Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

AMELİYAT SIRASINDA HASTA BAKIMI 1 BEÜ ZONGULDAK SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ A.D.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "AMELİYAT SIRASINDA HASTA BAKIMI 1 BEÜ ZONGULDAK SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ A.D."— Sunum transkripti:

1 AMELİYAT SIRASINDA HASTA BAKIMI 1 BEÜ ZONGULDAK SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ A.D.

2 AMELİYAT SIRASINDA HASTA BAKIMI Ameliyat girişiminin gerçekleştirilmesini kapsayan bu dönem, hastanın ameliyathane girmesiyle başlar, anestezi indüksiyonundan, hastanın ayılma odası veya yoğun bakıma transferine kadar sürer. 2

3 Ameliyat dönemi hemşirelik bakımı, Kişinin konforu, güvenliği, mahremiyeti, onuru ve psikolojik durumu üzerine temellendirilen tüm gereksinimleri içerir. Hastanın emosyonel iyilik hali, cerrahi alanın kontrolü, asepsi, pozisyonlar ve güvenlik gibi fiziksel faktörlere odaklanır. 3

4 CERRAHİ EKİBİN ÜYELERİ Cerrahi ekip hastanın iyiliğinden ve güvenliğinden sorumlu, hekim (cerrah, anestezist), hemşire ve diğer yardımcı sağlık personelinden oluşur. 4

5 CERRAHİ EKİBİN GÖREV TANIMLARI Ameliyathane hemşiresi; Hemşirelik sürecinde hasta bakımını bir temele dayandırarak yürüten lisanslı hemşiredir. İki farklı rolü vardır.Sorumlulukları steril olan ve steril olmayan uygulamaları içerir. Eğer hemşire steril olmayan alan içinde görev yapıyorsa, (dolaşıcı, sirküler hemşire), steril alan içinde kalırsa steril (enstrumante, skrab) hemşire rolünü yürütür. 5

6 GÜVENLİ ÇEVRE Ameliyat ve diğer invaziv işlemler esnasında çalışanların ihmal ve hataları, hastaların zarar görmesine, yasal yönden ciddi sonuçlara, kurumun tazminat ödemesine, hatta çalışanların işten çıkarılmasıyla sonuçlanabilecek cezalara neden olabilmektedir. 6

7 GÜVENLİ ÇEVRE Perioperatif personel tarafından meydana gelebilecek hasarların önlenmesi, azaltılması ve kontrol edilebilmesi için, risk yönetiminin kuralları, politikaları ve prosedürlerin bütün cerrahi ekip ve yardımcı personel tarafından uygulanması gerekmektedir. Kurallar, politikalar ve prosedürler hasta ve çalışanların güvenliğini sağlayan sigortadır. Kurallar evrensel boyutta geçerlidir. 7

8 GÜVENLİ ÇEVRE Güvenli çevrenin nitelikleri Enfeksiyon, yangın, patlama, kimyasal ve elektrik risklerinin önlenmesi ve kontrolü, Pozitif basınçlı ve iyi dağılan yüksek akımlı direkt gelmeyen havalandırma sistemleri, Yeterli acil güç kaynakları, elektrik kesintilerinde jeneratör kullanılması, İyi planlanmış trafik, Atık, Oksijen, nitrous oxide (N2O) gibi gazların güvenli kapatılması, Personelin eğitimli olması, güvenli çevrenin tasarımında önemli rol oynar. 8

9 AMELİYAT ODASI Tavan yüksekliği, ameliyathane ışığı, mikroskopları ve diğer aletleri yerleştirebilecek ölçüde en az 3 metre yükseklikte olmalıdır. Eğer röntgen cihazı kalıcı olarak monte edilecekse cm’lik bir yüksekliğe gereksinim olacaktır. 9

10 GÜVENLİ ÇEVRE Yüzey materyalleri; Ameliyathanelerde düz, kolay temizlenebilen suya ve yangına dayanıklı yüzey materyalleri kullanılmalıdır. Sert, fleksibl, yekpare, gözeneksiz, yapışkan vinil kaplama materyalleri duvara, döşemeye, tavana tam olarak yapışmalı ve bütün yüzeyler mikrobiyal temizlik solüsyonları ile yıkanabilmelidir. 10

11 Ameliyathane Kapıları; Ameliyathanelerde sallanan kapılar açılıp kapandığında mikroorganizmaların sayısında artma meydana geleceğinden önerilmemekte, sürgülü kapılar önerilmektedir 11

12 Ameliyathane Dolapları; Malzeme dolapları; paslanmaz çelikten, sürgülü, temizlik ve içinin görülmesi için cam kapılı olmalıdır. 12

13 Malzeme Deposu; Ameliyathanelerde gerekli malzemelerin depolandığı yeterli depolar olmalıdır. Depo yüzeyi için alanın saptanmasında ameliyat alanına % 50 ekleme yapılır. Örneğin; 37 m2’lik ameliyathane odası için, yaklaşık 55.5 m2 depo alanı olmalıdır. 13

14 Trafik Akışı Perioperatif alanda hastanın, personelin ve araç-gerecin rahat hareketi sağlanmalıdır. Cerrahi alan 3 bölümden oluşur. 14

15 Trafik Akışı Kısıtlanmamış alan; Giriş ve çıkış, Preoperatif alan, Giyinme odaları, Bekleme salonu, Ofislerin olduğu alandır. Trafik kısıtlı değildir, normal giysiler giyilir. 15

16 Ameliyathane Dizaynı; Ameliyathanenin dizaynında temiz ve kirli alanın ayrılması çapraz bulaşmayı önler. Temiz ve steril alan arasında enfeksiyon kontrolü için kurallar ve standartlar uygulanır. 16

17 Ventilasyon/havalandırma Uygun havalandırma sistemleri enfeksiyon kontrolünde riski önler. Ameliyathanelerde statik elektriği baskılamak ve bakterilerin büyümesini önlemek için; Isının o C, Nemin %30-60, Basıncının mikroorganizmaların ve tozun içeriye girmesini önlemek için dışarıya doğru %15 pozitif olması (ameliyatheneye %15 fazla hava sağlanarak) gerekmektedir. 17

18 Ventilasyon/havalandırma Her bir ameliyat odasının ısı, nem kontrolleri günlük yapılmalıdır. Bir ameliyat odasında saatte 15 hava değişikliği olmalıdır. Bunun % 20'si (saatte 3 değişim) temiz dış hava kaynaklı olmalıdır. Hava (Laminar hava akımı, paralel olarak sabit bir hızla hava akımı) ameliyat odasına tavandan içeri verilmeli ve tabana yakın olarak dışarı alınmalıdır. 18

19 Ventilasyon/havalandırma Hiç partikül içermeyen, aşırı temiz havalandırmalı odalar implant ve protez cerrahisi için gerekli olabilir. High-Efficiency Particulate Air (HEPA) filtrelerle, 0.3 mikrometreden büyük partiküllerin % 99.97’si ameliyat odasına girmeden filtre edilebilir. 19

20 PERSONEL VE HASTA GÜVENLİĞİ Personelin Güvenliği Ameliyathanelerde kimyasal, fiziksel ve biyolojik etkenlere bağlı riskler daha fazladır. Perioperatif personel hasta ve diğer ağır malzemeleri kaldırmak ve hareket ettirmek için vücut mekaniğini iyi kullanmalıdır. Mümkünse mekanik araçlar, hasta ve diğer ağır malzemeleri kaldırmada kullanılmalıdır. 20

21 Elektrik ve yangın riski Ameliyathanelerde en önemli fiziksel tehlikeler yangın, elektrik sistemi ve anestezik gazlardan kaynaklanan kazalardır. Ortamda; iletimi sağlayan yer döşemelerinin olması, nem oranının yüksek olması, uçucu gaz ve sıvılar, oksijen kullanımı, disposable kağıt ürünler, elektrikli cerrahi aletler, lazer yangın/patlama gibi risklere neden olmaktadır. 21

22 Radyasyon güvenliği Radyasyon hem hasta hem de çalışanlar için önemli risk kaynağıdır. Çoğu cerrahi işlem; öncesi, esnası, sonrası radyolojik çalışma gerektirir. Radyasyonun etkileri doza ve birikime bağlıdır. Büyük dozlarda ve sık maruziyet, riski arttırır. 22

23 Lazer Cerrahide lazer kullanımı son yıllarda giderek yaygınlaşmıştır. Lazer kullanılırken göz koruyucusu takılmalıdır. İşlem esnasında diğer ekip üyeleri ve hastaya da koruyucu gözlük verilmelidir. Anestezi alan hastanın göz kapakları kapatılıp bantlanarak ya da serumla ıslatılmış tamponla lazer ışınından korunmalıdır. Lazer uygulanan alana açılan kapıların üzerinde güvenlik uyarı işaretleri bulunmalıdır. 23

24 Lateks allerjisi Lateks eldivenler; fleksıbl, giyimi kolay ve ameliyathanede her türlü işlem esnasında kullanılan malzemelerdendir. Lateks alerjisi, orta derecede kontakt dermatitten ürtiker, konjoktivit, bronkospazm, anaflaktik şoka kadar değişen reaksiyonlar oluşabilir. Çoğu ciddi anaflaktik reaksiyonlar cerrahi işlem esnasında lateks ürünleriyle direkt temas sonucu oluşur. Bu durum lateks antijenlerinin vasküler sistem içine direkt ani girişiyle başlar. 24

25 Kimyasal ajanlar Ameliyathane çalışanları her gün pek çok kez su-sabun- deterjanla ya da antimikrobiyal ajanlar içeren solüsyonlarla el yıkarlar. Özellikle hassas kişilerde, deride kuruluk, çatlama, kontakt dermatit ve egzama görülmektedir. Ayrıca ellerin fırçalanması sırasındaki mekanik travmada, deride bu tür bozukluklara neden olan diğer bir faktördür. 25

26 Kan yoluyla bulaşan patojenler Sağlık çalışanlarına kan yoluyla enfeksiyonların bulaşması; Kullanılan iğnelerin ele batması, Kanla kontamine aletlerle yaralanma ve Enfekte kan ve vücut sıvılarının mukozaya sıçraması ile meydana gelmektedir. Kan ve diğer vücut sıvılarıyla kontamine aletlere maruz kalma sonucu bulaşan en yaygın patojenler; Hepatit B virüsü (HBV), Hepatit C Virüsü (HCV), Human Immunodeficiency Virus (HIV)’dür. 26

27 Hasta güvenliği ile ilgili hasta hakları Hastalara cerrahi işlem ve tedavi ile ilgili haklar ve hareketin seyri hastalara kliniğe kabulde açıklanır. Hastaların sahip olduğu haklarda rapor ve kayıtlar kullanılır. Hastadan “aydınlatılmış onam” imzalanıp alınır. Bu hasta ve çalışanların sigortasıdır. Cerrahi hiçbir işlem aydınlatılmış onam olmadan yapılmamalıdır. 27

28 Hastanın ameliyathaneye kabulü ve genel hasta güvenliği önlemleri Hastanın kol bandı varsa kol bandıyla, dosyadaki ve listedeki adıyla sözel olarak; kimliği, protokol numarası, doğum tarihi, hekimin adı, ameliyatın yapılacağı yer, hasta ve cerrahi liste ile karşılaştırılır. 28

29 Hastanın ameliyathaneye kabulü ve genel hasta güvenliği önlemleri Aydınlatılmış onam formu, laboratuvar sonuçları, muayene ve tanı sonuçları ameliyattan önce hazırlanır. Allerjiler, lateks alerjisi, önceki anestezi, kan transfüzyonu, bölgesel, geleneksel, etnik durumu, konu ile ilgili istekleri dikkatlice kaydedilmelidir. 29

30

31 Hastanın ameliyathaneye kabulü ve genel hasta güvenliği önlemleri Hasta transferi /transportu ve ameliyathanede pozisyon verme ile ilgili önlemler Hastanın transfer ve transportundan ameliyathane hemşireleri sorumludur. Taşıma için uygun araçlar kullanılmalıdır. Kullanılacak aracın; tekerlekleri kilitlenebilmeli, güvenlik kenarlıkları olmalı, baş ve ayak kısmı çıkarılabilir olmalı, kolay temizlenebilir yüzeye sahip olmalı, ayarlanabilir serum askıları, oksijen tüpü için uygun bölümleri, iyi bir manevra kabiliyetinin olması gerekmektedir. 31

32 Hipotermi Hipotermi; santral ısının 36 derecenin altına düşmesidir. Ameliyat esnasında hastada vücut ısısındaki değişiklikler; yaş (yaşlı hasta, infant), cinsiyet, vücut yüzey bölgesi, ameliyatın tipi ve süresi, ameliyathanedeki ısıyla ilişkilidir. Ayrıca myokard infarktüsü, solunum yetmezliği, inme ve kanama gibi komplikasyonlarında hipotermi ile ilişkili olduğu belirtilmektedir. 32

33 Malign Hipertermi Hastanın ısısının hızlı şekilde artması olarak tanımlanan malign hipertermi, uçucu anestezikler, nöromusküler sistemi bloke eden ilaçlar ve diğer ilaçların neden olduğu akut hipermetobolik bir krizdir. Stres, yumuşak doku enfeksiyonları, kas incinmeleri, egzersiz, malign hipertermiyi tetikleyen olaylardır. 33

34 Malign Hipertermi Hastada malign hipertermi geliştiğinde; anestezi durdurulmalı, %100 oksijen verilmeli, buzlu serum fizyolojik ile gastrik veya rektal lavaj yapılmalı, buz paketleri hastanın başına ve kasıklarına konmalı, hasta soğutucu battaniyelerle soğutulmalıdır. 34

35 Standart önlemler El yıkama Enfeksiyonların yayılmasının önlenmesinde basit, ucuz ve en pratik yöntemdir. Eller her bulaştan sonra, eldiven giyilmeden ve çıkarıldıktan sonra, bir hastadan, diğer hastaya geçişte antimikrobiyal sabunla yıkanmalı ya da alkol bazlı antiseptik solüsyonla ovulmalıdır. 35

36 Standart önlemler Eldiven Kan, vücut sıvıları, sekresyon ve diğer çıkartılar ve kontamine materyale dokunmadan önce eldiven giyilmelidir. Eldiven kontamine materyale temastan sonra değiştirilmelidir. Eldiven çıkarıldıktan sonra ve başka bir hastaya geçmeden önce eller yıkanmalıdır. 36

37 Standart önlemler Maske, gözlük ve yüz koruyucu Kan, vücut sıvıları ve sekresyonların sıçrama, saçılmasından korunmak amacıyla kullanılmalıdır. Bu koruyucu önlemler burun, ağız ve gözün müköz membranının korunmasını sağlar. 37

38 Standart önlemler Gömlek/önlük Gömlek derinin ve giysilerin kan, kan ürünleri, sekresyonlarla kirlenmesini önler. Gömlek eller yıkandıktan sonra ve diğer hastaya geçerken çıkarılmalıdır. 38

39 Standart önlemler Delici ve kesiciler Ameliyathanede yaralanmalar iğne, bistüri ucu ve diğer kesicilerle meydana gelebilir. Enjektör iğneleri enjektörden çıkartılmadan enfekte atık kutusuna atılmalıdır. Bistüri uçları sapından çıkartılırken klemp kullanılmalı ve uç enfekte atık kutusuna atılmalıdır. 39

40 Standart önlemler Hasta bakım setleri Tek kullanımlık malzemeler kullanıldıktan sonra atılmalıdır. Tekrar kullanılabilen malzemeler başka hasta için kullanılmadan önce temizlenip, dezenfekte edilmelidir. 40

41 Standart önlemler Çamaşırlar Kan, kan ürünleri, sekresyon ve diğer çıkartılarla kirlenmiş çamaşır veya örtülerin deri, mukoz membran, giysilere bulaşması ve hastaya, personele ve çevreye transferi önlenmelidir. 41

42 Standart önlemler Çevrenin kontrolü Çevredeki tüm yüzeylerin rutin günlük temizliği yapılmalı ve kontrol edilmelidir. Hastanın izolasyonu Kontamine hasta veya çevrenin kontrolü ve havalandırılması yapılmalıdır. Özel ayrılmış bir oda yoksa benzer enfeksiyona maruz kalmış hastalar aynı odaya alınmalıdır. 42

43 AMELİYATHANEDE ASEPTİK TEKNİK Ameliyathaneye Girerken Giyinme Ameliyathaneye girerken bütün dış giysiler çıkarılmalıdır. Ameliyathanede çalışanlar için, giyip çıkarılması kolay, kısa kollu pamuklu giysiler tercih edilmelidir. 43

44 AMELİYATHANEDE ASEPTİK TEKNİK Ameliyathaneye Girerken Giyinme 44 Tüm personel bone, ağız ve burunu tamamen kapatarak mikroorganizmalara karşı geçirgen olmayan maskeler takmalıdır. Ayakkabılar (terlikler) sadece ameliyathanede kullanılmalıdır.

45 CERRAHİ EL YIKAMA Steril ameliyat alanı veya alanda kullanılan steril alet ve malzemeler ile temasta bulunacak ameliyat ekibi üyeleri, ameliyat için giyinip, eldiven giymeden önce antimikrobiyal bir ajanla ellerini ve kollarını yıkar. Cerrahi el yıkama; antiseptik solüsyon ve el fırçası kullanılarak yapılan, cerrahi işleme başlamadan önce 5 dakika, iki işlem arasında ise 3 dk süreyle ellerin ve kolların yıkanmasını içeren bir el yıkama şeklidir. 45

46 Kurulanma Steril havlu ya da peçetelerle yapılır. Bir ya da iki havlu kullanılır. İki havlu kullanılıyorsa, her iki el ve kol için birer havlu olmak üzere parmaklardan başlamak üzere el, önkol, dirsek kurulanır. Tek havlu kullanılıyorsa, havlu (hayali olarak) ikiye bölünür. Her iki el ve kol için ayrı ayrı bölümler kullanılır. İşlem sonucu havlu kullanılmış ucundan tutulup kirli sepetine atılır. 46

47 Gömlek Giyme Gömlek katlı olarak steril bohça içinde bulunur. Ters olarak katlanmış steril gömlek alınır, Boyun çizgisinden tutularak katları açılır, giyilebilecek duruma getirmek için yukarı doğru kaldırılır. 47

48 Gömlek Giyme Eller omuz hizasından ve vücuttan ayrı tutularak kol boşluklarına geçirilir. Kapalı eldiven giyme tekniği uygulanacaksa, eller gömleğin kolundan çıkarılmaz Sirküle hemşire gömleğin sırtında bulunan boyun ve bel bağcıklarını bağlar. Gömleğin alt kenarları tutularak aşağı çekilip potluk düzeltilir. 48

49 Eldiven Giyme Birinci eldiven konçunun iç kısmından, ikinci eldiven konçunun dış kısmından tutularak giyilmelidir. Birinci eldiven iç kısmından tutulup giyilir, dış yüzeye kesinlikle dokunulmamalıdır. İkinci eldiven ise, steril eldivenli el ile katlanmış kısma eller sokularak iç yüzeye dokunmadan giyilir. Daha sonra parmaklar yerleştirilir. Eldiven giyildikten sonra eller, meme çizgisinden yukarı, göbek çizgisinden aşağıya indirilmez. 49

50 Temel Aseptik Teknik ve Kurallar Steril alana giren tüm malzemelere sterilizasyon uygulanmalı, aletler steril olmalıdır Eğer steril olmayan bir madde, steril olan bir aletle temas ederse kirlenme meydana gelir. Kontamine maddeler steril alandan hemen uzaklaştırılır. Steril ve steril olmayan alan arasında geniş bir güvenlik sınırı olmalıdır. Ekip üyelerinin hareketleri; sterilden steril ya da steril olmayandan steril olmayana olmalıdır. 50

51 Temel Aseptik Teknik ve Kurallar Masa üstünün steril olduğu düşünülür. Bu seviyeden aşağıya konan aletlerin kontamine olduğu düşünülür. Bohçalar veya paketler bir defa açıldığında, bohça kenarlarını, paketin kapaklarının kontamine olduğu kabul edilir. 51

52 Temel Aseptik Teknik ve Kurallar Fazla hava akımı olduğunda, havada asılı bulunan partiküller üzerindeki bakteriler steril alana geçebilir. Hasta ve ameliyathane ekibinin saçı, derisi ve solunum yollarında bakteriler barınabilir. 52

53 Pozisyon verme Hastaya pozisyon verme; cerrahi işlemler, IV girişimler ve hastanın monitorizasyonu için gereklidir. 53

54 Pozisyonun Amacı Solunum ve dolaşımın engellenmemesi, Sinirlere bası olmaması, Kas-iskelet sisteminin korunması, Düzgün vücut postürünün sağlanması ve Ameliyat yerinde yeterli açıklığın sağlanması amacıyla farklı pozisyonlar kullanılmaktadır. 54

55 Pozisyon verme Cerrahi pozisyon vermede komplikasyonları önlemek için; Vücut ağırlığının dağılımı mümkün olduğunca eşit yapılmalı, tüm kemiksi alanlar, jel pedler, köpük yastıklarla korunmalı, kayışın oluşturabileceği popliteal sinir hasarını ve lokal basıyı önlemek amacıyla kayış dizin 4-5 cm üzerinden bağlanmalı, Alt ekstremitelerde venöz göllenmeyi önlemek amacıyla elastik bandaj, antiembolik çorap giydirilmeli, kan volümündeki ani değişimleri önlemek için pozisyon değişimleri derece derece yapılmalı. 55

56 Ameliyat pozisyonları Supin (dorsal) pozisyon  Bu pozisyon vücut için en doğal pozisyondur.  Hasta sırt üstü yatar; kollar yanlarda, avuç içleri aşağıda ya da vücuda doğru dönüktür.  Dirsekler kol bandıyla desteklenmemişse pedlerle desteklenmelidir.  Bacaklar, baş ve omurgayla aynı hizada düz ve paralel olmalıdır.  Dizlerin yukarısından emniyet kemeri takılır, lomber eğim ve baş altına küçük yastıklar konulabilir.  Basıyı engellemek için topukların altına yastık, bilek rulosu ya da simit konulmalıdır. Ayak tabanları yastık ya da pedli ayaklıklarla da desteklenebilir. 56

57 Trendelenburg pozisyonu Hasta sırtüstü yatar pozisyonda iken ameliyat masasının alt kısmı bükülür ve dizler, bükülü alt kısım üzerine yerleştirilir. Böylece bacaklarda peroneal sinir ve alt ekstremite damarları üzerine olabilecek bası engellenmiş olur. Bütün masa 45° açıyla eğilir ve bu pozisyonda omuz tutucuları mutlaka kullanılmalıdır. Masanın ayak kısmı (pelvik alanı, abdominal visserlerden ayırmak için) istenilen açıya göre alçaltılabilir. 57

58 Ters Trendelenburg Pozisyonu Hasta sırt üstü yatar pozisyonunda yatar ve baş, ayaklardan daha yüksekte olacak şekil de masa eğilir. Hastanın kaymaması için pedlerle desteklenmiş ayaklıklar kullanılmalıdır. Diz ve lomber eğim altlarına küçük yastıklar yerleştirilebilir. Başı sabitleştimek için simit ya da küçük yastıklar kullanılabilir. 58

59 Fowler Pozisyonu Hasta sırt üstü yatar pozisyonda yatar ve masa kalça hizasından bükülür. Dizlerin de bükülebilmesi için masanın alt bölümü hafifçe alçaltılır. Sırtın rahat olabilmesi için masanın vücut kısmı 45° kaldırılmalıdır. Kollar, masaya paralel olan kol masalarına ya da büyük bir yastık desteği ile kucağa yerleştirilir ve diz üzerinden emniyet kemeri takılır. 59

60 Oturma pozisyonu Hasta Fowler pozisyonunda, sadece gövde dik durumdadır. Omuzlar ve gövdeden emniyet kemeri takılır ancak kemer çok sıkı olursa solunum ve dolaşım olumsuz yönde etkilenir. Bası noktaları, özellikle siyatik sinir yaralanma riskini azaltmak için iskial çıkıntılar pedlerle desteklenmelidir. 60

61 Litotomi Pozisyonu Hasta sırtüstü yatar pozisyondadır. Vücudun bacaklara kadar olan bölümünün masa üstünde kalmasını sağlamak için masa kalça bölümünden kırılır. 61

62 Litotomi Pozisyonu Kalçalar masanın kenarına gelene kadar yerleştirilen minderle gövde altında kalan bölümü aşağı çekilir. Bacakları askılardan indirmek için yavaşça ve aynı zamanda hareket edilmelidir. Böylece kan vücudu terk edip tekrar bacaklara inerken hipotansiyon önlenmiş olur. Hasta anesteziden çıkarken üst bacaklara tekrar emniyet kemeri takılır. Perineal, vajinal, endoürolojik veya kolorektal ameliyatlarda kullanılır. 62

63 Yüzüstü (prone) Pozisyonu Hasta sırtüstü yatar pozisyonda uyutulur ve entübe edilir. Anestezistin izniyle en az dört kişi yardımıyla, hasta yavaş ve dikkatle (yüzüstü) çevrilerek karın üstüne yatırılır. Hastanın çevrilmesi tıpkı bir kütük yuvarlama işlemi gibidir. 63

64 Kraske Pozisyonu (Jackknife) Hasta sırtüstü pozisyonda uyutulur, sonra çevrilerek karın üstüne yatırılır. Kalçalar masanın ortasından kırılmış şekildedir. Eğer hasta genel anestezi altındaysa göğsü kaldırmak için altına göğüs ruloları ve minderleri konur. Kollar kol masalarında, dirsekler bükülü ve avuç içi aşağıya bakacak şekilde olmalıdır. 64

65 Lateral Pozisyon Hasta sırtüstü pozisyonunda uyutulup entübe edildikten sonra, ameliyat bölgesi sol tarafta ise sağ lateral, sağ tarafta ise sol lateral pozisyon verilir. 65

66 66

67 AMELİYATTA KULLANILAN DİKİŞ MATEYALLERİ KATGÜT Koyun ince barsağının submokazasından ya da sığır veya domuz barsağının serozasından yapılır. %98 kollajen içerir. SENTETİK ABSORBE OLABİLEN DİKİŞ MATERYALİ Bu tip dikiş materyalinin üretiminde kullanılan temel materyal laktik ve glikolik asit polimerlerinin (vicryl, Dexon, Polysorb) bileşimidir. Elde kolay tutulur ve kolay düğümlenirler. Minumum doku reaksiyonu gösterirler. Sütür direnci kaybı ortalama 4 hafta, absorbsizyon zamanı yaklaşık 3 aydır. PDS, Maxon, Monocryl 3 aydan daha fazla yara desteği sağlamaktadır. Bu nedenle yaşlı ve onkolojik hastalarda kullanılabilmektedir. Ayrıca yüz dikişleri, cilt altı, gastrointestinal sistem anastomozlarında kullanılmaktadır. Doku reaksiyonu minimal düzeydedir. 67

68 ABSORBE OLMAYAN DİKİŞ MATERYALLERİ Doğal ya da sentetik materyalden yapılmaktadır. Yaygın olarak kullanılan absorbe olmayan dikiş materyali; ipek, naylon, polyester lif, polipropilen ve paslanmaz çelik teldir. 68

69 Cerrahi Stapler (Zımbalayıcı) Cilt stapleri kesik olan cilt kenarlarına klip uygulayarak yaranın kapatılması amacıyla kullanılmaktadır. Stapler aletin kullanımı kolaydır. Klipler paslanmaz çelik ve titanyumdan yapılmaktadır. Kliplerin uygulandığı alanda kalma süresi vücudun hangi bölümünde olduğuna bağlıdır. Karın ve göğüs bölgesinde genellikle 5-7 günde çıkarırlar. 69

70 CERRAHİ İĞNELER Cerrahi iğneler çok değişik tip, şekil boyut ve çapta olabilir. İğneler, uygun sertlik ve esnekliğe sahip olmalı, kırılmaya veya eğilmeye dirençli olmalıdır. Cerrahi iğneler; göz, gövde ve uç olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. İğne ucu keskin, yuvarlak kör uçlu ya da yarı yarı keskin olabilir 70

71 Dikiş Materyalinin Paketlenmesi ve Sterilizasyonu Dikiş materyali genellikle çift katlı steril paketlerde satışa sunulmaktadır. Bazı dikiş materyalinin yumuşaklığı ve esnekliğinin sağlanması için pakete değişik yoğunlukta izopropil alkol kullanılarak paketlenmektedir. 71

72 Dikiş Materyalinin Paketlenmesi ve Sterilizasyonu Her kutunun ve içindeki paketlerin üzerinde ürünü tanıtıcı bilgiler bulunur. Bu bilgiler; ürünün adı, ölçüsü, rengi, iğne tipi, içindeki materyalin kalınlık numarası, yapısı (örgülü, monoflaman gibi) kullanılan kaplama materyali, seri numarası, üretim ve son kullanma tarihi gibi bilgilerdir. Ürünlerin sterilizasyonu üretici firma tarafından, edinilen oksit gazı, gama ışınları veya elektron radyasyonu ile yapılmaktadır. 72

73 CERRAHİ SETİNDE BULUNAN ALETLER Cerrahi aletler çok çeşitli olmakla beraber kesiciler, tutucular ve ekartörler olarak sınıflandırılmaktadır. Bistüriler: Ameliyatta insizyon yerini açmaya yarar. Makaslar; Makaslar kesme ve ayırma işlemleri için kullanılır. Klemp/pens/hemostatlar; Kanamanın kontrolünde kan damarların tutulmasında, dokuların diseksiyonunda kullanılırlar. 73

74 CERRAHİ SETİNDE BULUNAN ALETLER Çamaşır klempleri; Çamaşır/örtü, kompres ve bazı aletlerin çamaşıra tutturulmasında kullanılan delici ve delici olmayan klemplerdir. Ekartörler; Ameliyat bölgesini daha fazla açmak, ayırmak, bazı organları saklamak, ameliyatın kolay yapılmasını sağlamak için kullanılırlar. 74

75 CERRAHİ SETİNDE BULUNAN ALETLER Portegüler; Dikiş atmak için iğnelerin yerleştirilmesinde kullanılırlar. Aspiratör uçları; Hemen hemen her ameliyatta kullanılırlar. Aspiratör hortumu ile aspiratör cihazına bağlanarak aspirasyon işlemi yaparlar. 75

76 ALET MASASI (MAYO MASASI)’NIN HAZIRLANMASI Skrab çalışanlar; mayo masasını hazırlamayı, hangi ameliyat için hangi alet kullanılacağını, elde doğru tutmayı, hazırlamayı ve bakımını bilmelidirler. 76

77 ALET MASASI (MAYO MASASI)’NIN HAZIRLANMASI Hasta ameliyat masasına alınıp örtüldüğünde; mayo masası ameliyat alanına getirilir. Mayo masasında; kullanılacak aletler, sütur materyalleri, Diğer masada ise; alet tepsisi, aspiratör ucu, hortumu, koter ucu, serum fizyolojık tası, gömlek, eldiven ve örtüler bulunur. 77

78 ALETLERİN SAYIMI Aletlerin cerrahi işlemden/ameliyattan önce ve ameliyattan sonra sayılması aletlerin kaybını ve bundan doğabilecek yasal hataları önler. Aletler, hem scrub hemde sirkule hemşire tarafından sayılmalıdır. Ameliyat esnasında kullanılan yedek enstrumanlar da sayılıp kayıt edilmelidir. 78

79 Anestezi: Sinir uçlarının duyarlılığını gidererek ameliyat ağrısını ortadan kaldırmak, ameliyat esnasında hastanın vital fonksiyonlarını fizyolojik sınırlar içinde tutmak ve cerrahi ekibine en uygun ameliyat şartlarını sağlamaktır.

80 Anestezinin amacı: Sinir uyarılarının iletimini bloke etmek Refleksleri bastırmak Kas relaksasyonunu sağlamak Bazı durumlarda kontrol edilebilir bilinç düzeyi elde etmek

81 ANESTEZİ RİSKİNİN BELİRLENMESİ Amerikan anestezi derneğince (ASA) uluslararası kabul gören değerlendirmeyle hastalar anestezi riski açısından 5 gruba ayrılır. 1. Derecede risk grubu (ASA 1)=Düşük Risk Grubu: Normal, herhangi bir sistem bozukluğu olmayan, yalnızca cerrahi sorunu olan sağlıklı bir kişi için geçerlidir.

82 2. Derecede risk grubu (ASA 5)=Çok Yüksek Risk Grubu: ameliyat olsa da olmasa da 24 saat içinde yaşamı sonlanacak, ölüm halindeki hastada geçerlidir.

83 Arada kalan 3 risk grubu da ameliyat haricinde hastada var olan laboratuar ve sistem-organ bozukluklarına göre belirlenir(orta ve yüksek risk).

84 ANESTEZİ YÖNTEMLERİ Anestezi esas olarak 2 gruba ayrılır. A- Genel anestezi B- Bölgesel anestezi

85 Genel anestezi Genel anestezi: Ağrı uyaranının korteks düzeyinde engellendiği, bilinç kaybı, adale tonüsu ve refleks kaybının olduğu, tüm organizmayı etkileyen bir durumdur.

86 Genel anestezi Genel anestezinin etkileri: Genel anestezi bedenin bütün fizyolojik sistemlerini çeşitli derecelerde etkiler. En çok etkilediği kısımlar merkezi sinir sistemi, solunum ve dolaşım sistemidir

87 Genel anestezinin evreleri 1.evre: Anestetik ilacın verilmeye başlanmasından bilincin kaybedilmeye başlanmasına kadar süren dönemdir. 2.evre: Bilincin kaybedilmesinden göz kapağı refleksinin kaybedilmesine kadar geçen süredir ve çok defa heyecan ve deliryum dönemi olarak tanınır.

88 Genel anestezinin evreleri 3.evre: Göz kapağı refleksinin kaybından soluk alma çabasının yavaşlamasına kadar uzanır. Hasta bilinçsiz, kasları gevşemiş ve reflekslerin çoğu kaybolmuş durumdadır. 4. evre: Tehlikeli dönemdir. Solunum ve dolaşım sistemlerinin baskılanması sonucu yaşanan karmaşık bir durumdur.

89 Genel anestezi türleri GENEL ANESTEZİ; *İntravenöz *İnhalasyon *Rektal *İntramusküler yolla uygulanabilir.

90 İntravenöz Anestezi: Genel anestezi IV yolla uygulandığında hastayı kısa sürede etkiler ve 30 saniyede bilinç kaybı gelişir. IV anestezi yaygın olarak inhalasyon anesteziyle birlikte uygulanır

91 Avantajları Hızlı ve hastayı rahatsız etmeyen uygulama Malzemeden tasarruf Ameliyat sonrası bulantı ve kusma insidansında azalma Dezavantajları Vücuttan tamamen atılması için metabolize olmalı Hepatik ve renal hastalıklarda kontrendike olması Kardiyak ve solunum depresyonu olma riskinde artma olması

92 İnhalasyon Anestezisi: Uçucu özellikteki anestetik sıvı ya da gazlar, oksijenle birlikte hastaya maske ya da endotrakeal tüp yoluyla verilir. İnhalasyon anestezisinde en sık uygulanan iki özellikteki sıvı Halotrane ve İsofiurane'dir. En çok kullanılan gaz ise Nitrit Oxit'dir.

93 Rektal Anestezi: Anestetiklerin rektal tüp yoluyla verilmesiyle uygulanır. Rektal yolla verilen anestetik sıvılar rektal mukozadan emilir, kan yoluyla SSS'ni etkiler. Günümüzde çok az uygulanan rektal anestezi; solunum yolunu ilgilendiren yüz ameliyatlarında ve çocuklarda tercih edilen bir anestezi şeklidir. Rektal anestezide sıklıkla Methohexital Sodium kullanılır.

94 İntramüsküler anestezi: Özellikle çocuklarda uygulanır. 20 dakikada uyku hali sağlar.

95 Genel anestezinin komplikasyonları Başlıca koplikasyonlar, solunum ve dolaşım sistemine ilişkindir. Genel anestezi uygulanan hastalarda gastrointestinal sistem hareketleri, renal fonksiyon azalır, metabolik aktivite yavaşlar ve nörolojik değişiklikler gelişebilir.

96 Solunum ve dolaşım sistemine ilişkin komplikasyonlar Kardiyak arrest: Bazı anestetikler bedende karbondioksit birikimine neden olur ve buna bağlı olarak karbondioksit narkozu, solunum asidozu ve kardiyak arrest gelişebilir. Solunum depresyonu: Anestetik ilaçların solunum yollarım irrite etmesi sonucunda oluşan bol mukusun solunum yolunu tıkamasıyla; santral sinir sisteminin baskılanıp solunum merkezim etkilemesiyle ve kas gevşeticilerin solunum kaslarını etkilemesiyle gelişir.

97 Solunum ve dolaşım sistemine ilişkin komplikasyonlar Laringospazm ve bronkospazm: Anestetiklerin irrite edici etkisi ya da anestetiklere karşı gelişen allerjik reaksiyon nedeniyle görülebilir. Dolaşım yetmezliği: Anestetiklerin etkisiyle kalbin kasılma gücünün azalması ve venlerin genişlemesi sonucunda kalbe yeterince kan gidememesi nedeniyle gelişir.

98 Hipotansiyon ve şok: Premedikasyonda verilen ilaçlara, kuvvetli anestetiklere ve kan kaybına bağlı olarak gelişebilir. Anestezi komplikasyonlarına ek olarak hastalarda kusma ve mide bulantısı %10, boğaz ağrısı %10, düşük kan basıncı %3, ameliyat sonrası solunum gereksinimi %3, aritmi %1, hipertansiyon %1, uzun dönem oryantasyon bozukluğu ve şuur bulanıklığı %0.5 olarak görülür.

99 BÖLGESEL ANESTEZİ Bölgesel anestezi bedende sadece bir bölgeyi etkiler, bilinç kaybı görülmez. Bölgesel anestezide, anestetik ilaç anestezi uygulanacak yüzey üzerine ya da ameliyat uygulanacak alanın sinirini etkilemek üzerine enjekte edilir ve bu yolla ağrılı uyaranların beyine ulaşması engellenir. Bölgesel anestezi; biyopsi, ben ya da burun kulağa ilişkin bazı girişimler endoskopik muayeneler için uygulanabilir,

100 BÖLGESEL ANESTEZİ Avantajları Basit lokalize olmuş uygulama Fizik ve emosyonel açıdan vücut fonksiyonlarını etkiler Dezavantajları İşbirlikçi olmayan ve sinirli kişilerde uygulanması güçtür Ajanın verildikten sonra kontrolü güçtür Sinir sistemi uyarımı artar Anesteziyi sürdürmek için gereken ilaç miktarı nedeniyle yaygın işlemler için pratik değildir

101 Bölgesel anestezi türleri TOPİKAL ANESTEZİ: Doğrudan duyarlılığın giderilmesi istenilen bölge üzerine uygulanır. Bu amaçla uygulanan sıvı, yağ, jel, krem ya da toz şeklinde olabilir. Kısa etkili bir anestezi olan topikal anesteziyle vajina, rektum, nazofarenks ve ağız mukozasındaki sinir uçları bloke edilir.

102 TOPİKAL ANESTEZİ Bu anestezi rektum muayenesi ve bronkoskopi gibi küçük işlemler İçin kullanılır. Anestetik ilaçlar kullanılmadan önce hastanın bu ilaçlara karşı allerjisi olup olmadığı öğrenilmelidir. Topikal anestezide en sık olarak Cocaine %4- 10'luk solüsyonu kullanılır.

103 LOKAL İNFİLTRASYONLA BLOK Anestetik ilacın ameliyat edilecek bölgedeki deri içine ve deri altına enjektörle verilmesiyle uygulanır. Anestetik ilaç uygulanmadığı alandaki periferik sinirleri bloke eder. Bu anestezi şekli sıklıkla küçük cerrahi girişimlerde ve spinal anestezi yapılmadan önce kullanılır. En sık kullanılan lokal anestetik ilaç Xylocaine'dir.

104 SİNİR BLOĞU Bu yolla bir sinir yada bir sinir pleksusuna anestezi uygulanır. Bu yolla anestezi uygulanan sinirlerin başlıcaları; brakial, interkostal, siyatik ve femoral sinirlerdir.

105 SPİNAL ANESTEZİ Subaraknoid mesafede sinir bloğu yapan anestezi şeklidir. Spinal kord ve sinir köklerinden impulslarının geçişi engellenir. Spinal anestezi önce otonom sinir liflerini sonra sırayla dokunma, ağrı, motor ve bası liflerini etkiler.

106 SPİNAL ANESTEZİ Spinal anestezi avantajları nedeniyle bedenin alt yarısındaki ameliyatlar için tercih edilen bir yöntemdir.

107 Avantajları Verilişi kolaydır Pahalı ilaç ve aletleri ihtiyaç yoktur Oldukça güvenli bir yöntemdir Kasların çok iyi gevşemesini sağlar Hastada bilinç kaybına neden olmaz Mİdesi dolu olan hastalarda uygulanabilir

108 Spinal anestezinin komplikasyonları Hipotansiyon: Anestetiklerinin etkisiyle vazomotor sinirleri paralizisi nedeniyle gelişir. Bulantı ve kusma: Özellikle batın ameliyatlarında; organ çekilmesine; gerilmesine; ellenmesine yada hipotansiyona bağlı olarak gelişebilir. Baş ağrısı: Anestezi uygulanırken kullanılan iğnenin büyük olması nedeniyle seroprosipinal sıvı kaybı ve hastaya yeterince sıvı verilememesinden kaynaklanır

109 Spinal anestezinin komplikasyonları Solunum paralizisi: Verilen anestetik ilacın spinal kordun, üst torasik ve servikal kısmına çıkmasıyla olur Nörolojik komplikasyonlar: Kullanılan enjektör, iğne ve ilaçların steril olmaması nedeniyle ya da hastada spinal kord tümörü ve multiple skleroz gibi merkezi sinir sistemi hastalığının bulunması nedeniyle gelişir.

110 Hastanın izlenmesi Spinal anestezi alan hasta, anestezi etkisinin geçmesi aşamasında yakından izlenmelidir. Hasta ayak parmaklarım hareket ettirmesi söylenerek, ekstremite hareketlerinin geri dönüp dönmediği kontrol edilir. Hasta parmaklarım hareket ettirse bile anestezinin tüm etkisi geçmemiş olabilir. Parmakların hareketi motor bloğunun kalktığım gösterir, otonom sinir bloğu devam ediyor olabilir.

111 Hastanın izlenmesi Spinal anesteziden sonra hastanın kan basıncı ve solunumu dakikada bir kontrol edilmelidir. Kan basıncı hızla düşmeye baslarsa ya da solunum güçlüğü olursa durum cerraha yada anesteziste bildirilmelidir.

112 EPİDURAL BLOK Anestetik ilacın epidural mesafeye verilmesiyle uygulanır.

113 EPİDURAL BLOK Epidural mesafeye, lomber vertebralar arasından ya da sakral bölgeden girilir. İğneyle epidural mesafeye girilmesine, seroprospinal sıvı aspire edilmemesine özen gösterilmelidir.

114 EPİDURAL BLOK Epidural blok; anestezi gibi otonomik iletiyi engellediğinden hipotansiyona neden olabilir.Hastanın kan basıncı izlenmelidir.

115 Hemşirelik girişimleri Gevşemeyi desteklemek Yaralanmayı önlemek Anksiyeteyi azaltmak Entübasyon konusunda anesteziste yardım etme Kişinin pozisyonunu kontrol etme

116 Hemşirelik girişimleri Kardiyak yada solunumsal arrest tedavisinde yardım etme Acil ilaçlar ve defibrilasyon aletini el altında bulundurma İlaçların verilmesini kaydetme Anestezi sonrası gelişebilecek komplikasyonları bilmeli ve bunlara yönelik önlemler almalı Anestezi etkisinin geçmesi aşamasında yakından izlenmelidir.

117 Hemşirelik girişimleri Yaşam bulguları dakikada bir kontrol edilmelidir. Herhangi bir komplikasyon geliştiğinde durum derhal hekime bildirilmelidir. Kusma nedeniyle aspirasyon gelişmesini önlemek için hastanın başı yan çevrilmelidir.


"AMELİYAT SIRASINDA HASTA BAKIMI 1 BEÜ ZONGULDAK SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ A.D." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları