Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İmmünoassay teknikleri Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İmmünoassay teknikleri Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD."— Sunum transkripti:

1 İmmünoassay teknikleri Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD

2 İmmunoassayTeknikleri Walter ve Coons 1954  indirekt FA (Ag ve Ab tesbiti)  Radioizotopla işaretli Ag ve Ab kullanımı izledi. 1970’lerde  kantitatif Ag ve Ab saptanmasında enzimle işaretli Ab kullanılmaya başlandı.

3 FIA Floresans: Florokrom veya florofor boyaların UV sınırları içinde ışık enerjisini emdikten sonra bu enerjiyi farklı dalga boyuna çevirebilme yeteneğidir. Bu özellikten yararlanarak floresans veren boyalarla Ab veya Ag işaretlenerek Ag veya Ab.lerin saptanması mümkündür.

4 FIA Problem: Zeminde oluşan floresans Ag-Ab kompleksinin floresansı ile ve örnekten veya katı fazdan çevreye yayılan ışınla çatışabilir (interferens)  Bu FITC’ın eksite edici veya yansıtıcı dalga boylarının çok dar bir aralıkta olmasından kaynaklanır.

5 Diğer bir problem -Kimyasal birleşme sonunda floresanda azalma olabilir. -FITC’ın eksitasyon kaynağı ile sürekli karşılaşması sonucu floresansın solması veya sinyalde tümden azalma.

6 Time-Resolved FIA Conjugat olarak Lantanid Şeladları kullanılır. Avantajları: -Yüksek floresans yoğunluğa sahiptir. -Florasan sinyali zemindeki floresansından ayırt edilebilir. -Ag veya Ab.ye bağlandığında; Ag ve Ab.nin özelliğini olumsuz yönde etkilemediği gibi bu kimyasal birleşmeden Lantanid’de etkilenmez. -Uzun floresan ömrü vardır.

7 Time-Resolved FIA Avantajı: Yukarıdaki nedenlerden dolayı, sensitivitesi ve spesivitesi Dezavantajı: Özel bir alete ihtiyaç var.

8 IFAT Floresan boya ile işaretlenmiş antikorlarla, özgül antijenlerin birleşmesi ve bu kompleksin floresan mikroskopta görüntülenmesi esasına dayanır

9 İmmünofloresan Yöntem: Bakteri, virus, mantar, parazit gibi antijenlerin Antijenlere karşı oluşan antikorların Tümör antijenlerinin aranmasında Otoimmün hastalıkların tanısında

10 İmmunofloresan Antikor Tekniğinde Genel Kurallar Preparatların hazırlanması Preparatların tespiti (materyal) Preparatların floresanlı antikor ile boyanması Preparatların lamel ile örtülmesi Preparatların floresan mikroskop ile incelenmesi

11 IFAT ana prensip Sekonder antikor Primer antikor Antijen

12 Floresan boyalar Fluorescein isothiocyanate (FITC) Rhodamine B isothiocyanate Auramine-rodamine Lissamine rodamine B Bu boyalar; 0.001sn de 1ng boya 1 foton ışığın ısısını emerek dalga boyunu yükselterek yansıtır

13 IFAT Direkt IFA İndirekt IFA

14 Direkt IFA Antijen + Floresan işaretli antikor Antijen Floresan ile işaretli antikor

15 Direkt IFA Aranan Ag FITC ile işaretlenmiş Ab İmmünofloresans

16 Direkt IFA Boğaz sürüntüsü A Grubu Streptococci Floresan ile işaretli antikor Floresan Streptococci

17 Direkt IFA Direkt IFA Kullanım alanları: Enfekte beyin dokusunda kuduz virusuna ait antijenler Dışkıda EPEC, V.cholera Nazofarinks salgısında A grubu  - hemolitik streptokoklar Legionella pneumonia, Listeria monositogenes

18 Antijen + Antikor + Floresan ile işaretli anti-globulin İndirekt IFA antikor Floresan işaretli anti-globulin

19 İndirekt IFA Antijen Antikor Ag- Ab kompleksi FITC ile işaretlenmiş anti-globulin Ab İmmünfloresans

20 İndirekt IFA Antikor (Ag/Ab bağlanması)(Ag/Ab bağlanmamış) Floresan işaretli Anti-globulin Floresans pozitif Floresans negatif

21 İndirekt IFA T.pallidumHasta serumunda spesifik Ab Ag/Ab bağlanması Floresan işaretli anti-globulin Floresan spiroket

22 İndirekt IFA Kullanım alanları: Otoantikorlar Böbrek dokusu ve deri içerisinde immünkompleks birikimleri Tümör ve transplantasyon antijenleri

23 IF-Antikor Arama 1-Direkt Sandöviç Yöntemi Ag.bağlı Serum FITC-Ag. 2-İndirekt Yöntem Ag Serum FITC-Antihuman Ig

24 IF-Antikor Arama 3-Yarışmacı (kompetitif) Ab.testi Ag Kl. örnek (serum) + Konjuge Ab. Sinyaldeki azalma

25 IF-Antikor Arama 4-Belli izotipteki Ab.leri yakalama (Capture) mü zinciri (Fc kısmına spesifik Ab.bağlanır). Kl. örnek (serum)-IgM Saflaştırılmış MO. Ag. Floresan Enzim Radioizotop

26 IF-Antijen Arama 1-Direkt Yöntem Kl. örnek FITC-Ab. 2-İndirekt Yöntem Kl. örnek İşaretsiz Ab. FITC-Antihuman globulin

27 IF-Antijen Arama 3-Ag.Yakalama (Sandöviç) Testi Ab. Kl. örnek FITC-Ab.

28 Enterococcus

29 Stereptococcus pneumonia

30 N. meningitidis

31 Legionella pneumonia

32 Yersinia enterocolitica

33 Burkholderia pseudomallei

34 Kuduz virusu

35 Sars virusu

36 Cytomegalovirus

37 C. neoformans

38 Alternaria alternata

39 Dezavantajları Avantajları Kısa sürede sonuç Direkt IFA - Duyarlılık yüksek - Özgüllük yüksek Numune kalitesi önemli Deneyimli personel Yöntem pahalı - Floresan mikroskop - Kitler İndirekt IFA - Duyarlılık düşük - Özgüllük düşük

40 ag- ab bağlanmasını göstermek amacıyla Spesifik ag- ab bağlanmasını göstermek amacıyla enzim enzime spesifik substratın kullanılarak, bir renk oluşması esasına dayanır. enzim enzime spesifik substratın kullanılarak, bir renk oluşması esasına dayanır. ELISA ELISA Enzim Linked İmmunosorbent Assay

41

42 TARİHÇE ELİSA sistemleri 1960 yıllarında radioİmmunoassay yöntemlerine alternatif aranırken bulunmuştur. RİA ilk kez 1960 yılında Rosalyn Sussman ve Solamon Berson tarafından bilimsel bir dergide yayınlanmıştır.

43 Elisa Spesifik Ab. kullanılarak örnekteki Ag.nin miktarını Spesifik Ag kullanılarak örnekteki Ab.in miktarını ölçebiliriz.

44 ELISA KOMPETİTİF ELISA SANDWICH ELISA DİREKT İNDİREKT ELİSA CAPTURE ELISA

45 ELISA Nasıl Çalışır? ELISA testinin çeşitli tipleri vardır, en temel çeşiti solid bir yüzeyin Ab.la kaplanması temeline dayanmaktadır. Diğer bir çeşidi ise solid bir yüzeyin Ag.le kaplanması temeline dayanmaktadır.

46 ELISA ELISA RIA’da I 125, izotopları Kısa ömürlü Radyoaktivite içermesi (toplum ve çevre sağlığı) IF teknikleri RİA’dan daha yaygın kullanılmakta. İyi eğitilmiş eleman gereksinimi Sonuçların yorumlanması subjektif Otomatize edememe

47 Elisa-Avantajları Elisa-Avantajları  Ucuz  Basit  Radyasyon tehlikesi yok  Fazla sayıda örnek çalışılabilir  Ag veya Ab tespiti  Kalitatif ve kantitatif sonuçlar  Spesifik Ig gruplarının tayini  Avidite ölçümü  Özgüllük ve duyarlılığı yüksektir  Otomasyona bağlı kolaylık

48 EIA’deki Problemler Ag saptamak üzere oluşturulan EIA örneklerin uygunluğunu değerlendirmez. Düşük yoğunluktaki Ag.i saptama yeteneği sınırlıdır. Özgül IgM yanıtı aranırken (IF.’da olduğu gibi) klinik örnek IgG’den temizlenmeli ve RF-IgM çatışması da giderilmelidir.

49 Kontroller (pozitif ve negatif ) Test edilecek örnek Ag Ab Elisa plakları Yıkama solüsyonu Enzim işaretli Ag veya Ab Enzim- substrat ELISA okuyucu (spektrofotometre) Gerekli materyaller

50 Antijen +Antikor+ Enzim + Kromojen substrat PRENSİP

51 Alkalen fosfataz E.coli Peroksidaz Yaban turbu Glikoz oksidaz A.niger Beta galaktosidaz E.coli ENZİMLER VE KAYNAKLARI

52 Alkaline phosphatase p-nitrophenylphosphate (pNPP) - Sarı p-nitrophenylphosphate (pNPP) - Sarı Peroxidase Peroxidase o-phenylenediamine (OPD) – Portakal o-phenylenediamine (OPD) – Portakal ENZİM ve SUBSTRATLAR ENZİM ve SUBSTRATLAR

53 Konjugat Antikor aramak için; anti-(human) Ig-enzim IgG / A / M / E Antijen aramak için; enzim-konjuge antikor

54 Substrat Orthophenylene diamine Tetramethyl hydrochloride (OPD) benzidine (TMB) Horse radish peroxidase (HRP) Turuncu, 490 nmSarı, 450 nm Spektrofotometre

55 ELISA ELISA

56 Elisada katı faz olarak Mikrotitrasyon plakları Plastik boncuklar Ferröz boncuklar Nitroselüloz membran

57 ELISA ELISA

58

59 Sandöviç yöntemi Ab. Kl. örnek Enzim-Ab. Substrat EIA- Ag. Arama

60 - Sandöviç yöntemi Ag. Hasta serumu Enzim-Antiglobulin Substrat EIA- Ab. Arama

61 Yarışmacı ELISA genellikle Ag varlığını göstermek amacıyla kullanılır. Ag.e spesifik ab. Enzimle işaretli Ag ve test edilecek Ag (klinik örnek) Yıkama Substrat Renk  Spektrofotometre absorbans Sonuç: Substratın hidroliz miktarı örnekteki Ag miktarı ile ters orantılıdır. Yarışmacı ELISA

62 ELISA Enzimle işaretlenmiş antikorlar Örneğin: Peroksidaz, alkalen fosfataz ve beta galaktozidaz sıklıkla kullanılır. Antijen veya antikor, kuyucuklara yapıştırılır Yıkama basamakları Enzime özel substrat eklenir. Oluşan renk belirli dalga boylarında kolorimetrik olarak ölçülür Sonuç niceliksel veya hesaplanacak kesim noktasına (cut off) göre niteliksel olarak rapor edilir.

63 Analit = antikor Analit = antigen Inkübasyon ve yıkama 1. Solid faz antijen ya da antikor ile kaplanır.

64 2. Örnek eklenir. Inkübasyon, yıkama Analit = antikor Analit = antigen

65 3.Konjugat eklenir. İnkübasyon, yıkama. Analit = antikor Analit = antigen E E

66 4. Substrat eklenir. 6. Stoplanır ve renk değişimi ölçülür. ENZİM OD Konsantrasyon

67 Direkt Eliza (sandviç yöntemi ) ile Antijen Arama Solid faz antikor, İnceleme materyelindeki antijen, Antijen varsa antikora yapışır.Yıkama ile gitmez Enzim işaretli antikor Antijen yapışmış ise o da yapışır Kromojen substrat renk oluşur.

68

69

70

71

72

73

74

75

76 Tek Basamaklı Sandviç Yöntemi İle Antijen Arama Direkt yöntemden tek farkı 1 ve 2. basamakların birleştirilerek zaman kazanılması.

77 İndirekt Eliza İle Antijen Arama Solid faz antikor Materyalde aranmakta olan antijen Değişik hayvan kökenli özgül antikor Antijen varsa üçü yapışır ve yıkama ile gitmez Değişik hayvan globülinine karşı enzim işaretli antikor O da yapışır yıkama ile gitmez Kromojen substrat ve renk oluşumu

78

79 Katı Faz Sandviç Yöntemiyle Antikor Arama (İndirekt Yöntem) Solid faz bilinen antijenle kaplanır Hasta serumu ilave edilir Yıkanır. Enzim konjuge insan antiglobulini ilave edilir O da bağlanır ve yıkama ile gitmez Kromojen substrat Renk oluşur.

80 İndirekt Yöntem

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91 enzim işaretli Bilinmeyen antijen YIKA Substrat ilave et SPEKTROFOTOMETREDE OKU COMPETITIVE ELISA

92 Solid faza antijen bağlı antikor ve Enzim konjuge antikor ve serumu örnek serumu ilave et YIKA Substratı ilave et Spektrofotometrede oku POZİTİF NEGATİF COMPETITIVE ELISA

93 5) YAKALAMALI (CAPTURE)ELISA:  Sıklıkla;  Enfeksiyoz etkene yönelik,  Enfeksiyoz etkene yönelik,  Spesifik IgM ve IgG saptama testidir  Spesifik IgM ve IgG saptama testidir 1)Spesifik Ag saptama  Katı faza poliklonal veya M.ab’lar konulur  Poli Ab’ler,  M Ab’lere göre  Farklı Ag epitoplarını  Farklı Ag epitoplarını bağladığı için güvenilirdir bağladığı için güvenilirdir

94

95 Kit reagenleri hatalı Yıkama çok güçlü olabilir. Substrat ve konjugat inaktif olabilir. İnkubasyon süresi yetersiz olabilir (10-30 dakika) Enzim inhibe edilmiş olabilir (sodyum azid-peroksidaz) Sinyal zayıf veya yok: Sinyal zayıf veya yok: Güçlü reaksiyon Güçlü reaksiyon Kros reaksiyonlar-Antijen kaynaklı- Non-spesifik reaksiyonlar-antikor kaynaklı- Konjuge antikor yoğunluğu Yıkama hatası İnkubasyon ısısı ( 37 C ‘yi aşma)

96 Afinite - Avidite AFİNİTEAVİDİTE

97 Antijen ve antikor arasıdaki birleşme; Hidrofobik etkileşim, Hidrojen bağları, Elektrostatik bağlar ve Van der Waals bağları gibi nonkovalen bağlarla gerçekleşmektedir.

98 Afinite Bir Ab molekülünün Ag.in tek bir epitopuna bağlanma gücü. K d

99 Antikor afinitesi [Ag.Ab] Kd=Afinite = [Ag]x[Ab] [Ag] ve [Ab] serbest haldeki, [ Ag. Ab ] immun kompleks konsantrasyonlarıdır.

100 Afinite maturasyonu sekonderprimer sekonder immün yanıtta oluşan Ab.ın afinitesi, primer yanıtta oluşan Ab.ın afinitesinden daha yüksektir. Düşük K d yüksek afiniteyi gösterir. Kd : PİY Kd : SİY IgM cevabında afinite maturasyonu olmadığı için bu durum; Ab yapımında IgM’den IgG’ye izotip dönüşümü ile beraber gelişir.

101 Afinite maturasyonunun derecesi Ag konsantrasyonuna bağlıdır. Yüksek Ag dozu zayıf afinite Yüksek Ag dozu düşük Ag dozuna göre daha zayıf afinite maturasyonuna neden olur. Düşük Ag dozlarında yüksek afiniteli Ab Düşük Ag dozlarında sadece yüksek afiniteli Ab reseptörü taşıyan B hücreleri uyarılmakta ve yüksek afiniteli Ab üreten klonlar gelişmektedir. Afinite maturasyonu

102 hipermutasyon B hücreleri, Ag.lere karşı spesifitelerini genellikle değiştirmemelerine rağmen; bir klon tarafından üretilen Ab.ın afinitesi, immünglobulinlerin değişken bölge genlerini etkileyen bir somatik hipermutasyonla değişebilir. yüksek afiniteli antikor oluşumu Yeni yavru hücreler bu mutasyonları takiben yüksek afiniteli klonlar oluştururlar. Antikor oluşturan hücrelerde meydana gelen bu somatik mutasyonlar yüksek afiniteli antikor oluşumunda önemlidirler. Afinite maturasyonu

103 Çok sayıda antijenik determinant Antikordaki en az iki bağlanma bölgesi Multivalan bağlanma Pentamerik IgM in multivalan bir Ag.ye aviditesi IgG ye göre daha yüksek olabilir.

104 Ab.nin paratopları ile Ag.lerin epitopları arasındaki birleşmenin toplam gücü. Avidite

105 Avidite olgunlaşması Avidite olgunlaşmasının derecesi Ag dozu ile orantılıdır. Düşük doz Ag daha çabuk olgunlaşmaya neden olmaktadır. ilk evresinde Dolayısıyla düşük aviditeli Ab.lar, yüksek Ag düzeylerinin bulunduğu enfeksiyonun ilk evresinde üretilmektedir.

106 Neden Avidite Testleri ?? daha erken kaybolmakta aylar - yıllar boyunca Bazen akut bakteri, virus ve parazit enfeksiyonlarında IgM tipi Ab.lar beklenenden daha erken kaybolmakta veya düşük titrelerde aylar - yıllar boyunca saptanabililir düzeyde kalmaktadır.

107 Neden Avidite Testleri ?? Bu nedenle primer enfeksiyon, re-enfeksiyon veya re-aktivasyon ayırımında IgM testleri yetersiz kalmaktadırlar. IgG avidite testleri Bu yüzden bunların ayırtedilmesinde IgG avidite testleri kullanılmaya başlanmıştır.

108 IgG Avidite Testleri Primer enfeksiyon sonrası oluşmaya başlayan spesifik IgG Ab.ın aviditeleri, takip eden haftalar ve aylarda immun yanıtın maturasyonu ile giderek artış gösterir.

109 primer immun yanıtda erken dönemde düşük aviditeli geç dönemde yüksek aviditeli IgG Ab.ları oluşur. Reaktivasyon/reenfeksiyon da da yüksek aviditeli Ab.lar tabloya hakimdir.

110 IgG Avidite Testleri Tek bir serum örneğinde IgG aviditesi hesaplanarak enfeksiyon hastalıklarının tanısına yardımcı olunmaktadır.

111 Spesifik IgG avidite saptama yöntemleri Aglütinasyon RİA KBD ELİSA Elektroforez

112 ELISA IgG Avidite TORCH Rubellanın Toksoplazmozun İlk kez Hedman tarafından 1988 yılında Rubellanın akut-kronik enfeksiyonunun ayırımı için kullanılan yöntem, yine Hedman tarafından 1989 yılında Toksoplazmozun akut-kronik infeksiyonunun ayırımında kullanılmıştır.

113 Avidite Testleri protein denatüre edici maddelere Avidite testlerinde, antijen ve antikor arasındaki bağlar protein denatüre edici maddelere maruz bırakılarak, bu bağların gücü incelenir. aviditesi arttıkça, daha stabil Antikor aviditesi arttıkça, antijen-antikor kompleksleri ortamda bulunan protein denatüre edici maddelere karsı daha stabil olmaktadır.

114 Denatüre Edici Maddeler üre dietilamin guanidin hidroklorid potasyum tiyosiyonat

115 Avidite Testleri yeni düşük avidite Eğer antijen ile antikor arasındaki bağlar daha yeni oluşmuşsa, denatüre edici maddelere çok dayanamamakta, bağlar kopmakta ve düşük avidite değerleri ortaya çıkmaktadır.

116 Avidite hasta serumlarının denatüre edici madde içeren ve içermeyen solüsyonlarla paralel olarak incelenmesi gerekmektedir. Avidite index : denatüre edici enzim / Fizyolojik Buffer CMV için > 0,2 kronik enf. OD 450nm Toxo için > 0,3 kronik enf. Altındaki değerler yeni geçirilmiş enf.

117 Avidite Testlerinin Klinikte Kullanımı Toksoplazma CMV (Cytomegalovirus) EBV (Epstein-Barr Virus) Rubella çeşitli enfeksiyonlarda, bazı aşı sonrası immun yanıtın değerlendirilmesinde spesifik ıgG antikorlarının matürasyonu incelenmektedir.

118 IgG Avidite Testlerinin Önemi Gebelikte konjenital enfeksiyonlara neden olan toxoplasma, cytomegalovirus (CMV) ve rubella serolojisinde primer infeksiyon ile reinfeksiyon veya reaktivasyon ayırımını yapabilmek için avidite testleri çok yararlıdır.

119 IgG Avidite Testlerinin Önemi Gebelikte bu enfeksiyonların ciddi konjenital anomalilere yol açtığından, gebeliğin devamı veya sonlandırılması kararı açısından hayati önem taşımaktadır.

120 IgG Avidite Testlerinin Önemi Ayrıca yalancı IgM pozitifliği ve stabil IgG titresi ile IgM varlığı yorumu zorlaştırır. Dolayısıyla akut enfeksiyonun tanısında önemli sorunlar ortaya çıkmaktadır. IgG Avidite testi IgG ve IgM’ in birlikte pozitif olduğu olgularda akut veya geçirilmiş enfeksiyonu belirleyebilmek için IgG Avidite testi kullanılır.

121 IgG Avidite Testi Enfeksiyonun erken döneminde oluşan düşük aviditeli IgG’ lerin geç dönemdeki yüksek aviditeli IgG.den ayrımını sağlar. Avidite testlerinde en iyi sonuç, yüksek aviditeli antikor saptandığında alınmaktadır. Yüksek aviditeli antikorların saptanması, son üç –beş ay içerisinde akut enfeksiyon geçirmediğini göstermektedir.çünkü düşük aviditeli antikorlar akut enfeksiyondan aylar sonra saptanabilmektedir

122 Çeşitli çalışmalarda pnömokok, meningokok, H.influenzae ve tetanoz aşılarından sonra oluşan antikor yanıtını izlemede avidite testlerinin yararlılığı vurgulanmaktadır. Avidite testi HIV infeksiyonunda, virüsün bulaş zamanının belirlenmesinde kullanılmakta; bu sayede erken teşhis ve tedavi şansı yakalanmaktadır.

123 IgG Avidite Testi Organ trasplantasyonlu veya immun süpresif hastalarda CMV EBV Toksoplazmoz HHV6 primer veya rekürren enfeksiyonların ayrımında kullanılmaktadır.

124 IgG Avidite Testi Avidite testlerinin özgüllüğü ve duyarllılığı %100 değildir Henüz tam bir standardizasyon sağlanamamıştır.


"İmmünoassay teknikleri Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları