Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İNSAN BİLGİSAYAR ETKİLEŞİMİ: BİLİŞSEL BOYUT III. İBE alanında etkileşimi anlamaya çalışan uzmanlar, özellikle şema ve zihinsel modeller üzerinde yoğunlaşırlar.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İNSAN BİLGİSAYAR ETKİLEŞİMİ: BİLİŞSEL BOYUT III. İBE alanında etkileşimi anlamaya çalışan uzmanlar, özellikle şema ve zihinsel modeller üzerinde yoğunlaşırlar."— Sunum transkripti:

1 İNSAN BİLGİSAYAR ETKİLEŞİMİ: BİLİŞSEL BOYUT III

2 İBE alanında etkileşimi anlamaya çalışan uzmanlar, özellikle şema ve zihinsel modeller üzerinde yoğunlaşırlar. Zihnimiz, çevremizden duyu organlarımız aracılığı ile aldığımız veriler ya da bilimsel adlandırmayla gösterimler (representation) arasında belli ve düzenli yapılar kurma eğilimindedir. Bu yapılara şema adı verilir ki kişinin etrafı ile olan düzenli etkileşimi sonucunda, bilginin organize edilmesi ve yapılandırılması ile oluşur. ŞEMA YAPILARI (SCHEMATIC STRUCTURE)

3 Şemalar soyut modellerdir. Gelen yeni bilgiler ile bu modeller güncellenebilir.

4 ÖRNEK : Bir kitabı elimize alma eylemi, bir haritayı nasıl tutmamız ve okumamız gerektiği eylemi. İBE açısından bir ÖRNEK : Bilgisayar uygulamalarında hipermedya ortamlarının kullanımı amacıyla, kafamızda oluşturduğumuz şema.

5 NOT : Eğer şemalar arasındaki farklılık çok büyükse ya da daha önce o konuda hiçbir şema oluşturulmamışsa, gelen bilginin yorumlanmasında bilişsel sistemimiz zorluk çekecektir.

6 İnsanlar doğdukları andan itibaren, çevrelerinden gelen verilerde, bir düzenlilik ve örüntü (pattern) arayıp, onlardan bir anlam çıkartmayı öğrenirler. Bu süreçte, öğrendikleri diğer bir önemli nokta ise, bu düzenlilikten şemaların oluşturulmasıdır.

7 Uzun yıllardır aynı arabayı kullandığınızı varsayalım. Bu araçta vites değiştirirken, önce bunu nasıl yapacağınızı düşünüp, planlar ve ardından vitesi değiştirir misiniz? Yoksa çoğu zaman vitesi değiştirdiğinizi bile hatırlamaz mısınız? Otomatik ve Kontrollü İşlemler

8 Otomatik işlem, beynimizin bilinçli işlemci kapasitesini meşgul etmeden, eylemi gerçekleştirmemizi sağladığı için mükemmel bir mekanizmadır.

9 İBE alanından bir örnek: bilgisayarınızda bir kelime işlemci programından başka bir tanesine geçtiğinizde, veya kullandığınız kelime işlemci yazılımının yeni sürümü eskisinden farklı olduğunda, birden bire otomatik davranışınız kontrollüye döner, hata yapmaya başlarsınız.

10 Otomatik davranışlar (araba kullanmak, klavyede yazı yazmak vb.) çoğunlukla yetenek ya da kural tabanlı davranışlara uygundur. Kontrollü davranışlar strateji belirlemek, karmaşık problemlerle uğraşmak gibi bilgi tabanlı davranışlardır.

11 Kullanıcılara belli davranış şekilleri kazandırıldığında, bunu bir süre sonra otomatiğe bağlayacaklardır.

12 İBE alanında, özellikle bilgisayar arayüz tasarımı ve kullanılabilirlik konularındaki en önemli kavramlardan birisi zihinsel modellerdir. Zihinsel model, insanların çevrelerindeki araç, sistem ya da nesnelerin nasıl çalıştığı konusun da, zihinlerinde yarattıkları düşünme sürecidir. Diğer deyişle, insanların dış dünyayı anlamak için zihinlerinde yarattıkları gösterim yapılarıdır. Zihinsel Modeller (Mental Models)

13 Ters yönde çalışan ocak kontrolleri

14 Bilgisayar uygulamalarında da kullanıcının doğru zihinsel modeli oluşturması konusunda yönlendirilmesi gerekmektedir.

15 Tasarımcı ve kullanıcı zihinsel modelleri birbirine uymalıdır

16 İBE açısından, bilişsel farklılıklar büyük önem arz etmektedir. Bilişsel farklılıklarımızın temel nedenlerinin bazıları  Yaş  Engellilik  Eğitim  Kültür  Deneyim  Zeka olarak sayılabilir. Bireysel Farklılıklar

17 YAŞ:2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus, toplam nüfusun %5,7 sini oluşturmaktadır (3,8 milyon). Bu vatandaşlar bilişim sistemlerini kullanabilme ile ilgili sorunlar yaşamaktadırlar Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre yaş grubunda sadece ve yaş grubunda kişi internet kullanırken, yaş grubunda 6,8 milyon kişi internet kullanmaktadır. Dolayısıyla, özellikle e-devlet uygulamalarında yaşı ileri olan kişilerin ihtiyaçlarına yönelik olarak uygun tasarımların hazırlanması gerekmektedir.

18 ZEKA:Karşılaştığımız bir bilgiyi zihnimizde nasıl değerlendirdiğimiz (zeka) önemlidir. Gerçekte tek başına zeka diye bir büyüklüğün var olmadığı, onun aslında bir dizi yetenekten oluştuğu görülür. Howard Gardner’ın çoklu zeka kuramına göre, zeka tek başına ölçülecek bir şey olmayıp, zeka diye bir şey varsa bunun farklı boyutlarının (matematik, müzik, sözel, görsel,vb.) olduğu ve herkesin bunların içinden değişik alanları kullanabildiği söylenir.

19 Farklı zeka türleri olduğu varsayımından yola çıkarak, farklı ‘bilişsel stil ya da tip’ (cognitive style) sahibi kişilerin bilgisayar ile farklı etkileşebileceği gibi bir görüş ileri sürülmektedir. Bilişsel stilden yola çıkarak, bir de ‘öğrenme stili’ kavramı ileri sürülmüş olup, burada da farklı bilişsel stile sahip kişilerin, farklı şekillerde öğrenecekleri belirtilmektedir.

20 Alan bağımlı / bağımsız (field dependence / independence) Bütünsel / seri (holism / serialism) Pasif / aktif (passive / active) Görsel / işitsel (visualizer / verbalizer) Temel bilişsel stil çeşitleri


"İNSAN BİLGİSAYAR ETKİLEŞİMİ: BİLİŞSEL BOYUT III. İBE alanında etkileşimi anlamaya çalışan uzmanlar, özellikle şema ve zihinsel modeller üzerinde yoğunlaşırlar." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları