikle üreticiler tarafından 3PL hizmet sağlayıcı lojistik firmalarından dış kaynak kullanımı yoluyla satın alınmaktadır. • Bu 3PL firmaları sahip oldukları uzmanlık sonucu düşük işlem maliyeti ve daha iyi hizmet kalitesiyle hammaddenin kaynağından üretim yerine getirilmesi, tüm dahili süreçler ve nihai ürünün son kullanıcıya ulaştırılmasında geniş bir coğrafi alanda büyük esnekliğe sahiptirler.

245 • 4PL Dördüncü Parti Lojistik (Fourth Party Logistics): 4PL, dış kaynak kullanımında yeni bir yaklaşım olup, tedarikçileri, kapsamlı tedarik zinciri çözümleri sunmak üzere,kendi organizasyonlarının kaynaklarını, yeteneklerini ve teknolojisini, tamamlayıcı hizmet sağlayıcılarla (3PL) bir araya getiren ve yöneten tedarik zinciri bütünleştiricileri şeklinde tanımlamak mümkündür • 3PL firmalarının daha çok taşıma, depolama ve gümrükleme gibi temel faaliyet alanlarına odaklanması bazı firmaların entegre çözüm isteklerini karşılayamamasına bağlı nedenle yeni bir yaklaşım olarak “4PL uygulaması “ 1990’lı yılların sonlarında ortaya çıkmıştır.

246 • 4PL uygulamaları temelde 3PL uygulamalarının gelişmesine dayanmaktadır. Bu kapsamda planlama,bilgi teknolojilerinin entegrasyonu, taşıma faaliyetlerinin organizasyonu, sipariş izleme, lojistik danışmanlık, finansal hizmetler gibi katma değer yaratan süreçler olarak görülmektedir

247

248 • 5PL Besinci Parti Lojistik (Fifth Party Logistics): • Tedarik zinciri yönetiminin gerçek anlamı olarak ifade edilen 5PL uygulamaları, 4PL uygulamaların gelişmiş hali olup, tüm tedarik zinciri kapsamında bütünleşik lojistik çözümleri sağlamaya_odaklanmış bir sistemin kurulmasıdır. • Aslında tedarik zinciri yönetimi, başlangıçtan varış yerine kadar ürün arz talep ilişkisinin koordinasyonunun kurulması üzerinde durmaktadır. Başarıya ulaşma, gerçekten entegre olmuş arz-talep zincirini yönetme yaklaşımını gerektirmektedir.

249 • Bugün için zor bir uygulama olan ancak geleceğin trendi olarak ifade edilen 5PL’de, geleneksel büyük ölçekli firma satın alma veya lojistik fonksiyonlarını profesyonel bir firmaya outsource ederek kendi sorumluluklarını ortadan kaldırmakta ve sadece kendi uzmanlık alanına odaklanmaktadır.

250 • Lojistik Hizmet Sağlayıcı, Freight Forwarder: (LSP)lojistik Service Provider): • Karayolu, havayolu, denizyolu, demiryolu, nehiryolu ve boru hattı veya kombine taşımaçılık gibi taşımacılık türlerinde, sevkiyat,dağıtım, depolama gümrükleme ve sigortalama hizmetlerini gerçekleş tiren aktif bir işletme ağına sahip, anahtar teslim lojistik hizmet veren organizatör kuruluşlardır. • Bu kapsamda freight forwarder bir eşyanın göndericisinden alıcısına teslimine kadar lojistik ile ilgili yapılan tüm faaliyetleri gerçekleştirmektedir

251 • Temin-Tedarik (Üretim) Lojistiği - (Acguisition Logistics • Belirlenen ihtiyaçların karşılanması için gerekli kaynakların temin edilmesini içeren bir süreçtir. Bu süreç, lojistik faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin, üretiminin tamamlanıp, tüketiciye sunulmasına kadar geçen zamanı kapsamaktadır AR- G E (araştırma geliştirme) nin yanı sıra, ihtiyaçların belirlenmesi, kaynak planlama, proje yönetimi, teknik ve idari şartnamelerin hazırlanması, hata analizlerinin yapılması, muayene, test, kabul ve teslim gibi konular üretim lojistiğinin içerdiği konular arasındadır.

252 • Sürekli Tedarik ve Ömür Boyu Destek /CALS: (Continuous AcquisiiionantfLife-Cycle Support) • Başlangıçta “Bilgisayar Yardımlı Tedarik ve Lojistik Destek” anlamına gelen bu kavram daha sonra “Sürekli Tedarik ve Ömür Boyu Destek” ifadesine dönüşmüştür. • Son zamanlarda ise “Gelecekte Işık Hızında Ticaret” olarak tanımlanmaktadır. Dijital data ve dokümanlara dayanan, sanayi ve endüstrinin mevcut proseslerinin veya re-engineering (iş süreçlerinin yeniden tasarlanması) için yüksek seviyede "otomasyonun yapıldığı entegre donanımlı lojistik destektir. Mevcut jş yapma şeklini, personelin niteliğini, bilgisayar alt yapısını değiştirmeyi ve geliştirmeyi zorlayan bir strateji olan CALS tüm gelişmiş dünya ülkelerinde Kullanılmaktadır

253 • ABC Analizi (ABC Analysis • Ürün gruplarının karlılık ölçüsüne göre sıralandığı ve gruplandırıldığı bir analizdir. Bu analiz ile hangi ürünlerin devamlı stokta bulundurulması gerektiği belirlenmektedir • “ABC analizinde ürünler genellikle yıllık satış hacmi (yıllık talep, birim maliyet) esas alınarak A, B ve C grupları olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Bu şekilde satın alma kararlarında etkinlik sağlanabilmektedir.

254 • Küresel Konum Belirleme Sistemi GPS - (Global Positioning System • Dünya yörüngesindeki uydular kanalı ile özel donanımlı uçaklar ya da yerküre üzerindeki çeşitli aktarıcı sistemler tarafından toplanan verilerin yardımı ile ihtiyaç duyulan yer-konum bilgilerini edinme sistemidir. • ABD Savunma Bakanlığı tarafından navigasyon amaçlı geliştirilmiş ve bilim adamları tarafından jeodezik problemlerin çözümünde kullanılmaya başlanmıştır. •

255 • GPS sistemlerinin monte edildiği araçlar günümüzde lojistik merkezlerden takip edilebilmektedir. • Ulaştırmayı ve süreci talep eden taraf, siparişin hangi koşullarda hangi tip araçla hangi taşımacılık şekli ile taşındığı, bununla birlikte istediği anda kendisine tahsis edilen şifre ile internet üzerinden siparişin nerede olduğu konusunda bilgi edinme imkanına sahip olunmaktadır.

256 • Lojistik Destek Analizi LSA - (Logistics Support Analysis) • Bir sistemin sürekliliğinin sağlanması ve işletilebilmesi için ihtiyaç duyulan işgücünün, eğitim faaliyetlerinin ve ekipmanların bakım işlemlerinin tanımlanması için organize edilmiş bir modelleme sürecidir.

257 • Malzeme Kaynak Planlaması MRP - (Material Resource Planning): • Ürün ağaçlarını, stok bilgilerini, sipariş bilgilerini ve ana üretim çizelgesini kullanarak malzeme ihtiyaçlarının belirlendiği teknik bir hesaplama yöntemidir. Firma tarafından sisteme girilen rota bilgileri, stok bilgileri ve satış tahminleri sonucu, öncelikle gereken hammadde miktarı belirlenmekte, sonrasında mevcut stoklara ve verilmiş siparişlere bakılarak tedarik edilmesi gereken doğru miktarlar ortaya çıkmaktadır

258 • Kurumsal Kaynak Planlaması ERP (Enterprise Resource planning) • ERP en basit şekliyle, kurumun var olan tüm bilgi akışını sağlayan entegre ticari yazılım paketleri olarak ifade edilebilir. ERP uygulaması, MRP’(Malzeme İhtiyaç Planlama)nın ihtiyaçları yeterli ölçüde karşılayamaması sonucu çeşitli eklemelerin yapılması ve geliştirilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Lojistik sektöründeki ERP programlarının özelliği, kurumun farklı bölgelerde bulunan ofis, acenta, depo, gümrük, tedarikçi üretici, alıcı ve müşteri kaynaklarını eşgüdümlü olarak planlaması şeklinde belîrtilebilir

259 • Bu kapsamda, müşterinin malının hangi depodan alınıp hangi istikamete sevk edilmesinin uygun olacağını planlamakta, gümrük beyannamesini elektronik ortamda göndererek işlemlerin hızlanmasına yardımcı olmaktadır.

260 • Tam Zamanında Üretim JIT - (Just in Time)- (Manufacturing and Delivery)... • Tam zamanında üretim, müşterinin ihtiyaç duyduğu ürünü en az miktarda malzeme, ekipman,'işgücü ve alan kullanılarak ihtiyaç duyulan zamanda, ihtiyaç duyulan miktar kadar üretme amaçlı bir sistemdir. Bu sistem ile üretim süreci içinde aksaklıkları tolere etmeyen bir yapı kurulur ve üretim sürecindeki israflar en aza indirgenerek maliyetler konusunda üstünlük yakalanmak istenir.

261 • Hızlı Yanıt Sistemleri (Quick Response Systems) • Çağdaş bilgi teknolojilerinin kullanılarak çekme esaslı bir anlayışla siparişten teslimata kadar olan sürenin en aza indirilmesidir. Amaç, talebin en hızlı şekilde karşılanmasıdır. • Elektronik Veri Değişimi -EDI - (Electronic Data interchange). • Otomasyon destekli üretim merkezlerinde, çok geniş miktardaki bilginin hızlı değişimi için bilgisayarlar aracılığı ile oluşturulan bilgi aktarım sistemidir. (Özellikle iş dünyasında e-ticaret Jlejgeniş bjrjjygulama alanı bulmuştur

262 • E-Lojistik (E-Logistics) • Geleneksel lojistik süreçlerinde internet teknolojilerinin temel alındığı sistem olarak tanımlanabilir. Günümüzde müşteriler “satın alam düğmesi” ne bastıkları andan malları teslim alma zamanına kadar kendilerine özgü, esnek ve yüksek hızlı,hizmet devamlılığı olan teslimatlar talep etmektedirler. • Bu kapsamda e-lojistik, talep zinciri içerisinde, ürün, bilgi ve para hareketinin doğru miktarda, doğru yerde, doğru zamanda ve optimum maliyetler ile planlanması, uygulanması ve kontrol edilmesi şeklinde ifade edilebilir.

263 • Lojistik ile e-lojistik arasındaki farklar beş ana baslıkta belirtilebilir; • 1.Zamanın önemi: Zamanın önem derecesi, lojistikte yüksek olmasına rağmen, e-lojistikte çok daha fazladır.

264 • 2. Dağıtım noktalan: Lojistikte genelde merkezi, e- lojistikte dağınık dağıtım noktaları kullanılabilmektedir. • 3. Sipariş miktarı: :E-lojistikte düşük olabilirken lojistikte belirli bir düzeyin altına düşmesi karlılığı etkilemektedir. • 4. Dağıtım: E-lojistikte tüm dagıtım aşamaları izlenebilirken lojistikte bu aşamaların belirli bir kısmı izlenebilmektedir. • 5.Son kullanıcıya Ulaşım: E-lojistik direkt son kullanıcıya hizmet verirken 'genelde lojistik son kullanıcıya degil tedarikçilere hizmet vermektedir.

265 • Radyo Frekanslı Tanıma Sistemi RFID (Radio Frequency Identification) • RFID, canlıları ya da nesneleri radyo dalgaları ile tanımlamak için kullanılan teknolojilere verilen genel isimdir. Etrafında anten sarılı olan bir mikroçip ve bir okuyucudan oluşan otomatik tanıma sistemi olarak ifade edilmektedir. Bu sistem kapsamında veri ve enerji transferi, mikroçip ve okuyucu arasında herhangi bir temas olmadan sağlanmaktadır.

266 • RFID teknolojisi, lojistik ve tedarik zinciri açısından büyük fayda sağlamaktadır. Zincirin daha sıkı izlenmesi ve yönetilmesi, stok yönetiminin daha az çalışan ile gerçekleştirilmesi, düşük işçilik maliyetler müşteri hizmetlerinde etkinlik sağlanması, fire oranlarında azalma RFID teknolojilerinin_sağladığı faydalar arasında belirtilebilir.

267 • RFID teknolojileri aynı zamanda, e-devlet uygulamaları kapsamında da yaygınlaştığından, gümrük iş süreçlerinin daha kolay ve hızlı ilerlemesini, uzun araç kuyruklarının önlenmesini ve etkin bilgi akışı ile denetim faaliyetlerinin verimli bir şekilde yapılmasını sağlamaktadır.

268 • Sorumlu Lojistik Ortağı, LLP -(Lead Logistics Provider) • Dış kaynak kullanımı içerisinde yer alan, 3PL ve 4PL lojistik hizmet sağlayan firmalar arasında bir noktada konumlandırılan organizasyonlardır. • 3PL organizasyonlar tedarik zincirinin tamamı veya bir kısmına hitap eden hizmetler sunmakta ve bu hizmetleri müşterinin Pazar koşullarına ve ihtiyaçlarına bağlı olarak tasarlamakta, genellikle depolama ve taşımacılık hizmetlerine yoğunlaşmaktadır. • 4PL organizasyonlar ise; 3PL organizasyonların yetersiz kaldığı karmaşık lojistik zincirlerin çözümlerinde uzmanlık seviyesinde hizmet vermekte,stratejik ve teknolojik destekli konulara odaklanmaktadırlar.

269 • Boş Kasa Yönetimi - EPC (Empty Palette Compound Management: • Üretim sistemi içerisinde malzeme taşımaya konu olan her türlü konteynerin, sistem içerisinde belirli noktalar arasında taşınmasını ve depolanmasını ifade etmektedir. Buradaki en önemli nokta sistem içerisinde malzeme hareketinin sağlanması için gerekli olan kasaların istenilen zamanda tedarikçilerde olmasının sağlanmasıdır.

270 • Çapraz Sevkiyat (Cross Dock): • Depo alanına giren ve çıkan mallarla ilgili bir süreç olup, sevk edilecek malın, depolama işlemi yapılmaksızın alıcısına gruplama ve aktarmayı gerçekleştirerek ulaştırılması şeklinde ifade edilebilir. Çapraz yüklemede otomasyona dayalı bilgi saklama sistemleri anahtar strateji konumundadır ve bu şekilde süreçler kısalmaktadır. Buna bağlı olarak sipariş ve dosyalama gibi prosedürlere harcanacak finansmanı da ortadan kaldırmaktadır. • Ürünler çapraz sevkiyat alanında kısa süreli kalmak durumundadır.

271 • Sürekli Sevkiyat - Milkrun Sistemi sy.79 • Belirli eşya grubunun, belirli zaman aralıkları ile aynı rotada sevkiyatıdır. Günlük gazete ve süt dağıtımları örnek olarak verilebilir. Stok yükünde azalma, teslimat sürelerinin kısalması, toplam maliyette düşüş, İzlenebilirlik, mevsimsel sapmalara uyum kolaylığı, taşıt trafiğinde azalma, büyük ölçekli araç kullanım kolaylığı, marka görünürlüğünde artış ve süreç iyileştirme fırsatı sağlaması açısından avantajlı bir sistem olarak görülmektedir. • Yüksek stok seviyesi ile çalışan, mevsimsel sapması olmayan otomotiv, tekstil, elektronik, beyaz eşya, mobilya vb. sektörlerde tercih edilir..

272 • Envanter Kontrolü: • Hammadde, yarımamul ve mamullerden oluşan stokların optimum seviyede tutulmamı sağlamak üzere gösterilen çabalar olarak ifade edilebilir. • Envanter kontrolünde etkinlik, lojistik faaliyetlerde müşteri tatmininin düşük maliyetle gerçekleşmesine bağlı bulunmaktadır.

273 • Dağıtım Merkezi: • Eşyaların muhafaza edildiği, müşteriden gelen siparişlere göre hızlı, kapsamlı ve yoğun sevkiyatlara elverişli büyük hacimli depolardır. • İşletme deposu: • Hammadde, yarı mamul veya nihai ürünleri, üretim sürecine dahil etmek veya dağıtım öncesinde stoklamak üzere kullanılan ara depolar veya giriş-çıkış ambarları gibi yerlerdir.

274 • Terminal: • yüklerin, taşıma faaliyetinin başında taşıma aracına bindirildiği, sonunda taşıma aracından indirildiği yerlerdir. • Terminaller konusunda literatürde çok çeşitli kavram ve terimler bulunmaktadır. Eskiye oranla daha da genişlemiş olan terminaller, dağıtım merkezi, lojistik merkezi, lojistik parkı, kara limanı (dry port) ve sıklıkla dağıtım parkı (distripark)” olarak adlandırılmaktadır.

275 • Liman Serbest Bölgesi (FreePort) • Gümrük yükümlülüklerinden muaf eşyaların elleçlendiği limanlardır. • Aktarma Transshipment) • Eşyanın palet veya konteyner ile birlikte taşıma hattından diğerine, bir gemiden başka bir tür gemiye veya farklı taşıma şekilleri arasında gümrük vergisi ödenmeksizin aktarılmasıdır.

276 • Çok Modlu Taşımacılık (Multimodal Transport): • Farklı taşıma üniteleri veya aracıyla, birden fazla taşımacılık türü kullanılarak gerçekleştirilen taşımacılıktır.

277 • lntermodal (Modlar Arası) Taşımacılık (Intermodal Transport): Kapıdan kapıya taşımacılık kapsamında, en az iki taşıma türü (karayolu, havayolu, denizyolu, demiryolu) kullanılarak kap ve konteynerler ile yükün nihai varış yerine ulaştırıldığı taşımacılık türüdür. Konteyner taşımacılığı veya treylerin hiç açılmadan karayolu, demiryolu veya denizyolu,ile taşınması örnek olarak verilebilir

278 • Kombine Taşımacılık (Combined Transport): (karayolu+denizyolu veya karayolu +demiryolu gibi) • Eşyanın tek bir taşıma biriminin içinde yeniden yüklenmeye gerek kalmadan en az iki taşıma yöntemi (karayolu+denizyolu veya karayolu +demiryolu gibi) kullanılarak yapılan taşımacılık türüdür. RO-RO Taşımacılığı ve RO-LA Taşımacılık örnek olarak verilebilir

279 • RO-RO Taşımacılık (Roll-On Roll-off Transport) • Karayolu-denizyolu kombinasyonlu olarak Ro-Ro gemileri ile yapılan kombine taşımacılık şeklidir. • RO-LA Taşımacılık (Rollende Landstrasse - Road- Rail Transport):— • Karayolu-demiryolu kombinasyonlu olarak yapılan kombine taşımacılık şeklidir.

280 • TOFC -Bindirmeli Taşıma (Trailer on Flatcar / Piggyback) • Çekicisiz taşımalar, karayolu araçlarının sadece taşıma ünitelerinin (treyler) demiryolu ile bir platform üzerinde taşınmasıdır. • Rolling Road: • Karayolu araçlarını çekicisiyle birlikte taşıyan vagonlara verilen isimdir.

281 • LO-LO (Lift-On-Lift-Off): • Kendi vinç ve teçhizatı ile yükleme ve boşaltma yapabilen yük gemilerine verilen addır. • Feeder Service: • Büyük konteyner gemilerinin,büyük limanlara indirdikleri konteynerleri nihai varış noktalarına taşıyan yük gemileridir. • Cma için Malta dan sonra …..

282

283 • Kısa Mesafe Deniz Taşımacılığı (Short Sea Shipping) • Denizyolu taşımacılığının uzun süre dezavantajına karşın, maliyet üstünlüğü nedeniyle" karayolu taşımacılığına alternatif olarak geliştirilen taşımacılık türüdür. • Panamax: • Panama kanalını rahatlıkla geçebilecek büyüklüğe sahip gemi

284

285

286 Panama kanalı animasyon

287 • Konteyner (Container): • Taşımacılık işlerinde kullanılan, 1972 Konteyner Sözleşmesine uygun olarak imal edilmiş olduğunu kanıtlayan, konteyner onay plakasına sahip, sürekli ve uzun süreli kullanılacak şekilde sağlam bir kompartıman teşkil edecek şekilde kısmen veya tamamen kapalı, yol boyu aktarmaya gerek olmadan bir veya daha fazIa taşıt tarafından taşınmasını koIaylaşlıracak şekilde özel olarak imal edilmiş koIay yükleme ve boşaltma yapılabilir iki taşıt arasında yapılacak aktarmaya yarayan taşıma kaplarıdır.

288 • TEU (Twenty-foot Equivalent Unit): • 20 feet’lik koyteyner hacmine eşdeğer bir kapasite birimi. (40 feet kont. =2 TEU)1969’da İngiltere’de gemi inşası ve deniz taşımaları istatistiklerini tutan ofiste (shipbuilding and shipping Record’s Office) • Çalışan Richard F. Gibbey değişik tiplerdeki gemilerin ve farklı boyutlardaki konteynerlerin istatistiklerini koIâyca tutabilmek için bu terminolojiyi üretmiştir. 20 feet’lik koyteyneri ifade "eden1TEU, 34 metreküplük bir hacme sahiptir. TEU terimi İngilizce “Twenty-Foot Equivalent Unit” kelimelerinin kısaltması olup,konteynerlenmiş yükler için bîr endüstri standardı olarak kullanılmaya başlanmıştır

289 • Gabari)(Araç Yüksekliği) • Araç durma düzlemi ile aracın (yük olmadığı durumda) en üst noktasına teğet yatay düzlem arasındaki uzaklık

290 • Kentsel Lojistik (City Logistics / Urban Logistics ) • Kentsel alanlarda lojistik ve taşıma faaliyetlerini içeren tüm süreçlerin, trafik ile birlikte enerji tüketiminin de göz önüne alınarak, Pazar ekonomisi çerçevesinde bütünsel olarak en iyilenmesidir. • Kentsel loj.,trafik sıkışıklığından çevre maliyetlerine, enerji tüketiminden görselliğe kadar pek çok yönden kent ekonomisine katkı sağlama amaçlı bir yeniden düzenleme çalışması gerektirir.

291 • Organize loj. Bölgesi (OLB)=loj. Köy (FREIGHT VILLAGE CONCEPT)-LOJ. MERKEZ • Genelde Jojistik köyler, büyük ve önemli üretim merkezlerine (sanayi bölgeleri, iş merkezleri vs.) şehirlere,demiryolu,karayolu, hatlarına ve mümkünse Limanlara yakın ancak şehir trafigini doğrudan etkilemeyecek noktalarda kurulmaktadır. Lojistik köyler, kentsel lojistik sorununa çözüm modeli olarak görülebilir. Lojistik köyler, kent dışından ve içinden gelen yüklerin depolanabildiği, elleçleme, gümrükleme, kalite kontrol, gözetim işlemlerinin yapıldığı, konteyner ve araç park alanlarının bulunduğu, sosyal yaşam alanlarının oluşturulduğu \ bölgeler olarak kent yükünü azaltan yönü ile önemlidir.

292 • Sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik boyutu açısından bakıldığında lojistik köyler bulundukları bölgedeki istihdamın gelişmesine katkıda bulunarak, işsizlik sorununa ve bölgenin ekonomik gelişimine katkı saglamaktadır. Ayrıca, lojistik köyler taşıma modlarının bir araya gelmesini sağlayarak, verimliliği yükseltmektedir. Taşımacılık faaliyetlerinin hızlanmasıyla birlikte ürünlerin dünya pazarlarına daha kolay şekilde girebilmesini sağlayarak bölgenin rekabet gücünü artırmaktadır.

293 • Lojistik köyler, intermodal sistemleri birbirini tamamlayarak kullanarak lojistik faaliyetlerin maliyetini azaltmaktadır. Bunu ğerçekleşlirebilmek için lojistik köy jçinde kullanılan ulaştırma türlerinin imkanları, birbirine uygun olmalıdır • Lojistik köylere örnek olarak Ispanya’nın en büyük, Avrupa’nın ise ilk üç lojistik köyünden bir tanesi olan ZAL (Zone d’Activitats Logistiques) Bölgesi verilebilir

294 • Ispanya’nın liman kenti Barselona’nın lojistik platformu konumunda / olan ZAL, 208 hektarlık bir alana yayılmıştır ve tamamen lojistik amaçlarla kurulmuştur. Bünyesinde 60 ulusal ve uluslararası lojistik şirketi bulunmaktadır. • Türkiye’de lojistik köylerin yasal altyapısına bakıldığında, 10 Kasım 2008 Tarih ve (Mükerrer) Sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Organize Sanayi Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında 5807 sayılı Kanun ile OSB (Organize sanayi bölgesi) tanımları arasına “ihtisas OSB” eklenmiştir.

295 • Sanayi Bölgesi) tanımları arasına “İhtisas OSB” eklenmiştir. İhtisas OSB; aynı sektör grubunda ve bu sektör grubuna dâhil alt sektörlerde faaliyet gösteren tesislerin yer aldığı OSB ile lojistik amacıyla kurulan OSB olarak ifade edilmektedir. LODER de bu çerçevede lojistik köyleri, Organize Lojistik Bölgesi olarak tanımlamaktadırdağıtımlarda fosil yakıt kullanmayan araçlarda dağıtım yapılması^ atık malze- melerin değerlendirme istasyonlarına taşınması gibi konular gün geçtikçe önem kazanmaya başlamaktadır. Lojistik firmalarının bu konulara ilişkin girişimlerini ifade eden yeşil lojistik, hizmet alan firmaların partnerlerini seçerken ele aldıkla¬rı kriterler arasında yeralmaya başlamıştır. (Şengül, 2009:5)

296 • Europlatforms-The Europen Associatiob of Freight Villages • Temel amacı loj. Merkezlerin ve intermodal terminallerin ulaşım ve loj. Faaliyetlerinin gelişimi bakımından stratejik önemini desteklemek olan ve Avrupa çapında 10 ülkeyi (danimarka,fransa,yunanistan,macaristan,almanya, italya,lüxemburg,portekiz,ispanya,ukrayna) temsilen 60 üyesi (60 loj. Merkez) bulunan Avrupa Loj. Köyleri Birliğidir. • Europlatforms kapsamında tüm loj. Köyler bulundukları devletlerden çeşitli destekler almaktadır ve gereken yatırım büyüklüğü nedeniyle kamu özel sektörişbirliğinden doğmaktadır.

297 • Yeşil lojistik (green log.) • Loj. Faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkisini ölçmeye ve asgariye indirmeye indirmeye yönelik girişimlerini ifade eden kavramdır. • Birim ürün taşıma başına CO emisyonu,gürültü kirliliği, intermodal taşıma oranı,depolama alanlarının çevreye etkisi, depo alanlarında elektrikli forklift kullanımı, depolarda ısınmanın güneş,rüzgar,jeotermal enerjisi ile ısıtılması vb. gün geçtikçe önem kazanmaktadır.

298 • Avrupa Ulaştırma Politikaları • AB’nin, mali yapısı sağlıklı, dengeli ve sürdürülebilir bir ulaştırma sistemi¬nin gerçekleştirilmesi temel amacına yönelik ulaştırma politikaları aşağıdaki gibi özetlenebilir; • a)Ulaştırma pazarlarının entegrasyonu ve tekellerin kaldırılmasının des¬teklenmesi, adil olmayan uygulamalardan kaçınılması, • b)Sınır geçişlerini kolaylaştıracak, etkin lojistik ve çalışma imkanları yara¬tarak, kişilerin, malların, işleticilerin ve müşterilerin ulaşımına, dolayısıyla eko¬nomik ve sosyal refaha katkıda bulunarak Avrupa genelinde ulaşımda etkinli¬ğin arttırılması, • c)Tüm ulaştırma sistemlerinin entegrasyon içinde kullanılması, yük taşı¬masında demiryolu, iç suyolu, kısa deniz taşımacılığı ve kombine taşımaya, ayrıca yolcu taşımasında toplu taşımaya öncelik verilmesi,

299 • d)Kullanıcılara, çalışanlara ve tüm topluma sosyal ve çevre açısından kabul edilebilir, güvenli bir ulaştırma ortamının sağlanması, ulaştırma güvenliğinin iyileştirilmesi ve bu amaca yönelik hedefler konulması, • e)Avrupa’da mevcut yasal düzenlemelerdeki farklılıkların azaltılması, • f)Ulaştırma sisteminin (altyapı, araç ve ekipmanlar, hizmetler ve işlemler) inşası ve işletiminin iyileştirilmesi. (UBAK, 2010:2)

300 • Pan-Avrupa Ulaştırma Koridorları (Pan European Transport Corridor) • Avrupa Birliğinin mevcut gelişmiş ve entegre ulaştırma şebekesinin, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerine uzatarak yaygınlaştırmayı amaçlayan projedir. (http:www,ütikad.org) • « TEN - Trans Avrupa Ağı (Trans Europe NetWork) • AB’de ulaştırma, enerji ve telekomünikasyon sektörlerindeki mevcut fiziki altyapı şebekelerini iyileştirmeyi hedefleyen,iç pazarı destekleme, ekonomik ve toplumsal bütünleşmeyi sağlama amacına yönelik projedir.

301 • TAR - Trans Asya Demiryolu Projesi (Trans Asia Railway) • "Demir İpekyolu" olarak da adlandırılan Trans- Asya Demir Yolu Ağı düşüncesi ilk olarak 1960 lı yılIarda ortaya atılmıştır. Singapur ve Türkiye arasında 28 Asya ülkesini kesintisiz km ağ ile bağlayan proje, 4 ana koridordan oluşmaktadır.

302 • Bunlar; • 1. Kuzey Koridoru: Çin, Kazakistan, Moğolistan, Rusya Federasyonu ve Kore Yarımadası, • 2. Güney Koridoru: Tayland, Güney Çin Eyaleti Yunnan, Myanmar, Bangladeş, Hindistan, Pakistan, Sri Lanka, İran ve Türkiye. • 3. Bölgesel Koridor: ASEAN ülkeleri, Hint-Çin güney bölgeleri. • 4. Kuzey-Güney Koridoru: Basra Körfezi, Orta Asya, Kafkasya, Rusya Federasyonu ve Kuzey Avrupa.

303 • TRACECA - Avrupa- Kafkasya-Asya Taşıma Koridoru (Trans port Corridor Europe Caucasus Asia) • Yeni İpek Yolu Projesi olarak da bilinen Avrupa-Kafkasya-Asya Tasıma Koridoru (TRACECA) Projesi, Berlin Duvarı’nın yıkılması sonrasında özellikle Doğu Bloku’nun ve Sovyetler Birliği’nin çözülmesi sürecinde bağımsızlığına kavuşan coğrafyada yer alan kapalı ekonomilerin dünya ticareti ile entegrasyonu projesidir.

304 • Mayıs 1993’te Brüksel’de üç Kafkas ülkesi; Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan • ve beş Orta Asya ülkesi; Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan’ın Ticaret ve Ulaştırma Bakanlarının katılımlarıyla Avrupa- Kafkasya-Asya Tasıma Koridoru (TRAnsport Corridor Europe Caucuses Asia-TRACECA) projesi doğmuştur. Projeye 1996 yılında Moğolistan ve Ukrayna, 1998’de Moldova dahil olmuşlardır. Daha sonrasında Mart 2000’de ise ilk yıllık toplantıda Bulgaristan, Romanya ve Türkiye katılmıştır.

305 • 3.2. LOJİSTİKTE TEMEL MALİYET KALEMLERİ • Lojistik günümüzde giderek daha fazla önem kazanırken, lojistik süreçlerde maliyet ve verimlilik konusu da tartışılmaya başlamıştır. Etkin ve verimli lojistik yönetimi, önce lojistik faaliyetlerin, daha sonra da bu faaliyetler sonucu katlanılacak maliyetlerin dikkatli yönetilmesini zorunlu kılmaktadır.

306 • Bir işletmenin lojistik süreçlerinin ekonomik (karlı) olup olmadığına, verimli yürütülüp yürütülmediğine karar verebilmek için lojistik maliyetler, lojistik hizmetlerin niteliği ile karşılaştırılmakta ve elde edilen sonuçlar ise satış ve pazarlama verileri ile analiz edilmektedir. • Lojistik maliyetler; toplam maliyetlerde belirleyici olmaktadır. Bu ifade ile tedarik zinciri kapsamındaki tüm önemli maliyet unsurlarına işaret edilmekte "olup, toplam maliyetlerin ayıntılarına da yoğunlaşması gerekmekdedir. Çünkü lojistik süreçlerde maliyet kalemleri dikkatli değerlendirilmek durumundadır. • Bu maliyet kalemlerinin sınıflandırılması aşağıda yapılmıştır.

307 • Lojistik maliyet kalemleri; • Taşıma Maliyetleri. Lojistik maliyetlerin en büyük ve önemli kısmını oluşturmaktadır. Bu maliyetlerin Avrupa ortalaması % olup, içerisinde, işçilik maliyetleri, akaryakıt, yönetim, amortisman, bakım, şjgortaları kiralar, te m i n atlar vb. barındırmaktadır. • Taşıma maliyetlerini etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır. Her bir sistemin taşıma tarifeleri tek bileşene bağlı değildir. Yüksek oranda maliyetler üzerinde etkisi olan unsurlar; • Taşıma modu • Yükün (Eşyanın) özelliği • Mesafe • Yurt içi/dışı farklılığı Hacim, yoğunluk

308 • Elleçleme zorluğu/Kolaylığı Gereklilik miktarı • İstiflenebilme • Taşımacılık ile ilgili düzenlemeler • Kullanılan taşıma şekli • Mali yükümlülükler • Dönüş yükü sorunu • Taşımacılık maliyetlerinde üzerinde depo ve müşteri yapısı da etkili olmaktadır. Depo sayıları arttığında, özellikle bu depolar müşteriye yakın yerlerde konumlanmış ise taşımacılık maliyetleri düşebilmektedir. Bunun nedeni ise taşıma yapılan mesafenin kısalması olarak belirtilmektedir.

309 • Taşıyıcı firmalar taşıma faaliyetlerini, ya kendine ait veya leasing yolu ile kiralanmış ya da dış kaynak kullanımı yolu ile tedarik ettikleri nakliye araçları ve parkları ile yürütmektedirler. • Taşımacılık malivetleri ; • 1…….sabit maliyetler ve • 2…….değişken maliyetlerden, oluşmaktadır. • Sabit maliyetler :Finansal maliyetler, amortisman maliyetleri, ücretler ve vergiler, • değişken maliyetler yakıt maliyetleri, yol geçiş maliyetleri, bakım ve onarım maliyetleri, • Değişken maliyetlerin yüksek olması, genel olarak yüksek yakıt tüketimi ve araçlara, yol şartlarına bağlı yüksek bakım maliyetlerinden kaynaklanmaktadır.

310 • Sabit maliyetlerin gelişmekte olan ülkelerde daha düşük olduğu görülmektedir. Bunun en önemli iki nedeninden biri işgücü maliyetlerinin %5 veya daha daha düşük olması şeklinde açıklanmaktadır. • Sabit ve değişken maliyetlerin oranları taşıma türlerine göre farklılık göstermektedir. Tablo. 10’de de görüldüğü gibi, sabit maliyetler, karayolu ve havayolu taşımacılığında düşük demiryolu ve boru hattı taşımacılığında yüksek, denizyolu taşımacılığında ise orta düzeydedir. Değişken maliyetler ise, demiryolu, denizyolu ve boru hattı taşımacılığında düşük, havayolu taşımacılığında yüksek ve karayolu taşımacılığında orta düzeydedir

311 • Tablo 10: Taşıma Türlerine Göre Sabit ve Değişken Maliyet Düzeyleri Taşıma TürüSabit MaliyetDeğişken MaliyetGenel Taşıma Konusu Demiryolu YüksekDüşük Dökme Yük, Ağır Yükler, Madenler Karayolu DüşükOrtaTüketim Malları Denizyolu OrtaDüşük Dökme Yükler, Madenler, Kimyasallar Havayolu DüşükYüksek Değerli Mallar, Acil Yükle­meler Boruhattı YüksekDüşükPetrol, Kimyasallar

312 • 2.Depolama maliyeti • Bu maliyetler depo binası maliyetleri ve stok tutma maliyetlerinden oluşmakta olup, toplam lojistik maliyetler içeri- sinde yaklaşık % oranında paya sahiptirler. • Depolama maliyetlerinde değişken maliyetler, sabit maliyetlere göre daha büyük öneme sahiptir. Malları_stoklama, stokta tutma ve stoktan çıkarma ve raflama hızı stoktaki malların mevcuduna ve stok devrine bağlı olan değişken maliyetler şeklinde ortaya çıkmaktadır. Depolardaki maliyet türleri, işçilik maliyetleri, yönetim,kira, amortisman (bina, depo donanımı), enerji, bakım (onarım, ikmal, sigortalar) yardımcı ekipman paletler vb. giderler olarak ifade edilebilir.

313 • Eksik miktar maliyetleri, ta¬ahhüt edilen sevkıyat süresine ve sevkıyat hazırlığına bağlı olarak de¬ğişmektedir (Markus: 2002, 16). • Belirtilen bu maliyet türleri ile birlikte ayrıca; • Bozulma, Hasar ve Kayıp Maliyetleri Geç Teslimat Maliyetleri Ceza, Hata Maliyetleri Bilgi Sistemleri / Bilgi İletişim Maliyetleri Personel Maliyetleri Stok Bulundurma Maliyetleri ^ • Atıl Kapasite (depo, taşıma aracı, vd.) Maliyetleri Kullanılan Araç ve Donanımın Amortismanı veya kirası da • lojistik süreçlerde temel maliyet unsurları olarak görülmektedir. (Tanyaş, 2005: 14) • Lojistik maliyetlerin doğru yönetilmesinin, ürün karlılığı, müşteri karlılığı ve işletme karlılığının oluşumunda önemli rolü olabilmektedir. Ancak bu sonuç yönetim muhasebecilerinin, lojistik operasyonlara ilişkin maliyet analizini yap¬maları yönünde gerekli sayısal verileri toplamaları ve bu verileri sürekli izleme¬leri ile mümkün olacaktır.

314 Grafik 1: Lojistik Maliyetler

315 • 3.3. LOJİSTİKTE FREİGHT FORVVARDERLER VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ • Freight forwarderlar, hizmet verilen kesime karşı (sadece'taşıma ile sınırlı olmaksızın, yükleme, boşaltma, teslim, gümrükleme, depolama, sigortalama vb', tüm bütünleyici süreçlerde kalite anlayışı çerçevesinde organizatörlük görevini üstlenen, lojistik operasyonların temel sorumlularından biridir. • Freight Forwarderlar tüm lojistik faaliyetlerin animasyonunu gerçekleştirdiklerinden faaliyet alanları oldukça geniş kapsamlıdır. Bunlardan bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir

316 • 1.Ulusal ve uluslararası taşımacılık, • 2.Gümrükleme işlemleri, • 3.Taşıma türünün belirlenmesi, taşıma yönetimi ve taşıyıcı seçimi, • 4.Taşıma belgelerinin hazırlanması, • 5.Sigortalama, • 6. Depo ve antrepo hizmetleri,t-" • 7.Elleçleme, • 8.Ambalajlama, barkod ve etiketleme, L—' • 9.Operasyon ve sevk yönetimi • 10.Lojistik maliyet planlaması

317 • 11.Dağıtım, • 12.Ters lojistik faaliyetler, ^ • 13.Stok yönetimi, ^ • 14.Pazarlama, • 15.Müşteri ilişkleri yönetimi, v • 16.Talep yönetimi, ^ • 17.Raporlama, • 18.Lojistik performans değerlendirme, ^ • 19.Banka işlemleri, ^ • 20.Vergi mevzuat ve işlemleri, ^ • 21.Bilişim teknolojileri ile tüm birimler arasında koordinasyon ve iletişi- min sağlanması. (Çancı ve Erdal, 2003a:7)

318 • Freight Forwarder Şirketlerinin Global Ekonomideki rolü ve önermi • 1.Tedarik zincirini yönetir. Freight Forwarder’ın rolü, piyasa talebinin gelişmesini sağlamaktır. Basit bir şekilde yükü A noktasından B noktasına hareket ettirmek sadece freight forwarder tarafından sağlanan hizmetlerin küçük bir unsurudur.

319 • 2. Ticareti kolaylaştırır: Dünya ekonomileri gelişmenin çok farklı düzeylerinde bulunmakta ve bu durum çoğu zaman malların gecikmesine ve müşteri için maliyetlerin artması gibi sonuçların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Freight Forwarder ise bu engellerin aşılmasına, ihtiyaç duyulan bilgilere, en hızlı ulaşılması ve malların hızlı bir şekilde hareketini sağlayacak tekniklerin geliştiriİmesi ile yardımcı olmakta ve zaman kaybını önlemektedir.

320 • 3.Forwarderler ticaretteki en büyük çözüm ortaklarıdır: Dış ticarette en önemli faaliyetlerden birisi taşıma faaliyetidir. Freight Forwarderin taşıma bilgisi, çok yönlülüğü ve sunulan bir çok hizmetteki çeşitliliği, onu uluslararası ticarette ideal ortak konumuna getirmektedir. Freight Forwarderin en büyük sorumluluğu, müşterisinin çıkarlarını korumaktır.

321 • 4.Malları teslim eder: • Forwarder çok az sıklıkla taşıma zinciri içinde malların sadece taşıyıcısı durumundadır. Genellikle farklı hizmetlerin de organizasyonunu yapmaktadır. Lojistik hizmet zinciri karmaşık bir yapı içermekte ve lojistik planlaması gerektirmektedir. • 5. İstifıdam alanı yaratır: Malların dağıtımı dünya üzerinde milyonlarca iş alanı doğurma ve ticaretteki hızlı kantitatif ve kalitatif gelişme yeni iş alanları ve istihdam olanakları yaratmaktadır.

322 • 7.çevrenin gelişmesine yardımcı olur • Kalabalık, kirlenme, güvenlik günümüzde sıklıkla tartışılan, konular olarak karşımıza çıkmaktadır. Herkes bunların farkındadır ve çevre korumada herkesin sorumluluğunun olduğu açık ve nettir. Taşıma sektörü, bu konuda en fazla sorumluluğa sahiptir ve bu nedenle Freight forwarderlar çevre için en uygun taşıma aracını ve şeklini tercih etmektedir.

323 • Freight Forwarder türleri; • Freight Forwarder firmaları hizmet yelpazelerinin genişliğine göre dört ana gruba ayrılmaktadır • 1.Tek Hizmet Sağlayıcılar: Karayolu, demiryolu, denizyolu veya hava taşımacılığı ile depolama gümrükleme, sigorta işlemlerini kapsayan büyük çaplı işlerle firmalara genel lojistik hizmet vermektedirler.

324 • 2.Özel Hizmet Sağlayıcılar: Genel lojistik hizmetlerinin yanında, taşınan eşyaya özel ve ayrıcalıklı, proje bazlı lojistik hizmetler vermektedirler. Tehlikeli, soğuk, sıcak değerli veya ağır eşyalar katı sıvı veya gaz ve kimyasalların taşınması, bununla birlikte kimyasal depolama, gümrükleme ve sigorta süreçleri özel hizmet sağlayıcıların sağladığı hizmetler kapsamındadır. • 3. Bağlantılı Hizmet Sağlayıcılar: Bağlantılı hizmetlerin oluşturulması ve/veya işletilmesi faaliyetlerini kapsamaktadır. Kombine taşımalarda palet, konteyner, taşıma araçları, ambalaj tedarik hizmeti, geri dönüşüm(recyling) ve üretim atıklarının alınması hızlı kurye ve paket hizmetleri bağlantılı hizmet faaliyetleri arasında belirtilebilir.

325 • 4.Sistem Hizmeti Sağlayıcılar: Tedarik sistemleri, dağıtım sistemleri, lojistik merkezleri, işletme lojistiği gibi faaliyetleri bütünsel olarak sunmaktadırlar. Bağlantılı hizmet sağlayan Freight Fonvarder’lar uzun iş deneyimleri sonucunda ilave yeterlilikler kazanarak sistem hizmeti sağlayıcısı Freight Forwarder olabilmektedirler. Sistem hizmeti sağlayıcıların, bütünleşik lojistik hizmeti sunmaları, hizmet alanların ihtiyaç duyduğu belirli lojistik işleri rasyonel, güvenilir ve yüksek kalitede yapılandırmaları, hizmetleri kalite ve mali sorumluluklarıyla birlikte üstlenmeleri konularında diğer lojistik hizmet sağlayıcılardan ayrılmaktadırlar.

326 • Freight Fonvarder Sözleşme Türleri • Uluslararası taşıma faaliyetleri kapsamında ithalatçı-ihracatçı, üretici/satıcı- alıcı, freight fonvarder ve taşıma şirketi olmak üzere birbirleri ile bağlantılı bir¬çok bileşen bulunmaktadır. Bu bileşenler arasında yapılan ve birbirinin devamı niteliğinde olan sözleşmeler uluslararası taşıma faaliyetleri açısından önem arz etmektedir. Bu sözleşme türleri beş grupta ele alınmaktadır;

327 • 1.Ticari Satım Sözleşmesi: İthalatçı ve ihracatçı arasında yapılmaktadır. • 2.Gönderici-Freight Foruıarder Sözleşmesi: İthalatçı/İhracatçı ve Freight Fonvarder arasında yapılmakladır. • 3.Freight Forwarder-Taşıyıcı Sözleşmesi: Freight Fonvarder ile ait taşıma şirketleri yada gümrükleme, sigorta vb. hizmet sağlayıcılar arasında yapılan sözleşmedir. • 4.Depo Sözleşmesi: Taşman malların dağıtım merkezlerinde veya ara noktalarda depolanması gerektiği durumlarda yapılan sözleşmelerdir

328 • 5.Dağıtım Sözleşmesi: Gönderen ve Freight Fonvarder arasında ya da Freight Fonvarder ile alt Freight Fonvarder, distribütör veya acenta gibi konu¬sunda uzman olan şirketler arasında yapılmaktadır (Çancı ve Erdal, 2003a: 21). • Kentsel alanlarda lojistik ve taşıma faaliyetlerini içeren tüm süreçlerin, trafik ile birlikte enerji tüketiminin de göz önüne alınarak, pazar ekonomisi çerçevesinde bütünsel olarak en iyilenmesidir

329 • Kentsel lojistik, trafik sıkışıklığından çevre maliyetlerine, enerji tüketimin- • I den görselliğe kadar pek çok yönden kent ekonomisine katkı sağlama amaçlı 'bir yeniden düzenleme çalışması gerektirir. • •T aşıma maliyetler^ • •Depolama maliyetleri, • •Ambalajlama maliyetleri,^ • •Sipariş süreci ile ilgili maliyetler, • •Yönetim maliyetleri

330 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

331 İŞLETMELERDE LOJİSTİK FAALİYETLER YE HİZMET SUNUMUNU DESTEKLEYİCİ TEMEL UNSURLAR • 4.1. İŞLETMELERDE LOJİSTİK FAALİYETLER • İşletmelerde lojistik iş süreçleri, stratejik süreç, arz- talep süreci ve teslim sü­reci olmak üzere (üç aşamada açıklanabilir.(stratejik süreç) ürünlerin çeşitlendirilmesi, pazar bilgilerinin ortaya çıkarılması ve bu kapsamda organizasyonların gerçekleştirilmesi gibi konuları kapsamaktadır. (Arz ve talep süreci ise mevcut olan ve tahmin edilen arz ve talep bilgilerinin belirlenmesi, siparişlerin yaratıl­ması, dağıtım ve zaman planlamasının yapılmasını ifade etmektedir. Son ola­rak teslim süreci üretim, paketleme, gümrük işlemleri, nakliye, depo yönetimi konularını içermektedir. Şekil 19, lojistik iş süreçlerini özetlemektedir.

332

333 • Lojistik iş süreçleri kapsamında bir işletmede yürütülen lojistik faaliyetleri; dört ana başlık altında toplamak mümkündür. • Tedarik Lojistiği • Üretim Lojistiği • Dağıtım Lojistiği • Tersine Lojistik • Bu süreçler aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi açıklanabilir

334 tedarik lojistiği • Tedarik lojistiği,işletmeye değer katan temel işlevleri içermektedir. Satın alma ve materyallerin tedarikçiden üreticiye, depo veya perakende ambarları­na kesintisiz girişin planlanmasını ve ürün akışının gerçekleşmesini tedarik zinciri çerçevesinde düzenleyen faaliyetler bütünüdür. Bu tamamen üretim öncesinde olan ve kaynakların üretim hattına taşınmasına hizmet eden bir sü­reçtir. Deger artışı yönü ile işletme içindeki katma değerin ilk basamağıdır denilebilir

335

336 4.1.2, Üretim Lojistiği • Üretim öncesi lojistik faaliyeti tamamlayıcı bir unsur olarak üretim lojistiği üreticilerden ürünlerin toplanması, stoklanması ve müşterilere dağıtılmasını sağlayan sistemin işlemesine yönelik faaliyetler bütünüdür. Üretim alanında etkin olan işletmelerde, iş istasyonlarına bütünüyle akışı tamamlanan girdilerin, üretim öncesi lojistik faaliyetleri sonrasında ürünlerin ilgili yer ve üretim bandlarına iletilmesi, yani fabrika içi taşıma ve elleçleme, nihayetinde çıkış ambarından dağıtım kanallarına ve müşterilere kadar uzanan zincirin tüm halkalarıdır.

337 Dağıtım Lojistiği • Bu süreçte üretim işlemi tamamlanmış olup, üretilen malların pazara ve müşterilere ulaştırılması sağlanmaktadır. Üretim sonrası lojistik süreci; fiziki dağıtım kanallarını da içine alan ve malın müşteriye ulaştırılmasına dönük faaliyetleri kontrol altında tutan bir iş akışıdır. Buradaki faaliyetlerin önemli bir • kısmını, fiziksel dağıtım hizmetleri oluşturmaktadır. Bunların içerisinde en temel olanları ise; ambalajlama, depolama, nakliye vb.dir.

338 Geri dönüş lojistiği • Lojistik faaliyetlerde farklı bir boyut olarak değerlendirilen «geri dönüş lojistiği-Tersine lojistik» kavramı literatürde farklı şekillerde yer bulmuştur li yıllarda «ürünün son müşteriden üreticiye,hizmet sağlayıcıya doğru hareketi «olarak görülmüş taşıdığı anlamın sınırları isebu şekilde çizilmiştir. • Daha sonraki yıllarda lojistik hizmetlerde görülen gelişmelerle tersine lojistik kavramının daha geniş bir hizmet alanını ifade edecek şekilde tanımındaki farklılaşma dikkati çekmiştir.

339 • 1998 yılında bu konuda çalışan araştırmacı Stok tarafından tersine lojistik; “ürün dönüşleri, kaynak azaltımı, geri kazanım, materyal ikamesi, materyallerin yeniden kullanımı, atıkların yok edilmesi ve yakılması, tamir ve yeniden üretimde lojistiğin rolü” olarak tanımlanmış ve anlamı genişlemiştir.

340 • Tersine lojistik faaliyetleri, üretim sektöründe_son ı^şterider^ saücıya ya da hizmet sunucuya geri gelen malların hareketi, depolanması ve elleçlenmesi ile uğraşırken,^skeri sektörde ise istihbarat ve taktik açısından, muharebe^sıra- sında kullanılamayarThasarlı ya da ihtiyaç fazlasıjkmal n^addelerjle karşı taraf­tan ele geçen malzemelerin, bölgeye geri aktarılması seklinde önemli bir süreç olarak görülmektedir.

341 • Tersine tedarik zinciri olarak da görülen bu lojistik süreci ürün geri çağırma, garanti ve satış sonrası hizmet, yaşam sürelerini tamamlama ya da kullanım olanağı kalmamış veya kalitesizlik nedeniyle iade edilen ürünlerin tüketim noktalarından toplanması test edilmesi ve bu ürünlere değer katılarak ekonomiye kazandırılması olarak ifade etmek mümkündür.

342 4.2. lojistik hizmet sunumunu destekleyici unsurlar • Lojistik faaliyetlerin lojistik hizmet sağlayıcılar tarafından yürütülmesinde, üretkenlik ve verimlilikte pek çok bileşenin bir arada olması ve uyumu önemli bir faktördür. Bu bileşenlerden bir kısmı mikro boyutta, özellikle işletmelerin kendi bünyelerinde varolan yeterlilikleri olup, lojistik süreçlerin verimliliği üzerinde etkili iken, diğer bir kısmı ise makro boyutta ve işletme dışı unsurların yeterlilikleri ile lojistik süreçlerin tamamlanmasında etkili olmaktadır.

343 4.2.1.Alt Yapı Yeterliliği • Lojistik sistemin doğru işlemesinde ve gelişiminde alt yapı giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu konuda sorunların büyük bir bölümü alt yapı yeterliliklerine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.

344 • Kurumsal alt yapı; küreselleşme olgusu ile birlikte uluslararası ticaretin artması, ekonomik sınırların giderek anlamını yitirmesi ve lojistik faaliyetlerini uluslararası boyutta yerleşmesi ile ürün, hizmet ve sermaye akışının kolaylaştırılması yönünde yapılan uluslararası hukuki ve teknik düzenlemeler, taraf olu­nan uluslararası konvansiyonlar, üye olunan uluslararası örgütler lojistikte kurumsal alt yapının temel unsurlarıdır.

345 • Mali alt yapı; lojistik hizmetlerin etkin olarak sunulmasında ve uluslararası rekabette dikkate alınması gereken bir unsurdur. Öncelikle limanların, de­miryollarının ve karayollarının alt yapılarının gelişmişliğiyle lojistik hizmetler etkinleşebilmektedir. Bir çok gelişmekte olan ülkede bu konudaki eksiklik mali kaynakların yetersizliğine bağlanabilir.

346 • Çevresel alt yapı; Son dönemde öncelikle gelişmiş ülkelerde çevreye duyarlılık daha fazla ön planda yer almaktadır. Taşımacılık ve lojistik sektöründe kullanı­lan araç-gereçIerin üretimi ve kullanımında “çevre dostu” olmaları yönündeki yasal gerekliliklere azami uyum sağlama yönünde de denetimlere büyük önem verilmekte ve ciddi yaptırımlar uygulanmaktadır

347 • Donanım alt yapısı; Donanım alt yapısı, lojistik sektörünün somut, elle tutulur unsurlarını ifade etmekte ve tüm ürün ve hizmet akışlarının gerçekleşmesine yardımcı olmaktadır. Büyük ölçekte yatırım gerektiren karayolu liman tersane, havalimanı, raylı sistemler alt yapıları, her türlü Taşıma, depolarna, aktarma, elleçleme araç, ge­reçleri, palet sistemleri taşıma kapları konteynerler bu kapsamda düşünülecek unsurlardır

348 • Yazılım alt yapısı; Lojistik sektöründe yazılım alt yapısı, bilgisayar ve ile­tişim teknolojilerinin sahipliğidir. Bilgi ve iletişim teknolojileri dış ticaret ve ta­şımacılığın yönetiminde radikal değişikliklere temel oluşturmaktadır. Ayrıca giderek artan rekabet bilgi teknolojilerine ilişkin yatırımlara hız kazandırmıştır

349 Değişen Talep Yapısı • Küreselleşen ekonomiye bağlı ortaya çıkan uluslararası tam rekabet orta­mında, göndericiden alıcıya uzanan süreçte, taşıma, depolama, paketleme, dağıtım, gümrükleme ve sigortalamayı dahil eden ve kavrayan zorunlu bir hiz­met entegrasyonu görülmektedir. Bu noktada lojistik hizmet sağlayıcı işletmelerin, hizmet sunumunda belki de en fazla önem verdikleri konu; talebin farklılaşan yapısına uyum sağlama yönünde yapılacak iş ve hizmet türü değişiklikleridir.

350 İnsan Kaynaklarının Görünümü • Her biri ayrı bir uzmanlık konusu olan depolama, dağıtım, operas­yon, satış, pazarlama sigortalama ve gümrükleme gibi faaliyetlerin yürütülmesi ve yönetilmesi,doğru ürünün,doğru miktarda, doğru yerde,doğru zamanda ve doğru şekilde müşteriye akışının sağlanması çok güçlü bir organizasyon ve nitelikli işgücü ile mümkün olabilmektedir. Nitelikli işgücünün sektöre kazandırdıkları; hizmet kalitesinde, üretkenlik ve verimlilikte artış, maliyetlerde azalma, etkin yönetim ve rekabet avantajıdır

351 4,2.4. Ürün (Hizmet) Kalitesi • Lojistik hizmet sunan işletmeler, günümüz rekabet ortamında hizmet farklılaşmasına giderek, kısa dönemli, küçük hacimli ve dar kapsamlı işler yerine,uzun dönemli ve entegre hizmet yönetimi odaklı işlere yönelmektedirler.

352 4.2.5.Lojistik Maliyet Unsurları • Lojistik hizmetlerin yararlananlara olan maliyeti ya da satın alma maliyeti olarak belirtilebilir. Lojistik işlemlerin pazar fiyatı, sadece arz ve talebe, verilen hizmetlerin kapsam, nitelik ve kalitesine göre değil, bunun dışında uluslararası ticaret hacmi, ekonomik gelişim ve uluslararası rekabet gibi unsurlara bağlı olarak belirlenmektedir

353 4.3. TEMEL LOJİSTİK FAALİYETLER • Sipariş İsleme: • Lojistik iş süreçlerinin başarısında kilit nokta,müşteri siparişlerinin yerinde ve zamanında müşteriyi tatmin edecek bir sonuçla teslim edilmesidir. Bu noktada bilgi yönetimi ve bilgi aktarımı öncelikli değerlendirilmelidir.

354 • Lojistik hizmetlerde bilginin doğru yönetimi; • Hizmetin üretilmesi • Etkin tedarik zinciri yönetiminin sağlanması • Zaman, yer ve biçim esnekliğinin sağlanması • Vb. konularad önemli rol oynamaktadır.

355 Talep Planlaması ve Takibi • Talep yönetimi; bilgiye dayalı olarak talebin maksimum düzeyde karşılanmasını buna karşın, gecikme süresinin, giderlerin maliyet ve envanterin (stokların) aşağılara çekilmesini amaçlamaktadır.

356 Taşıma / Nakliye • Taşıma faaliyetleri, lojistik sistemlerin en önemli kısmı olup, hammaddenin üretim noktasına, ürünlerin tüketim noktasına çıkışını sağlamaktadır. • Taşıma dar anlamda bir nesnenin (eşya, ürün, yük veya mal) bir yerden başka bir yere nakli olarak belirtilebilir. Taşıma hareketinin başlangıcını tedarik • noktaları ve üretim bölgeleri, bitimini ise tüketim bölgeleri oluşturmaktadır

357 Dağıtım Merkezi Yönetimi, Depolama ve Antrepo İşlemleri • Dağıtım Merkezleri Tedarik zincirinin en önemli halkalarından ve fiziksel dağıtımın gerçekleşmesinde de önemli noktalardan biridir. Depolar ise; ham­ madde, yarı tamamlanmış ve tamamlanmış mamullerin bekletildiği ve bulundurulduğu işletme bünyesindeki yerlerdir. Dağıtım merkezlerinin fonksiyonu, bir taraftan üretim için gerekli tüm girdi kaynaklarının üretim sahalarına, diğer yandan da büyük miktarlarda ve müşteri siparişlerine göre düzenlenmiş nihai ürünlerin pazara olan hareketine kolaylık sağlamaktır

358 • Uluslararası lojistik faaliyetlerin yürütülmesi sırasında gönderenden müşte­riye mal sevkiyatında malların birleştirilmesi, konsolidasyonu vb. faaliyetleri için ara nokta ve terminaller olarak “depolar ve antrepolar” önemli rol üstlen­mişlerdir.

359 • Antrepolar mal ve eşyaların miktar, kalite ve özelliklerinin incelenip, kıymet tespitinin yapıldığı ve uygun şartlarda korunmalarının gerçekleştirildiği, gümrüklü sahalarda kurulan Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği’nin • ilgili maddelerinde belirtilen özellikleri taşıyan yerler olarak uluslararası lojistik İş akışında ara noktalardan biridir.

360 4.3.5.Elleçleme • Geçici depolanan eşya görünüş ve teknik özelliklerinin değiştirilmemesi koşuluyla, aynı durumda muhafazalarını sağlamak üzere gümrük idaresinin izni ve denetlemesi altında bazı işlemlere tabi tutulabilir. Bu işlemlere “elleçleme» adı verilir ve aşağıdaki türden işlemleri kapsar:

361 • Kapların tamiri veya sağlamlaştırılması • Kapların yenilenmesi • Eşyanın havalandırılması • Kalburlama • Büyük kaplardan küçük kaplara boşaltma veya kapların birleştirlmesi • Karıştırma • Yeni kap çeşitleri yapma • Kaplardan örnek veya numune alma

362 • Elleçleme işlemi; ürünlerin taşınması, depolanması ve yüklenmesi sırasında yapılmakta ve bu işlem süreçlerin verimliliğini doğrudan etkilemektedir. Ürünün değerinde değişiklik yapmayan, katma değer sağlamayan, ancak doğru yapılmadığında ürünün değerinde kayba neden olan bir işlemdir

363 4,3,6. Ambalajlama • Ambalaj tasarımı ;ürün paketinin dış görünüşünü gösteren, paketleme olayının bitmiş olarak son halidir. • Ürünlerin üretiminden tüketiciye kadar uzanan dağıtım zincirinde güvenli ve hasarsız taşınmasının sağlanabilmesi için kullanılan koruyucu araçların tü­ müdür. Ambalaj, ürünün tüm yaşam süresince ekonomik ve çevreye duyarlı "olarak, korunmasını, kontrol altına alınmasını, barınmasını,sunumunu, tanıtı­mını ve taşımayı kolaylaştırmayı sağlamalıdır.

364 Paketleme • Ambalajların kesimi/kırımı/birleşme yerlerini ayrıntılı olarak yapmaktadır. • Paketleme dış ticarette iş akışınmjbaşarısında doğrudan etkisi olan bir iş­lemdir. Ürünün kalitesinin fiziki açıdan olduğu kadar üretim ve tüketim koşulla­rının korunması açısından da paketleme konusunda dikkatli olmak gereklidir

365 Sigortalama • Dış ticarete konu olan malların taraflar arasındaki anlaşma hükümleri gereğince sigortalanması gerekmektedir. Sigortası yapılmamış malların taşınması söz konusu olamayacağı gibi, banka ve gümrük işlemlerinin gerçekleşmesi de zordur.

366 • O nedenle özellikle dış ticarete konu malların sigortalanması vebelirli risk unsurlarına karşı güvence altına alınması, bir yandan hukuki yönü ile zo­runluluk iken, diğer yandan da taraflar arasındaki güven ortamının doğması ve taşınan malların ortaya çıkabilecek risk unsurlarına karşı en azından değerlerinin korunması açısından önemli görülmektedir

367 Gümrükleme • Gümrükleme lojistik faaliyetler içerisinde katalizör rol oynayan, tamamlayıcı ve destek hizmetlerden bir olarak görülmektedir.DKK nın ilk uygulamaları, gümrük alanında görülmüştür. Ulusal sınırların dışına ya da ulusal sınırlar dışından yapılacak her türlü mal ve hizmet satışı ve alışında gümrük mevzuatı ile şekillenen gümrükleme işlemleri bir süreç olarak önemli olup, bu sürecin doğru yönetilmesi gerekir. • Gümrük işlemlerinin yürütülmesinde ortaya çıkabilecek hataların,eksikliklerin, işletmeleri ekonomik kayıplara uğratması kaçınılmaz olmaktadır.

368 Müşteri Hizmetleri • Servis desteği, yerleşim, geri dönen malların değerlendirilmesi mal kurtarma ve müşteri şikayet ve taleplerinin değerlendirilmesi lojistik iş akışında destek hizmetler arasında yer almaktadır

369 Envanter (Stok) Yönetimi • Envanter; üretimi istenen düzeyde tutmak, teslim ve satışı istenen özelliklere göre gerçekleştirmek amacıyla malzeme, materyal, yarı işlenmiş ve tamamlanmış ürün mevcudunun elde bulundurulmasıdır. Envanter yönetimiyle pazara doğru mal akışında, hangi noktalarda, hangi miktarda ürünün bulundu­rulacağı önemli bir sorun olmaktadır. Envanterin fazla olması yanında, azlığı ya da gereken koşullarda saklanamaması da ek maliyet unsuru olmaktadır

370 Malzeme Taşıma • Bir üretim tesisi ya da depoda malzeme hareketi ile ilgilenen alandır. Malzeme kapsamına hammadde, parça, yarı ürün ve son ürün girmektedir. • Verimli üretim için gerekli bir faaliyet olan malzeme taşıma, ürüne değer katan bir işlem olmamakla birlikte, amaç elle yapılan işlemleri azaltmak, taşıma mesafelerini kısaltmak, yarı ürün miktarını azaltmak, darboğazlardan arınmış düzgün akışı sağlamak, atık, fire, bozulma, kırılma ve çalınma gibi kayıpları azaltmaktadır

371 BEŞİNCİ BÖLÜM • DIŞ TİCARETTEDİŞ KAYNAK KULLANIMI • YOLU İLE TEDARİK EDİLEN LOJİSTİK HİZMETLER

372 • Bu değişim sürecinde öne çıkan eğilim; ana İşe odaklanma ve ana işi destekleyen iş süreçlerini dış tedarik yolu ile satın alma şeklindedir. Özellikle dış ticarete yönelik faaliyet gösteren işletmeler için dış ticarette iş akışının tamamlanmasında kilit rolde olan lojistik hizmetleri, dış tedarik yolu ile satın almak günümüzde giderek daha fazla tercih edilen bir iş modeli olarak görülmektedir.

373 • Taşımadan, depolama, elleçleme, sigortalama hizmetlerine, gümrükleme, vergi, dış ticaret ve diğer mevzuat ile ilgili danışmanlıklara kadar devam eden iş süreçlerinin her biri bir uzmanlık alanıdır. Bütün bu süreçIerin alanlarında uz manlaşmış ve tüm süreçlere bütünsel anlayışla yaklaşan lojistik hizmet sağlayıcı firmalardan tedarik edilmesi, işletmelerin asıl faaliyetlerini en güçlü oldukları alanla sınırlamakta ve bu durum o alandaki rekabet gücünü yukarı taşımaktadır.

374 • Bu iş süreçlerinin dışarıdan tedarik edilmesi (outsource edilmesi) ile işlet­meler kendi bünyelerinde yürütülmesi sırasında karşı karşıya kaldıkları yükler­den de kurtulmuş olmaktadırlar.

375 • Dış Ticarette Gelişim Trendine Bağlı Olarak Farklılaşan Lojistik Anlayışı • Dünyada ticaretin akış hızı sürekli artmaktadır. Dünya Ticaret Örgütü (WTQ) 2009 verilerine göre dünya ticaretinin değeri 24 trilyon Dolar’a yaklaş­mıştır. Dünya ticaretindeki bu hızlı yükseliş beraberinde tamamlayıcısı olan lojistik sektörünün de gelişimini etkilemiştir. Lojistik hizmetler, mal akışını dü­zenlemesi ve bu sürecin devamlılığını sağlaması açılarından hizmet alan ve hizmet sunan firmaların kontrolünde yürütülmek durumundadır

376 • Küreselleşme, artan ticaret ve beraberinde gelen rekabet ile işletmeler, ge­rek tedarik süreçlerinde gerekse dağıtım ve pazarlama politikalarında dünya ölçeğinde hareket etmek zorundadırlar. Üretimdeki temel girdiler dünyanın çok farklı noktalarından tedarik edilirken, tedarik zinciri maliyetlerinin düşürülmesi, değer akış süresinin kısaltılması ve stokların minimuma indirilmesi gibi kritik başarı faktörlerinin de dikkate alınması gerekmektedir

377 • Ayrıca diğer yandan da, yoğun küresel rekabet ortamında işletmeler ürün odaklı olmaktan çok, müşteri odaklı olarak hareket etmeye de çalışmaktadırlar.

378 • Lojistik sektörünün Paydaşları • Lojistik sektörünün paydaşı olan işletme ve kuruluşlar, söz konusu işletmelerin sektörün hangi tarafında yer alıp, hangi faaliyetlerle uğraştıkları da dikkate alınarak 5 grupta toplanabilir

379 • 1)[Lojistik Hizmet Alanlar: Bu grup, hali hazırda farklı boyutlarda lojistik neti (nakliye, taşıma, depolama, gümrükleme vb. 3PL.) almakta olan veya almayı planlayan, ürün/hizmet hareketinin söz konusu olduğu tüm sektörlerde faaliyet gösteren firmalardır

380 • Lojistik Hizmet Sağlayıcıları: Entegre lojistik hizmetleri veya lojistik şemsiyesi altındaki hizmetlerden bazılarını sunmakta olan veya sunmayı planlayan, yerel ve uluslararası firmalar ve Türkiye pazarına girmeyi planlayan yabancı lojistik firmaları bu grubu oluşturmaktadır. Hizmet sağlayıcılar kara nakliye, hava nakliye, deniz taşımacılığı, 3. parti lojistik servis sağlayıcı, kargo firmaları olarak kendi içlerinde de ayrılmaktadır

381 • Sistemleri Sağlayıcıları: Bu grupta yer alan firmalar lojistik ile ilişkili yazılımlar ve uygulamalar geliştiren ve satan firmalardır. Bu firmaların uygulamalarına örnek olarak Kurumsal Kaynak Planlama, Tedarik Zinciri Yönetimi, İleri Planlama ve Çizelgeleme, Nakliye Yönetimi, Uydu Takip Sistemi, Depo yönetim Sistemi, Barkod ve RFID konularındaki yazılım ve donanım hizmetlerisayılabilir

382 • 4)Lojistik Ekipman ve Donanım Sağlayıcıları: Bu grupta yer alan şirketler lojistik sektörüne forklift, transpalet, konveyor (devamlı aktarma mekanizması. Havalalnlarındaki bavulların hareketi gibi) raf sistemleri anahtar teslim depo sistemleri (bina ve donanım) vinç, palet, depo güvenlik sistemleri, iş güvenliği sistemleri gibi gerekli ekipman ve donanımlar 'sağlayan kuruluşlardır.

383 • 5.Diğer: Ayrıca, yerel ve uluslararası yatırım firmaları, aracı kurumlar, finansman ve danışmanlık firmaları, lojistik eğitimi veren akademik kurumlar, sektör dernek ve kuruluşları, sektör ile ilgili yayın yapan yazılı ve görsel medyada sektör içerisinde yer alan diğer grubu teşkil etmektedir

384

385 5.1. ULUSLARARASI TAŞIMA • Dış ticaretteki gelişim hızına da bağlı olarak farklılaşan lojistik operasyon­lar ve iş yapış şekilleri yukarıda özetlendikten sonra, bu bölümde özellikle dış ticarette iş akışı içerisinde dışarıdan tedarik edilen lojistik hizmetler, ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Her bir lojistik süreç ayrı ayrı incelenerek lojistik hizmet sağlayıcı firmaların ( freight fonvarderler) bu süreçlerdeki rolüne ilişkin değer- lendirmelire yervenImiştîr7~Bu çerçevede işletmelerin dışarıdan tedarik ettikle­ri ilk lojistik faaliyetlerden olan ve lojistik denildiğinde ilk akla gelen “taşıma” ve” taşımacılık” konusu öncelikle ele alınmıştır

386 Uluslararası Taşımada Karşılaşılan Temel Kavramlar ve İş Akışı • Temel Kavramlar • Taşıma; dar anlamda bir nesnenin (eşya, ürün, yük ya da mal) bir yer­den bir başka yere, ihtiyaç giderme ve fayda sağlama vb. amaçlarla hareket ettirilmesi olarak ifade ediIebilir. Bu nedenle özünde bir yer değiştirme işlemi olarak görülmelidir.

387 • Bu yer değiştirme, ürünlere taşındıkları mesafeye bağlı bir değer eklenme­sine de yol açmakta, eklenen bu değer pazarlama biliminde yer/konum faydası olarak anlatılmaktadır. Zaman faydası, ise ürünlerin ihtiyaç duyulana kadar saklanması ya da depolanmas ile oluşan faydadır

388 • Taşımacılık; • Kullanıcıların ve ihtiyaç sahiplerinin ihtiyaçlarının gideril­mesi amacıyla eşyanın, yüklerin ihtiyaç duyulan bölge ve merkezlere zamanında ve belirli bir bedel karşılığında ulaştırılmasıdır

389 • Uluslar arası taşımacılık; üretim yeri ile teslim yeri iki farklı ülke olan taşımaya konu malların veya yükün, belirli bir bedel karşılığında ve taraflarca kabul edilen şartların da yerine getirilmesini zorunlu kılacak şekilde taşıma işleminin gerçekleştirilmesidir.

390 • Aktarma Merkezi;gelen yük/kargoların indirildiği, varış noktasına göre gidenlerin yüklendiği, gün içinde kargoların kısa zaman aralıkları ile saklandığı, araçlar arası yük kargo transferlerinin yapıldığı bölgesel işlem merkezleridir

391 • Taşıma Sözleşmesi; İNCOTERMS kuralları çerçevesinde esasları belirlenmiş şekilde, taşıyıcı ve gönderici arasında yapılan taşıyıcının malı göndericinin Belirlediği esaslar ve uluslararası taşıma kuralları çerçevesinde alıcıya ulaştırmasına karşılık taşıma bedelini isteme hakkını yasal zemine yerleştiren, sorumlulukların yerine getirilmemesi halinde ise hukuki yönden çözüme dayanak teşkil eden, tarafları bağlayıcı yazılı dokümandır

392 • Gönderen; eşyayı taşımacıya teslim eden, gönderileni ve taşınan yük ve taşıma şekli ile ilgili esasları belirleyen,taşıma sözleşmesini imzalayan taraftır.

393 • Gönderilen; Taşıma belgelerinde adı, adresi ve diğer bilgileri alıcı olarak yer alan, taşınan eşyanın teslim edileceği kişidir. • Eşya,Yük; İnsandan başka taşman her türlü canlı ya da cansız nesnedir. Taşınan yükler, genel ve özellikli olmak üzere gruplandırılabileceği gibi, yükün niteliği taşıma yöntem ve esaslarının belirleyicisi de olmaktadır. • Özel taşıma ekipmanı ve aracı gerektirmeyen, taşıma sırasında dışsal faktörlerden fazla etkilenmeyen yükler, “genel yük” olarak değerlendirilirken; taşıma sırasında ayrı bir özen ve dikkat gerektiren, taşıma sırasında özel tasarlanmış araç ve ekipman gerektiren yükler ise “özellikli yük” olarak ifade edilebilir.

394 • Kargo; Tek parçada en fazla yüz kilogramı geçmeyen, genellikle ambalaj ve kap içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandık, paket gibi eşyadır. Kargo ifadesi ağırlıklı olarak havayolu taşımacılığında taşınan yük için kullanılmakta­dır. • Düzenli Sefer; Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmiş bir yol güzergahı izlenerek, önceden açıklanan yerleşim noktaları arasında yapılan taşımacılık şeklidir. Zaman ve rotanın önceden bilinmesi nedeniyle özellikle işletmelerin tercih ettikleri taşıma şeklidir.

395 • Tek Modlu Taşıma; Uluslararası taşımacılıkta bir ya da birden fazla taşı­yıcıya karşılık, tekbir taşıma türü kullanılarak eşyanın ve yükün taşınmasıdır. • Çok Modlu Taşıma; Farklı taşıma üniteleri ve araçlarıyla birden fazla taşıma türünün (karayolu, demiryolu, havayolu, deniz yolu, vd.)ardışık olarak birbirini tamamladığı ve devrede" olduğu taşıma türüdür’

396 • Kombime Taşıma; Uluslararası taşıma faaliyetinde, yükün (malın) teslim alındığı noktadan teslim edileceği yere kadar ulaşmasında aynı taşıma kabıyla, birden fazla taşıma türü ve aracının kullanılması şeklinde gelişen taşımacılık türüdür. Özellikle taşımacılık organizasyonunun kesintisiz yapılmasında çözüm yolu olarak görülmekte olup, yükleme, boşaltma, aktarma işlemlerinde hız odaklı bir sistemdir.

397 • Bu ise toplam taşıma maliyetlerini düşürdüğü gibi, iş süreç­lerini de kolaylaştırmaktadır. Burada önemli olan farklı taşıma türlerinin kullanı­lıyor olmasından çok, taşımanın bir ayağının kendisinden sonra gelen tarafın­dan koordine edilmesidir. Örneğin, demiryolunun rıhtıma kadar ulaştığı yerler­de, vagondan gemiye konteyner aktarmaya yarayan uygun elleçleme mekanizması ve yasal düzenlemelerin tamamlayıcılığı ile demiryolu-denizyolu bütünselliğinin sağlanmasıdır.

398 • Navlun;denizyolu taşımacılığında taşıma bedelidir. • Hub; Birden fazla alıcı veya göndericinin gönderisinin tasnif edildiği, taşıma modları arası aktarma merkezidir. Belirli bir bölgenin yük toplama, sıralama, aktarma ve dağıtım merkezi olarak da belirtilebilir

399 Uluslararası Taşımada İş Akışı • Taşıma süreci tek bir taşıma modu kullanılarak, tek bir taşıma aracı ve taşıma kabı ile tamamlanabileceği gibi, birçok değişkene bağlı olarak birden fazla taşıma modu, taşıma aracı ve taşıma kapları ile de yapılabilmektedir. • Uluslararası taşıma faaliyetine ilişkin iş akışı özetlenecekolursa;

400 • 1. Taşıyıcı firmanın belirlenmesi; • Taşıyıcı firma ile ilgili araştırma yapılırken; satış sözleşmesi ile kayıt al­tına alınmış olan taşımaya ilişkin yerine getirilmesi gereken yükümlülükler, taşınacak eşyanın özellikleri, taşıyıcı firmanın alt yapı olanakları ve yurt dışı hizmet bağlantıları, taşıma sırasında izlenecek yol güzergahları, transit geçiş ülkeleri ile varış ülkesinin özellikleri, alıcının özel talepleri dikkate alınmak ve taşıyıcının referansları da gözden geçirilmek suretiyle doğru çözüm ortakları­nın belirlenmesi gereklidir.

401 • 2.Taşıyıcı firma ile sözleşmenin yapılması; • Taşıyıcı firma ile yapılan görüşmelerde sözlü ifade edilen konularda ve tarafların taahhütlerinde uzlaşılmasından sonra, karşılıklı sorumluluklar ve talepler ayrıntılı olarak açıklanarak, taşıma sözleşmesinin hazırlanması ve taraflarca imzalanması gereklidir. Tarafların taahhütlerini eksik ya da bütü­nüyle yerine getirmemesine bağlı olarak ortaya çıkabilecek zararların tazmi­ninin hukuki yapı içerisinde yapılabilmesi ancak düzenlenen sözleşme ile mümkün olabileceğinden, çok dikkatli hazırlanmalıdır

402 • 3.Eşyanın / yükün taşıyıcıya teslim edilmesi; • Üretimi tamamlanmış ve taşımaya uygun hale getirilmiş eşyanın taşıma işini üstlenen firmaya, yapılan sözleşme taahhütleri çerçevesinde teslim edilmesi aşamasıdır.

403 • 4.Belge ve evrakların hazırlanması: • Taşıyıcı firma tarafından malların taşınmak üzere teslim alındığının kanıtlayıcısı olan belgelerin göndericiye verilmesi ile taşıma işinin resmiyeti tesis edilmiş olmaktadır. Ayrıca taşıma sırasında gerekli olan ve taşınan yüke ilişkin gönderen tarafından taşıyıcıya verilmesi gereken evrakların da taşıyıcıya teslim edilmesi zorunludur.

404 • 5.Taşıyıcının sorumluluklarını yerine getirmesi; • Taşıyıcı firmanın uluslararası anlaşmalar ve ulusal mevzuat hükümlerine uygun hareket ederek ve sözleşme ile de yaptırıma bağlanmış tüm yükümlü­lüklerini yerine getirerek, taşıma fiilini sorunsuz tamamlamasıdır

405 • 6.Eşyanm alıcıya teslim edilmesi; • Taşıyıcının sorumluluğu, sözleşme ile belirlenmiş şartlara uygun olarak, eşyanın alıcıya zamanında, istenilen yerde yüke uygun taşıma koşullarını sağlayarak, hasarsız, kusursuz, teslim edilmesidir. • Her bir süreçte başarılı olmak için, ülkelerin ulaştırma alt yapısının, ya­sal düzenlemelerin, taşıma sektöründe aktif rolde olan firmaların teknolojik yeterliliğinin, araç ve ekipman kalitesinin, istihdam edilen nitelikli insan gü­cünün ve benimsenen modern yönetim anlayışının rolü büyüktür

406 Taşıma Sözleşmeleri ve İçeriği • İki veya daha fazla kişinin, aralarında bir hukuki bağ yaratmak, bu bağı değiştirmek veya ortadan kaldırmak amacıyla karşılıklı ve birbirine uygun iradelerini beyan ederek yaptığı hukuki işlem, “akit’’ya da “sözleşme” olarak jfade edilmektedir. Yazılı bir sözleşme ticari işlemlerin "anayasası" niteliğindedir ve sadece işlemden önce ve işlem sırasında tarafların kendi durumlarını sağlıklı biçimde tespit etmelerine imkan vermekle kalmayıp, yapılan işlemden sonra ortaya çıkması muhtemel uyuşmazlıkların çözümünde''de "kanıt" teşkil eden bir belgedir. Ticari şözleşmeler, gerek iç hukukumuz gerekse uluslararası hukuk bakımından şekil şartına tabi olmayıp tarafların üzerinde anlaştıkları koşulları yazılı olarak ifade eden bir irade beyanı"dır.

407 • Taşıma sözleşmesi; ihracatçı ve bazen de ithalatçı ile taşıma şirketi arasında taşınacak malın taşıma şartlarının belirlenmesi amacıyla düzenlenmektedir. Alım-satım sözleşmesinde malların hangi taşıma şekİi ile taşınacağına ilişkin tespit edilen esaslar çerçevesinde, taşıma koşulları bu sözleşmeye aktarılmaktadır.

408

409 • Taşıma sözleşmeleri, alıcı ve satıcı arasında malın taşıma şartlarının belirlenmesinden sonra, taşımayı üstlenen taraf ile yükün ne şekilde taşınacağına ilişkin taşıma şirketi arasında imzalanır ve aşağıdaki temel hususları bulundurmak zorundadır.

410 • Taşıma sözleşmelerinde Yer Alması Gereken Konular; • 1.Taraflarî, “ • 2.Taşınan malla ilgili bilgiler (malın tanımı, ağırlığı, fire oranı, malın hacmi vb.), • 3.Taşınacak malın açık ismi (GTİP numarası, miktarı ve ambalajlanma şekli, • 4.Taşımada yol güzergahı, • 5.Taşıma türü ve taşıma aracına ilişkin bilgiler, • 6.Malın çıkış ve aktarma yerleri, • 7.taşıma sözleşmesi tarih ve numarası ile düzenlenme tarihi,

411 • 8.Taşıma süresi, • 9.Taşıyıcı araç kapasiteleri, ^ • 10.Taşıma bedeli ve ödeme şekli, ^ • 11.Taşıyıcının temel sorumlulukları, ^ • 12.Taşıma ile ilgili diğer bilgiler ve beklentiler ' olarak belirtilebilir

412 • Sözleşmede Taraflar; • Taşıma sözleşmelerinin tarafları aşağıdaki gibi belirtilebilir; •. A-(Gönderici (İhracatçı)) INCOTERMS kuralları çerçevesinde kararlaştırılan teslim şekline göre uluslararası taşıma işini ve maliyetini yüklenen taraftır. • B-(Taşıyıcı - (Taşıma Firması ya da Freight Forwarder); İthalatçı ya da ihracatçı firmalar, bu lojistik iş sürecini (taşımapkeı^di bünyelerinde kurdukları birim aracılığı ile ya da günümüz işletmelerinin ağırlıklı tercihinde olduğu gibi bu konuda uzmanlaşmış firmalardan hizmet satın alma yolu ile yürütmektedirler.

413 • Bu durumda, satış sözleşmesinde belirlendiği şekilde taşıma yükümlülüğünü üzerine alan, jthalatçı ya da ihracatçının gönderisini belirli bir bede ve düzenlenen taşıma sözleşmesinde kararlaştırılan esaslar çerçevesinde alıcısına ulaştırmak üzere teslim alan ve taşıma işinin yanı sıra diğer lojistik hizmetleride üstlenen taraftır

414 • C.gönderilen(İthalatçı)}] Adına taşıma belgeleri düzenlenen ve taşıma sonunda malın teslim edileceği taraftır. • D.Bildirimin Yapılacağı Taraf: Taşıma sürecine ilişkin bilgilerin, (yolculuk sırasında karşılaşılan durumlar, gecikme ve varış zamanı vb) aktarıldığı taraftır.

415 • Taşıma Sözleşmesi olarak da kullanılan belgeler (Taşıma şekline göre); • Denizyolu Taşımacılığında :Denizyolu Konşimentosu (Ocean Bili of Ladini B/L) • Demiryolu Taşımacılığında; Demiryolu Taşıma Senedi, (RailwayBill-RWB)" • Karayolu Taşımacılığında; Karayolu Taşıma Senedi, Truck Bill of Lading veya CMR) • Havayolu Taşımacılığında; Havayolu Taşıma Senedi (Airway Bill-AWB) • şeklinde belirtilebilir.

416 Freight Forwarderler • Uluslararası taşıma faaliyetinin yürütülmesinde giderek artan bir şekilde sorumluluk üstlenen taşıma ve yanı sıra diğer lojistik iş süreçleri yürütmek üzere hizmet veren aracı kuruluşlardır.

417 Uluslararası lojistik faaliyetleri dikkate alarak, freight forwarderlerin sundukları hizmetler • Uluslararası taşımacılık, • Yurtdışı taşıma ve lojistik belgelerinin hazırlanması, • Sınır geçişleri ve gümrükleme hizmetleri, • Yurt dışı dahili taşıma,

418 • Yurt dışı depolama, • Yerel evrak tanzimi ve gümrükleme hizmetleri, Dahili taşıma ve dağıtım, • Sigortalama hizmetleri • şeklinde belirtilebilir

419 • Freight Forwarderların, eşya tasımacılığı ile göndericiye sağlayabileceği faydalar 1 • Freight Forwarder’ın bir hizmet organizasyonu olarak, müşterilerinin ihtiyaçları doğrultusunda yüksek hizmet esnekliği sunabilmesi, 2.Yük konsolidasyonu yapabilmesinin sağladığı avantaj ile yeterli yük bulabilmesi, 3.depodan depoya,kapıdan kapıya güvenli taşıma yapılabilmesi 4 • Düzenli ve sık yükleme alternatifinin oluşturulabilmesi,