Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yrd. Doç. Dr. Kenan MERMER Osmanlı Türkçesinde Fiil Çekimleri 4 1 OSMANLI TÜRKÇESİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yrd. Doç. Dr. Kenan MERMER Osmanlı Türkçesinde Fiil Çekimleri 4 1 OSMANLI TÜRKÇESİ."— Sunum transkripti:

1 Yrd. Doç. Dr. Kenan MERMER Osmanlı Türkçesinde Fiil Çekimleri 4 1 OSMANLI TÜRKÇESİ

2 2 Fiiller ve Fiillerde Kip 1.Bildirme (Haber) Kipleri 2.Dilek (İsteme) Kipleri Fiillerin zaman ve anlam özelliklerine göre türlü eklerle biçimlenmelerine kip denir. Fiilin kök haline zaman ve şahıs eklerinin getirilmesi sonucunda bir zamana göre çekimlenmiş, hangi şahıs türüne ait olduğu belli olan bir yapı elde ederiz. Bu yapı kiptir. Fiillerde kip meselesi genel itibarla iki sınıfa ayrılarak anlaşılır.

3 3 Bildirme (Haber) Kipleri Belli bir zaman anlamı taşıyan, fiilin kök yahut gövdesine zaman eki getirilerek oluşturulan kiplere haber kipi denir. 1.Görülen Geçmiş Zaman Kipi (Şühûdî Mâzî) 2.Anlatılan, Duyulan Geçmiş Zaman Kipi (Naklî Mâzî) 3. Şimdiki Zaman Kipi (Hâl) 4. Gelecek Zaman Kipi (İstikbâl) 5. Geniş Zaman Kipi (Muzâri‘)

4 Fiilin kök yahut gövdesine (دى) eki getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 4 Görülen Geçmiş Zaman Kipi گوجندىگوجندڭگوجندم GücendiGücendinGücendim گوجنديلرگوجنديڭزگوجندك GücendilerGücendinizGücendik اصمارلادىاصمارلادڭاصمارلادم IsmarladıIsmarladınIsmarladım اصمارلاديلراصمارلاديڭزاصمارلادق IsmarladılarIsmarladınızIsmarladık

5 Fiilin kök yahut gövdesine (مش) eki getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 5 Anlatılan Geçmiş Zaman Kipi بڭزەمشبڭزەمشسڭبڭزەمشم BenzemişBenzemişsinBenzemişim بڭزەمشلربڭزەمشسڭزبڭزەمشز BenzemişlerBenzemişsinizBenzemişiz آجيقمشآجيقمشسڭآجيقمشم AcıkmışAcıkmışsınAcıkmışım آجيقمشلرآجيقمشسڭزآجيقمشز AcıkmışlarAcıkmışsınızAcıkmışız

6 Fiilin kök yahut gövdesine (يور) eki getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 6 Şimdiki Zaman Kipi گجيكيورگجيكيورسڭگجيكيورم GecikiyorGecikiyorsunGecikiyorum گجيكيورلرگجيكيورسڭزگجيكيورز GecikiyorlarGecikiyorsunuzGecikiyoruz اوقويور اوقويورسڭ اوقويورم OkuyorOkuyorsunOkuyorum اوقويورلراوقويورسڭزاوقويورز OkuyorlarOkuyorsunuzOkuyoruz

7 Fiilin kök yahut gövdesin اجق/ەجك)) eki getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 7 Gelecek Zaman Kipi گوزوكەجكگوزوكەجكسڭگوزوكەجگم GözükecekGözükeceksinGözükeceğim گوزوكەجكلرگوزوكەجكسڭزگوزوكەجگز GözükeceklerGözükeceksinizGözükeceğiz آچيقلاياجقآچيقلاياجقسڭآچيقلاياجغم AçıklayacakAçıklayacaksınAçıklayacağım آچيقلاياجقلرآچيقلاياجقسڭزآچيقلاياجغز AçıklayacaklarAçıklayacaksınızAçıklayacağız

8 Fiilin kök yahut gövdesine (ر/ار/ير/ور) ekleri getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 8 Geniş Zaman Kipi دوزەليردوزەليرسڭدوزەليرم DüzelirDüzelirsinDüzelirim دوزەليرلردوزەليرسڭزدوزەليرز DüzelirlerDüzelirsinizDüzeliriz باقارباقارسڭباقارم BakarBakarsınBakarım باقارلرباقارسڭزباقارز BakarlarBakarsınızBakarız

9 9 Dilek (İsteme) Kipleri Fiilin bildirdiği işe, oluşa ve harekete dilek, koşul, istek, gereklilik ya da emir anlamı katan kiplerdir. 1. Dilek-Şart/Koşul Kipi (Temennî) 2.İstek Kipi (İltizâmî) 3. Gereklilik Kipi (Vücûbî) 4. Emir Kipi (Buyurma/İmperatifler)

10 Fiilin kök yahut gövdesine (سە) eki getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 10 Dilek-Şart/Koşul Kipi اينجەلسەاينجەلسەڭاينجەلسەم İncelseİncelsenİncelsem اينجەلسەلراينجەلسەڭزاينجەلسەك İncelselerİncelsenizİncelsek اويناسەاويناسەڭاويناسەم OynasaOynasanOynasam اويناسەلراويناسەڭزاويناسەق OynasalarOynasanızOynasak

11 Fiilin kök yahut gövdesine ا/ە)) eki getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 11 İstek Kipi دوشونە دوشونەسڭ دوشونەيم DüşüneDüşünesinDüşüneyim دوشونەلردوشونەسڭزدوشونەلم DüşünelerDüşünesinizDüşünelim ياپا ياپاسڭ ياپايم YapaYapasınYapayım ياپالرياپاسڭزياپالم YapalarYapasınızYapalım

12 Fiilin kök yahut gövdesine (ملى/مالى) ekleri getirilerek yapılır. Sonrasında şahıs eklerine göre çekimlenir. 12 Gereklilik Kipi يوڭەلملىيوڭەلمليسڭيوڭەلملييم YönelmeliYönelmelisinYönelmeliyim يوڭەلمليلريوڭەلمليسڭزيوڭەلملييز YönelmelilerYönelmelisinizYönelmeliyiz چيقارمالىچيقارماليسڭچيقارمالييم ÇıkarmalıÇıkarmalısınÇıkarmalıyım چيقارماليلرچيقارماليسڭزچيقارمالييز ÇıkarmalılarÇıkarmalısınızÇıkarmalıyız

13 Emir kipinde ek yoktur. Şahıs ekleriyle çekimlenir. Birinci şahıslarda emir kipi kullanılmaz. İkinci tekil şahısta ek yoktur. Üçüncü tekil şahısta سين/سون)) ikinci çoğul şahıstaيڭ/وڭ) ) ve يڭز/وڭز) ), üçüncü çoğul şahısta iseسينلر/سونلر) ) ekleri kullanılır. 13 Emir Kipi سويلەيڭسويلەسينسويلە SöyleyinSöylesinSöyle! سويلەيڭزسويلەسينلر SöyleyinizSöylesinler

14 14 Emir Kipi ليڭ آليڭليآليڭآليڭيڭ آلسينآل AlınAlsınAl! آليڭز آلسينلر AlınızAlsınlar اوتوروڭ اوتورسوناوتور OturunOtursunOtur! اوتوروڭز اوتورسونلر OturunuzOtursunlar

15 15 Fiillerde Olumsuzluk Bir fiil olumsuz yapılırken fiil ile zaman eki arasına (م/ما) olumsuzluk eki getirilir. Kök Hali+olumsuzluk+zaman eki+şahıs eki:Kip باقما+مش+لر+:باقمامشلر Bak+ma+mış+lar:Bakmamışlar گورم+دى+ڭز+: گورمديڭز Gör+me+di+niz:Görmediniz

16 16 Fiillerde Olumsuzluk بنمسەممش اوقومايور سڭ گوچلنمدم BenimsememişOkumuyorsunGüçlenmedim اويناماسەلرگيزلەمزسڭزگوزوكميەجگز OynamasalarGizlemezsinizGözükmeyeceğiz اورتميڭز يوڭەلممليسڭ ياپمايايم ÖrtmeyinizYönelmemelisinYapmayayım

17 17 Fiil Çekimlerinde Soru Türkçede soru biçimi; mı, mi, mu, mü edatları ile yapılır. Osmanlı Türkçesinde مى) ) ile karşılanır. گجيكيور مى؟گوجندڭ مى؟ بڭزەمشمييم؟ Gecikiyor mu?Gücendin mi? Benzemiş miyim? اويناسەلر مي؟باقارميسڭز؟آچيقلاياجقمييز؟ Oynasalar mı?Bakar mısınız? Açıklayacak mıyız? سويلەسين مى؟امورساماليميسڭ؟ياپايم مى؟ Söylesin mi? Umursamalı mısın? Yapayım mı?


"Yrd. Doç. Dr. Kenan MERMER Osmanlı Türkçesinde Fiil Çekimleri 4 1 OSMANLI TÜRKÇESİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları