Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid."— Sunum transkripti:

1 CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid (CMS) Deneyi 2. Ulusal Grid Çalıştayı, 1 Mart 2007, TÜBİTAK

2 PROGRAM PROGRAM  Parçacık Fiziği  CERN (European Organization for Nuclear Research)  LHC (Large Hadron Collider)  CMS (Compact Muon Solenoid)  ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS)  LCG (LHC Computing GRID)

3 PARÇACIK FİZİĞİ  Maddenin temel yapıtaşları nelerdir?  Bu yapıtaşlarının davranışlarını en temel düzeyde kontrol eden kuvvetler nelerdir? düzeyde kontrol eden kuvvetler nelerdir?

4 `  Yapıtaşları: •Kuarklar ve leptonlar ( üç aile)  Temel Etkileşmeler: •Kuvvetli etkileşme •Elektromanyetik etkileşme •Zayıf etkileşme •Kütleçekimi (SM dışında) STANDART MODEL

5 NASIL GÖZLEYECEĞİZ? NASIL GÖZLEYECEĞİZ? Bir cismi incelemek için gönderilecek ısığın dalgaboyu cismin boyutlarından küçük olmalı > 1 GeV (elektronlar) ?Kuarklar 0.1 GeV (elektronlar) Nükleon 0.01 GeV (alfa par.) Çekirdek GeV(elektronlar) Atom Işınım Enerjisi BoyutNesne Yüksek enerjilere ulaşmak için hızlandırıcılara ihtiyaç vardır “elektronik gözler”

6 TEMEL YAPITASLARI

7 PARÇACIK FİZİĞİNDE AÇIK SORULAR - Parçacık kütleleri nereden geliyor? Higgs bozonu var mı? -Süpersimetri var mı? Evrendeki karanlık maddeden nötralino mu sorumlu? nötralino mu sorumlu? -Parçacık-Antiparçacık simetrisi nasıl kırılıyor? -Maddenin yeni bir şekli (kuark-gluon plazması) var mı? -Temel yapıtaşlarının da bir altyapısı var mı? -Sadece 3 kuark-lepton ailesi mi var?

8 CERN NEDİR? Dünyanın en büyük Parçacık Fiziği veHızlandırıcıLaborauvarı

9 Mt.Blanc, 4810 m Cenevre CERN NEREDE? LHC Halkası Leman Gölü

10 CERN Fransa İsviçre Cenevre LHC SPS Cenevre Havaalanı CERN NEREDE?

11 CERN ÜYELERİ

12 CERN’DE NELER VAR? Parçacık fiziğinin özel aygıtları: • HIZLANDIRICILAR, parçacıkları çok yüksek enerjilere hızlandırıp birbirleriyle çarpıştıran çok büyük makineler • DETEKTÖRLER, Hızlı parçacıklar çarpıştığında oluşan parçacıkları kaydeden çok büyük aygıtlar

13 World Wide Web, dünyanın her tarafına dağılmış olarak çalışan parcaçık fizikçilerinin bilgi iletişimini kolaylaştırıp hızlandırmak amacıyla burada keşfedildi! CERN’den çıkan bir yan ürün: WWW? Tim Berners-Lee

14 • LHC 7’şer TeV’lik enerjiye sahip iki proton demetini çarpıştıracak. • En yeni süperiletken teknolojisini kullanarak mutlak sıfırın hemen üstünde – C’de çalışacak., • 27 km’lik çevresiyle dünyadaki en büyük süperiletken uygulaması olacak. LHC NEDİR? LHC 2007’de çalışmaya başlayacak Dedektörleri birer saray büyüklüğünde olan dört deney: ALICE ATLAS CMS LHCb

15 LHC NEDİR? LARGE HADRON COLLIDER

16 LHC’DE ÇARPIŞMALAR

17

18 LHC 2007’YE HAZIRLANIYOR… LHC 2007’YE HAZIRLANIYOR…

19 CMS NEDİR?

20 Görünüm Enine Görünüm CMS’İN ENİNE GÖRÜNÜMÜ

21 CMS İNŞAAT ALANI

22 CMS’İN MONTAJI

23 CMS KOLLABORASYONU 2000 Fizikçi ve Mühendis 37 Ülke 155 Enstitü(Türkiye’den BÜ,ÇÜ,ODTÜ)

24 ATLAS NEDİR?

25 ATLAS Deney Bölgesi

26 ATLAS Dedektörü (24 Şubat 2007)

27 ATLAS Tarafından Algılanan İlk Kozmik Olaylar

28 ATLAS KOLLABORASYONU ATLAS KOLLABORASYONU ATLAS kollaborasyonunda, 35 ülkeden 150 üniversite ve laboratuvardan katılan toplam 1800 fizikçi (bunların 400’ü öğrenci) bulunmaktadır. Türkiye’den Ankara ve Boğaziçi Üniversiteleri katılmaktadır.

29 • Parçacık çarpışması = Olay • Fizikçinin amacı oluşan bütün parçacıkları algılayıp, ölçerek olayın tam bir rekostrüksiyonunu sağlamaktır. • Tüm izler arasındaki “özel desenler”in varlığı ilginç etkileşmelerin işaretidir. Higgs bozonunu keşfetmenin bir yolu 4 müonun çıktığı özel bir bozunum desenidir. LHC’DE VERİ ANALİZİ

30 Bu olaylar kümesinden başlayarak… Bu “imza’yı arıyoruz: Seçicilik: te 1 Bin dünya nüfusunda 1 kişiyi veya 20 milyon saman yığınında 1 iğneyi aramak gibi LHC’DE VERİ ANALİZİ

31 LHC VERİLERİ • Saniyede 40 milyon olay • Filtrelemeden sonra saniyede 100 ilginç olay • Her olayda bir megabitlik dijital veri = 0.1 Gigabit/s’lik veri kayıt hızı • Yılda olay kaydı = 10 Petabit/yıllık veri üretimi CMSLHCbATLASALICE 1 Gigabit (1GB) = 1000MB A DVD filmi 1 Terabit (1TB) = 1000GB Dünyanın yıllık kitap üretimi 1 Petabit (1PB) = 1000TB Bir LHC deneyinin yıllık veri üretimi 1 Exabit (1EB) = 1000 PB Dünyanın yıllık bilgi üretimi

32 LHC VERİLERİNİN SAKLANMASI LHC verileri yılda yaklaşık 20 milyon CDyi dolduracak! Concorde (15 Km) Balon (30 Km) 1 yıllık LHC verisini içeren CD sütunu! (~ 20 Km) Mt. Blanc (4.8 Km) Deneyler bu verileri nerede saklayacak?

33 LHC VERİLERİNİN ÇÖZÜMLENMESİ LHC verilerinin çözümlenmesi için günümüzün en hızlı PC işlemcilerinden ~ 100,000 tanesine ihtiyaç vardır! Deneyler bu bilgiişleme kapasitesini nereden bulacak?

34 CERN Bilgiişlem Merkezi Performans ve maliyette ilerleyen teknolojinin getirceği gelişmelerle bile CERNin LHCnin ihtiyacı olan kapasiteyi sağlaması mümkün değil! ~ 2,000 mikroişlemci ~100 TBitlik disk alanı ~1 PB of manyetik teyp

35 LHC İÇİN BİLGİİŞLEME • Problem: CERN kendibaşına gerekli kaynakların ancak bir kesrini sağlayabilir • Çözüm: Bilgiişlem merkezleri birbirine bağlanarak tüm dünyadaki parçacık fizikçilerinin bilgiişlem kaynaklarını birleştirmeli ! Avrupa: 267 enstitü 4603 kullanıcı Diğer yerlerde: 208 enstitü 1632 kullanıcı

36 LCG – LHC Computing Grid Projesi –nedir LCG – LHC Computing Grid Projesi –nedir Kollaborasyon LHC Deneyleri ~200 bilgiislem merkezi 12 buyuk merkez (Tier 0, Tier 1) 38 Tier 2 merkezi ~40 ulke EGEE, OSG, Nordugrid Gridleri Seçimler Grid teknolojisi kullan. “Tier” hiyerarşisi kullan. PClerde Intel işlemciler LINUX işletim systemi. Hedef Deneylerin LHC detektörlerinden gelen verileri çözümlemesine yardımcı olacak bilgiişleme ortamını hazırlamak. Bir fizik çalışma grubu için grid Tier3 fizik Bölümü    Desktop Almanya Tier 1 ABD İngiltere Fransa İtalya Taipei? CERN Tier 1 Japonya CERN Tier0 Tier2 Lab a Uni a Lab c Uni n Lab m Lab b Uni b Uni y Uni x Bölgesel bir grup için grid

37

38


"CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları