Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Stockholm Anlaşması Kapsamında PBDE’ler. ChemicalPesticides Industrial chemicals Unintentional production Annex Chlordecone Lindane Alpha hexachlorocyclohexane.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Stockholm Anlaşması Kapsamında PBDE’ler. ChemicalPesticides Industrial chemicals Unintentional production Annex Chlordecone Lindane Alpha hexachlorocyclohexane."— Sunum transkripti:

1 Stockholm Anlaşması Kapsamında PBDE’ler

2 ChemicalPesticides Industrial chemicals Unintentional production Annex Chlordecone Lindane Alpha hexachlorocyclohexane Beta hexachlorocyclohexane Endosulfan By-product of lindane AAAAAAAAAA Commercial pentabromodiphenyl ether Commercial octabromodiphenyl ether Hexabromobiphenyl Perfluorooctane sulfonic acid (PFOS), its salts and PFOSF AAABAAAB Pentachlorobenzene + +A/C Stockholm Anlaşması-Yeni KOK’lar

3 Polybromlu difenil eterler (PBDE’ler) • PBDE’ler alevlenmeye mukavemeti arttırıcı kimyasal katkı maddeleri olarak 1970’lerden yasaklanmalarına dek geçen sürede yaygın olarak kullanılmışlardır • Brom içeriğine göre üç ayrı sınıfa ayrılırlar: Ticari 5- bromodifenileter (c-PentaBDE), ticari 8- bromodifenileter (c-OctaBDE) and c-DecaBDE (10-brom)

4 Ticari PBDE karışımlarında KOK-PBDE’lerin dağılımı Sellstrom et al., 2005; La Guardia et al., 2006 • KOK-PBDE olarak listelenmiş veya listelenmemiş Homolog/türdeş (congener) PBDE’lerin teknik karışımlardaki miktarları <1<1 Önemli Not: Stockholm Anlaşması metninde, c-PentaBDE kapsamında tetra-BDE (4-brom) ve penta-BDE(5-brom), c-OctaBDE kapsamında ise hexaBDE(6-brom) ve heptaBDE(7-brom) yeralmaktadır

5 KOK-PBDE’lerin ve c-DecaBDE’nin üretim miktarları • arasında toplam PBDE üretim miktarının ton arasında olduğu tahmin edilmektedir •c-PentaBDE ve c-OctaBDE üretimi durdurulmuştur ancak Stockholm Anlaşması kapsamında olmayan c-OctaBDE’nin üretimine devam edilmektedir. •DecaBDE kimyasalının daha düşük brom içerikli PBDElere dönüşmesi (debromination) KOK değerlendirme komitesi tarafından incelenmektedir. •EU: DecaBDE elektrik ve elektronik ekipmanlarda kullanımı yasaklanmıştır (Directive 2002/95/EC /717/EC) fakat diğer kullanımlarına dair bir yasak getirilmemiştir. Ticari karışım Üretim Miktarı (ton) c-DecaBDE 1,100, ,250,000 c-OctaBDE 102, ,500 c-PentaBDE 91, ,000

6 Geçmiş Kullanım:En yaygın ve bilinen kullanım alanı poliüretan köpük içerisinde alevlenmeye mukavemeti artırıcı katkı maddesi olarak kullanılmasıdır. Ayrıca baskılı devrelerde de kullanılmıştır. 2001’de dünya genelinde yıllık talep 7500 ton’dur (Amerika: 7,100t, Avrupa: 150t, ve Asya: 150 t) Mevcut Kullanım: Yasaklamalar nedeni ile halihazırda Avrupa, Japonya, Kanada, Avustralya ve Amerika’da ticari pentaBDE’nin herhangi bir üretimi olmamalıdır. Bununla birlikte dünyanın diğer bölgelerinde üretimin devam etmesi muhtemeldir. Tetrabromodiphenyl ether ve pentabromodiphenyl ether C 12 H 5 Br 4 O C 12 H 5 Br 5 O TANIM “Tetrabromodiphenyl ether ve pentabromodiphenyl ether”: •2,2',4,4'-tetrabromodiphenyl ether (BDE-47, CAS No: ) and •2,2',4,4',5-pentabromodiphenyl ether (BDE-99, CAS No: ) and •Ticari pentabromodifenil eter içerisinde bulunan diğer tetra- ve pentabromodiphenyl eterler

7 Geçmiş Kullanım: En yaygın kullanım şekli akrilonitrilbütadien stiren (ABS) plastik içerisinde ateşe mukavemeti artırıcı katkı maddesi olarak kullanılmasıdır. Diğer Kullanım: Yüksek darbeye dayanıklı polistiren (HIPS), polibütilen terefitalat (PBT) ve poliamid polimerler. Bilgisayarlar, Ev elektronikleri, Ofis ekipmanları (plastik dış kasalar, baskılı devre kartları, dahili plastik parçalar, katı poliüretan köpük içeren parçalar Mevcut Kullanım: Avrupa, Japonya, Kanada, Avustralya ve Amerika’da kullanım sona erdirilmiştir ancak dünyanın diğer bölgelerinde kullanımı muhtemeldir Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether C 12 H 5 Br 6 O C 12 H 5 Br 7 O TANIM •2,2',4,4',5,5'-hexabromodiphenyl ether (BDE-153, CAS No: ), •2,2',4,4',5,6'-hexabromodiphenyl ether (BDE-154, CAS No: ), •2,2',3,3',4,5',6 heptabromodiphenyl ether (BDE-175, CAS No: ), •2,2',3,4,4',5',6-heptabromodiphenyl ether (BDE-183, CAS No: ) and •Ticari octabromodiphenyl ether içerisindeki diğer hexa- ve heptabromodifenil eterler

8 c-OctaBDE içeren polimerlerin kullanıldığı uygulamalar ve ürünler Polimer/materyalUygulamaÜrün/Malzeme Acrylnitrile-Butadiene- Styrene (ABS) Polimer kasa/elektrik ve elektronik eşyalardaki parçalar Bilgisayar ve TV kasası (CRTler (catode ray tube), ofis ekipmanları High Impact Polystyrene (HIPS) Polimer kasa/elektrik ve elektronik eşyalardaki parçalar Bilgisayar ve TV kasaları (CRT), ofis ekipmanları Soğuğa dayanıklı kaplamabuzdolabı Polybutylen-Terephtalate (PBT) Polimer kasalarElektronik eşyalar Ulaşım sektörüAraçlarda kullanılan bağlantı parçaları/ara parçalar Ev eşyalarıIron Polyamide-PolymersTekstilMobilya İnşaatBorular ve plastik folyo

9 Oluşturulan NIP • Ülke bazında ihtiyaçlara cevap vermelidir, • Geniş kapsamlı bir şekilde kimyasalları ve kimyasal-çevre bağlantılı hususları ve zorunlulukları kapsamalıdır ki bu zorunluklar; • The Rotterdam Convention on the Prior Informed Consent Procedure for Certain Hazardous Chemicals and Pesticides in International Trade, • The Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal, • The Strategic Approach to International Chemicals Management (SAICM). • Gerçeklere uygun bir dökuman olmalıdır

10 KOK-PBDE Envanter Oluşturulması Aşamaları Aşamalı Yaklaşım Ulusal Envanter Ekibinin Kurulması Envanterin Kapsamının Tanımlanması Çalışma Planının Oluşturulması Adım2: Veri Toplama Metodunun Belirlenmesi Adım1: Envanterin Planlanması Adım 4: Veri Analizi ve değerlendirme Adım 3: Temel Sektörlerden veri toplanması ve derlenmesi Kullanımda, stoklarda, geri kazanılmış ve atık durumdaki EEE Ulaşım Sektörü ve ömrünü tamamlamış araçlar Diğer Kullanımlar (mobilya, yatak/döşek, tekstil) Kirlenmiş Bölgeler Temel Paydaşların Belirlenmesi Adım 5: Envanter Raporunun Hazırlanması √ Χ ?

11 Ulaşım Mobilya, Yatak/Döşek, Tekstil Ürünleri, kauçuk Kirlenmiş Bölgeler GERİDÖNÜŞÜM Elektrik-Elektronik Eşyalar (EEE)/Atık Elektrik-Elektronik Eşyalar (AEEE) CRT Monitor PBDE Envanteri ? ? ?

12 Adım 1–Ulusal Envanter Ekibinin Kurulması 1- EEE ve AEEE polimerlerinde bulunan PBDE’ler için Ekip Ekip Üyesi İsmiGörevKurum UUP Koordinatörü/Targim PBDE Takım Lideri/Bursa Tek. Üniv. Yönetim Komitesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Atık Yönetiminden Sorumlu Bakanlık EEE İthalat, ihracat ve satıcıları AEEE İthalat, ihracat ve satıcıları KEEE (kullanılmış) ithalat, ihracat ve satıcıları AEEE Geri Dönüşümcüleri AEEE’den elde edilen polimer geri dönüşümcüleri ve kullanıcıları AEEE ve KOK üzerine çalışan kar amacı gütmeyen kurumlar Diğer kurumlar

13 Adım 1–Ulusal Envanter Ekibinin Kurulması 1- Ulaşım Sektöründe Bulunan PBDE’ler için Ekip Ekip Üyesi İsmiGörevKurum UUP Koordinatörü/Targim PBDE Takım Lideri/Bursa Tek. Üniv. Yönetim Komitesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Ulaştırma,Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Atık Yönetiminden Sorumlu Bakanlık Taşıt İthalat ve ihracatçıları Taşıt üreticileri Birinci el taşıt satıcıları İkinci el Taşıt Satıcıları Ömrünü tamamlamış taşıtlarla ilgili kurumlar Taşıt kaynaklı polimer geri dönüşümcüleri Kar amacı gütmeyen diğer kurumlar

14 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama III Detaylı Envanter Aşama III Detaylı Envanter Aşama I İlk Değerlendirme Aşama I İlk Değerlendirme Aşama II Başlangıç Envanteri Aşama II Başlangıç Envanteri Kaynaklar Saha Çalışması, Örnekleme ve Analiz Belirlenen Paydaşlardan Veri Toplanması Envanter Karmaşıklığı Çıktı ve Sonuçlar Masa başı çalışma, paydaşlarla görüşmeler, gümrük birimlerinden gelen bilgiler Temel Sektörlerin Gözden geçirilmesi/ Kapsamın Tanımlanması Miktarsal Belirleme: Temel Sektörlerdeki Problemlerin Belirlenmesi/veri boşlukları Miktarsal Belirleme/Tarama: Temel Sektörlerdeki problemlerin derinlemesine incelenmesi ve anlaşılması

15 EEE VE AEEE ENVANTER ÇALIŞMASI

16 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 1: Ön Değerlendirme • Basel Convention iletişim merkezi ile bağlantıya geçip Türkiye için herhangi bir EEE/AEEE envanteri yapılıp yapılmadığının sorulması • Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı • Başka kaynaklarda EEE/AEEE envanterinin mevcut olup olmadığı • Ülkeye ikinci el elektrik-elektronik eşya (İEEE) girişi varsa miktarları ?

17 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 1: Ön Değerlendirme • Eğer EEE/AEEE/İEEE envanteri yoksa, ülkedeki minimum POP-PBDE miktarı aşağıdaki veriler kullanılarak tahmin edilebilir * benzer profile ve tüketici davranışına sahip ülkeler için geliştirilen verileri (Table 4.4) kullanarak ülke için belirlenen «etki oranı, penetrasyon oranı» (kişi başına düşen cihaz miktarı) (Tablo 5.5.) *ekstrapolasyon metodu ile çalışması yapılan ülkeye verilerin uyarlanması

18 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 1: Ön Değerlendirme BCCC-Nigeria et al., 2011 (Rehber dökümanda bahsi geçmekte) Metodlar 1- Veri Toplama (literatür ve istatistik): Ulusal İstatistik Kurumu, Gümrük Bakanlığı, mülakat ve anketler 2- Toplantı ve Çalıştaylar 3- Anketler 4- Saha Çalışmaları Toplanan Veriler 1-Ülkede en yaygın satılan markalar 2- İthalat Miktarları 3- Ithalat Yolları (deniz, hava ve kara gümrüğü) Eğer kullanılmış EEE ithal ediliyorsa, kaynak ülkeler? 4- Ithalat İstatistikleri 5- Yerli Üretim Miktarları 6-Tüketiciler ve Tüketici Alışkanlıkları

19 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) 1: Piyasadaki hedef kitlenin sayısını belirleyiniz. Örneğin bisiklet için penetrasyon oranını hesaplayalım. Ürününüz yaş arası çocukları hedefliyorsa ve bu çocukların sayısı ise 2: Toplam satılan bisiklet sayısını belirleyin (satış bilgileri ışığında), örneğin : Penetrasyon oranı: Satılan:Potansiyel hedef kitle  5000/100000=0,05

20 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 1: Ön Değerlendirme PBDE Envanteri Oluşturma Rehber Kitapçığı

21 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) BCCC-Nigeria et al., 2011 Bu kadar büyük ölçekli bir çalışma için zamanımız var mı?

22 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 1: Ön Değerlendirme POP-PBDE rehber dökümanı, ön değerlendirme olarak, EEE/AEEE envanteri olmayan ülkelerin bölgedeki diğer ülkelerde oluşturulan envanterleri kullanarak kişi başına düşen cihaz miktarını kabul edilebilir bir değerde tahmin edebileceklerini belirtmektedir. Nijerya örneğinde olduğu gibi, en çok KOK-PBDE içeren EEE/AEEE malzeme olarak CRT bilgisayar monitörü ve televizyonlar ı seçerek hesabı kolaylaştırabiliriz. Sözkonusu çalışmada iki tür veri kaynağı kullanılabilir 1- İthalat-ihracat verileri ve satış istatistikleri 2- Anket

23 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 1: Ön Değerlendirme PBDE Envanteri Oluşturma Rehber Kitapçığı Rehber dökümanda belirtilen varsayımlar ışığında (Bölüm ) *CRT cihazın ortalama ağırlığı (bilgisayar monitörü veya TV): 25 kg *Polimer içeriği: %30 *Penetrasyon Oranı (CRT sayısı/nüfus) *Ortalama c-OctaBDE içeriği, TV:0,89 kg/ton, Bilgisayar Monitörü: 2,54 kg/ton CRT cihazlardadki c-OctaBDE içeriği aşağıdaki şekilde hesaplanabilir CRT cihaz Ortalama c-OctaBDE miktarı: M c-OctaBDE(i) = CRT sayısı /Nüfus bölge x nüfus x CRT cihaz ağırlığı x % polimer/CRT x c-OctaBDE içeriği

24 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 1: Ön Değerlendirme *0, *2,54

25 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 2: Detaylı İnceleme: Bu aşama saha çalışmalarını ve anketleri kapsamaktadır. Rehber doküman, Aşama 1’in tamamlanmasından sonra bu aşamayı atlayıp 3. adıma geçilebileceğini belirtmektedir.

26 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3: Sektörlerden veri toplanması: EEE içerisindeki toplam KOK-PBDE miktarı aşağıdaki şekilde hesaplanabilir

27 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3: Sektörel Veri Toplama Bu formülasyona göre gerekli bilgiler *Ülkedeki EEE/AEEE *Farklı EEE/AEEE kategorilerinde bulunan polimer oranları *Bu polimerlerin bulunan KOK-PBDE içerikleri *Geri dönüştürülen AEEE polimerleri ve miktarları *İhraç edilen AEEE polimer miktarları

28 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.1: Sektörel Veri Toplama-Stoklar ve EEE-AEEE akışı Çalışmalar göstermiştir ki c-OctaBDE temel olarak CRT TV ve bilgisayar monitörlerinin ABS kasalarında ortaya çıkmaktadır. Stok ve akış değerlendirmeleri 3 konu üzerinde yoğunlaşmalıdır *Yeni ve ikinci el EEE ithalatı *EEE stokları (kullanımda olan veya depoda bulunan) *Atık akımına giren EEE miktarı

29 Aşama 3.1: Sektörel Veri Toplama-Stoklar ve EEE-AEEE akışı Çalışma Grubu Veri Seti 1: Kategori 3 ve 4’te bulunan sektörler?????

30 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.2: Yeni ve ikinci el EEE ithalatı EEE ithalat verileri aşağıdaki kaynaklar kullanılarak belirlenebilir *Uluslar arası veri tabanları (http://comtrade.un.org/db) *Ulusal İstatistikler *Gümrük ve liman makamları kayıtları Çalışma grubundan bir kişinin görevlendirilmesi??

31 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.2: Yeni ve ikinci el EEE ithalatı (http://comtrade.un.org/db)

32 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.2: Yeni ve ikinci el EEE ithalatı Ticaret istatistikleri genellikle ikinci el cihazların ithalatını kapsamaz. Ancak bu bilgi envanter için çok önemlidir çünkü bazı gelişmekte olan ülkelerde ikinci el ürün ithalatı toplam ithalatın %70’ine ulaşabilmektedir. Eğer ülkeye dair ikinci el cihaz ithalat verileri yok ise, rehber dökümanda Tablo 4.4.’te verilen veriler benzer ekonomik gelişme ve tüketici davranışı gösteren ülkeler için kullanılabilir. Eğer tablolardaki ülkelerin verileri ile herhangi bir benzerlik kurulamıyorsa, bu durumda kapsamlı bir veri toplama işlemi gerekir ki bu işlem ithalatçılar ve gümrük otoriteleri ile anketleri vb. içerir. Anket soruları Ek 2.5.te verilmiştir.

33 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.3: Tüketici bazında kullanımda veya stokta olan EEE 3 ana gruba bölünebilir *Özel Kişiler (evlerde kullanım)-  Anket??? *Kurumsal tüketiciler (devlet daireleri, yarı-özel ve özel kurumlar, sağlık ve eğitim sektörü)-  İlgili bakanlıklarla Resmi yazışmalar *Şirketler (oteller, büyük endüstriler, küçük endüstriler ve firmalar)  Resmi bilgi talebi??

34 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.4: Tüketici bazında kullanımda veya stokta olan EEE Özel Kişiler (evlerde kullanım)-  Anket??? Aşağıdaki hususları kapsamalıdır *Evdeki EEE tipi ve sayısı (kaç adet CRT bilgisayar monitör ve TV var) *EEE’nin ortalama ömrü (cihazın depoya kaldırılmadan veya atık akışına girmeden önce ne kadardır kullanımda olduğu) *Evdeki kişi sayısı *Evin lokasyonu (kentsel veya kırsal) *Gelir seviyesi (resmi ulusal sınıflandırmaya göre)

35 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.5: Kurum bazında kullanımda veya stokta olan EEE Kurumlar (kurumsal kullanım)-  Anket??? Aşağıdaki hususları kapsamalıdır *Kurumdaki EEE tipi ve sayısı (kaç adet CRT bilgisayar monitör ve TV var) *EEE’nin ortalama ömrü (cihazın depoya kaldırılmadan veya atık akışına girmeden önce ne kadardır kullanımda olduğu) *Kurumdaki çalışan sayısı *Kurum tipi ve başlıca faaliyet alanı

36 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) KONU İLE İLGİLİ ANKETLER REHBER DOKÜMAN EK TABLOLARDA VERİLMİŞTİR. ANKETLERİN TÜRKÇE’YE ÇEVRİLMESİ ÇALIŞMA GRUBUNDAN BİR KİŞİNİN GÖREVLENDİRİLMESİ??

37 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.6: Atık Akışına Giren EEE Atık akışına giren EEE veya oluşan AEEE miktarı “tüketim ve kullanım” metodu ile hesaplanabilir

38 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.6: Toplam Polimer Fraksiyonları

39 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3.6: KOK-PBDE oranları

40 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 4: Toplanan Verilerin Kullanılması- İthal Ürünlerde KOK-PBDE miktarı KOK-PBDE kullanımı yasaklandığından dolayı yeni ürünlerin ithalatı söz konusu değerlendirmelerde pek bir önem teşkil etmemektedir. Bu nedenle bu kategorideki tahmin yalnızca ikinci el cihazların ithalatı için yapılmalıdır.

41 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 4: Toplanan Verilerin EEE Stoklarında KOK-PBDE miktarı Stoktaki EEE cihazlarını yeni ve ikinci el diye ayırmak hemen hemen imkansız olduğundan, bu kategoride hesaplama toplam stoklar için yapılmalıdır

42 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 4: Toplanan Verilerin EEE Stoklarında Atık Akışına Giren KOK-PBDE Stoktaki EEE cihazlarını yeni ve ikinci el diye ayırmak hemen hemen imkansız olduğundan, bu kategoride hesaplama toplam stoklar için yapılmalıdır

43 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 4: Toplanan Verilerin EEE Stoklarında AEEE ürünlerin geri dönüşümünden ve ithalat yoluyla sağlanan ikincil polimerlerde bulunan KOK-PBDE Türkiye’de EEE geridönüşümü mevcut mu?? Öyle ise ikinxil polimerlerde bulunan KOK-PBDE fraksiyonu nedir??

44 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi (Aşamalı Yaklaşım) Aşama 3: c-OctaBDE içeriğini kullanarak KOK-PBDE’lerin hesaplanması

45 ULAŞIM SEKTÖRÜ ENVANTER ÇALIŞMASI

46 Adım 1 – Envanter planlanması Ulaşım sektörüne yönelik envanter çalışması aşağıdaki hususları kapsamalıdır *Envanterin yapıldığı yıl itibari ile ithal edilen araçların toplam sayısı *Kullanımda olan araç sayısı *Envanterin yapıldığı yıl itibari ile ömrünü tamamlamış araçların sayısı ve o yıla dek toplam ömrünü tamamlamış araç sayısı *Ömrünü tamamlamış araçlardan kaynaklı polimerler KOK-PBDE’ler yılları arasında üretilip kullanıldığından dolayı sadece bu periyotlarda üretilen üretilen araçlar için KOK-PBDE miktar hesabı yapılmalıdır

47 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi Temel amacı, ülkede ulaştırma ile ilgili halihazırda mevcut verilerin değerlendirilmesidir. Güvenilir verilerin toplanabileceği kaynaklar *Ulusal istatistikler *Uluslararası istatistikler *Ulaşımla ilgili endüstri kuruluşlarının istatistikleri *Ulaştırma ile ilgili bakanlıkların veri tabanları Aşama 1: Ön Değerlendirme

48 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi *Kayıtlı araçların sayısı (otomobil, otobüs ve kamyon) *Üretim Yılı ( arası üretilen araç sayısının belirlenmesi için) * Araçların ithal edildiği ülke/bölge bazında yaklaşık % değerleri *İthal edilen (ve ihraç edilen) araçların ve ülkede üretilen araçların sayısı *Uluslararası araç ticareti istatistikleri *Ulusal ithalat ve ihracat istatistikleri *Gümrük ve limanlardan alınacak ithalat istatistikleri *İthalatçı, ihracatçı ve yetkili satış bayilerden alınacak veriler *1980-envanterin yapıldığı yıl arasında ömrünü tamamlamış araçların toplam sayısı ( yılları arasındaki oranı göz önünde bulundurarak, ayrıca bir aracın en az 5 yıl kullanıldığı varsayılarak 1980 yılı baz alınmaktadır) *Bu veri kayıttan silinen araçlar, ömrünü tamamlamışp araçlara dair istatistikler veya araçların ortalama ömrü baz alınarak oluşturulabilir Aşama 1: Ön Değerlendirmede Derlenmesi Gerekli Bilgiler Türkiye için doğru bir yaklaşım mıdır? Çalışma grubundan bir kişinin görevlendirilmesi??

49 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi *Kayıtlı araçların sayısı (otomobil, otobüs ve kamyon) *Üretim Yılı ( arası üretilen araç sayısının belirlenmesi için) * Araçların ithal edildiği ülke/bölge bazında yaklaşık % değerleri *İthal edilen (ve ihraç edilen) araçların ve ülkede üretilen araçların sayısı *Uluslararası araç ticareti istatistikleri *Ulusal ithalat ve ihracat istatistikleri *Gümrük ve limanlardan alınacak ithalat istatistikleri *İthalatçı, ihracatçı ve yetkili satış bayilerden alınacak veriler *1980-envanterin yapıldığı yıl arasında ömrünü tamamlamış araçların toplam sayısı ( yılları arasındaki oranı göz önünde bulundurarak, ayrıca bir aracın en az 5 yıl kullanıldığı varsayılarak 1980 yılı baz alınmaktadır) Aşama 1: Ön Değerlendirmede Derlenmesi Gerekli Bilgiler Çalışma grubundan bir kişinin görevlendirilmesi??

50 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi *Ömrünü tamamlamış araçların akıbeti? Geri dönüşüm vs. * Bu veri özellikle polimer fraksiyonu açısından derlenmelidir. Bilgiler ulaştırma veya atık yönetimi ile ilgilenen bakanlıkların veya belediyelerin veya ilgili endüstriyel kuruluşların ve araştırma enstitülerinin veri tabanlarından sağlanabilir. *Ömrünü tamamlamış araçlardan elde edilen polimerlerin ne şekilde geri dönüşünme uğradığı, bu konuda yapılan uygulamalar * Özellikle plastikler aksamlar, örneğin ön panel, tampon vs) *Poliüretan köpüklerin akıbeti, örneğin koltuklar, kolçak ve boyunluklar Aşama 1: Ön Değerlendirmede Derlenmesi Gerekli Bilgiler Çalışma grubundan bir kişinin görevlendirilmesi??

51 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi Aşama 1’den elde edilen veriler aşağıdaki boşlukların doldurulması için kullanılabilir *Eksik bilgilerin neler olduğu ve nereden sağlanabileceği *Bağlantıya geçilmesi gereken başka ğaydaşların olup olmadığı *Ekstrapolasyon yöntemi ile kabul edilebilir değerleri bulunabilecek veriler Aşama 2: Ön Envanter

52 Adım 2 – Veri Toplama Metodunun Seçilmesi Temel olarak saha çalışmalarını, örnek toplanmasını vs. kapsar Aşama 3: Detaylı Envanter Mevcut çalışmada bunun için yeterli zamanımız var mı???? Rehber doküman, Aşama 1’in tamamlanmasından sonra bu aşamayı atlayıp 3. adıma geçilebileceğini belirtmektedir.

53 Adım 3 – Sektörel Veri TOplama Bu aşamada veri toplarken göz önünde bulundurulması gerekli faktörler *Araçlardaki KOK-PBDE miktarları *Etkilenmiş olabilecek araçlardaki KOK-PBDE miktarı *KOK-PBDE’lerin üretimde kullanımındaki bölgesel farklılıklar Özetle, Toplanması Gerekli Veriler *Değişik sektörlerdeki araç sayısı (otomobiller) *Değişik sektörlerdeki araç sayısı (kamyon) *Değişik sektörlerdeki otobüs sayısı (kapasitesi 33 koltuk veya fazlası) Değişik sektörlerdeki midi-büs ve minibüs sayısı (kapasitesi 33 koltuktan az) *Değişik yaşam evrelerindeki araçların sayısı (ithalat, kullanımda, ömrünü tamamlamış) ve bu araçların üreticileri *Değişik araçlar için «etki faktörleri»

54 Adım 3 – Sektörel Veri TOplama Ortalama %1’lik bir c-PentaBDE içeriği baz alındğında (Rehber Döküman, sayfa 52) Otomobiller: 16 kg poliüretan köpük yaklaşık 160 g c-PentaBDE içermektedir. Bir diğer kaynakta ise yaklaşık 250 g/araç c-PentaBDE içeriğinden söz edilmektedir. Kamyonlar: Otomobillerle benzer olup 160 g/araç c-PentaBDE içeriği tahmin edilmiştir. Otobüsler (yaklaşık 33 koltuk kapasiteli): Otobüslerde kullanılan toplam poliüretan köpük miktarı ortalama 100 kg olarak düşünülmektedir ve böylece 1 kg c- PentaBDE/otobüs içeriği baz alınmaktadır. Etkilenmiş Araçlarda KOK-PBDE miktarı: Etki Faktörleri Ancak unutmamak gerekir ki Türkiye’de büyük otobüslerin yanısıra midi- bus ve minibüsler de oldukça fazla miktarda bulunmaktadır ve bunlar için de bir etki faktörü tanımlamak gerekir. Ülke-bazlı etki faktörü, Nijerya’da yapılan çalışma baz alınarak 320 g c-PentaPBDE (2 adet otomobil etki faktörü toplamına eşdeğer) alınabilir.

55 Adım 3 – Sektörel Veri TOplama Üretilen c-PentaBDE’nin yaklaşık %90’ı Kuzey Amerika kıtasında, bilhassa Amerika’da kullanılmıştır. Bu nedenle, bu bölgede yılları arasında üretilmiş yaklaşık 200 milyon otomobil ve diğer araçlar c-pentaBDE ile kirlenmiş olabilir. Bu dönemde diğer ateşe mukavemeti artırıcı kimyasallar da kullanıldığı için bu bölge için «bölge faktörü» 0,5 olarak seçilmiştir (üretimin %50’si) Avrupa için «bölge faktörü» 0,05 (sadece araçların %5’inin PBDE ile kirlendiği öngörülmekte), Asya ve Çin için ise yine 0,05 olarak belirlenmiştir. Latin Amerika, Karayipler ve Afrika bölgeleri için 0,05 olarak belirlenmiştir. Türkiye için «bölge faktörü» ne olmalıdır???? Etkilenmiş Araçlarda KOK-PBDE miktarı: Üretim Bölgesi Faktörü

56 Adım 4 – Sektörel Veri TOplama Materyal akış Analizi (MAA) herhangi bir ürünün bir toplumda dolaşım karakteristiklerini değerlendirir. MAA’in temelindeki prensip sisteme giren ve sistemden çıkan tüm malzemelerin kütle-denkliği yaklaşımı ile göz önünde bulundurulmasıdır. Materyal akışı bir kaynakta başlar (üretim veya ithalat) ve bir depo alanında/atık alanında (ihracat veya bertaraf) sona erer. Bu konuda en kullanışlı yazılımlardan biri olan STAN, Viyana Üniversitesi tarafından açık erişime sunulmuştur. Türkiye için böyle bir analize gerek var mıdır? Varsa, gruptan birinin görevlendirilmesi!! Ulaşım Sektörü için Materyal Akış Analizi

57 Adım 4 – Sektörel Veri TOplama Ulaşım Sektörü için Materyal Akış Analizi

58 Adım 5 – Sektörel Veri TOplama Etkilenmiş Araçlarda KOK-PBDE miktarı: Kullanımda Olan Araçlar

59 Adım 5 – Sektörel Veri TOplama Etkilenmiş Araçlarda KOK-PBDE miktarı: İthal Araçlar

60 Adım 5 – Sektörel Veri TOplama Etkilenmiş Araçlarda KOK-PBDE miktarı: Ömrünü Tamamlamış Araçlar

61 Adım 5 – Sektörel Veri TOplama Etkilenmiş Araçlarda KOK-PBDE miktarı: 1980’den Envanter Yılına dek Atık durumuna geçmiş ve halihazırda deponi alanlarına ulaşmış araçlar

62 Adım 5 – Sektörel Veri TOplama Stockholm Anlaşmasında Listelenmiş KOK-PBDE’lerin Ulaşım Sektöründeki Miktarlarının Belirlenmesi

63 Adım 5 – Sektörel Veri TOplama Ömrünü Tamamlamış Araçlar Kaynaklı KOK-PBDE’lerin Geri Dönüşüm işlemine giriş oranının belirlenmesi

64 EEE/WEEE Envanter Raporu Formatı 1.Giriş 2.2. Envanter Planlaması ve Paydaşların belirlenmesi 3.Envanter Aşamalarının Seçimi 4.Veri Toplanması 4.1. Metod 1: CRT/kişi yaklaşımı 4.2. Metod 2: Detaylı Envanter Yaklaşımı EEE/AEEE Envanteri Oluşturulması İthal EEE/AEEE Ürünlerde KOK-PBDE içeriği ve zamansal değişim Mevcut stoklarda Polimer ve KOK-PBDE miktarları (kullanımda ve stokta) Atık akışına giren AEEE’lerde KOK-PBDE’ler Ömrünü tamamlamış AEEE’lerde KOK-PBDE’ler 4.3. Metod 3. CRT polimerlerinde KOK-PBDE’lerin ölçülmesi 4.4. Her üç metodla elde edilen değerlerin karşılaştırılması 4.5. KOK-PBDE içeren EEE/AEEE için Ürün/madde akış analizi 5.Veri Yönetimi ve Değerlendirme 6.Envanter Raporlama KISITLI ZAMAN DÜŞÜNÜLDÜĞÜNDE Bölüm 4.1.  EVET, Bölüm 4.2.  BELKİ, Bölüm 4.3.  HAYIR

65 Ulaştırma Sektörü Envanter Raporu Formatı 1.Giriş 2.2. Envanter Planlaması ve Paydaşların belirlenmesi 3.Envanter Metodlarının Seçimi 4.Veri Toplanması 4.1. Metod 1: Literatür verisine dayalı envanter 4.2. Metod 2: Mevcut Verilere ve Tahmini Değerlere Dayalı Envanter Kullanımda Olan ve Stokta Tutulan Araçlarda KOK-PBDE İthal-İhraç Araçlarda KOK-PBDE Envanter Çıkarıldığı Yıl İthalat Verileri Ömrünü Tamamlamış Araçlarda KOK-PBDE Geri Dönüşüme Giren ve Bertaraf edilen Ömrünü Tamamlamış Araçlarda KOK-PBDE 4.3. KOK-PBDE içeren Ulaştırma Sektörü için Ürün/madde akış analizi 5.Veri Yönetimi ve Değerlendirme 6.Envanter Raporlama

66 Ulaşım Mobilya, Yatak/Döşek, Tekstil Ürünleri, kauçuk Kirlenmiş Bölgeler GERİDÖNÜŞÜM Elektrik-Elektronik Eşyalar (EEE)/Atık Elektrik-Elektronik Eşyalar (AEEE) CRT Monitor PBDE Envanteri ?

67 VeriPaydaşSorumlu Grup ÜyesiTarih Anket Yöntemi İle Kişi Başı ortalama CRT Miktarı Halk EEE İthalat Verileri (Sadece CRT TV ve monitör) Veya Kategori 3 ve 4 EEE) Bakanlıklar (Çevre ve Şehircilik, İçişleri, Ekonomi, Gümrük kayıtları Ithalatçı ve İhracatçı Firmalar Türkiye İstatistik Kurumu Bursev Hnm (gerekli yazışmalar) Kullanımda ve Stokta Olan Toplam EEE Bakanlıklar (Çevre ve Şehircilik, İçişleri, Ekonomi, Gümrük kayıtları Ithalatçı ve İhracatçı Firmalar Türkiye İstatistik Kurumu Bursev Hnm NIP Güncelleme Çalışması Kapsamında EEE ve AEEE Veri Kaynakları

68 VeriPaydaşSorumlu Grup ÜyesiTarih Ömrünü Tamamlamış AEEE (özellikle CRT’ler) AEEE plastik geridönüşümü ve AEEE ihracatı Diğer???

69 VeriPaydaşSorumlu Grup ÜyesiTarih İthal Araçlarda PBDE miktarı -Envanter yılında ve geçmiş yıllarda ithal edilen araçların sayısı -modeli 2005’ten eski olan araçların sayısı Araçların geldiği bölge/aracın orijini Gümrükler Ulaştırma Bakanlığı İçişleri Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Plaka Tescil İthalat-Ihracat Kayıtları İlgili Endüstriyel Kuruluşlar Hasan Bey NIP Güncelleme Çalışması Kapsamında Ulaştırma Sektörü için Veri Kaynakları

70 VeriPaydaşSorumlu Grup ÜyesiTarih Kullanımda/Stokta Olan Araçlarda PBDE miktarı Otomobil Kamyon Otobüs (>33 koltuk) Minibüs Plaka Tescil Türk Silahlı Kuvvetleri Makine ve Kimya Kurumu Araç Üreticileri Birliği Araç Bayileri Birliği vs Çevre ve Şehircilik Bakanlığı- talep yazısı Ömrünü tamamlamış araçlarda PBDE miktarı Ömrünü tamamlamış/tama mlamak üzere olan araç sayısı Otomobil Kamyon Otobüs Minibüs Plaka Kayıt iptali verileri Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hasan Bey Muhtemel Veri Alınabilecek Yerler: Kayıt Düşüm Sistemi Plaka Tescil Bürosu Kayıtları

71 VeriPaydaşSorumlu Grup ÜyesiTarih Ömrünü Tamamlamış Araçlardan Çıkan Polimerlerin Geri dönüşümü ve ihracatı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Muhtemel Veri Kaynakları: Paketleme Bölümü Polimer geri kazanımı ile uğraşanlar Atık Yönetimi Dairesi Kirlenmiş Bölgeler EEE geri dönüşümü yapılan yerler Deponi alanları KOK-PBDE içerikli metalleri işleyen endüstriler Yakma Tesisleri Belediyeler Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Atık Yönetimi Birimi Kirlenmiş Bölgeler Veri tabanı (2013’te faaliyete geçecek) Hasan Bey


"Stockholm Anlaşması Kapsamında PBDE’ler. ChemicalPesticides Industrial chemicals Unintentional production Annex Chlordecone Lindane Alpha hexachlorocyclohexane." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları