Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

EMEVILERDE TOPRAK SISTEMI Bir milletin sosyal hayatındaki hareketlili ğ i anlamak için öncelikle onların co ğ rafyasına ve toprak sistemine bakmak gerekir.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "EMEVILERDE TOPRAK SISTEMI Bir milletin sosyal hayatındaki hareketlili ğ i anlamak için öncelikle onların co ğ rafyasına ve toprak sistemine bakmak gerekir."— Sunum transkripti:

1 EMEVILERDE TOPRAK SISTEMI Bir milletin sosyal hayatındaki hareketlili ğ i anlamak için öncelikle onların co ğ rafyasına ve toprak sistemine bakmak gerekir. ÖMER LÜTF İ BARKAN

2 Toprak sistemi tarihte sosyal, iktisadi ve hukuki ş artların hem belirleyicisi hem de neticesi olarak bulunur. Bu bakımdan tarihin anla ş ılmasında toprak sisteminin önemli bir rolü vardır. Toprak sistemi tarihte sosyal, iktisadi ve hukuki ş artların hem belirleyicisi hem de neticesi olarak bulunur. Bu bakımdan tarihin anla ş ılmasında toprak sisteminin önemli bir rolü vardır. Genellikle siyasi sistem tarafından çıkarılan kanun ve yönetmelikler ile belirlendi ğ inden, toprak sistemi ile ilgili konan kanunlar do ğ rudan topra ğ ı i ş leyen halkın sosyal yapısını da belirler. Genellikle siyasi sistem tarafından çıkarılan kanun ve yönetmelikler ile belirlendi ğ inden, toprak sistemi ile ilgili konan kanunlar do ğ rudan topra ğ ı i ş leyen halkın sosyal yapısını da belirler.

3 Bir medeniyetin geli ş im merhalelerini anlamak için sosyal ve siyasi bünyenin te ş kilinde etkili olan toprak ve mülkiyet sistemini incelemek gerekir. Bir medeniyetin geli ş im merhalelerini anlamak için sosyal ve siyasi bünyenin te ş kilinde etkili olan toprak ve mülkiyet sistemini incelemek gerekir. HAD İ GEL İ N HEP BERABER İ NCELEYEL İ M HAD İ GEL İ N HEP BERABER İ NCELEYEL İ M

4 TOPRAK ÜZERİNDE MÜLKİYET ŞEKİLLERİ 1) FEY ARAZ İ LER İ 2)ÖZEL MÜLK TOPRAKLAR 3)AMME ARAZ İ LER İ Sava ş la ele geçirilen topraklar (Harâci Araziler) Müslümanların elindeki Ö ş ür Arazileri Koruluk ve meralar (Himâ Arazileri) Devletin elindeki sahipsiz topraklar (Savâfi Araziler) Sava ş sız ele geçen topraklar (Harâci Mülk veya Sulh Arazileri) Umuma ait sosyal alanlar ( İ rfak Arazileri) İş lenmemi ş Ölü topraklar (Mevât Araziler) Devlet ve Hanedan Ciftlikleri(Katî’a ve Day’a) Vakıf Arazileri

5 1) FEY ARAZİLERİ FEY kelimesi tarihi olarak sava ş ın sakinle ş mesinden sonra ma ğ lup olanların galiplerin himayesine girmesine denilmi ş tir. Istılahı manada ise sava ş la ele geçen yerlerden alınan ş eylere ve sulh ile geçen yerlerden alınan menfaatlere denir. Fetihlerden sonra sava ş la ele geçirilen menkul mallar ganimettir bunun dı ş ındakiler feydir.

6 A)SAVAŞLA ELE GEÇIRILEN TOPRAKLAR (HARACI ARAZILER) Sulh yoluyla yada Sava ş la ele geçirildikten sonra gayri Müslimlere devletin belirledi ğ i haraci ödemek üzere bırakılan Haraci arazi yada ‘Anve arazisi diye tabir edilen arazilerdir. Daha geç dönemlerde kurulan İ slam devletlerinde bu tür arazilere Miri arazi yada Memleket Arazisi denilmi ş tir. Halife Muaviye vergi gelirleri üzerinden kontrolünü artırmak için eyaletlerde müstakil birer haraç dairesi kurdu.(Divanu’l Harac) Ömer b. Abdülaziz döneminde harac arazileri üretimin temel kayna ğ ı kabul edildi. Harac arazileri ıslah edildi ve üretim artırıldı. Harac vergileride en yüksek seviyeye bu dönemde ula ş tı.

7 B) DEVLETIN ELINDEKI SAHIPSIZ TOPRAKLAR (SAVAFI ARAZILERI) Sahibi ölen, kaçan veya miras bırakmadan ölenlerin arazilerinin devlet ba ş kanı tarafından seçilmesidir. Sahibi ölen, kaçan veya miras bırakmadan ölenlerin arazilerinin devlet ba ş kanı tarafından seçilmesidir. Di ğ er bir tanımı ise devletin do ğ rudan eli altında bulundurdu ğ u bütün zirai toprakları menkulleri içine alan, devlet ba ş kanının ümmet maslahatını gözeterek do ğ rudan tasarruf yetkisi bulunan arazilerdir. Di ğ er bir tanımı ise devletin do ğ rudan eli altında bulundurdu ğ u bütün zirai toprakları menkulleri içine alan, devlet ba ş kanının ümmet maslahatını gözeterek do ğ rudan tasarruf yetkisi bulunan arazilerdir. İ lk örnekleri Hz.Peygamber (sav) döneminde olmu ş tur. Beni Nadir Yahudilerinin Medine’den sürülmesinden sonra geride bıraktıkları verimli topraklarıdır.İ lk örnekleri Hz.Peygamber (sav) döneminde olmu ş tur. Beni Nadir Yahudilerinin Medine’den sürülmesinden sonra geride bıraktıkları verimli topraklarıdır.

8 Hz.Ömer feyi ammenin ortak malı görüyordu. İ htiyaç sahiplerine ise hazineden yardımda bulunuyordu. Hz.Osman da ise ‘Ümmetin fey’inden Devletin fey’ine geçi ş ’ olmu ş tur. Daha önce sava ş çılara payla ş tırılan bu malları devletle ş tirmi ş tir. Bunlarin içindeki savafi arazileri yakınlarına ikta etmi ş tir. Dipnot: İ KTA arazi veya gayri menkulün veya bir halk kullanımının ve imtiyazının devlet ba ş kanı tarafından bir kimseye tahsis edilip verilmesidir.

9 Emeviler döneminde Muaviye’nin savafi arazilerini kendi mülkü gibi ailesi ve yakınlarına da ğ ıtması sonucu Arap toprak aristokrasisi olu ş mu ş tur. Abdülmelik b. Mervan döneminde artık safavi arazi kamadı ğ ından haraci araziler dahil devletin tasarrufuna açık hale gelmi ş tir. Ömer b. Abdülaziz ise Haraci arazilerin ö ş ür haline getirilmesini yasakladı. Mülkiyetin ummete ait oldu ğ u dü ş üncesiyle bu topraklar Beytü’l-mal’ın mülkiyetine geçirilmi ş tir. Bundan dolayı Dazy ‘E ğ er Abdülmelik ve Ömer b. Abdülaziz olmasaydı, emeviler daha erken yıkılırdı’ demi ş tir.

10 C)İŞLENMEMIŞ ÖLÜ TOPRAKLAR (MEVAT ARAZILERI) Üzerinde herhangi bir bina ve ziraat gibi mülkiyeti ça ğ rı ş tıran i ş aret yoksa, köylüler için harman yeri, hayvanların toplama alanı, kabristan, odunluk, yaylak,çayırlık de ğ ilse herhangi bir kimsenin mülkiyeti altında bulunmuyorsa bu tora ğ a ölü (mevat) arazi denir. Üzerinde herhangi bir bina ve ziraat gibi mülkiyeti ça ğ rı ş tıran i ş aret yoksa, köylüler için harman yeri, hayvanların toplama alanı, kabristan, odunluk, yaylak,çayırlık de ğ ilse herhangi bir kimsenin mülkiyeti altında bulunmuyorsa bu tora ğ a ölü (mevat) arazi denir. Ğ amir arazi, adi arazi, mu’attal arazi de denilmi ş tir.Ğ amir arazi, adi arazi, mu’attal arazi de denilmi ş tir. Ömer b. Abdülaziz bütün mera arazilerini kamula ş tırmı ş tır.Mera haline gelen yerler kamu malı sayılır ve bütün Müslümanların buralardan faydalanması sa ğ lanırdı. Ömer b. Abdülaziz bütün mera arazilerini kamula ş tırmı ş tır.Mera haline gelen yerler kamu malı sayılır ve bütün Müslümanların buralardan faydalanması sa ğ lanırdı. İ hya-ı mevat: Ölü arazilerin ihyası konusunda Hz.Peygamberin ‘Kim ölü bi araziyi ihya ederse, o arazi kendisinindir’ hadisi temel prensip olmu ş tur.İ hya-ı mevat: Ölü arazilerin ihyası konusunda Hz.Peygamberin ‘Kim ölü bi araziyi ihya ederse, o arazi kendisinindir’ hadisi temel prensip olmu ş tur.

11 2-ÖZEL MÜLK ARAZİLERI A)MÜSLÜMANLARıN ELINDEKI ÖSÜR ARAZİLERİ Sahiplerinin 1/10 oranında ö ş ür ödedikleri ve Müslümanların sahibi oldu ğ u arazilerdir. Sahiplerinin 1/10 oranında ö ş ür ödedikleri ve Müslümanların sahibi oldu ğ u arazilerdir. Ebu Ubeyd ö ş ür arazilerini sistematik bir tasnife tutarak 4 ba ş lık altında inceler; Ebu Ubeyd ö ş ür arazilerini sistematik bir tasnife tutarak 4 ba ş lık altında inceler; 1)Sahipleri kendili ğ inden Müslüman oldukları sırada mülkiyetini elinde bulundurdukları topraklar.(MED İ NE,YEMEN,TA İ F,BAHREYN VE MEKKE) 1)Sahipleri kendili ğ inden Müslüman oldukları sırada mülkiyetini elinde bulundurdukları topraklar.(MED İ NE,YEMEN,TA İ F,BAHREYN VE MEKKE) 2)Sava ş la ele geçirildikten sonra devlet ba ş kanı tarafından ganimet olarak 1/5’ini ayırdıktan sonra gazilere teslim etti ğ i araziler. 2)Sava ş la ele geçirildikten sonra devlet ba ş kanı tarafından ganimet olarak 1/5’ini ayırdıktan sonra gazilere teslim etti ğ i araziler. 3)Adi arazi olarakta bilinen sahipsiz ve imarsız arazilerden Cezire,Yemen,Basra gibi ö ş ür bölgelerinde verilen ikta’ arazileri. 3)Adi arazi olarakta bilinen sahipsiz ve imarsız arazilerden Cezire,Yemen,Basra gibi ö ş ür bölgelerinde verilen ikta’ arazileri. 4)Ölü arazilerden Müslümanların su ve a ğ açlandırmakla ihya ettikleri araziler. 4)Ölü arazilerden Müslümanların su ve a ğ açlandırmakla ihya ettikleri araziler.

12 B)SAVAŞSıZ ELE GEÇEN TOPRAKLAR (HARACı MÜLK YADA SULH ARAZILERI) İ slam fetihleri esnasında arazinin taraflar arasında yapılan sulh akdi neticesinde ele geçirilmesi durumunda mevcut mülkiyet tamamen ilga edilmedi ğ inden eski sahiplerinin mülkünde kalmakta olup sava ş la ele geçen fey arazilerindeki mülkiyetten ayrı bir kategori olu ş turmaktadır.İ slam fetihleri esnasında arazinin taraflar arasında yapılan sulh akdi neticesinde ele geçirilmesi durumunda mevcut mülkiyet tamamen ilga edilmedi ğ inden eski sahiplerinin mülkünde kalmakta olup sava ş la ele geçen fey arazilerindeki mülkiyetten ayrı bir kategori olu ş turmaktadır. Emeviler döneminde Horasan-Maveraünnehir bölgesinde ya ş anan sosyo-ekonomik çalkantıların temelinde sulh arazileri ile ilgili problemler yatmaktadır.Vergileri toplamakla yükümlü olan ki ş iler yada yöneticiler Müslüman olan zayıf kimselerden hem cizye hem haraç almaya devam ettiler. Oysa ki sulh akdi olan bölgeden cizye kaldırılmı ş tı. Emeviler döneminde Horasan-Maveraünnehir bölgesinde ya ş anan sosyo-ekonomik çalkantıların temelinde sulh arazileri ile ilgili problemler yatmaktadır.Vergileri toplamakla yükümlü olan ki ş iler yada yöneticiler Müslüman olan zayıf kimselerden hem cizye hem haraç almaya devam ettiler. Oysa ki sulh akdi olan bölgeden cizye kaldırılmı ş tı.

13 C)DEVLET VE HANEDAN ÇIFTLIKLERI (KATI’A VE DAY’A) KAT İ ’A: Ölü arazilerden ikta’ edilmi ş yada fey’ arazilerinden özel ş ahısları tekamülüne geçen ve özel mülk halini almı ş arazilere denir. KAT İ ’A: Ölü arazilerden ikta’ edilmi ş yada fey’ arazilerinden özel ş ahısları tekamülüne geçen ve özel mülk halini almı ş arazilere denir. Emevilerin iktidara geli ş iyle ikta tahsislerinde artı ş olmu ş tur.Toprakların ço ğ u özellikle Ümeyye ailesinin fertleri ve onları destekleyen kabile ş eyhlerine ikta ediliyordu. Bu topraklar ‘yarıcılık usulü’ ile i ş letiliyordu. Mervan b. Hakem ikta yoluyla en çok toprak elde eden ş ahıstır. Abdülmelik b. Mervan zamanında ikta edilecek arazi kalmamı ş tır. Emevilerin iktidara geli ş iyle ikta tahsislerinde artı ş olmu ş tur.Toprakların ço ğ u özellikle Ümeyye ailesinin fertleri ve onları destekleyen kabile ş eyhlerine ikta ediliyordu. Bu topraklar ‘yarıcılık usulü’ ile i ş letiliyordu. Mervan b. Hakem ikta yoluyla en çok toprak elde eden ş ahıstır. Abdülmelik b. Mervan zamanında ikta edilecek arazi kalmamı ş tır. DAY’A: Sulak bölgeler, geni ş zirai alan, köy, verimli topraklar ve seçkinlerin elindeki özel çiftlikleri ifade eder. DAY’A: Sulak bölgeler, geni ş zirai alan, köy, verimli topraklar ve seçkinlerin elindeki özel çiftlikleri ifade eder.

14 3-AMME ARAZILERI A)KORULUK VE MERALAR (HİMA ARAZILERI) Hima arazisi, hayvanların otlaması için herkese ait olmak üzere ayrılan mülk edinilmesi, ihyası yasak olan arazilerdir. Hz Peygamber (sav) ‘ İ nsanlar üç ş eyde ortaktır; su, ot ve ate ş. Zira bunlar misafir ve yolcuların azı ğ ı, zayıfların kuvvetidir’ buyurmu ş tur. Emeviler döneminde bu alandada ferdiyetçilik olmu ş tur. Lokkegard ‘Bu dönemde ş ehirliler arasında toprak mülkiyeti anlayı ş ı hakim olmaya ba ş ladı. Kabile ve ortak mülkiyetten, ferdi mülkiyete geçi ş sözkonusudur.

15 B)UMUMA AİT SOSYAL ALANLAR (İRFAK VE HARİM ARAZİLER) Harim arazileri daha çok su kaynakları ve yerle ş im yerlerinin kıyıları ile ilgili bir düzenleme olarak görülür ve suyun toplum açısından önemini dikkate alarak su kaynaklarının korunmasını hedefler. Harim arazileri daha çok su kaynakları ve yerle ş im yerlerinin kıyıları ile ilgili bir düzenleme olarak görülür ve suyun toplum açısından önemini dikkate alarak su kaynaklarının korunmasını hedefler. Özel ş ahıslar tarafından açılan kuyular için 40 zirâlık olan kuyuyu kazan ş ahsın özel mülkü kabul edilir. Özel ş ahıslar tarafından açılan kuyular için 40 zirâlık olan kuyuyu kazan ş ahsın özel mülkü kabul edilir. Harimin di ğ er çe ş idi ise yerle ş im yerleri etrafındaki harman yeri, çöplük, mesire yerleri, otlaklar gibi alanlardan olu ş maktadır. Harimin di ğ er çe ş idi ise yerle ş im yerleri etrafındaki harman yeri, çöplük, mesire yerleri, otlaklar gibi alanlardan olu ş maktadır.

16 C) VAKıF ARAZILERI Vakıf konusu ilk dönem islam tarihinde ço ğ unlukla araziler üzerinde tartı ş ılmı ş tır. Vakıf konusu ilk dönem islam tarihinde ço ğ unlukla araziler üzerinde tartı ş ılmı ş tır. Vakıf Arazileri: Gelirleri cami,medrese,hastane,imarethane, han ve hamam gibi topluma hizmet veren kurulu ş ların masrafları için ayrılmı ş arazilerdir. Vakıf Arazileri: Gelirleri cami,medrese,hastane,imarethane, han ve hamam gibi topluma hizmet veren kurulu ş ların masrafları için ayrılmı ş arazilerdir. Bu araziler iki kısma ayrılır; Bu araziler iki kısma ayrılır; 1)Mülk sahibinin kendi mülkünden ş artlarına uygun olarak yaptırdı ğ ı vakıftır. A ğ aç dikilmesi, bina yapılması gibi. 2)Memleket arazisinden bir parçanın gelirinin devlet ba ş kanı izni ile devlet arazisini i ş leyenler tarafından beytü’l-mal’de hakkı olanlara tahsis edilmesidir.

17 Bilin ki insan için çalı ş manın dı ş ında ba ş ka bir ş ey (kazanç) yoktur. (en-Necm 53/59) Bilin ki insan için çalı ş manın dı ş ında ba ş ka bir ş ey (kazanç) yoktur. (en-Necm 53/59) Allah meslek sahibi mü’mini sever’ Hadisi ş erif

18 Çalı ş dedikçe ş eriat,çalı ş madın, durdun, Onun hesabına birçok hurafe uydurdun! Sonunda birde tevekkül soku ş turup araya, Zavallı dini çevirdin onunla maskaraya! M.AK İ F SAFAHAT/233 M.AK İ F SAFAHAT/233

19 İHYANıN MADDI ŞARTLARı 1) İ lk Devir İ slam Tarihinde Zirai Gerilemenin Nedenleri ve Harap topraklar 1) İ lk Devir İ slam Tarihinde Zirai Gerilemenin Nedenleri ve Harap topraklar Mamur araziyi harap hale getiren sebeblerin ba ş ında tabii afetler, göçebe ve bedevi toplulukların zirai alanları ya ğ malaması ve salgın hastalıklar gelir. Mamur araziyi harap hale getiren sebeblerin ba ş ında tabii afetler, göçebe ve bedevi toplulukların zirai alanları ya ğ malaması ve salgın hastalıklar gelir. Veba salgınları zirai bölgelerde yo ğ un olarak görülür. Çünkü hastalı ğ ın sebebi yüksek sıcak ve rutubetli havadır. Veba salgınları zirai bölgelerde yo ğ un olarak görülür. Çünkü hastalı ğ ın sebebi yüksek sıcak ve rutubetli havadır.

20 2)Toprak ıslahı (ihya) için kaçınılmaz iki sorun: Emek ve Sermaye 2)Toprak ıslahı (ihya) için kaçınılmaz iki sorun: Emek ve Sermaye Ortaça ğ imkanları içinde her ş eyden önce bu devirde hakim olan iki temel engeli a ş mayı zorunlu kılıyordu: İ hya edilecek arazinin masraflarını kar ş ılayabilecek sermaye ve topra ğ ı i ş leyecek kadar fazla insan eme ğ i. Ortaça ğ imkanları içinde her ş eyden önce bu devirde hakim olan iki temel engeli a ş mayı zorunlu kılıyordu: İ hya edilecek arazinin masraflarını kar ş ılayabilecek sermaye ve topra ğ ı i ş leyecek kadar fazla insan eme ğ i.

21 BIR IHYA SISTEMI OLARAK SULAMA SISTEMLERI Ebu Ubeyd, Ömer b. Abdülaziz’in görü ş üne tabi olarak ihyayı üçlü bir tasnife tabi tutar. 1)Nehir açmak veya su akıtmak suretiyle bir araziyi ziraat yapılacak hale getirmek 2)Kuyu kazmak 3)A ğ aç dikmek veya arazinin içine bina yapmak…

22 Konuyla alakalı kitap önerisi: Konuyla alakalı kitap önerisi: İ slamin İ lk Üç Asrında Toprak Sistemi-MUSTAFA DEM İ RC İİ slamin İ lk Üç Asrında Toprak Sistemi-MUSTAFA DEM İ RC İ Emeviler- İ RFAN AYCAN – İ BAH İ M SARIÇAM Emeviler- İ RFAN AYCAN – İ BAH İ M SARIÇAM İ lk Dönem Toplumlarında Çalı ş ma Hayatı- Ramazan Altınayİ lk Dönem Toplumlarında Çalı ş ma Hayatı- Ramazan Altınay

23 FATMANUR KABA HAT İ CE SÜMEYYE ORAL MERVE AYDEM İ R VESSELAM.. VESSELAM..


"EMEVILERDE TOPRAK SISTEMI Bir milletin sosyal hayatındaki hareketlili ğ i anlamak için öncelikle onların co ğ rafyasına ve toprak sistemine bakmak gerekir." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları