Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum Planı Çalışan stresinin tanımı Çalışan stresinin çalışma davranışına etkisi Çalışan stresinin ölçümü Çalışanın stresle başa çıkma yolları Örgütlerin.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Sunum Planı Çalışan stresinin tanımı Çalışan stresinin çalışma davranışına etkisi Çalışan stresinin ölçümü Çalışanın stresle başa çıkma yolları Örgütlerin."— Sunum transkripti:

1

2 Sunum Planı Çalışan stresinin tanımı Çalışan stresinin çalışma davranışına etkisi Çalışan stresinin ölçümü Çalışanın stresle başa çıkma yolları Örgütlerin stresi azaltmak için kullanabilecekleri stratejiler

3 Çalışan Stresi Tanım; Tehdit edici ya da yıpratıcı olarak algılanan bir olaya (stresör), fizyolojik ve psikolojik tepkilerdir. Stres genelde hoş olmayan bir durum olarak ele alınsa da gerçekte hem olumlu hem de olumsuz yönlere sahip olabilir. Bazı araştırmacılar distress olarak adlandırılan olumsuz stresi, östress olarak adlandırılan olumlu stresten ayırt etmektedir.

4 Stres Bir çok bakımdan stres algısal bir süreçtir. Stres çeşitli tepki ve hislere neden olabildiği ve stres algısı kişiden kişiye değişkenlik gösterebildiği için stresi tanımlamak ve ölçmek çok zordur.

5 Strese karşı gösterilen tepkiler Fizyolojik tepkiler Psikolojik tepkiler Artan kalp atışı Solunum hızlanması Yüksek kan basıncı Terleme Titreme Kaygı Korku Hayal kırıklığı Ümitsizlik

6 Çalışan Stresinin Kaynakları Genel olarak stres ya çevreden (durumsal stres) ya da bir bireyin kişisel özelliklerinden (ruhsal stres) dolayı ortaya çıkabilir. Durumsal stres hayatımızın her alanından gelebilir. Çevreden gelen bu stresler birikir ve bizim genel stres düzeyimize eklenir. Çalışan stresinin kaynakları da bu şekilde iki kategori altında incelenebilir. 1) Örgütsel stres kaynakları; İş çevresinden gelir ve iki alt gruba ayrılır; iş görevlerinden kaynaklanan stres ve iş rollerinden kaynaklanan stres. Durumsal stresin bu iki türü genellikle yönetim faaliyetleri ile kontrol altına alınabilir. 2) Bireysel stres kaynakları; Kişinin geçmişinde strese maruz kalması ile birlikte bazı strese bağlı kişilik özelikleri ve davranış kalıplarını içerir. Bu stres kaynaklarının azaltılması için çalışması gereken bireysel çalışandır.

7 İş Stresinin Örgütsel Kaynakları: Durumsal Stresörler Göreve bağlı stresörler Role bağlı stresör ler Aşırı iş yükü Eksik kullanım İş belirsizliği Kontrol eksikliği Fiziksel çalışma koşulları Kişiler arası stres Taciz Örgütsel değişim İş-aile çatışması

8 Göreve Bağlı Stresörler Aşırı iş yükü ; Bir iş, aşırı çalışma hızı, çıktı ya da konsantrasyon gerektirdiğinde karşılaşılır. Eksik kullanım; Çalışanlar sahip oldukları iş ile ilgili bilgi, beceri ya da yeteneğin işte kullanılmadığını hissettiklerinde ya da işler sıkıcı ve monoton olduğunda ortaya çıkar.

9 Role Bağlı Stresörler 1) İş belirsizliği; Görevler ve gereksinimler gibi işin özellikleri yeterince açık belirtilmediğinde ortaya çıkar. Çalışanların kendi sorumluluklarından ve görevlerinden emin olmamaları stres nedeni olabilir. İş belirsizliği bazen iş değişkenliği olarak ifade edilir. İş belirsizliği; çalışanların işlerini ne kadar iyi ya da kötü yaptıklarına ilişkin düzenli performans geri bildiriminin eksikliğinden kaynaklanan değişkenliği daha iyi ifade edebilir. Ayrıca roller arasında çatışmalarda olabilir ve ilave bir stres kaynağı olabilir.

10 Role Bağlı Stresörler 2) Kontrol eksikliği; Çalışanların iş çevresi ve kendi çalışma davranışları üzerinde çok az kontrole sahip olduğunu hissetmesidir. Alt düzey işlerde ya da çok fazla yapılandırılmış örgütlerde özellikle yaygındır. Araştırmalar karar alma süreçlerinde söz sahibi olmaları sağlanarak ya da kendi görevlerini planlamalarına izin verilerek kendi çalışma ortamı üzerinde kontrol duygusu elde eden çalışanların iş stresi ve yorgunluğunun azaldığını ve iş tatmininin arttığını belirtir.

11 Role Bağlı Stresörler 3) Fiziksel çalışma koşulları; Çalışanların sağlık, yaşam ya da uzuv kaybı riski olan işler iş stresine ilave bir kaynaktır. 4) Kişiler arası stres; İş ortamında diğer insanlarla ilişkileri geliştirmenin ve sürdürmenin zorluklarından kaynaklanmaktadır. Çalışma arkadaşları arasında çatışmalar olduğu durumda da ortaya çıkabilir. Güç üzerindeki örgütsel politika ve mücadelelerin iş yerindeki stresin önemli kaynaklarından olabilir. Nedeni ne olursa olsun, diğer çalışanlar ile anlaşamamak, işyerindeki stresin en yaygın kaynaklarından biridir. Kişiler arası stresin başka bir şekli, hizmet örgütlerinde sıklıkla görülür ve iyi müşteri hizmeti sağlamanın yarattığı stresi içerir.

12 Role Bağlı Stresörler Duyguları düzenleme ve kontrol etme talebi ile duyguların iş gereklerinin bir parçası olarak açığa çıkması duygusal emek olarak adlandırılır. Duygusal emekten kaynaklanan yaygın stres çalışanlarda işleri hakkında memnuniyetsiz ve küçümseyici olmaya, azalan iş tatmini ve performansa neden olur; ayrıca devamsızlık ve işten ayrılma oranını artırır.

13 Role Bağlı Stresörler 5) Taciz; Grup üyeliği (cinsiyet, ırk gibi) nedeniyle taciz, kötü niyetli yönetici ya da iş arkadaşı tarafından dışlanmak gibi tacizin tüm türleri son derece streslidir. Bu stres kaynağında örgüt kültürünün (tacizi önemsememe ya da cesaretlendirici olması) etkisi vardır. 6) Örgütsel değişim; İşletmenin yeniden yapılanması, bir işletmenin diğeri ile birleşmesi ya da bir örgütün diğerini satın alması, çalışma sistemleri ve iş teknolojisindeki değişiklikler, işletme politikasındaki değişiklikler ve yönetim ya da personel değişikliklerini içeren bazı yaygın değişimler. 7) İş-aile çatışması; İş rolleri ve gerekleri ile aile ve iş dışı yaşamdaki roller ve gereklerin birbiri ile yarışan taleplerini dengeleme çabasından kaynaklanır.

14 İş Stresinin Bireysel Kaynakları: Ruhsal Stresörler A tipi davranış biçimi Strese duyarlılık/direnç Öz yeterlilik

15 A Tipi Davranış Biçimi A tipi kişilik; Aşırı güdülenme ve rekabetçilik, acelecilik, sabırsızlık hissi ve altta yatan düşmanlıkla tanımlanmaktadır. A tipi davranışın altında yatan düşmanlığın ve bu düşmanlığın uygun ifadesinin olmayışının A tiplerindeki artan stres tepkilerinden kısmen sorumlu olduğu bazı araştırmalarla ortaya konulmuştur. Bazı çalışmalarda kızgınlık, düşmanlık, kaygı, sabırsızlık ve saldırganlık gibi daha evrensel “olumsuz duygulanım” yapısının ya da olumsuz duyguların ifadesinin stres kaynaklı sağlık risklerini artıran A tipi kişilik ile birleştiğini göstermektedir.

16 A TİPİ DAVRANIŞ BİRİNCİ DERECE ÖZELLİKLER Ümitsizce zamana karşı koyma duygusu ve kolayca uyandırılabilen düşmanlık duygusudur En kısa zamanda en fazlasını başarma tutkusu

17 A TİPİ DAVRANIŞ İKİNCİ DERECE BELİGİN ÖZELLİKLER Aşırı titizlik Yarışmacılık Diğer insanları ve çevreyi kontrol etme isteği

18 A TİPİ DAVRANIŞ İKİNCİ DERECE SAKLI ÖZELLİKLER Duygusal tükenme Kendine zarar verme eğilimi Tehlike ve riske girme

19 A TİPİ DAVRANIŞ Yüzü genellikle gergin ve düşmancadır Gözlerini hızlı kırpabilir, dizlerini sallayabilir Parmaklarını tıkırdatıyor veya başparmağını birbiri etrafında dolaştırıyor olabilir Çoğu kez dudaklarını ısırır, kafasını sallar veya konuşurken içini çeker Genellikle acele eder ve başkalarının sözünü keser Konuşması kesin ifadelerle doludur “hiçbir zaman…, daima……., mutlaka………. Duruşu gergindir, sözlerini jestlerle canlandırır. Çoğu zaman gürültülü bir şekilde güler

20 A TİPİ DAVRANIŞ Bir çoğu ne kendilerinin ne de başkalarının duyguları ile temas halindedir. Hızlı yürür, hızlı yer, yemekten sonra oyalanmaktan, eşler veya arkadaşlarla alışverişten hoşlanmazlar. Bir çoğu dakikliği bir fetiş haline getirmiştir. Zamanla diğer insanlarla ve kendisiyle savaşır Çoğunlukla tanıdıkları birkaç B’yi ve A tipi davranmayanları küçümserler. En büyük yanılgıları da başarıyla bu davranış biçimlerini özdeş tutmalarıdır. Batı biçimi hayat bu davranış tipini ödüllendirmekte ve pekiştirmektedir.

21 ZOR OLAN Yüzde yüz A tipi davranış biçimine sahip bir insanı, değişmeye ikna etmektir. Sağlığı ile ilgili hiçbir şikayeti olmayan, kendini ölüme götüren özelliklerini meziyet zanneden ve başarısının sebebini bu özelliklerine atfeden, ruh sağlığı ile ilgili bir yardım almayı aşağılanmak olarak yorumlayan insanları değişime zorlamak psikoterapinin kuraları ile de çelişmektedir.

22 Strese Duyarlılık/Direnç Bir meta–analiz cesur bireylerin daha az stres yaşadığını ve cesur olmayan bireylere göre stresle başa çıkma konusunda daha iyi olduğunu göstermektedir. Cesur tipler stresli durumları bir tehdit olarak görmek yerine, bir meydan okuma olarak görür ve zorlu deneyimlerinden anlamlar çıkarır. Yaşam süreçlerini kontrol edebileceklerine ve etkileyebileceklerine inanırlar.

23 Öz Yeterlik Kişinin istenilen sonuçlara ulaşmak için yapılması gereken faaliyetlerle ilgilenme yeteneklerine ilişkin bireysel inançları olarak tanımlanır. Kişinin yetkinlik ve etkililik duygusu ile ilgilidir. Öz yeterlilik; Başa çıkma öz yeterliliği, İşle ilgili öz yeterlilik, Liderlik öz yeterliliği, İlişki öz yeterliliği ile de ilgilidir. Çalışmalar stres ve baskı altında işlerini yapmak için kendi yetenekleri konusunda öz yeterlilik duygusu yüksek çalışanların kontrol duygusunun olmasının stresi azalttığını göstermektedir.

24 Çalışan Stresinin Ölçülmesi Psikolojik ölçekler Öz bildirim değerlendirmeleri Stresli yaşam olaylarının ölçülmesi Birey ve çevre uyumunun ölçülmesi

25 Psikolojik Ölçekler Fizyolojik uyarılma ve strese eşlik eden gerginlik belirtilerinin ölçümüne odaklanmıştır. Kan basıncını izleme, kalp hızını izleme, kanda stres bağlantılı hormon düzeyini izleme gibi kan testlerini içerir.

26 Öz Bildirim Değerlendirmeleri Çeşitli derecelendirme ölçekleri yoluyla kişilerden kendi algıladıkları stresi doğrudan belirtmeleri istenir. İki temel kategoriden birine yönelik değerlendirme yapılabilir. 1) Örgütsel koşullar hakkında raporlar 2) Psikolojik ve/veya fizyolojik durumlar hakkında raporlar.

27 Öz Bildirim Değerlendirmeleri Örgütsel koşullar ile ilgili raporlar genellikle; özerklik, geri bildirim, görev kimliği, görev değeri, beceri çeşitliliği, karmaşıklık, başkalarıyla ilgilenme, belirsizlik ve iş yükü gibi işin özellikleri hakkında sorular soran maddeleri içerir. Psikolojik/fizyolojik stres ile gerginlik hakkında Stres Tanı Ölçeği (Stres Diagnostic Survey), İş Stres Göstergesi (Occupatıonal Stress Indicator) ve İş Stresi Ölçeği (Job Stress Survey) gibi standartlaştırılmış öz bildirim ölçekleri kullanılmaktadır. Stres tanı ölçeği; Zaman baskısı, iş yükü, rol belirsizliği ve yönetim tarzı gibi işle ilgili 15 alanda çalışanların stres algılarını ölçer. İş stresi ölçeği; Çalışanların deneyimledikleri belirli stresli çalışma koşullarının şiddetini ve sıklığını ölçen 30 maddelik bir araçtır.

28 Stresli Yaşam Olaylarının Ölçülmesi Bir kişinin yakın tarihte yaşadığı strese neden olan önemli olaylardır. Bu amaçla en sık kullanılan ölçek Yeniden Sosyal Uyum Değerlendirme Ölçeği (Social Readjustment Rating Scale) dır. Bu ölçekte bireylerin son bir yıl içerisinde yaşamış oldukları en önemli yaşam olayları ile ilgili sayısal “stres şiddeti” puanları toplamını belirten kontrol listesi verilir. Bu kişisel yaşam olayları stres endeksi oluşmasını sağlar. Araştırmalar yüksek kişisel stres endeksine sahip kişilerin stresli yaşam olaylarını daha az yaşayan kişilere göre daha düşük performans daha yüksek devamsızlık, daha sık iş değiştirme eğilimi gösterdiğini belirtmektedir. Ancak bu ölçekte değerlendirmenin eksik tarafları, iki stresli olayı aynı anda yaşayanlarda diğerinin etkisinin yeterince önemsenmemesi ve günlük streslerin değerlendirilmemesidir.

29 Birey ve Çevre Uyumunun Ölçülmesi Bir çalışanın yetenekleri, değerleri ve ihtiyaçları ile örgütsel talepler, ödüller ve değerler arasındaki eşleşmeyi ifade eder. Birey-çevre uyumunun örgütsel bağlılık, örgütsel mutluluk ile olumlu, devir oranı ile olumsuz ilişkili olduğu bulunmuştur. Genel olarak çalışanın beceri ve yetenek gibi bazı özelliklerinin ölçümü ile iş çevresi ve iş taleplerini değerlendirmeyi içerir. Bu iki ölçüm grubu arasındaki fark daha sonra bir uyum endeksi olarak hesaplanmıştır.

30 Çalışan Stresinin Etkileri Stresin azalan performans, artan devamsızlık ve işten ayrılmalara neden olduğuna inanılır. Stres ve performans arasındaki ilişkinin daha düşük performansa neden olan yüksek stresle, doğrusal olmak yerine çoğu zaman ters U şeklinde olabileceği ileri sürülmüştür. Ancak bu ters U ilişkisi tüm stresörler ya da iş performansının tüm yönleri için geçerli olmayabilir.

31 Stres ve Performans İlişkisi Yüksek çok az stres optimum stres aşırı stres Performans Düzeyi Düşük(zayıf)

32 İş Tükenmişliği Çalışanların işlerine daha az bağlı hale geldikleri ve işlerinden uzaklaşmaya başladıkları bir süreçtir. Uzaklaşma süreci işe geç kalmada ve devamsızlıkta artış ile iş performansında ve iş kalitesinde azalma gibi sonuçları kapsayabilir. İşle ilgili tükenmişlik bireyin aile hayatına yayılabilir.

33 İş Tükenmişliği Tükenmişlik genellikle üç aşamada gerçekleşir; 1) Çalışan üzerinde aşırı talebin neden olduğu duygusal tükenmedir. 2) Duyarsızlaşma ya da işyerinde insanlara (diğer çalışanlara ya da müşterilere) karşı alaycı, duyarsız bir tutum geliştirme 3) Düşük kişisel başarı duyguları ile belirtilir. Burada tükenmiş çalışanlar yorgunluk ve çaresizlik hissedeler. İşe ilişkin çabalarının istenen sonuçları üretmede başarısız olacağına inanırlar ve denemekten vazgeçerler.

34 İş Tükenmişliği Üç tükenmişlik unsurunu değerlendiren en yaygın kullanılan ölçek Maslach Tükenmişlik Envanteri- İnsani Hizmetler Anketi (Maslach Burnout Inventory-HSS)’dir. Yapılan araştırmalar diğerlerine yardım etmeyi içeren insani hizmet mesleklerinde tükenmişliğin özellikle yüksek olduğunu göstermiştir.

35 Çalışan Stresi İle Başa Çıkma Çok çeşitli stratejiler ve teknikler, iki genel yaklaşım şeklinde sınıflandırılabilir. 1) Bireysel stratejiler; Kişisel stresi azaltmaya ya da ortadan kaldırmaya çalışmak için bireysel olarak çalışanlar tarafından kullanılır. 2) Örgütsel stratejiler; Bir bütün olarak örgütün ya da çalışan gruplarının stres düzeyini azaltmaya çalışmak için örgütlerin uygulayabileceği teknikler ve programlardır.

36 Bireysel Başa Çıkma Stratejileri Bireyin olağan başa çıkma kaynaklarını aşan içsel talep ve çatışmaları yönetme çabasıyla yapılan davranışsal ve bilişsel çabalardır. Bu tekniklerin en belirgini egzersiz ve diyet planları gibi bireyin fiziksel durumunu iyileştirmek için geliştirilen programlardır. Ancak stresin fizyolojik belirtilerini doğrudan azaltanın egzersiz mi olduğu yoksa basitçe olumlu psikolojik faktörler yüzünden egzersiz sonrası bireyin “iyi hissetmesi” mi olduğu açık değildir. Diğer bireysel başa çıkma stratejisi strese eşlik eden gerginlik ve olumsuz uyarılmayı azaltmak için gevşeme halinin teşvikidir. Bunu başarmak için sistematik gevşeme eğitimi, meditasyon ve biyolojik geri bildirim dahil olmak üzere çeşitli teknikler kullanılmaktadır.

37 BESLENME Çeşitli yiyecekler yiyin İdeal kilonuzu koruyun Çok yağ ve kolesterolden kaçının Karbonhidrattan korkmayın Fazla şekerden uzak durun Fazla sodyumdan kaçının İçki içecekseniz, makul ölçüde kalın

38 FİZİKSEL EGZERSİZ Haftada en az 3 olmak üzere, 3-5 kere yapılmalı Her egzersiz programı 30 dakika sürmelidir Sizi rahat ettiren bir yorgunlukta olmalıdır. Egzersiz sırasında kritik kalp vurum sayısı bireyin yaşına ve beden ölçülerine göre değişir.

39 Bireysel Başa Çıkma Stratejileri Sistematik gevşeme egzersizinde bireylere ayaktan yüze, vücudun tüm kaslarını sistematik olarak nasıl rahatlatacakları öğretilir. Meditasyon genellikle tek bir kelime, düşünce ya da nesneye yoğun odaklanmanın meydana getirdiği derin gevşemiş bir haldir. Biyolojik geri bildirim gevşemiş durumlarla ilgili bazı fizyolojik faaliyet ölçümünde, genellikle beyin dalgaları ya da kas gerilimini kullanır. Kişi gevşemiş durumdayken ölçüm makinesi sinyal sesi gibi bir çeşit geri bildirim sağlar. Daha sonra birey uygulama yoluyla rahatlamış, stressiz duruma nasıl gireceğini öğrenir. Bu tekniklerin herhangi biri ya da tümü teorik olarak iyi olsa da uygulamada iyi çalışmayabilir.

40 BEDENİN GEVŞEME CEVABI Gevşeme cevabının öğrenilmesi ile, bedende stres sırasında ortaya çıkan durumun tam tersi meydana gelir. 1960’lardan sonra bir kalp uzmanı ve araştırmacı olan Herbert Benson tarafından bilim alanına bir teknik olarak kazandırılmıştır. Gevşemeyi başarmış bir insanın solunumu derin ve rahat, elleri ve ayakları sıcak ve ağır, kalp vuruşları sakin ve düzenli, karnı sıcak, alnı serindir. Kasları gevşemiş, hormonal dengesi sağlanmış ve beden metabolizması yavaşlamıştır.

41 1.BASAMAK SOLUNUMUN KONTROLÜ Doğru ve derin nefes almayı öğrenmek, gevşemeyi öğrenmek yolunda atılan en önemli adımdır. İyi nefes, ağır, derin ve sessiz olmalıdır. İyi bir nefes yavaş olarak burundan alınır, sessiz olur ve akciğerin bütününü doldurarak diyaframı aşağı iter. Bir çok insan kaburga nefesi almaktadır.

42 TEMEL NEFES EGZERSİZİ nefesi tutun doldurun boşaltın nefesi tutun nefesi tutun

43 YARARLARI Diyaframın altında kalan ve başka hiçbir şekilde ulaşılamayacak olan organlara masaj yapılmasına imkan verir. Bedendeki oksijen miktarını artırır ve stres sırasında ortaya çıkan A ve NA gibi maddelerin azalmasına yol açar ve kişiyi sakinleştirir ve duygusal açıdan dengede tutar. Günde en az 40 kez bu şekilde nefes almak, bu tür nefes almayı alışkanlık haline getirir.

44 YAPILAN HATALAR Temel egzersizi ara vermeden arka arkaya tekrarlamak. Basit bir egzersiz olması nedeniyle önemsenmemesi ve unutulması

45 PROGRESİF GEVŞEME EGZERSİZİ İnsan vücudundaki büyük kas gruplarının iradeli olarak gerilmesini ve gevşetilmesini içerir. Bu tekniğin uygulanması ile, kaslarımızın nerede oldukları ve gerginlik sırasında ne duruma geldikleri öğrenilir. Bu teknikle büyük kas gruplarındaki gerginliğin sıfır düzeyine indirilebildiği çok hassas EMG araçlarının yardımı ile ortaya konmuştur.

46 PROGRESİF GEVŞEME BASAMAKLARI Gerin 5’e kadar sayın ve gevşetin, bunu başınızdan ayağınıza kadar her kas grubuna yapın Her kas grubunu gevşettikten sonra, derin bir nefes alın ve bu nefesi yavaş yavaş bırakın. Tercihen iki, mümkün olmazsa günde bir kere yapın.

47 Bireysel Başa Çıkma Stratejileri Diğer bireysel başa çıkma çabaları; daha iyi, daha etkili çalışma yöntemleriyle iş stresini uzaklaştırmaya çalışan çeşitli teknikleri içerir. Zaman yönetimi kursları; Özel görevler için zaman planlayarak ve belirli bir zaman ayırarak son dakika teslimden kaçınmak için önceden planlama yaparak iş görevlerine sistematik olarak yaklaşmayı öğrenmek, bazı çalışanlar için stresi azaltmaya yardımcı olmada oldukça etkili olabilir. Bireyler geçici ya da kalıcı olarak stresli iş ortamından kendilerini uzaklaştırarak da stresle başa çıkmaya çalışabilirler. Seyahat geçici olarak iş stresini azaltsa etkileri geçicidir..

48 ZAMAN DÜZENLENMESİ Zamanın iyi kullanmak için yapılması gereken, düşünce ve ayrıntılarla oyalanmayıp kısa zamanda çok iş yapmak değildir. Tam tersine amaç ve öncelikleri saptayarak insanın zamanını gerçekten yapmak istediği şeylere ayırarak, hayatından daha fazla tat almasıdır. Dünyada bütün insanlara demokratik olarak verilmiş tek şey zamandır. Etkili çalışmak, zamanı belirlenmiş öncelikler doğrultusunda programlı olarak kullanmaktır Bir yönetici zamanı işleri doğrudan kendisi yapmak için değil, işlerin delegasyonunda, kişileri sisteme entegre etmek için kullanır.

49 ZAMAN DÜZENLEME TEKNİKLERİ Planlama Önceliklerin belirlenmesi Yapılacak işler listesi tutmak

50 ZAMAN YARATMAK Dört mecburi kural Hayır demeyi bilmek O gün için yüksek önemde olan maddeleri yapıp bitirmeden alt önemdekilere geçmemek Programda kesintiler, önceden görülmeyen problemler ve program dışı olaylar için zaman ayırmak Çeşitli işleriniz arasında kendinize bir “mutlak sükunet” zamanı ayırmak

51 An’lar Hayatımı bir daha yaşayabilseydim,daha çok hata yapardım. Mükemmel olmaya gayret etmez, daha sakin olurdum. Daha fazla eğlenir, daha az şeyi ciddiye alırdım. Bu kadar temiz olmazdım. Daha fazla risk alır, daha çok gezer, daha çok tepeden bakar, daha fazla dağa tırmanır, daha fazla nehirde yüzerdim. Hiç gitmediğim yerlere giderdim. Daha çok dondurma, daha az fasulye yerdim. Gerçek problemlerle daha fazla, kendi yarattıklarımla daha az uğraşırdım. Her anı gerçek ve verimli bir şekilde yaşayanlardan olurdum. Hiç şüphesiz mutlu anlarım da oldu. Ancak geriye dönebilseydim, hayatımın sadece mutlu anlardan oluşmasına gayret ederdim. Çünkü hayatın “an”lardan sadece “an”’lardan oluştuğunu anladım. Bunun için “an”ı yakalamak gerekiyor. Ben yanına bir derece, bir şişe su, bir şemsiye, bir paraşüt almadan yola çıkmayanlardanım. Hayatımı bir kere daha yaşayabilseydim daha hafif seyahat ederdim. Hayatımı bir kere daha yaşayabilseydim ilkbaharda ayakkabılarımı çıkartır, sonbahara kadar çıplak ayakla gezerdim. Eğer bir şansım daha olsa bilmediğim yollarda daha çok gezer, daha çok şafak seyreder, daha çok çocukla oynardım. Heyhat 85 yaşındayım ve öleceğimi biliyorum. Jorge Luis BORGES

52 Bireysel Başa Çıkma Stratejileri Çalışanların başa çıkma stratejisi olarak işe devamsızlığı kullanabileceğini belirtmekte önemlidir. Son olarak başa çıkmak için bilişsel çabalar, stres kaynağı hakkında birinin düşünüş biçimini değiştirmeyi gerektiren bilişsel yeniden yapılandırmayı içerebilir. Bilişsel yeniden yapılandırma, travma sonrası stres bozukluğu olan çalışanlar ve ağır travma yaşamış diğerlerinin tedavisinde sıklıkla kullanılır. Bireysel başa çıkma stratejileri stresle baş etmek için bireyin öz yeterliliğini artırırsa stresle mücadelede etkili olabilir

53 A-B-C MODELİ A → Duygu ve davranışa yol açtığı varsayılan olaydır. B → Yorum ve yaklaşım biçiminiz C → Olaydan sonraki duygu ve davranıştır

54 A-B-C MODELİ A → Patronun işi zamanında bitirmediği için kızması B → Mahvoldum, işimden olacağım C → Üzüntü, savunucu tavır

55 AKILCI ANALİZ Kişinin düşünce biçimi objektif gerçeklere dayanmalıdır. Değerlendirme biçimi, kişiye ve problemi çözmeye yardımcı olmalıdır Yaklaşım biçimi, kişinin diğer insanlarla çatışma ve sürtüşmelerini azaltmalıdır. Değerlendirme biçimi kişinin, kısa ve uzun dönemli amaçlarına katkıda bulunmalıdır. Kişinin yorum biçimi kendisini duygusal bir çatışma ve gerginliğe sürüklememelidir.

56 A-B-C MODELİ A → Patronun işi zamanında bitirmediği için kızması B → İşi zamanında bitirmeliydim, ama bitiremedim, daha iyisini yapabilirim C → Hayal kırıklığı

57 AKILCI ANALİZDE YAKLAŞIM BİÇİMİ Başkaları tarafından da paylaşılabilir mi? Problemi çözmeye faydası var mı? İnsan ilişkilerimi olumlu etkiler mi? Kısa ve uzun dönemli amaçlarıma katkısı var mı? Çatışma ve gerginliğimi azaltır mı?

58 Örgütsel Başa Çıkma Stratejileri İş stres çeşitli örgütsel kaynaklardan oluşabildiğinden örgütlerin iş yerinde durumsal stresörleri azaltmak için yapabilecekleri pek çok şey vardır. 1) Birey-iş uyumunu geliştirmek; Çalışanların dikkatli incelenmesi, seçilmesi ve yerleştirilmesi yoluyla birey-iş uyumunu arttırarak örgütler bu stresin büyük bir miktarını azaltabilirler. 2) Çalışan eğitimi ve oryantasyonu programlarını geliştirmek; Bu sadece daha yetenekli ve verimli yeni iş gücünün ortaya çıkmasına neden olmaz, aynı zamanda yeni çalışanların stres kaynaklı işten ayrılmalarını azaltmaya yardımcı olur. 3) Çalışanların kontrol hissini arttırmak; İş zenginleştirme, katılımcı karar verme ve yetkiyi devretme sistemleri gibi programların tümü işler ve iş çevresi üzerinde çalışanların kontrol hissini arttırmaya yardımcı olur. 4) Çezalandırıcı yönetimi kaldırmak;

59 Örgütsel Başa Çıkma Stratejileri 5) Riskli ya da tehlikeli çalışma koşullarını ortadan kaldırmak 6) Destekleyici, takım odaklı bir iş ortamı sağlamak; Bu durum özellikle hizmet işine duygusal emek olarak katılan çalışanlar için geçerlidir. Meta-analizler iş yerindeki sosyal desteğin tehdit algısını azalttığını, stressörlerin algılanan gücünü hafiflettiğini ve işe bağlı stresle başa çıkmaya yardımcı olduğunu belirtmektedir. 7) İletişimi iyileştirmek; Çalışanlar arasında iletişim daha iyi oldukça yanlış anlamalardan kaynaklanan stres daha düşük olur. Çalışanlar örgütsel süreç ve işlemlerle ilişkilerinin kesildiğini ya da bu süreç ve işlemler hakkında bilgilendirilmediklerini hissettikleri zaman stres meydana gelir.

60 Olumsuz Çalışan Tutumları ve Davranışları Olumsuz tutum; Olumsuz duygulara eğilimli bireyler işlerinde daha fazla stres olduğunu algılamaktadır. Olumsuz duygusallık eğilimli kişi ile haksız davranışa daha güçlü tepki verilir. Yüksek olumsuz duygulanıma sahip çalışanların aynı zamanda, iş gününün planlanan bitiminden önce işten erken ayrılması olasıdır. Olumsuz duygulanımı yüksek çalışanların iş performansını nasıl artıracakları hakkında yöneticilerinden aldığı geri bildirime doğru karşılık veremeyeceğine dair bazı kanıtlar vardır.

61 Olumsuz Çalışan Tutumları ve Davranışları Olumsuz davranış; Amaç karşıtı çalışma davranışları Amaç karşıtı çalışma davranışının stres, iş yerindeki hayal kırıklığı ya da eşitsizlik algısı, işverene karşı misilleme ve intikam alma girişimleri hatta kıskançlıktan kaynaklandığını göstermektedir. Met-analizler amaç karşıtı çalışma davranışlarının daha genç ve daha düşük iş tatminine sahip olan çalışanlarda daha yaygın olduğunu göstermektedir. Amaç karşıtı çalışma davranışlarının yalnızca bireysel olarak harekete geçirilmediğini aynı zamanda grubun ve örgütün norm ve değerlerinden etkilenebileceğini gösteren kanıtlar vardır.

62 Amaç Karşıtı Çalışma Davranışı Örnekleri Çalışma arkadaşına kırıcı şeyler söylemek ya da onunla alay etmek Çalışma arkadaşına kaba davranmak ya da onu herkesin önünde utandırmak izin almadan işyerinin mallarını almak Harcadığından daha fazla iş giderini geri almak için sahte makbuz düzenlemek İlave ve kabul edilenden daha fazla mola vermek İzin almadan işe geç gelmek Patronun talimatlarına uymayı ihmal etmek İşte uyuşturucu veya alkol kullanmak Fazla mesai ücreti alabilmek için işi uzatmak Yetkisiz kişilerle şirketin gizli bilgilerini konuşmak İşyerinde aşağılayıcı şekilde etnik, dini ya da ırksal söylemlerde bulunmak Çalışma ortamını dağıtmak Kasıtlı olarak çalışması gerekenden daha yavaş çalışmak

63 Amaç Karşıtı Çalışma Davranışı Önlemek İçin Stratejiler Çalışanlara adil davranıldığından emin olmak, Makul iş yükleri sağlamak, İşi açık bir şekilde tanımlamak, Çalışanlar arasındaki kişiler arası anlaşmazlıklara ara buluculuk yapmak için eğitilmiş nezaretçilere sahip olmak Amaç karşıtı çalışma davranışını ve iş yerinde şiddeti önlemek için diğer stratejilerdir.


"Sunum Planı Çalışan stresinin tanımı Çalışan stresinin çalışma davranışına etkisi Çalışan stresinin ölçümü Çalışanın stresle başa çıkma yolları Örgütlerin." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları