Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GENEL KİMYA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM. KİMYASAL BİLEŞİKLER ve ADLANDIRMA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GENEL KİMYA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM. KİMYASAL BİLEŞİKLER ve ADLANDIRMA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM."— Sunum transkripti:

1 GENEL KİMYA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

2 KİMYASAL BİLEŞİKLER ve ADLANDIRMA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

3 Molekül Bileşikler Bir molekül bileşik, molekül adı verilen bağımsız birimlerden oluşur. Kimyasal formül; Kaba formül; bir bileşik için en basit formüldür. İndisler en basit tam sayı oranı şeklindedir. H2OH2O Molekül formülü; bir bileşiğin gerçek formülüdür. Bazı durumlarda kaba ve molekül formülü aynıdır. CH 2 O (formaldehit). Diğer durumlarda kaba formülün katlarıdır. C 2 H 4 O 2 Asetik asit gibi. CH 2 O C2H4O2C2H4O2 Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

4 Yapı formülü; bir moleküldeki atomların birbirlerine hangi bağ türleriyle nasıl bağlandıklarını gösterir. Kovalent bağlar « » ile gösterilir. « » ikili kovalent bağ denir. Yoğunlaşmış Yapı formülü; Atomların farklı bağlanma şekilleri formülden görülebilir ve tek bir satırda yazılır. CH 3 COOH veya CH 3 CO 2 H Molekül Modeli; Moleküllerin üç boyutlu yapılarını göstermeye yarar. Top-çubuk molekül modeliUzay-dolgu molekül modeli Yapısal Formül Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

5 İyonik Bileşikler (+) ve (-) iyonların elektrostatik çekim kuvveti ile bir araya gelmelerinde iyonik bileşikler oluşur. Genelde bir metalle ametalin kimyasal olarak birleşmesi iyonik bir bileşik verir. Metal atomları elektron kaybettiklerinde pozitif iyon (katyon), ametal atomları elektron kazandıklarında negatif iyon (anyon) haline gelirler. Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

6 Formül birimi; bileşikte iyonların en küçük oranını belirtir. Bağımsız bir birim değildir. Formül birimindeki atomların (iyonların) oranı kimyasal formüllerindeki oran ile aynıdır. Tek atomlu iyonlar; Na +, Mg +2, Cl - Çok atomlu iyonlar; NO 3 - Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

7 Bir formül biriminin atom kütle birimi cinsinden kütlesidir. Bir bileşiğin formül kütlesi bileşiği oluşturan atomların kütlelerinin akb cinsinden toplamına eşittir. Formül kütlesi; 1 mol bileşik, avagadro sayısı ( x10 23 )kadar formül birimi ya da molekül içeren bileşik miktarıdır. Mol kütlesi, molekül yapısında bileşiğin bir mol molekülünün ya da iyonik bileşiğin bir mol formülünün kütlesidir. Sayısal olarak Formül Kütlesi ve molekül kütlesi ile aynıdır. * Molekül kütlesi; atom kütle birimi cinsinden bir molekülün kütlesidir. Molekül yapısında bir bileşiğin formül birimi molekül kütlesi, iyonik bileşiklerde ise formül kütlesi terimleri kullanılır. Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

8 Bazı elementlerde atomlar bir araya gelerek moleküller oluştururlar. Böyle elementler bir moleküller topluluğudur. Bazı element molekülleri : H 2 O 2 N 2 F 2 Cl 2 Br 2 I 2 P 4 S 8 Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

9 Allotrop; aynı elementin uzayda farklı şekilde dizilerek farklı geometrik şeklindeki kristallerine denir. oksijen (O 2 ) ve ozon (O 3 ) gibi. Kimyasal Bileşiklerin Bileşimi Kimyasal formülden yararlanarak mol ve kütlesi ve farklı hesaplamalar yapılabilir. Trinitrotoluen (TNT) CH 3 C 6 H 2 (NO 2 ) 3 M CH3C6H2(NO2)3 = 7M C +5 M H +3 M N +6 M O = (7x12,0107)+(5x1,00794)+(3x14,0067)+(6x15,9994)]g/mol = 227,1311 g/mol Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

10 * Sıtma ilacı olan kinin’in (C 20 H 24 N 2 O 2 ) kütlece yüzde bileşimini hesaplayınız. Bileşikteki elementlerin yüzde miktarlarının toplamı %100 olmalıdır. Bir Bileşiğin Kütlece Yüzde Bileşiminin Hesaplanması Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

11 * İnsan kanında bulunan glikoz, hücreler tarafından enerji kaynağı olarak kullanılır ve kimyasal bileşimi % 40 C, % 6,67 H ve % 53,33 O ’dir. Molekül kütlesi 180,16 akb olduğuna göre basit ve molekül formülünü bulunuz. En Basit Formül (Ampirik formül) ve Molekül Formülü Bulma C : 12,011 g H : 1,008 g O : 15,999 g Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

12 C 3,30 H 6,62 O 3,33 CH 2,01 O 1,01 CH 2 O Molekül formülü : C 6 H 12 O 6 C n H 2n O n Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

13 Yakma Analizi (CH 3 CH 2 OH) Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

14 C x H y O z + (x+y/2) O 2 xCO 2 (g) + (y/2)H 2 O(g) * Yükseltgenme Basamakları Bir atomun bileşiklerinde verdiği, aldığı ya da bağ yapmakta kullandığı elektron sayısına yükseltgenme basamağı denir. Metaller kolay elektron kaybederler. Na Na + + e - Ametaller elektron kazanma eğilimindedir. Cl + e - Cl - İndirgenler Yükseltgenler Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

15 Yükseltgenme Basamaklarını Belirleme Kuralları Kurallar aşağıdaki sıraya göre uygulanmalıdır. İki kural çakıştığında üste yazılan kural geçerlidir. 1) Serbest elementler ve aynı elementten oluşan moleküllerdeki elementlerin yükseltgenme basamağı (YB) 0 dır. Fe, Cl, Cl 2, O 2, He, N 2 2) a) Yüksüz türlerin (serbest element, molekül, bileşik formülü) toplam/net yükü 0 dır. CH 3 COOH, NaCl, Mg(NO 3 ) 2 b) Elementlerin yükleri toplamı, oluşturdukları iyonun toplam/net yüküne eşit. Fe(CN) 6 3-, FeCl 2, SO ) Alkali elementlerin Y.B +1, toprak alkali elementlerinin Y.B +2 dir. K 2 CO 3, MgSO 4 4) Florun Y.B -1 dir. HF, ClF 3, SF 6 5) Hidrojenin Y.B +1 dir. HF, NH 3, C 2 H 6 6) Oksijenin Y.B -2 dir. H 2 O, CO 2, KMnO 4 7) Metallerle yapılan ikili bileşiklerde 7. grup elementlerinin Y.B -1, 6. grup -2, 5. grup -3 dür. MgBr 2, Li 2 S, Li 3 N. Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

16 Kimyasal Bileşiklerin Adlandırılması * Metal ve Ametal ile İkili Bileşikler Metal + Ametal (iyonik bileşikler) Metal adı değişmez ametalin sonuna –ür eki gelir. Metal adı + Ametal adı + -ür / -it + iyonlar-katyonlar (Metaller)- iyonlar-anyonlar (Ametaller) Lityum, Li + Çinko, Zn 2+ Hidrür, H - Sodyum, Na + Gümüş, Ag + Florür, F - Potasyum, K + Krom(II), Cr 2+ Klorür, Cl - Rubidyum, Rb + Krom(III), Cr 3+ Bromür, Br - Sezyum, Cs + Kurşun(II), Pb 2+ İyodür, I - Magnezyum, Mg 2+ Kadmiyum, Cd 2+ Oksit, O 2- Demir(II), Fe 2+ Kobalt (III), Co 3+ Sülfür, S 2- Kalsiyum, Ca 2+ Bakır(I), Cu + Nitrür, N 3- Demir(III), Fe 3+ Civa(I), Hg 2 2+ Stronsiyum, Sr 2+ Civa(II), Hg 2+ Kobalt (II), Co 2+ Kalay(II), Sn 2+ Baryum, Ba 2+ Bakır(II), Cu 2+ Alüminyum, Al 3+ Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

17 KCl CaH 2 Al 2 S 3 ZnCl 2 MgI 2 Al 2 O 3 potasyum klorür kalsiyum hidrür alüminyum sülfür çinko klorür magnezyum iyodür alüminyum oksit Değişken yüklü metal ;Metal (yb) + Ametal + -it / -ür (-ide) CuSbakır (II) sülfür SnF 4 kalay (IV) florür PbCl 2 kurşun (II) klorür FeOdemir(II) oksit Fe 2 O 3 demir(III) oksit Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

18 Aynı iki elementi farklı oranlarda içeren iki ikili bileşiğin adlandırılması ; Eski bir yöntemdir. Yeterli değildir. Metal (yb küçük olanın)-öz + Ametal + -it / -ür Metal (yb büyük olanın)-ik + Ametal + -it / -ür Cu 2 O kupröz oksit CuO kuprik oksit FeCl 2 ferröz klorür FeCl 3 ferrik klorür Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

19 İki Ametalin İkili Bileşikleri; metal-ametal gibi adlandırılır. + y.b si olan ametal hem formül yazımında hem de adlandırmada önce yazılır. Bazı ametal çiftleri birden çok bileşik yaparlar ve adları farklıdır. Atomların bağıl sayıları Yunanca öneklerle belirtilir. İkinci elemente -it / -ür (-ide) eklenir. CO karbon monoksit PCl 3 fosfor triklorür CO 2 karbon dioksit PCl 5 fosfor pentaklorür BCl 3 bor triklorür SF 6 kükürt hekzaflorür SO 2 kükürt dioksit SO 3 kükürt trioksit NO azot monoksit NO 2 azot dioksit N 2 O diazot monoksit N 2 O 3 diazot trioksit N 2 O 4 diazot tetroksit N 2 O 5 diazot pentoksit 0,5 hemi- 1 mono- 2 di- 3 tri- 4 tetra- 5 penta- 6 hekza- 7 hepta- 8 okta- 9 nona- 10 deka- 11 undeka- 12 dodeka- Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

20 İkili Asitler Saf asit Sulu Çözeltisi Hidrojen + ametal + -ür hidro + ametal, -ik, asit HCl hidrojen klorür hidroklorik asit HI hidrojen iyodür hidroiyodik asit HBr hidrojen bromür hidrobromik asit HF hidrojen florür hidroflorik asit H 2 S hidrojen sülfür hidrosülfürik asit Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

21 Çok atomlu iyonlar Çok atomlu anyonda başka metallerle birleşmiş oksijen varsa böyle anyonlara oksianyonlar denir. Anyonlar Katyon nitrat, NO 3 - Amonyum, NH 4 + Nitrit, NO 2 - asetat, C 2 H 3 O 2 - Sülfit, SO 3 2- Hidrojen sülfit, HSO 3 - sülfat, SO 4 2- Hidrojen sülfat, HSO 4 2- Tiyosülfat, S 2 O 3 2- Okzalat, C 2 O 4 2- Permanganat, MnO 4 - hidroksit, OH - fosfat, PO 4 3- Hidrojen fosfat, HPO 4 2- Dihidrojen fosfat, H 2 PO 4 - karbonat, CO 3 2- bikarbonat, HCO 3 - siyanür, CN - Hipoklorit, ClO - Klorit, ClO 2 - klorat, ClO 3 - Perklorat, ClO 4 - permanganat, MnO 4 - kromat, CrO 4 2- dikromat, Cr 2 O 7 2- Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

22 Oksiasitler H + ametal + ametal (ametallerin biri oksijen)= oksiasit hipo- -it -it -at per- -at En küçük Küçük Büyük En büyük Oksijenli iyonları : ClO - ClO 2 - ClO 3 - ClO 4 - Oksijenli asitleri : HClO HClO 2 HClO 3 HClO 4 Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

23 HClOhipokloröz asit HClO 2 kloröz asit HClO 3 klorik asit HClO 4 perklorik asit HNO 2 nitröz asit HNO 3 nitrik asit H 2 SO 3 sülfüröz asit H 2 SO 4 sülfürik asit HC 2 H 3 O 2 asetik asit H 2 CO 3 karbonik asit H 3 PO 4 fosforik asit Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

24 Üç Elementli Bileşikler Fe 2 (SO 4 ) 3 demir (III) sülfat Ag 2 CO 3 gümüş karbonat Hidratlı Bileşikler CaSO 4 ·2H 2 O kalsiyum sülfat dihidrat CoCl 2 ·6H 2 Okobalt(II) klorür hekzahidrat CaSO 4 ·½H 2 Okalsiyum sülfat hemihidrat Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

25 Özel Adlar NH 3 amonyak N 2 O 4 hidrazin NH 2 OH hidroksil amin PH 3 fosfin NOnitrik oksit N 2 Onitröz oksit (azot oksidül) C 2 H 4 etilen C 2 H 2 asetilen Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

26 Organik Bileşikler Çoğunluğu molekül bileşikler, birkaçı iyonik yapılı bileşiklerdir. Sadece karbon ve hidrojen içeren bileşiklere hidrokarbonlar denir. Sadece tekli bağlar içeren hidrokarbonlar alkanlar olarak isimlendirilir. En basit alkan metandır. C n H 2n+2 şeklinde gösterilir. Burada "n" alkan bileşiğinde karbon sayısıdır. Kök (ya da ön ek) C (Atomlarının Sayısı) Met- 1 Et- 2 Prop- 3 But- 4 Pent-5 Heks-6 Hept-7 Okt- 8 Non- 9 Dek- 10 Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

27 Metan Etan Propan Tekli bağlar Alkanlar, -an Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

28 Karbon atomları arasında bir ya da daha fazla ikili bağ olan hidrokarbon molekülleri alkenler olarak isimlendirilir. En basit alken etendir. C n H 2n şeklinde gösterilir. Eten (Etilen) Molekülde ikili bağ varsa Alkenler, -en Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

29 Karbon atomları arasında bir ya da daha fazla üçlü bağ olan hidrokarbon molekülleri alkinler olarak isimlendirilir. En basit alkin etindir. C n H 2n-2 şeklinde gösterilir. Alkinler, -in Molekülde üçlü bağ varsa Etin (Etilen) Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

30 Benzen molekülü altı karbon atomu altıgen halkada düzenlenmiş bir moleküldür. Benzen yapısı içeren bileşikler bilinen organik bileşiklerin çok büyük bir kısmını oluşturur. Benzen Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

31 Metil propan C 4 H 10 Aynı molekül formülüne sahip, ancak uzayda farklı atom düzenlenmesine sahip olan moleküllere izomerler denir. Fiziksel ve kimyasal özellikleri farklıdır. Bütan C 4 H 10 Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

32 İşlevsel Gruplar Organik moleküllerin zincir veya halkasına bağlı atom veya atom grupları moleküllere kendilerine özgü özelliklerini verirler. Bunlara işlevsel gruplar denir. Aynı işlevsel gruplu bileşiklerin özellikleri genellikle birbirine benzer. -OH (hidroksil grubu) gruplarını içeren organik bileşikler alkollerdir. En basit alkol metanoldür. Alkoller, alkan-ol Metanol Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

33 -COOH (karboksil grubu) grubunu içeren moleküller karboksilli asitler diye adlandırılırlar. En basit karboksilli asit metanoik asittir. Karboksilli Asitler, alkan-oik asit Metanoik Asit (Formik Asit) Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

34 Yararlanılan Kaynaklar Genel Kimya (1 ve 2)Petrucci,Harwood,Herring,Çev. Ed. Prof. Dr. Tahsin UYAR,Prof.Dr. Serpil AKSOY Genel Kimya, Loretta Jones, Peter Atkins Modern Üniversite Kimyası (1 ve 2) E.C. Mortimer Fen ve Mühendislik Bölümleri için Kimya Raymond Chang (Çev.A. Bahaddin SOYDAN, A. Zehra Aroğuz) Genel Kimya Notları, Prof.Dr. Satılmış Kaya Diğer kaynaklar (Genel Kimya kitapları ve online kaynaklar) Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM

35


"GENEL KİMYA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM. KİMYASAL BİLEŞİKLER ve ADLANDIRMA Yrd.Doç.Dr.Tuba YETİM." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları