Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

PETROL İHRAÇ EDEN POST-SOVYET ÜLKELERİNDE PETROL FİYAT DALĞALANMALARININ ÜLKE EKONOMİ POLİTİKALARINA ETKİSİ Eurasian Conference on Business and Economics,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "PETROL İHRAÇ EDEN POST-SOVYET ÜLKELERİNDE PETROL FİYAT DALĞALANMALARININ ÜLKE EKONOMİ POLİTİKALARINA ETKİSİ Eurasian Conference on Business and Economics,"— Sunum transkripti:

1 PETROL İHRAÇ EDEN POST-SOVYET ÜLKELERİNDE PETROL FİYAT DALĞALANMALARININ ÜLKE EKONOMİ POLİTİKALARINA ETKİSİ Eurasian Conference on Business and Economics, Bishkek, May 18-20, 2016

2 PETROL İHRAÇ EDEN POST-SOVYET ÜLKELERİNDE PETROL FİYAT DALĞALANMALARININ ÜLKE EKONOMİ POLİTİKALARINA ETKİSİ Prof.Dr.Cihan Bulut Qafqaz Universiteti Dr. Elçin SÜLEYMANOV Qafqaz Universiteti Maliye Bölümü Doç.Dr. Fahri Hasanov King Abdullah Petroleum Studies and Research Center Riyadh, Saudi Arabia. Prof.Dr.Cihan Bulut Qafqaz Universiteti Dr. Elçin SÜLEYMANOV Qafqaz Universiteti Maliye Bölümü Doç.Dr. Fahri Hasanov King Abdullah Petroleum Studies and Research Center Riyadh, Saudi Arabia.

3 PETROL İHRAÇ EDEN POST-SOVYET ÜLKELERİ Post-Sovyet ülkeleri olan Azerbaycan, Rusya ve Kazakistan için petrol ihraç gelirleri önemli bir gelir kaynağıdır. Doğal kaynak zengini olan her üç ülke özellikle bağımsızlık sonrası dönemde önemli petrol projeleri gerçekleştirmiş ve bu projelerin hayata geçmesi ile büyük petrol gelirleri elde etmişlerdir. Elde edilen bu gelirlerin ekonomik faaliyetlere kaynaklık etmesi ile uzun yıllardır bekleyen bir çok önemli sosyal ve ekonomik problemler çözüme kavuşmaya başlamıştır. Sosyal hayatta yaşanan bu süreç bu ülkelerin ortak özelliği olan ekonomik sistem değişiminin zorluklarını aşmada önemli olmuş, adına geçiş süreci denilen transformasyonu hızlandırmıştır.

4 PETROL İHRAÇ EDEN POST-SOVYET ÜLKELERİ Doğal kaynak gelirlerinin kullanılması ile bazı temel problemlerin çözümü kolaylaşıp, sosyo- ekonomik yapıda değişim süreci hızlanırken istenilmeyen sonuçlar da ortaya çıkmaktadır. Literatüre "doğal kaynak laneti" olarak girmiş olan bu olgu üç ülkede de kendini göstermiştir. Ülkeler ekonomilerinde beklenenin ötesinde yapısal değişimlere gidip önemli rahatlama seviyelerine ulaşırken, kaynakların kolay elde edilmesi ve bu kolaylığın devam edeceği beklentisi bu ülkelerde yerinde veya etkin kullanım, tedbirli olma anlayışının oluşmasını engelleyememiştir.

5 2014 Sonrası Küresel Piyasalarda Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Nedenleri ve Ülke Ekonomilerine Etkileri Dünya enerji tüketiminde petrolün payı 1938'de %20.7, 1950'de %27.7, 1960'da %34.7, 1970'de %44.1, 1980'de %44.9, 1990'da %40.5 olarak gerçekleşmiştir yılında %40 civarında gerçekleşen oranın 2020 yılı itibariyle %55'in üzerinde olacağı tahmin edilmektedir.

6 Küresel Enerji Üretiminin Kaynaklara Göre Dağılımı

7 Küresel Petrol Talep ve Arzı Günlük Talep (milyon varil) OECD 46,445,946,145,6 OECD Dışı 43,144,645,746,847,8 Toplam Talep 89,590,591,892,493,3 OECD 18,919,820,922,523,5 OECD Dışı 29,929,5 29,629,9 OPEC* 35,837,536,766,965,9 Toplam Arz* 88,690,891,496,595,8

8 Küresel Piyasalarda Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Nedenleri ve Ülke Ekonomilerine Etkileri Dünya toplam üretim miktarı son 10 on yılda (2004– 2014) %16 artmış olan petrolün yaklaşık %25'i ABD tarafından tüketilmektedir. OECD ülkelerinin tüketimdeki payı %60’ın üzerindedir. Dünya Enerji Konseyi'nin tahminlerine göre 2040–2060 yılları arasında, dünya petrol rezervleri tükenecektir. Yakın gelecekte arzın talebi karşılayamaması tehlikesinin söz konusu olması, petrol piyasasında rekabeti arttırmaktadır. Dünya petrol rezervlerindeki azalma, mevcut alanların daha iyi işletilmesi ve yeni rezerv alanlarının bulunması ile dengelenmeye çalışılmaktadır.Bu doğrultuda petrol piyasasındaki rekabet kısmen Hazar petrolleri üzerinden devam etmekte

9 Ham Petrol Fiyatları(varil başı $)

10 2015 Yılı İtibarıyla GSYİH’daki Payına Göre Başlıca Enerji İhracatçısı Ülkeler

11 2014 Sonrası Küresel Piyasalarda Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Nedenleri 2015 yılında küresel petrol üretimi, küresel tüketimin iki katından fazla olması Dünyanın ikinci en büyük petrol tüketicisi olan Çin ekonomisindeki yavaşlama ve ABD de FED’in para politikası etkisiyle ABD dolarının değer kazanması Amerika’nın ard arda 3 yıl dünyadaki en büyük petrol üretim artışını gerçekleştirmesi OPEC ülkelerinin petrol fiyatlarınının oluşmasında etkilerinin azalması

12 Başlıca Petrol Üreten Ülkelerin Bütçe Dengesi İçin Zaruri Olan Başa Baş Petrol Fiyatı

13 Petrol İhraç Eden Post -Sovyet Ülkelerinin Ekonomik Yapısı Yeni ekonomik sistemde önemli enerji kaynaklarına sahip olan Rusya, Kazakistan ve Azerbaycan kendine özgü enerji politikaları izlemeye başladılar Bu politikalar sonucunda büyük kazançlar elde etmişler Bu kazançların bir kısmı yeniden enerji sektörüne yatırılsa da, önemli bir kısmı nüfusun yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik projelere yönlendirilmiştir. Nüfusun sosyo-ekonomik gelişimi bu kaynaklardan elde edilen gelirlerin harcanma şekli ile doğrudan irtibatlıdır. Enerji kaynaklarının ihracı ülke GSMH artırdığından adam başına gelir artışına neden olmakta, insanların harcama imkanlarını artırmaktadır.

14 Rusya Federasyonunun ekonomik yapısı Rusya ekonomisi GSYİH'ya göre dünyanın en büyük dokuzuncu ülkesi Satın alma gücü paritesine göre altıncı ekonomisidir. Dünyanın en büyük doğal gaz ve petrol üreticisidir. İhracatının %80'inden fazlasını petrol, doğal gaz, metaller ve keresteler oluşturmaktadır yılından bu yana, iç pazarın önemli ölçüde güçlenmesiyle doğal kaynakların ihracatının ekonomik önemi azalmaktadır

15 Rusya'nın İhraç Yapısı(2015)

16 Rusya Merkez Bankası'nın döviz rezervleri, Rus Rublesi/USD kuru ve petrol fiyatları

17 Rusya Döviz Rezervi Ve Varlık Fonu Toplamı

18 Rusya Döviz Rezervi Petrol ihracatından elde edilen kazancı 1999'da 12 milyar $ olan Rusyada döviz rezerv miktarı 1 Aralık 2013'de milyara çıkarak Rusya'yı dünyanın üçüncü büyük döviz rezervine sahip ülke haline getirmiştir. Fakat daha sonra dünya piyasalarında petrol fiyatlarının düşmesi bu rezervin yüzde 40 oranında değer kaybetmesine neden olmuştur

19 Kazakistanın Ekonomik Yapısı Kazakistan, kendi doğal kaynaklarına ve ekonomik gücüne göre Orta Asya'da önemli bir mevkide bulunmaktadır. Kendi kaynaklarına göre dünyada tercih edilen ülkelerden birisidir.Dünyadaki kromun %26’sı, altının% 20'si, uranyumun %17’si Kazakistan'dadır. Çinko ve volfram kaynakları açısından dünyada birinci, gümüş, uranyum, kurşun ve krom madenleri bakımından ikinci; bakır rezervleri bakımından üçüncü sırada yer almaktadır. Ülkede 1200’den fazla mineral kaynak çeşidini barındıran yaklaşık 500 maden yatağı bulunmaktadır. Kazakistan petrol ve doğal gaz rezervine göre dünyada ilk on beş ülke arasında yer almaktadır. BP' nin Haziran 2014 Dünyanın Enerji İstatistik özetlerine göre Kazakistan küresel petrol rezervlerinin %1.8’ne, dolayısıyla 30 milyar varil petrole sahip bulunmaktadır

20 Kazakistan GSYİH-si ( ), mlr. $

21 Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Ülke Ekonomisine Etkileri Kazakistan bütçesinde yıllarında gelirlerin ortalama olarak 74% -i vergilerle finanse edilmektedir. Vergilerin son yıllarda bütçedeki payında halen devletin temel finans kaynağı olma işlevini taşımaktadır yılında vergiler devlet bütçesinin% 95 sini oluşturmakta iken, 2014 yılında bu pay 62% 'e inmiş ve en düşük seviyesine ulaşmıştır. Vergi gelirlerinin azalması nedeniyle son yıllarda Milli Petrol Fonu transferleri artmış bulunmaktadır. Petrol Fonu’nun payı 2014 yılında ülke bütçesinin % 33’ne ulaşmış durumdadır.Oysa, "Norveç Modeli" esas alınarak 2000 yılında kurulan Milli Fon’dan bütçeye yapılan ilk transfer bütçenin sadece %7’sini teşkil etmekteydi.Bu transferlerin artışında petrol-gaz sektöründeki gelirlerin artmasının da önemli payı bulunmaktadır.Son yıllarda petrol ve gaz sektörünün GSYİH içindeki payı artarak % 20’ den fazlaya ulaşmıştır

22 Kazakistanın Ekonomik Yapısı Petrol üretiminin 2020’e kadar 92 milyon tona ulaşması beklenen doğal kaynak zengini Kazakistan, yeni yüzyılın ilk 10 yılında bu kaynak zenginliğinin avantajlarından oldukça faydalanmıştır. Devlet gelirlerinin yarıdan fazlasının bu kaynaklardan karşılandığı ülkede ortalama 8.4’ün üzerinde yıllık büyüme oranı ile önemli bir ekonomik yapıya ulaşmıştır. Ülke ihracatının çok büyük kısmını petrol ve ana metaller oluşturmuştur. Dünya petrol fiyatlarının yüksek seyretmesinden dolayı Kazakistan dış ticaretinde fazla verme süreci yaşanmıştır

23 Ekonomik Kalkınmasına Tehtit olan Unsurlar Kazakistanın denizlere kapalı, tamamen kara ile çevrili coğrafik konuma sahip olması ticaretin gelişimini sınırlayan en önemli faktörlerdendir. Uluslararası piyasalara uzaklık, petrol dışında üretilebilecek olan malların ulaşım maliyetlerini arttırıcı etki yapmaktadır. Diğer yandan nüfusun az olması, iç piyasaların yetersiz kalmasına bu da petrol dışı sektörlere yönelik doğrudan yatırımları engelleyen faktörler olmakta.

24 Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Ülke Ekonomisine Etkileri Petrol fiyatlarındaki düşüş, doğal kaynak zengini her ülkede olduğu gibi bu Kazakistanda da önemli ekonomik zorluklara neden olmuştur. Reel büyüme oranı 2013 yılında %6, 2014’te 4.3, seviyelerinde olmuştur Küresel ekonomide yaşanan gelişmelerle beraber Kazakistan Merkez Bankası Şubat 2014’de devalüasyon yaparak Tenge’nin değerini %18 oranında düşürmüştür (185 Tenge/ABD Doları).

25 Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Ülke Ekonomisine Etkileri Yapılan devalüasyon yurt içi ekonomi üzerinde çok yönlü etkilere neden olmuştur.Satın alma gücü zayıflarken yurt içi tasarruflar azalmış, büyük ölçüde dış borçlanmaya dayalı olarak faaliyet gösteren şirketler ciddi zararlar etmişlerdir. Bankacılık kesiminde geri ödenmeyen kredilerin payı da hızla yükselmiştir. Devalüasyonun finansal piyasalarda yol açtığı olumsuz etkilere rağmen dış ticaret üzerinde oluşturduğu olumlu etkiler sonucunda ihracatın artmasıyla dış ticaret dengesinde iyileşme yaşanmıştır

26 Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Ülke Ekonomisine Etkileri İlgili dönemde Kazakistan Merkez Bankası’nındöviz rezervleri önemli ölçüde azalmıştır. Rusya ve Çin piyasalarında yaşanan olumsuz gelişmeler, petrol fiyatlarında yaşanan düşüşle Kazakistan mali piyasalarına yansıyan tesirler nedeniyle 20 Ağustos 2015’den itibaren Kazakistan Merkez Bankası serbest dalgalı döviz kuruna yönelik yeni para politikasını uygulamaya başlamıştır. 18 aylık kuru koruma mücadelesinin bedeli yaklaşık olarak 28 milyar dolar olmuştur Kazak parası Tenge’nin değerini korumak için uygulanan sert para politikası ve baz faiz oranının yükseltilmesi gibi uygulamalar 2015 yılında başta sanayi üretimi olmak üzere durgunluğa neden olmuştur.

27 Azerbaycan'ın Ekonomik Yapısı 2014 yılında Azerbaycan GSYİH'sı 59 milyar manat oluşturmuştur ki, bunun%39’u petrol-gaz sektöründen kaynaklanmıştır. Son 10 yılda ülke ekonomisinin büyüklüğü 7 defadan fazla artmıştır. Bu süre içinde kişi başına düşen GSYİH ise yaklaşık 6,7 kat artmıştır. BDT'nin ikinci güçlü ekonomisi olarak görülen Kazakistan'da bu gösterge 6 defaya yakın olmuştur. Görüldüğü gibi Azerbaycan ekonomisi büyüme temposuna göre diğer Kafkas ülkelerini yaklaşık iki kere üstelemiş, BDT’de ilk sırada yer almıştır.

28 Azerbaycan'ın Ekonomik Yapısı 2005 yılında Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının açılışı petrol üretimi ve ihracatını önemli ölçüde artırmıştır ki, bu da ekonomiye büyük miktarda gelir akışı demekti. Bu olay ülke ekonomisinin yapısında köklü değişikliğe neden olmuştur. Yıllar üzere petrol gelirlerinin artması devlet bütçesinde kendisini 2008 yılında daha keskin bir şekilde göstermiştir yılında bütçeye Azerbaycan Petrol Fonundan transferler 4 defadan fazla artmış ve bu da devlet gelirlerinde gözle görülür derecede sıçrayışa neden olmuştur

29 Azerbaycan'ın GSYİH-si ( ), mlr. $

30 Azerbaycan'ın Ekonomik Yapısı 2015 yılının sonuçlarına göre Azerbaycan'da tahmini yetmiş milyar dolar olan GSYİH’nın %38.5’i, genel ihracatın %93.5’i, bütçe gelirlerinin %66’sı, toplam yatırım harcamalarının %33.9’u petrol sektörünün payına düşmektedir. Petrol – doğal gaz üretiminin ve ihracatının artması, dünya piyasasında petrol fiyatının yükselmesi ülkeye büyük petrol paralarının dahil olmasına yol açmıştır yılında petrol üretimi 15.6 milyon ton iken, 2010 yılında en yüksek noktasına yani 50.8 milyon tona ulaşmıştır.Petrol üretimi yükselen trendle 2010 yılından azalmağa başlamıştır Bu oran 2010 yılında Azerbaycan'da petrol üretiminin en yüksek sınırı olup (50.8 mln.ton), GSYİH’nın büyüme oranı %5, GSMH içinde petrol sektörünün payı %56 teşkil etmiştir. Petrol hasılasının azalması ve 2014 yılının sonlarından itibaren petrol fiyatlarının yaklaşık 2 kat aşağı inmesi GSYİH’nın artış temposunda da kendini göstermiştir

31 yıllarında Azerbaycan'da petrol üretim hacmi (milyon ton)

32 14 566,0 mln manat mln manat Gelirler ,0 mln manat mln manat Harclar

33

34 YILLAR ARDNF-den devlet bütcesine transferler (milyon AZN) Artış oranı (%) Bütcede payı (%) ARDNF – in harcamaların da payı (%) ,659, ,755, ,388, ,840,492, ,351,490, ,653,794, ,860, ,558, ,22 50,750, , , ARDNF TRANSFERLERİ

35 * Rusya artış oranı-15%18%30%12%3%10%-49-8 Kazakistan artış oranı-13%23%25%8%-11%14%-54% Azerbaycan artış oranı-4%10%38%10%13%-6%-3%-63% Rusya Federasyonunu, Kazakistan ve Azerbaycanın yıl bütçe gelirleri (milyon USD) ve yıllar üzere artış oranı (%)

36 Yıllarında Petrol Fiyat Düşüşünün Ülkelerin Para Değerine Etkisi

37

38 DIŞ BORC (GSYİH ORANI 12.5 %). AZERBAYCAN” IN 2015 YILI DIŞ BORCU VE ONUN GSYİH-e ORANI

39 DIŞ BORC 1 Ocak 2016 rakamlarıyla Azerbaycanın dış borcunun yapısı Mln. ABŞ Doları

40 Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Ülke Ekonomisine Etkileri Dünya piyasalarında ham petrolün satış fiyatının dolar seviyesine düşeceğini dikkate alınarak, yılları için kamu ve konsolide bütçe temel yönleri ve öncelikleri; iyimser (60 dolar olursa), taban (50 dolar olursa) ve kötümser (40 dolar olursa) senaryoları hazırlanmıştır yıllarında Petrol Fonu'ndan devlet bütçesine yapılan transferlerin toplam tutarı seksen milyar manattan fazla olmuştur. Genellikle bu transferin hacmi 2016 yılına kadar bütçenin yarıdan fazlası olmuştur yılı bütçesinde petrol fiyatlarının azalmasından dolayı bu transferin hacmi önceki yıllardan% 50 azalarak yedi milyar manat, yani yaklaşık 5 milyar dolar olmuştur.

41 Yıllarında Ülkelerin Sosyal Bütce Harcamalarıs Ve ABD $ Nın Ülke Paralarına kuru (yıl ortalaması) Rusya (Milyar Ruble) Eğitim Sağlık Sosyal Güvenlik $-RUB kuru1$= RR1$= R$= RR 1$= RR 1$=61194 RR Azerbayca n (milyon manat) Eğitim Sağlık Sosyal Güvenlik $-KZT kuru1$=179KZT1$=182KZT 1$=185KZT1$=238KZT Kazakistan (milyon tenge ) Eğitim Sağlık Sosyal Güvenlik $-AZN kuru1$=0.78AZN1$=0.78A1$=0.78AZ1$=0.80A 1$=1.17AZN

42 SONUÇ Hem ekonomilerinin benzer yapısı, hem de petrol gelirlerinin ülke ekonomilerinin lokomotifi olmasından dolayı, 2014 yıldan itibaren petrol fiyatlarındaki düşüş her üç ülke içinbir yandan benzer sonuçlu ekonomik olaylara neden olurken diğer yandan gelecek dönemlerin önemli bir tehdit unsuruolmaya başlamıştır. Bu olumsuz ortamda reel sektör faaliyetleri önemli kayıplar yaşamıştır. Birçok finansal kurum faaliyetini devam ettirmekte zorlanmış veya kapanma durumuna gelmiştir. Finans, inşaat ve diğer hizmet sektörleri başta olmakla bütün sektörlerde yaşanan bu olumsuzluklarla üç ülke ekonomisi daralmaya başlamıştır.

43 SONUÇ Rusya, Kazakistan ve Azerbaycan'ın ülke ekonomileri hacim açısından birbirinden çok farklıdır. Rusya bütçe gelirleri, ekonomisinin ve alan boyutunun büyüklüğü nedeniyle diğer iki ülkeden oldukça farklıdır yılında Rusya’nın bütçe gelirleri 532 milyar dolarken, Kazakistan ve Azerbaycan bütçe gelirleri sırasıyla 31 ve 17 milyar dolar civarında olmuştur. Finans krizinden sonra her üç ülkenin bütçe gelirlerinin artış hızı düşmüş, 2013 yılında Azerbaycan bütçe gelirlerinde% 13'lük bir artış olurken, Kazakistan bütçe gelirleri% 11 azalmış, Rusya bütçe gelirleri ise toplamda % 3 artmıştır yılında ise Azerbaycan bütçe gelirlerinde % 6 azalma olurken, Rusya Federasyonu ve Kazakistan'da artış görülmüştür.

44 SONUÇ Petrol fiyatlarının seyrinin yanı sıra Ukrayna’ya ilişkin gelişmeler, 2015 ve 2016 yıllarında Rusya ekonomisinin performansına yönelik belirsizlikleri artırmaktadır. Rusya Merkez Bankası’nın faiz oranlarını artırmasına ve iç talepte beklenen daralmaya rağmen rubledeki değer kaybı ithal ürünlerin fiyatlarını artırması nedeniyle enflasyon 2014 sonunda %9,2 ve 2015 sonunda %11,2’ye yükselmiştir

45 SONUÇ 2016 yılında rezervlerin erimesine karşı alınan önlem artırılırken, ekonomide daralmaya gidilmiştir.Ekonomi güvenliği ve mali sistem istikrarını tehdit eden harici şoklara karşı önemleralınmış, 2015 yılında döviz piyasasına ilişkin kanunlarda değişiklik yapılmıştır.Kazakistan'ın 105 milyar dolar seviyesinde olan ulusal altın ve döviz rezervlerinin yeterli seviyelerde kalması için 2016 yılı maliye politikasının bütçeyi dengelemesi gözetlenmiş ve yatırım cazibesini azaltacak herhangi vergi politikası öngörülmemiştir.2016 yılı ekonomi politikaları, olumsuz dış etkileri hafifletici ve ülkenin sosyo-ekonomik istikrarını güçlendirme amaçlı olmuştur.

46 SONUÇ Azerbaycan'da manatın değerlenme süreci dünya piyasalarında petrol fiyatlarının keskin şekilde azalmasından dolayı 2015 yılında olmuştur. Şubat ayında 1 dolar 0.79 AZN’ den 1.05 AZN’ye, Aralık sonunda ikinci devalüasyonla 1.55 AZN olarak Azerbaycan tarihinde ilk defa Merkez Bankası bir yılda iki kez devalüasyona gitmiştir. Merkez Bankası ilk devalüasyonda iki dövizli sepete geçitle ilgili karar alırken, 21 Aralık 2015 tarihindekiikinci devalüasyonda ise yüzen kur rejimine geçilmesi kararı almıştır.Bu karara göre manatın kuru ağırlıklı olarak döviz piyasasında arz ve talep oranlarının belirlenmesinde etkili olan temel faktörlere göre oluşturulmuştur.Merkez Bankası döviz piyasasına katılımı bu rejime uygun olarak yapmaya başlamıştır.

47 Petrol Fiyat Düşüşünün Ülkelerin Ekonomilerine Olumsuz Etkisini Önleme İçin Gereken Ekonomik Adımlar 1.Her üç ülke ekonomi sektörlerini acilen çeşitlendirmelidir, 2.Vergi sistemlerinde islahatlara gedilmeli Ve kayıt dışı ekonomilerini maksimum azaltmalıdırlar 3.Ülkelere yabancı sermaye çekilmesi için gerekli adımlar acilen atılmalıdır 4.Sermayedarlar için elverişli yatırım İklimi ve teşvik sistemi oluşturulmalıdır 5.Askeri harcamalar azaltılmalıdır 6.Ülkelerin ihraç yapısı çeşitlendirilmelidir

48 Petrol Fiyat Düşüşünün Ülkelerin Ekonomilerine Olumsuz Etkisini Önleme İçin Gereken Ekonomik Adımlar Merkezi Bankların hükümet etkisinden kurtarılarak bağımsızlığına çalışılmalıdır Finans sektöründe rekabet ortamı oluşturulmalı yabancı finans kurumları ülkeye gelişi teşvik edilmelidir Her üç ülkede de devalvasyonun zararlarından dolayı kapanma durumuna gelen başta finans kurumları olmakla biznes kurumları korunmalı ve uzun müddetli devlet desteyi verilmelidir Diğer ekonomik önlemler

49 Petrol Fiyat Düşüşünün Ülkelerin Ekonomilerine Olumsuz Etkisini Önleme İçin Gereken Ekonomik Adımlar Turizm, petrol, doğalgaz, gıda, tekstil, taşımacılık ve lojistik sektörlerine öncelik verilerek yeni teknolojilerin kullanılması ve bu sektörlerde yatırım projelerinin geliştirilmesi İnnovativ tarıma önem vermek ARGE ve diğer innovativ hizmet sektorunu geliştirmek Bilişim teknolejileri ihracında dünya devleri arasında yer tutmak ve s.

50 Dr.Elchin Suleymanov Qafqaz University/Azerbaijan https://qafqaz.academia.edu/Elchin https://www.researchgate.net/profile/Elchin_Sule ymanov/ https://www.researchgate.net/profile/Elchin_Sule ymanov/ m?per_id= m?per_id= AAAAJ&hl=en AAAAJ&hl=en

51 TE Ş EKKÜRLER


"PETROL İHRAÇ EDEN POST-SOVYET ÜLKELERİNDE PETROL FİYAT DALĞALANMALARININ ÜLKE EKONOMİ POLİTİKALARINA ETKİSİ Eurasian Conference on Business and Economics," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları