Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ödemeler Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ödemeler Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 1."— Sunum transkripti:

1 Ödemeler Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 1

2 Plan 2  Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı  Ana Hesap Grupları  Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi  Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları  Otonom ve Denkleştirici İşlemler  Ödemeler Dengesi Açığına Neden Olan Faktörler  Ödemeler Dengesi Açığını Gidermeye Yönelik Politikalar

3 Ödemeler Dengesi Neden Önemli?  Ödemeler dengesi, ülkeler açısından ekonomik ve mali itibarın göstergesi, uluslararası ödeme gücünün göstergesi ve hükümetlerin ekonomi politikalarındaki başarısının göstergesi olması bakımından önem taşımaktadır.  Ödemeler dengesindeki gelişmeler, hükümet, dış ülkeler ve gerçek ve tüzel kişiler açısından ilgiyle takip edilmektedir.  Geleneksel teoriye göre, dış ticaret fazlası veren ülkenin parası döviz piyasasında değer kazanırken; açık veren ülkenin parası da değer kaybeder.  yy’da Merkantilistler de ödemeler dengesinin önemini vurgulamışlardır. 3

4 4 Ödemeler Dengesi  Ödemeler Dengesi : Bir ülke sakinlerinin diğer ülke sakinleriyle, belli bir dönemde yaptığı tüm ekonomik faaliyetlerin sistematik şekilde kaydedildiği tablodur. Bilançonun ana bölümleri şunlardır: A. CARİ İŞLEMLER HESABI B. SERMAYE HESABI C. FİNANS HESABI D. NET HATA VE NOKSAN E. RESMİ REZERV HAREKETLERİ GENEL DENGE

5 Ödemeler Bilançosunun Özellikleri  Genellikle bir yıllık hazırlanır.  Stok değil akım göstergedir.  Ekonomik İşlem: mal, hizmet ve faktör akımlarını (sermaye, emek, teknoloji) içerir. Genellikle karşılığında parasal bir akım söz konusudur.  Yerleşik Olma: Yurttaşlık kavramı değildir. İstisnaları vardır: Yabancı ülke temsilcileri, yabancı silahlı kuvvetler mensupları gibi. Şirketler ise kuruldukları ülkede yerleşik sayılırlar.  Alacaklı ve Borçlu İşlemler: Genel olarak alacaklı işlemler ülkeye döviz girişi sağlar; borçlu işlemler ise ülkeden döviz çıkışına yol açar.  İkilik Özelliği ve Çift Kayıtlı Muhasebe Sistemi: Aynı işlem iki ayrı hesabın ters yanlarına kaydedilir.  Otonom ve Denkleştirici İşlemler: Yapılış nedeni ödemeler bilançosu dengesini sağlamak olmayan işlemler otonomdur. Denkleştirici işlemler ise otonom işlemlerin sonucuna bağlı olarak yapılır. 5

6 Cari Hesap  Mal, hizmet, varlık getirileri ve karşılıksız transferleri içerir.  İşçi dövizleri, karşılıksız transferler içinde yer almaya başlamıştır.  Görünmeyenler Dengesi: Net Hizmet Gelirleri + Net Yatırım Gelirleri + Net Karşılıksız Transferler  Cari Hesap Dengesi = Ticaret Dengesi + Görünmeyenler Dengesi 6

7 Cari İşlemler Hesabı A-CARİ İŞLEMLER HESABI 1.İhracat(f.o.b.) 2.İthalat (f.o.b.) Mal Dengesi 3.Hizmetler Dengesi :Gelir 4.Hizmetler Dengesi :Gider Mal ve Hizmet Dengesi 5.Gelir Dengesi :Gelir 6.Gelir Dengesi : Gider Mal, Hizmet ve Gelir Dengesi 7.Cari Transferler 7

8 Sermaye/Finans Hesabı  Tahvil, hisse senedi, ev, arsa gibi varlıklara ilişkin işlemler ile banka mevduat hesapları kaydedilir.  Sermaye Hesabı Dengesi = Sermaye Girişi + Sermaye Çıkışı 8

9 Resmi Rezerv Hareketleri Hesabı  Hükümetin merkez bankası ve IMF nezdinde sahip olduğu altın ve döviz rezervlerinde meydana gelen değişmeleri yansıtır.  Cari işlemler açığı öncelikle sermaye hesabı fazlası ile finanse edilir. Bu mümkün olmuyorsa, bakiye açık resmi rezervlerle finanse edilir.  Ödemeler dengesi tanım gereği daima dengededir. Bu bağlamda ödemeler dengesi açığı diye nitelendirilen, resmi rezerv hareketleri hesabı dengesindeki açıktır. 9

10 Net Hata ve Noksan  Gerçek hayatta verilerin elde edilmesi ve değerlendirilmesindeki eksikliklerden- gecikmelerden dolayı, cari hesap, sermaye hesabı ve resmi rezervler hesabı toplamı 0’a eşit olmaz. Bu durum, ödemeler dengesinde net hata ve noksan diye nitelendirilir.  Örneğin; Cari hesap dengesi -12,000, Sermaye hesabı dengesi 9,000 ve Resmi rezervler hesabı -500 ise Net hata ve noksan 3,500 tutarında olur. (5. El Kitabındaki tanımlamaya göre) 10

11 11 ÖDEMELER DENGESİ (ANALİTİK SUNUM) (Milyon ABD Dolar) (*) A- CARİ İŞLEMLER HESABI İhracat f.o.b İthalat f.o.b Mal Dengesi Hizmetler Dengesi: Gelir Hizmetler Dengesi: Gider Mal ve Hizmet Dengesi Gelir Dengesi: Gelir Gelir Dengesi: Gider Mal, Hizmet ve Gelir Dengesi Cari Transferler

12 12 B.SERMAYE HESABI C.FİNANS HESABI Yurtdışında Doğrudan Yatırım Yurtiçinde Doğrudan Yatırım Portföy Hesabı-Varlıklar Portföy Hesabı-Yükümlülükler Hisse Senetleri Borç Senetleri Diğer Yatırımlar-Varlıklar Merkez Bankası Genel Hükumet Bankalar Diğer Sektörler Diğer Yatırımlar-Yükümlülükler Merkez Bankası Genel Hükumet Bankalar Diğer Sektörler Cari,Sermaye ve Finansal Hesaplar D.NET HATA VE NOKSAN GENEL DENGE E.REZERV VARLIKLAR (*) Resmi Rezervler Uluslararası Para Fonu Kredileri Ödemeler Dengesi Finansmanı 00000

13 13 ÖDEMELER DENGESİ (ANALİTİK SUNUM) (5.El Kitabı) (Milyon ABD Dolar) (**) A- CARİ İŞLEMLER HESABI İhracat f.o.b İthalat f.o.b Mal Dengesi Hizmetler Dengesi: Gelir Hizmetler Dengesi: Gider Mal ve Hizmet Dengesi Gelir Dengesi: Gelir Gelir Dengesi: Gider Mal, Hizmet ve Gelir Dengesi Cari Transferler

14 14 B.SERMAYE HESABI C.FİNANS HESABI Yurtdışında Doğrudan Yatırım Yurtiçinde Doğrudan Yatırım Portföy Hesabı-Varlıklar Portföy Hesabı-Yükümlülükler Hisse Senetleri Borç Senetleri Diğer Yatırımlar-Varlıklar Merkez Bankası Genel Hükumet Bankalar Diğer Sektörler Diğer Yatırımlar-Yükümlülükler Merkez Bankası Genel Hükumet Bankalar Diğer Sektörler Cari,Sermaye ve Finansal Hesaplar D.NET HATA VE NOKSAN GENEL DENGE E.REZERV VARLIKLAR (*) Resmi Rezervler Uluslararası Para Fonu Kredileri Ödemeler Dengesi Finansmanı

15 Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları  TEMEL DENGE: Cari İşlemler Uzun Vadeli Sermaye 15 Kısa Vadeli Sermaye Resmi Rezerv Değişmeleri

16  LİKİDİTE DENGESİ: Cari İşlemler Uzun Vadeli Sermaye Kısa Vadeli Sermaye (Özel) 16 Kısa Vadeli Sermaye (Resmi) Resmi Rezervler

17  RESMİ REZERV İŞLEMLERİ DENGESİ: Cari İşlemler Uzun Vadeli Sermaye Kısa Vadeli Sermaye 17 Resmi Rezervler

18 Ödemeler Dengesi  Ödemeler Dengesi (Balance of Payments-BP)  BP = CAB + KAB  BP = CAB [Y, Yf, (Pf/P).R] + KAB [i, (if + De)]  CAB = Current Account Balance (Cari İşlemler Dengesi)  KAB = Capital Account Balance (Sermaye Hesabı Dengesi)  BP = 0 Dış Denge  BP > 0 Dış Fazla  BP < 0 Dış Açık 18

19 Ödemeler Dengesi  Ödemeler Dengesi (Balance of Payments-BP)  BP = CAB [Y, Yf, (Pf/P).R] + KAB [i, (if + De)] (-) (+) (+) (+) (-)  Cari İşlemler Dengesini Etkileyen Unsurlar  Y = ülkenin gelir düzeyi ; M = f(Y)+  Yf = Ticaret ortaklarının gelir düzeyi ; X = f(Yf)+  (Pf/P).R = Reel döviz kuru  Pf = Yabancı ülke fiyatlarının ulusal para cinsinden ifadesi  P = Yurtiçi fiyatlar  R = Nominal döviz kuru  Eğer Y   M  ; Yf   X   Reel döviz kuru (Pf ve P sabit iken, R  )  X  ve M  19

20 Ödemeler Dengesi  Ödemeler Dengesi (Balance of Payments-BP)  BP = CAB [Y, Yf, (Pf/P).R] + KAB [i, (if + De)] (-) (+) (+) (+) (-)  Sermaye Hesabı Dengesini Etkileyen Unsurlar  i = yurtiçi faiz oran  if = yurtdışı faiz oranı  De = Beklenen devalüasyon ya da depresiasyon oranı  Eğer i   Yabancı sermaye girişi   (if + De)   Yabancı sermaye çıkışı   Uzun vadede faiz oranı (i), Cari İşlemler Dengesini de etkiler.  Dış borç faizleri cari işlemlere kaydedilir (Hizmet Giderleri). 20

21 Ödemeler Dengesi  Ödemeler Dengesi (Balance of Payments- BP)  Sermaye girişi $, 1$=2,14 TL, i=%10  * 2,14 = TL  Her 1 TL, %10 faizden 1,10 TL olacak.  (Anapara + Faiz = 1 + 0,10 =1,10)  * 1,10 = TL vade sonunda elde edilecek toplam gelir (Anapara + Faiz).  Eğer t+1 döneminde ülkeden;  1$ = 2,14 TL : / 2,14 = $ çıkar.  1$ = 2,00 TL : / 2,00 = $ çıkar.  1$ = 2,20 TL : / 2,20 = $ çıkar. 21

22 Ödemeler Dengesi Açıklarının Nedenleri  Yapısal Nedenler: Enflasyon, ulusal paranın aşırı değerlenmesi, harcama genişletici politikalar, kalkınma hızı, verimlilik ve teknoloji, hammaddeler açısından dışa bağımlılık, zevk ve tercihler…  İktisadi Dalgalanmalar: Genişleme aşamasında gelir ve harcamaların artmasıyla dış açıklar ortaya çıkabilir. Dış ülkeler yüksek konjonktür içinde ise ticaret ortağı bu durumdan olumlu etkilenir.  Geçici Faktörler: Hammadde fiyatlarındaki artışlar, hava koşulları, afetler, kuraklık…  Döviz Spekülasyonu ve Mali Krizler: Ulusal parada değer kaybı bekleniyorsa döviz satın alınması, yüksek faizlerden yararlanmak için fon çıkışı gibi… 22

23 Ödemeler Dengesi Açığını Gidermeye Yönelik Politikalar  Finanse Etmek: Resmi rezervlerin kullanılması (Sabit Kur Rejimi)  Baskı Altına Almak: Dış ticaret ve kambiyo politikalarından yararlanmak (gümrük vergileri, kotalar, yasaklar…)  Fiili Açık: Fiyat ve miktar kısıtlamalarına göre, bir anlamda ortaya çıkmasına izin verilen, açıklardır.  Potansiyel Açık: Uygulanan dış ticaret ve kambiyo kısıtlamalarının kaldırılmasıyla ortaya çıkabilecek dengesizlikleri gösterir. Gerçek açıklar bunlardır.  Tedavi Etmek: Gerçekçi kur belirlemek, ihracatçıları bilgilendirmek, ihracatçıya ucuz girdi ve kredi temin etmek, ihracatta bürokrasiyi önlemek, uzun dönemli kalkınma stratejileri geliştirmek… 23

24 Referanslar Seyidoğlu, Halil, (2003), Uluslararası İktisat Teori Politika ve Uygulama, Güzem Can Yayınları, No: 20, Geliştirilmiş 15. Baskı, İstanbul. Ünsal, Erdal, (2005), Uluslararası İktisat Teori Politika ve Açık Ekonomi Makro İktisadı, İmaj Yayıncılık, Ankara. Veri Kaynağı: TCMB, Elektronik Veri Dağıtım Sistemi, [ ]. 24


"Ödemeler Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları