Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Bağlanma Kuramı Açısından Yakın İlişkiler. Hazan ve Shaver (1987), Bowlby’nin bağlanma yaklaşımı temel alınarak, yetişkinlikteki romantik ilişkilerin.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Bağlanma Kuramı Açısından Yakın İlişkiler. Hazan ve Shaver (1987), Bowlby’nin bağlanma yaklaşımı temel alınarak, yetişkinlikteki romantik ilişkilerin."— Sunum transkripti:

1 Bağlanma Kuramı Açısından Yakın İlişkiler

2 Hazan ve Shaver (1987), Bowlby’nin bağlanma yaklaşımı temel alınarak, yetişkinlikteki romantik ilişkilerin açıklanabileceğini öne sürmüşlerdir. Bowlby’nin bağlanma yaklaşımı temel alınarak, yetişkinlikteki romantik ilişkilerin açıklanabileceğini öne sürmüşlerdir. Hazan ve Shaver, insanlar aşık olduklarında duygu ve tutumlarının erken dönemlerde biçimlenen bağlanma stilleriyle paralellik gösterdiğini savunmuşlardır. Hazan ve Shaver, insanlar aşık olduklarında duygu ve tutumlarının erken dönemlerde biçimlenen bağlanma stilleriyle paralellik gösterdiğini savunmuşlardır.

3 Bağlanma Kuramı Bowlby (1969,1973) tarafından ileri sürülen bağlanma kuramının temel amacı, bebeklerle birincil bakıcıları ya da kendileri için önemli diğer kişiler arasında niçin güçlü duygusal bağların geliştiğini ve onlardan ayrıldıklarında niçin duygusal stres yaşadıklarını ve onlardan kolayca kopamadıklarını açıklamaktır. Bowlby (1969,1973) tarafından ileri sürülen bağlanma kuramının temel amacı, bebeklerle birincil bakıcıları ya da kendileri için önemli diğer kişiler arasında niçin güçlü duygusal bağların geliştiğini ve onlardan ayrıldıklarında niçin duygusal stres yaşadıklarını ve onlardan kolayca kopamadıklarını açıklamaktır.

4 Bowlby(1980), Bakıcılarından ayrılma durumunda bebeklerin, çocukların ve diğer maymun yavrularının ardışık duygusal tepki dizileri gösterdiklerine işaret etmektedir. Bakıcılarından ayrılma durumunda bebeklerin, çocukların ve diğer maymun yavrularının ardışık duygusal tepki dizileri gösterdiklerine işaret etmektedir.

5 Bunlar: Bunlar: Karşı koyma: bebeğin bağlanma figürünü (bakıcısı) etkin olarak arama ve ona seslenme eğilimidir. Karşı koyma: bebeğin bağlanma figürünü (bakıcısı) etkin olarak arama ve ona seslenme eğilimidir. Çaresizlik: bağlanma figüründen belli bir süre ayrı kaldığında ve ona ulaşma çabaları başarısız olduğunda, bebeğin yaşadığı depresyon ve ümitsizliktir. Bebeğin edilgen ve hareketsiz olduğu evredir. Çaresizlik: bağlanma figüründen belli bir süre ayrı kaldığında ve ona ulaşma çabaları başarısız olduğunda, bebeğin yaşadığı depresyon ve ümitsizliktir. Bebeğin edilgen ve hareketsiz olduğu evredir. Kopmadır: bağlanma figürüne ulaşma çabaları başarısızlıkla sonuçlandığında, bebeğin onu aramaktan vazgeçmesi ve ondan kopmasıdır. Kopmadır: bağlanma figürüne ulaşma çabaları başarısızlıkla sonuçlandığında, bebeğin onu aramaktan vazgeçmesi ve ondan kopmasıdır.

6 Maymun ve insan yavrularının bakıcılarından ayrılma durumunda gösterdikleri bu duygusal tepkiler arasında önemli benzerliklerin olması, Bowlby’nin bağlanmanın evrimsel bir süreç olduğunu düşünmesine neden olmuştur. Maymun ve insan yavrularının bakıcılarından ayrılma durumunda gösterdikleri bu duygusal tepkiler arasında önemli benzerliklerin olması, Bowlby’nin bağlanmanın evrimsel bir süreç olduğunu düşünmesine neden olmuştur.

7 Tüm bunlara ek olarak, bağlanma sürecinin yakınlık, güvence üssü ve güvenli bir sığınak olmak üzere üç önemli tanımlayıcı özelliği ve üç temel işlevi vardır. Tüm bunlara ek olarak, bağlanma sürecinin yakınlık, güvence üssü ve güvenli bir sığınak olmak üzere üç önemli tanımlayıcı özelliği ve üç temel işlevi vardır.

8 Bowlby’e göre bebekler korktuklarında yakınlık için bağlanma figürünü ararlar. Bowlby’e göre bebekler korktuklarında yakınlık için bağlanma figürünü ararlar. Bağlanma figürü korktuğunda bebeğe güven ve cesaret veren bir güvence üssü işlevi görür. Bağlanma figürü korktuğunda bebeğe güven ve cesaret veren bir güvence üssü işlevi görür. Bağlanma figürü rahatlama, yeniden güvence ve destek için güvenli bir sığınak işlevi de görmektedir. Bağlanma figürü rahatlama, yeniden güvence ve destek için güvenli bir sığınak işlevi de görmektedir.

9 Ainsworth, Bleher, Waters ve Wall (1978), Bowlby’nin bağlanma kuramını temel alarak, Yabancı Ortam olarak bilinen bir yöntemle psikoloji laboratuarında aylık çocukları ve annelerinin davranışlarını gözlediler. Bowlby’nin bağlanma kuramını temel alarak, Yabancı Ortam olarak bilinen bir yöntemle psikoloji laboratuarında aylık çocukları ve annelerinin davranışlarını gözlediler.

10 Ainsworth ve ark. amacı; Çocukların annelerinden ayrıldıklarında ve tekrar bir araya geldiklerinde gösterdikleri davranışsal tepkileri gözlemek; Çocukların annelerinden ayrıldıklarında ve tekrar bir araya geldiklerinde gösterdikleri davranışsal tepkileri gözlemek; Çocuk-anne arasındaki bağlanma stillerinin farklılıklar gösterip göstermediğini incelemekti. Çocuk-anne arasındaki bağlanma stillerinin farklılıklar gösterip göstermediğini incelemekti.

11 Bu çalışmada anne kısa bir süre odada çocukla birlikte bulunduktan sonra çocuk çok sayıda oyuncakla odada yabancı birisiyle yalnız bırakılır. Anne birkaç dakika sonra tekrar odaya geri döner. Bu çalışmada anne kısa bir süre odada çocukla birlikte bulunduktan sonra çocuk çok sayıda oyuncakla odada yabancı birisiyle yalnız bırakılır. Anne birkaç dakika sonra tekrar odaya geri döner.

12 Ainsworth ve arkadaşları, Çocuğun annesinin geri dönmesine gösterdiği tepkileri gözleyerek çocuklar ve anneleri arasında üç farklı bağlanma stilinden birinin geliştiğini öne sürmüşlerdir. Çocuğun annesinin geri dönmesine gösterdiği tepkileri gözleyerek çocuklar ve anneleri arasında üç farklı bağlanma stilinden birinin geliştiğini öne sürmüşlerdir.

13 Bunlar; Güvenli (secure) Güvenli (secure) Kaygılı/ kararsız (anxious-ambivalent) Kaygılı/ kararsız (anxious-ambivalent) Kaçınmacı (avoidant) bağlanma stilleridir. Kaçınmacı (avoidant) bağlanma stilleridir.

14 Annesine (bakıcısına) güvenli bağlanmış olarak sınıflandırılan çocuklar, Annesine (bakıcısına) güvenli bağlanmış olarak sınıflandırılan çocuklar, Annelerinden ayrıldıklarında biraz huzursuzluk yaşamışlar, fakat rahatlıkla çevreyi keşfetmeye çalışmışlardır. Annelerinden ayrıldıklarında biraz huzursuzluk yaşamışlar, fakat rahatlıkla çevreyi keşfetmeye çalışmışlardır. Bu tür bağlanma stili olan çocuklar, yabancılarla rahatlıkla iletişim kurabilmiş ve anneleri odaya tekrar döndüğünde sevinmişlerdir. Bu tür bağlanma stili olan çocuklar, yabancılarla rahatlıkla iletişim kurabilmiş ve anneleri odaya tekrar döndüğünde sevinmişlerdir. Ayrıca, keşiflerini anneleriyle paylaşmak da istemişlerdir. Ayrıca, keşiflerini anneleriyle paylaşmak da istemişlerdir.

15 Annesine kaygılı-kararsız sınıflandırılan çocuklar, Annesine kaygılı-kararsız sınıflandırılan çocuklar, Annelerinden ayrıldıklarında yoğun bir kaygı ve gerilim yaşamış ve çevresindekilerle iletişim kurmayı reddetmişlerdir. Annelerinden ayrıldıklarında yoğun bir kaygı ve gerilim yaşamış ve çevresindekilerle iletişim kurmayı reddetmişlerdir. Çevreyi keşfetme konusunda isteksizdirler. Çevreyi keşfetme konusunda isteksizdirler. Anneleri geri döndüğünde kolayca sakinleşmemiş, bir yandan annelerine sarılmaya çalışırken bir yandan da onu itmişlerdir. Anneleri geri döndüğünde kolayca sakinleşmemiş, bir yandan annelerine sarılmaya çalışırken bir yandan da onu itmişlerdir.

16 Shaver, Collins ve Clark (1996) bu tür bağlanma stili olan bebeklerin ve çocukların bağlanma nesnelerine karşı (bakıcılarına) saplantılı olduklarını ve kolayca ağladıklarını belirtmişlerdir. Shaver, Collins ve Clark (1996) bu tür bağlanma stili olan bebeklerin ve çocukların bağlanma nesnelerine karşı (bakıcılarına) saplantılı olduklarını ve kolayca ağladıklarını belirtmişlerdir.

17 Kaçınmacı bağlanma sitili ile annelerine bağlanan çocuklarsa, Kaçınmacı bağlanma sitili ile annelerine bağlanan çocuklarsa, Annelerinden ayrıldıklarında çok fazla etkilenmemiş ve anneleri geri döndüğünde çok az ilgi göstermişlerdir. Annelerinden ayrıldıklarında çok fazla etkilenmemiş ve anneleri geri döndüğünde çok az ilgi göstermişlerdir. Başkalarıyla etkileşim ya da yakınlık kurmaktan kaçınmışlardır. Başkalarıyla etkileşim ya da yakınlık kurmaktan kaçınmışlardır.

18 Kaygılı-kararsız çocuklar karşı koyma davranışını sıklıkla gösterirlerken, kaçınmacı bağlanma stili olan çocuklar ise çoğunlukla kopma (davranışsal ve duygusal geri çekilme) davranışını göstermişlerdir. Kaygılı-kararsız çocuklar karşı koyma davranışını sıklıkla gösterirlerken, kaçınmacı bağlanma stili olan çocuklar ise çoğunlukla kopma (davranışsal ve duygusal geri çekilme) davranışını göstermişlerdir. Güvenli çocuklar ise, güvenli bir üs olarak annelerini değerlendirmişlerdir. Diğer yandan, güvenli çocukların anne-babaları da sıcak ve güvenlidir. Güvenli çocuklar ise, güvenli bir üs olarak annelerini değerlendirmişlerdir. Diğer yandan, güvenli çocukların anne-babaları da sıcak ve güvenlidir. Kaygılı- kararsız çocukların anne- babaları, tutarsız ve müdahalecidir. Kaygılı- kararsız çocukların anne- babaları, tutarsız ve müdahalecidir. Kaçınmacı çocukların anne- babaları ise, soğuk ve ilgisizdir (McCutcheon, 1998). Kaçınmacı çocukların anne- babaları ise, soğuk ve ilgisizdir (McCutcheon, 1998).

19 Bowlby’e (1988) göre, bebekler, birincil bakıcıları ile geliştirdikleri bağlanma örüntüleri bağlamında kendilerine ve çevrelerine ilişkin zihinsel temsiller (mental representation) ya da içsel çalışan modeller (internal working models) geliştirirler bebekler, birincil bakıcıları ile geliştirdikleri bağlanma örüntüleri bağlamında kendilerine ve çevrelerine ilişkin zihinsel temsiller (mental representation) ya da içsel çalışan modeller (internal working models) geliştirirler

20 Bakıcılar ile sıcak ve tutarlı deneyimleri olanlar yani güvenli bağlanmış olan çocuklar, sevilebilir, iyi huylu, yetenekli olma gibi kendi benliklerine ilişkin olumlu zihinsel temsiller geliştirmektedirler. Bakıcılar ile sıcak ve tutarlı deneyimleri olanlar yani güvenli bağlanmış olan çocuklar, sevilebilir, iyi huylu, yetenekli olma gibi kendi benliklerine ilişkin olumlu zihinsel temsiller geliştirmektedirler. Başkalarını da güvenilir, iyi niyetli ve yardımsever oldukları gibi olumlu zihinsel temsillere sahiptirler. Başkalarını da güvenilir, iyi niyetli ve yardımsever oldukları gibi olumlu zihinsel temsillere sahiptirler.

21 Bakıcıları ile soğuk reddedici deneyimleri olan çocuklarsa başkalarının güvenilmez, soğuk ve mesafeli oldukları gibi olumsuz; Bakıcıları ile soğuk reddedici deneyimleri olan çocuklarsa başkalarının güvenilmez, soğuk ve mesafeli oldukları gibi olumsuz; kendi benliklerine ilişkin olarak da sevilmeye değmez, kötü ve yeteneksiz oldukları gibi olumsuz zihinsel temsiller geliştirirler. kendi benliklerine ilişkin olarak da sevilmeye değmez, kötü ve yeteneksiz oldukları gibi olumsuz zihinsel temsiller geliştirirler.

22 Diğer bir değişle; çocuklar bağlanma figürüyle kurdukları etkileşimi temel alarak, çocuklar bağlanma figürüyle kurdukları etkileşimi temel alarak, sevilmeye değer biri olup olmadıklarına (benlik modeli) dair kendilerine yönelik; sevilmeye değer biri olup olmadıklarına (benlik modeli) dair kendilerine yönelik; bağlanma figürünün ulaşılabilirliği ve duyarlılığını (başkaları modeli) dikkate alarak da diğerlerine yönelik algılarını geliştirirler. bağlanma figürünün ulaşılabilirliği ve duyarlılığını (başkaları modeli) dikkate alarak da diğerlerine yönelik algılarını geliştirirler.

23 Bowlby bu zihinsel temsillerin benlik saygısının gelişimi için bir temel oluşturduğuna işaret etmektedir. Bowlby bu zihinsel temsillerin benlik saygısının gelişimi için bir temel oluşturduğuna işaret etmektedir. Zihinsel temsiller, çocukluktan yetişkinliğe kadar yaşamın her döneminde sosyal ilişkilere yön vermekte ve kişilik gelişiminde etkili olmaktadır Zihinsel temsiller, çocukluktan yetişkinliğe kadar yaşamın her döneminde sosyal ilişkilere yön vermekte ve kişilik gelişiminde etkili olmaktadır

24 Yetişkinlikte bağlanma Hazan ve Shaver (1987) Bowlby’nin bağlanma kuramı temel alınarak, yetişkinlikte romantik ilişkilere bağlanma stilleri ve yakın ilişkilerin pek çok yönünün açıklanabileceğini ileri sürmüşlerdir. Hazan ve Shaver (1987) Bowlby’nin bağlanma kuramı temel alınarak, yetişkinlikte romantik ilişkilere bağlanma stilleri ve yakın ilişkilerin pek çok yönünün açıklanabileceğini ileri sürmüşlerdir.

25 Çünkü, onlar erken dönemlerde gelişen bağlanma stilleri ve zihinsel temsillerin yaşamın daha sonraki dönemlerinde de etkili ve, Çünkü, onlar erken dönemlerde gelişen bağlanma stilleri ve zihinsel temsillerin yaşamın daha sonraki dönemlerinde de etkili ve, Bireylerin romantik ilişki, romantik eş ve benlik değerlendirmelerinde belirleyici olabileceklerine inanmaktadırlar. Bireylerin romantik ilişki, romantik eş ve benlik değerlendirmelerinde belirleyici olabileceklerine inanmaktadırlar.

26 Hazan ve Shaver (1987) Ainsworth’un üç bağlanma stilini yetişkin bir örneklem grubuna uyarlayarak, bu stilleri açıkladığını düşündükleri paragraflar yazdılar. Ainsworth’un üç bağlanma stilini yetişkin bir örneklem grubuna uyarlayarak, bu stilleri açıkladığını düşündükleri paragraflar yazdılar. Bu çalışmada üniversite öğrencileri ve gazete okuyucuları arasından seçilen bir örneklem grubunu oluşturan bireylerden romantik ilişkilerinde kendilerini en iyi anlatan paragrafı seçmeleri istendi. Bu çalışmada üniversite öğrencileri ve gazete okuyucuları arasından seçilen bir örneklem grubunu oluşturan bireylerden romantik ilişkilerinde kendilerini en iyi anlatan paragrafı seçmeleri istendi.

27 Bu paragraflardan birer örnek aşağıda verilmiştir; Güvenli bağlanma stili: Sevgilimle kolaylıkla yakınlık kurabiliyorum. Rahatlıkla ona bağlanabiliyorum ve o da bana bağlanabiliyor. Terk edilmekten ya da bir başkasının bana çok yakınlaşmasından endişelenmem Güvenli bağlanma stili: Sevgilimle kolaylıkla yakınlık kurabiliyorum. Rahatlıkla ona bağlanabiliyorum ve o da bana bağlanabiliyor. Terk edilmekten ya da bir başkasının bana çok yakınlaşmasından endişelenmem

28 Kaçınmacı bağlanma stili; Başkalarıyla rahatlıkla yakınlık kuramıyorum ve bağlanmakta güçlükler yaşıyorum. Sevgilim bana çok yakın olduğunda sinirleniyorum. Benim istediğimden daha fazla benimle yakınlık kurmak istediğini düşünüyorum. Başkalarıyla rahatlıkla yakınlık kuramıyorum ve bağlanmakta güçlükler yaşıyorum. Sevgilim bana çok yakın olduğunda sinirleniyorum. Benim istediğimden daha fazla benimle yakınlık kurmak istediğini düşünüyorum.

29 Kaygılı- kararsız bağlanma stili; Sevgilim benim istediğim kadar benimle yakınlık kurmak istemiyor. Genellikle sevgilimin beni gerçekten sevmediğini ya da benimle birlikte olmak istemediğini düşünüyorum Sevgilim benim istediğim kadar benimle yakınlık kurmak istemiyor. Genellikle sevgilimin beni gerçekten sevmediğini ya da benimle birlikte olmak istemediğini düşünüyorum

30 Bu araştırmacılar, aynı çalışmalarında deneklere benlik, başkalarına ilişkin zihinsel temsiller ve çocukluk dönemlerinde aileleriyle olan ilişkileri konularında sorular da sordular. Bu araştırmacılar, aynı çalışmalarında deneklere benlik, başkalarına ilişkin zihinsel temsiller ve çocukluk dönemlerinde aileleriyle olan ilişkileri konularında sorular da sordular.

31 Güvenli bağlanma stili kapsamında sınıflandırılan yetişkinler; kolayca yakın ilişkiler kurabildiklerini ve ilişkilerinin doyurucu olduğunu belirtmişlerdir. kolayca yakın ilişkiler kurabildiklerini ve ilişkilerinin doyurucu olduğunu belirtmişlerdir. Bu gruptan yetişkinler ilişkilerinde çok az sorun yaşamakta ve ilişkileri genellikle uzun süreli olmaktadır. Bu gruptan yetişkinler ilişkilerinde çok az sorun yaşamakta ve ilişkileri genellikle uzun süreli olmaktadır. Güvenli bağlanma stili olan yetişkinlerin, romantik ilişkilerinde daha mutlu, kendilerini güvenli ve birlikte oldukları kişilerin hatalarına karşın onlar için destekleyici oldukları görülmüştür. Güvenli bağlanma stili olan yetişkinlerin, romantik ilişkilerinde daha mutlu, kendilerini güvenli ve birlikte oldukları kişilerin hatalarına karşın onlar için destekleyici oldukları görülmüştür.

32 Kaygılı-kararsız bağlanma stili çerçevesinde sınıflandırılan yetişkinlerin romantik ilişkilerinde birlikte oldukları kişilerin kendilerini terk edeceğinden endişe duyduklarına işaret etmişlerdir. romantik ilişkilerinde birlikte oldukları kişilerin kendilerini terk edeceğinden endişe duyduklarına işaret etmişlerdir. Eşlerine böyle bağlanan yetişkinlerin ilişkilerinde kıskanç, oldukça cinselliğe önem verdikleri ve ilişkilerinde çok sık duygusal iniş çıkışlar yaşadıkları gözlenmiştir. Eşlerine böyle bağlanan yetişkinlerin ilişkilerinde kıskanç, oldukça cinselliğe önem verdikleri ve ilişkilerinde çok sık duygusal iniş çıkışlar yaşadıkları gözlenmiştir. Son olarak, bu bireyler eşleri tarafından reddedilecekleri endişesi taşımaktadırlar. Son olarak, bu bireyler eşleri tarafından reddedilecekleri endişesi taşımaktadırlar.

33 Kaçınmacı bağlanma stili içinde sınıflandırılan yetişkinlerse yakınlık kurmak istememektedirler. yakınlık kurmak istememektedirler. Bu bireyler, birlikte oldukları kişilere karşı soğuk ve mesafelidirler. Bu bireyler, birlikte oldukları kişilere karşı soğuk ve mesafelidirler. İlişkilerinde kıskanç ve sık sık duygusal iniş ve çıkışlar yaşamaktadırlar. İlişkilerinde kıskanç ve sık sık duygusal iniş ve çıkışlar yaşamaktadırlar.

34 Zihinsel temsilleri de bağlanma stillerine göre farklılaşmaktadır Zihinsel temsilleri de bağlanma stillerine göre farklılaşmaktadır

35 Güvenli aşıkların başkaları tarafından sevilebilecekleri, arkadaş canlısı oldukları gibi benliklerine ilişkin olumlu zihinsel temsilleri vardır. başkaları tarafından sevilebilecekleri, arkadaş canlısı oldukları gibi benliklerine ilişkin olumlu zihinsel temsilleri vardır. Başkalarına ilişkin ise kendilerini sevebilecekleri, güvenilir ve iyi niyetli oldukları gibi olumlu zihinsel temsiller geliştirirler. Başkalarına ilişkin ise kendilerini sevebilecekleri, güvenilir ve iyi niyetli oldukları gibi olumlu zihinsel temsiller geliştirirler.

36 Kaygılı-kararsız aşıkların daha çok kendilerinden şüphelenme, ilişkilerinde yanlış anlaşıldıklarını ve beğenilmediklerini düşünme gibi benliklerine ilişkin olumsuz zihinsel modelleri vardır. daha çok kendilerinden şüphelenme, ilişkilerinde yanlış anlaşıldıklarını ve beğenilmediklerini düşünme gibi benliklerine ilişkin olumsuz zihinsel modelleri vardır. Başkalarına yönelikse kendilerinden daha az ilişkiye bağlı oldukları, uzun süreli bir ilişkiyi sürdüremeyecekleri ve pek güvenilir olmadıklarını düşünme gibi olumsuz zihinsel temsilleri vardır. Başkalarına yönelikse kendilerinden daha az ilişkiye bağlı oldukları, uzun süreli bir ilişkiyi sürdüremeyecekleri ve pek güvenilir olmadıklarını düşünme gibi olumsuz zihinsel temsilleri vardır.

37 Kaçınmacı aşıklara gelince, şüpheci ve soğuk oldukları gibi başkalarının güvenilmez oldukları yönünde zihinsel temsilleri vardır. şüpheci ve soğuk oldukları gibi başkalarının güvenilmez oldukları yönünde zihinsel temsilleri vardır. Ancak bu bireyler benliklerine ilişkin olumlu zihnisel temsiller geliştirme eğilimindedirler Ancak bu bireyler benliklerine ilişkin olumlu zihnisel temsiller geliştirme eğilimindedirler

38 Bunlara ek olarak, Hazan ve Shaver’a (1987) göre, çocukluk dönemlerinde aileleriyle sıcak, sevgiye dayalı ilişkilerinin olduğunu belirten bireyler güvenli bağlananlar olarak sınıflandırılmışlardır. Hazan ve Shaver’a (1987) göre, çocukluk dönemlerinde aileleriyle sıcak, sevgiye dayalı ilişkilerinin olduğunu belirten bireyler güvenli bağlananlar olarak sınıflandırılmışlardır. Çocukluk dönemlerinde aileleriyle reddedici, kaçınıcı ilişkileri olan yetişkinlerse, kaçınmacı bağlananlar olarak sınıflandırılmışlardır. Çocukluk dönemlerinde aileleriyle reddedici, kaçınıcı ilişkileri olan yetişkinlerse, kaçınmacı bağlananlar olarak sınıflandırılmışlardır. Aileleriyle ilişkilerinin bazen sevgi dolu, sıcak bazen de reddedici olduğunu belirten bireyler kaygılı-kararsız bağlanma stili adı altında sınıflandırılmışlardır Aileleriyle ilişkilerinin bazen sevgi dolu, sıcak bazen de reddedici olduğunu belirten bireyler kaygılı-kararsız bağlanma stili adı altında sınıflandırılmışlardır

39 Hazan, Shaver ve Bradshaw (1988) erken dönemlerdeki ve yetişkinlikteki bağlanmanın pek çok açıdan benzer olduğunu belirtmişlerdir. Hazan, Shaver ve Bradshaw (1988) erken dönemlerdeki ve yetişkinlikteki bağlanmanın pek çok açıdan benzer olduğunu belirtmişlerdir.

40 Bağlanma ve Romantik Aşkın Özelliklerinin Karşılaştırılması Bağlanma Romantik aşk Bağlanmanın oluşumu ve niteliği bağlanma nesnesinin (BN) duyarlılığına ve tepkilerine bağlıdır. Aşk duygusu, aşk nesnesinin ( AN) ilgisine ve karşılık vermesine duyulan yoğun istek ile ilişkilidir. BN bebek için güvenli bir üs sağlar. Çevreyi keşfetmek için kendini güvende hisseder. AN’nin karşılık vermesi, kişinin kendisini güvende hissetmesine neden olur.

41 BN’e ulaşılamıyorsa ya da duyarlı değilse, bebek kaygılıdır, saplantılıdır ve çevreyi özgürce keşfedemez. AN ilgisiz ya da reddedici olduğunda kişi kaygılıdır, saplantılıdır ve çevresine konsantre olamaz. Bağlanma davranışları; yakınlık, dokunma, öpme, gülümseme, ağlama, sevme, sarılma gibi davranışları içermektedir. Romantik aşk; aşk nesnesi ile zaman geçirmeyi isteme, dokunma, öpme, sarılma, sevme, gülümseme gibi davranışları içermektedir.

42 Bebek korktuğunda, kızdığında ya da keyifsiz olduğunda BN ile fiziksel iletişim kurmayı arar. Yetişkinler korktuklarında, kızdıklarında ya da keyifsiz olduklarında AN tarafından rahatlatılırlar. Ayrılma ya da kaybetme strese neden olur; ağlama, BN’i arama çabaları, kendini kötü hissetme Ayrılma ya da kaybetme strese neden olur; ağlama, AN’i arama, kendini kötü hissetme

43 Bebek BN ile tekrar bir araya geldiğinde gülümser, pozitif seslenir ya da ağlar, sıçrar, yaklaşır, ulaşmak için hızlanır vb. AN ile tekrar bir araya gelindiğinde kişi mutlu olur, sarılır vb. Bebek BN ile oyuncaklarını, keşiflerini paylaşır Kişi AN ‘ye hediye verir, deneyimlerini paylaşır.

44 Bebek ve BN arasında uzun göz teması gerçekleşir; Bebek BN’nin fiziksel yüzünden etkilenmiş görünür ve burun, kulak, saçlarına dokunulmasından hoşlanır. Kişiler uzun göz teması gerçekleştirirler ve birbirlerinin fiziksel görünümlerinden etkilenmiş görünürler ve burunlarına, kulaklarına ve saçlarına dokunulmasından hoşlanırlar. Bebek BN’nin onay ve ilgisinden çok memnun olur. En azından ilişkinin erken dönemlerine kişinin en büyük mutluluğu AN’ den aldığı ilgi ve onaydır.

45 Bebek ve anne arasında seslerden oluşan ama çoğunlukla sözsüz iletişim vardır (bebeğin aguları) Sevgililerin birbirleri ile yumuşak anne tonlarında şarkı söyleyip, sözsüz iletişim kurmaları (bebeklerin agularına benzer sesler çıkarmaları). Ayrılma, annenin tepki vermemesi gibi durumlarda bebeğin bağlanma davranışlarının yoğunluğu artmaktadır (yakınlık arama). Sosyal onay almama, ayrılma gibi durumlarda sevgililerin birbirlerine bağlılıkları ve hisleri artmaktadır.

46 İlişki iyi gitmediğinde ve bebek kaygılı olduğunda BN’nin onayına ya da reddine karşı tepkimiz fazla olur. Aşk ilişkilerinde karşılıklı güvenin sağlanmadığı durumlarda kişi AN’ne yaklaşımlarının karşılık görüp görmemesine aşırı duyarlıdır. Aşırı heyecandan umutsuzluğa kadar değişen duygular, AN’den gelecek tepkiler doğrultusundadır.

47 Farklılıklar; Yetişkin bağlanmaları karşılıklılık temeline dayalı iken, bebek ve bakıcısı arasındaki ilişki tamamlayıcılık ilişkisine dayalıdır. Yetişkin bağlanmaları karşılıklılık temeline dayalı iken, bebek ve bakıcısı arasındaki ilişki tamamlayıcılık ilişkisine dayalıdır. Romantik ilişkilerde çiftler eşit statü ve güce sahiptirler, karşılıklı olarak bazen güvenlik ararlar bazen de güvenlik ve bakım sağlarlar. Ancak bebek bakım alır, bakım vermez. Romantik ilişkilerde çiftler eşit statü ve güce sahiptirler, karşılıklı olarak bazen güvenlik ararlar bazen de güvenlik ve bakım sağlarlar. Ancak bebek bakım alır, bakım vermez. Yetişkin bağlanma da bir de cinsel etkileşim mevcuttur. Yetişkin bağlanma da bir de cinsel etkileşim mevcuttur.

48 Bartholomew ve Horowitz (1991) Bowlby’nin benliğe ve başkalarına ilişkin zihinsel temsiller kavramını temel alarak yetişkinlerde bağlanma stillerini yeniden tanımlamışlardır. Bowlby’nin benliğe ve başkalarına ilişkin zihinsel temsiller kavramını temel alarak yetişkinlerde bağlanma stillerini yeniden tanımlamışlardır.

49 Benliğe ve başkalarına ilişkin olumlu ya da olumsuz görüşte olmayı temel alarak dört farklı bağlanma modeli önermişlerdir: Benliğe ve başkalarına ilişkin olumlu ya da olumsuz görüşte olmayı temel alarak dört farklı bağlanma modeli önermişlerdir: Dörtlü Bağlanma Modeli (DBM) olarak adlandırdıkları bu sınıflandırmalarını şu şekilde açıklamışlardır; Dörtlü Bağlanma Modeli (DBM) olarak adlandırdıkları bu sınıflandırmalarını şu şekilde açıklamışlardır;

50 Güvenli bağlanma stili (Secure attachment style): Olumlu benlik ve başkaları modelinin birleşimi olarak tanımlanmaktadır. Olumlu benlik ve başkaları modelinin birleşimi olarak tanımlanmaktadır. Güvenli bağlanma stiline sahip bireyler kendilerini sevilmeye değer görürken, başkalarını da güvenilebilir ve ulaşılabilir olduklarına yönünde olumlu beklentileri vardır. Güvenli bağlanma stiline sahip bireyler kendilerini sevilmeye değer görürken, başkalarını da güvenilebilir ve ulaşılabilir olduklarına yönünde olumlu beklentileri vardır. Başkalarıyla kolaylıkla yakınlık kurabilir ve aynı zamanda özerkliklerini de koruyabilirler. Başkalarıyla kolaylıkla yakınlık kurabilir ve aynı zamanda özerkliklerini de koruyabilirler. Bu bağlanma stili Hazan ve Shaver’ın güvenli bağlanma stiline karşılık gelmektedir. Bu bağlanma stili Hazan ve Shaver’ın güvenli bağlanma stiline karşılık gelmektedir.

51 Saplantılı bağlanma stili (Preoccupied attachment style): Olumsuz benlik modeli ve olumlu başkaları modellerinin birleşimi olarak tanımlanır. Olumsuz benlik modeli ve olumlu başkaları modellerinin birleşimi olarak tanımlanır. Saplantılı bireyler kendilerini sevilmeye değer görmezken, başkalarını oldukça olumlu değerlendirirler. İlişkileri konusunda takıntılıdırlar. Saplantılı bireyler kendilerini sevilmeye değer görmezken, başkalarını oldukça olumlu değerlendirirler. İlişkileri konusunda takıntılıdırlar. Bu bağlanma stili Hazan ve Shaver’ın kaygılı- kararsız bağlanma stiline karşılık gelmektedir Bu bağlanma stili Hazan ve Shaver’ın kaygılı- kararsız bağlanma stiline karşılık gelmektedir

52 Korkulu bağlanma stili (Fearful attachment style): Olumsuz benlik modeli ile olumsuz başkaları modelinin bir birleşimi olarak tanımlanır. Olumsuz benlik modeli ile olumsuz başkaları modelinin bir birleşimi olarak tanımlanır. Korkulu bağlanma stili olan bireyler, kendilerinin değersiz ve başkalarının da güvenilmez ve reddedici olduklarına inanmak eğilimindedirler. Korkulu bağlanma stili olan bireyler, kendilerinin değersiz ve başkalarının da güvenilmez ve reddedici olduklarına inanmak eğilimindedirler. Başkaları ile yakınlık kurmaktan kaçınarak reddedilme olasılığından kendilerini korumaya çalışırlar. Başkaları ile yakınlık kurmaktan kaçınarak reddedilme olasılığından kendilerini korumaya çalışırlar.

53 Kayıtsız bağlanma stili (Dismissive attachment style): Olumlu benlik ve olumsuz başkaları modelinin bileşimi olarak tanımlanır. Olumlu benlik ve olumsuz başkaları modelinin bileşimi olarak tanımlanır. Bu bireyler, kendilerini değerli görme eğilimindedirler. Bu bireyler, kendilerini değerli görme eğilimindedirler. Başkalarına karşı tutumları ise genelde olumsuzdur. Başkalarına karşı tutumları ise genelde olumsuzdur. Yakınlığa karşı kayıtsızdırlar ve yakın ilişkilerin çok fazla gerekli olmadığına inanırlar. Yakınlığa karşı kayıtsızdırlar ve yakın ilişkilerin çok fazla gerekli olmadığına inanırlar.

54 Bartholomew ve Horowitz’in (1991) bu modelinin, Bartholomew ve Horowitz’in (1991) bu modelinin, Hazan ve Shaver’in (1987) sınıflandırmalarından farklı olduğu görülmektedir. Hazan ve Shaver’in (1987) sınıflandırmalarından farklı olduğu görülmektedir.

55 Hazan ve Shaver’in kaçınmacı bağlanma stili, DBM’de korkulu ve kayıtsız stiller olarak ele alınmıştır. Hazan ve Shaver’in kaçınmacı bağlanma stili, DBM’de korkulu ve kayıtsız stiller olarak ele alınmıştır. Diğer bir ifadeyle, Bartholomew ve Horowitz, kaçınmacı bağlanma stilini, korkulu ve kayıtsız olmak üzere ikiye ayırmışlardır. Diğer bir ifadeyle, Bartholomew ve Horowitz, kaçınmacı bağlanma stilini, korkulu ve kayıtsız olmak üzere ikiye ayırmışlardır. Hazan ve Shaver’in gruplandırmasındaki kaygılı- kararsız bağlanma stil ise, DBM’de saplantılı bağlanma stili olarak temsil edilmiştir. Hazan ve Shaver’in gruplandırmasındaki kaygılı- kararsız bağlanma stil ise, DBM’de saplantılı bağlanma stili olarak temsil edilmiştir.

56 Bartholomew’a (1990) göre, Dörtlü bağlanma stilleri, Dörtlü bağlanma stilleri, bağımlılık bağımlılık yakınlıktan kaçınma boyutları temelinde de ele alınabilir. yakınlıktan kaçınma boyutları temelinde de ele alınabilir.

57 Bağımlılık, kişinin kendilik değeri için başkalarının onayına duyduğu gereksinim düzeyidir. Bağımlılık, kişinin kendilik değeri için başkalarının onayına duyduğu gereksinim düzeyidir. Yakınlıktan kaçınma ise, kişinin başkalarıyla kurduğu ilişkiden kaçınma düzeyidir. Yakınlıktan kaçınma ise, kişinin başkalarıyla kurduğu ilişkiden kaçınma düzeyidir.

58 Güvenli bağlanma Güvenli bağlanma Kaçınma dereceleri düşük yani başkaları modeli olumludur. (benzerlik) Kaçınma dereceleri düşük yani başkaları modeli olumludur. (benzerlik) Bağımlık düzeyi düşük (farklılık) Bağımlık düzeyi düşük (farklılık) Saplantılı bağlanma Saplantılı bağlanma Kaçınma dereceleri düşük yani başkaları modeli olumludur (benzerlik) Kaçınma dereceleri düşük yani başkaları modeli olumludur (benzerlik) Hem ilişkilerine hem de başkalarının görüşüne bağımlıdırlar (farklılık) Hem ilişkilerine hem de başkalarının görüşüne bağımlıdırlar (farklılık)

59 Kayıtsız bağlanma stili olanlar Kayıtsız bağlanma stili olanlar Başkalarına ilişkin modelleri olumsuzdur, yakın ilişki kurmaktan kaçınırlar (benzerlik) Başkalarına ilişkin modelleri olumsuzdur, yakın ilişki kurmaktan kaçınırlar (benzerlik) Olumlu benlik modellerine sahiptirler. Olumlu benlik modellerine sahiptirler. Korkulu bağlanma stili olanlar Korkulu bağlanma stili olanlar Başkalarına ilişkin modelleri olumsuzdur, reddedilme korkusuyla yakın ilişki kurmaktan kaçınırlar (benzerlik) Başkalarına ilişkin modelleri olumsuzdur, reddedilme korkusuyla yakın ilişki kurmaktan kaçınırlar (benzerlik) Olumsuz benlik modellerine sahiptirler. Olumsuz benlik modellerine sahiptirler.

60 Bağlanma stillerinin ölçülmesi Araştırmacılar (Bartholomew ve Horowitz, 1991; Brennan,Clarck ve Shaver, 1998; Fraley, Waller ve Brennan, 2000; Griffin ve Bartholomew, 1994) bağlanma stillerini ölçmek amacıyla farklı ölçüm araçları geliştirmişlerdir (Ayrıntılı bilgi için bkz, Sümer basımda). Araştırmacılar (Bartholomew ve Horowitz, 1991; Brennan,Clarck ve Shaver, 1998; Fraley, Waller ve Brennan, 2000; Griffin ve Bartholomew, 1994) bağlanma stillerini ölçmek amacıyla farklı ölçüm araçları geliştirmişlerdir (Ayrıntılı bilgi için bkz, Sümer basımda).

61 Bartholomew ve Horowitz’in geliştirdikleri İlişki Anketi ve Griffin ve Bartholomew’in İlişki Ölçekleri Anketi, Sümer ve Güngör (1999a) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Bartholomew ve Horowitz’in geliştirdikleri İlişki Anketi ve Griffin ve Bartholomew’in İlişki Ölçekleri Anketi, Sümer ve Güngör (1999a) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Bu ölçeklerden ilki, dört bağlanma stiline karşılık gelen paragraflardan oluşmaktadır. Bu ölçeklerden ilki, dört bağlanma stiline karşılık gelen paragraflardan oluşmaktadır. İkincisi de dört bağlanma stilini ölçmeyi amaçlamaktadır. İkincisi de dört bağlanma stilini ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu ölçeklerin geçerliği ve güvenirliği ülkemiz için kanıtlanmıştır Bu ölçeklerin geçerliği ve güvenirliği ülkemiz için kanıtlanmıştır

62 YAkın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri (YİYE) Brennan ve arkadaşları (1998) ise, yetişkin bağlanmasında temel boyutları belirlemek için sık kullanılan bağlanma ölçeklerinin maddelerini bir araya getirmiş ve elde edilen maddelere faktör analizi yapmışlardır. Brennan ve arkadaşları (1998) ise, yetişkin bağlanmasında temel boyutları belirlemek için sık kullanılan bağlanma ölçeklerinin maddelerini bir araya getirmiş ve elde edilen maddelere faktör analizi yapmışlardır. Analiz sonucunda yakın ilişkilerde kaygı ve kaçınma olmak üzere iki temel boyut elde edilmiştir. Onlara göre ’yakın ilişkilere yönelik yaşanan kaygı’’ ve ‘’başkalarından ve yakınlıktan kaçınma’’ bağlanma örüntülerini tanımlayan iki temel boyuttur. Analiz sonucunda yakın ilişkilerde kaygı ve kaçınma olmak üzere iki temel boyut elde edilmiştir. Onlara göre ’yakın ilişkilere yönelik yaşanan kaygı’’ ve ‘’başkalarından ve yakınlıktan kaçınma’’ bağlanma örüntülerini tanımlayan iki temel boyuttur.

63 Brennan ve arkadaşlarına göre, bireyler bu temel boyutlar temelinde değerlendirilebilecekleri gibi, bu boyutlardan aldıkları puanlar kullanılarak Dörtlü Bağlanma Modeli (DBM) bağlamında dört kategoriden biri içerisinde de sınıflandırılabilirler. Brennan ve arkadaşlarına göre, bireyler bu temel boyutlar temelinde değerlendirilebilecekleri gibi, bu boyutlardan aldıkları puanlar kullanılarak Dörtlü Bağlanma Modeli (DBM) bağlamında dört kategoriden biri içerisinde de sınıflandırılabilirler. Buna göre, güvenli bağlanma stili hem kaygı hem de kaçınma boyutundan düşük düzeyde puan alma ile tanımlanmaktadır. Buna göre, güvenli bağlanma stili hem kaygı hem de kaçınma boyutundan düşük düzeyde puan alma ile tanımlanmaktadır. Korkulu bağlanma ise, bu boyutlardan yüksek düzeyde puan alınmasıdır. Korkulu bağlanma ise, bu boyutlardan yüksek düzeyde puan alınmasıdır. Saplantılı bağlanma, yüksek kaygı ve düşük kaçınma boyutlarının birleşimi olarak tanımlanır. Saplantılı bağlanma, yüksek kaygı ve düşük kaçınma boyutlarının birleşimi olarak tanımlanır. Tersine, kayıtsız bağlanma stili düşük kaygı ve yüksek kaçınma boyutlarının birleşimi olarak tanımlanır. Tersine, kayıtsız bağlanma stili düşük kaygı ve yüksek kaçınma boyutlarının birleşimi olarak tanımlanır.


"Bağlanma Kuramı Açısından Yakın İlişkiler. Hazan ve Shaver (1987), Bowlby’nin bağlanma yaklaşımı temel alınarak, yetişkinlikteki romantik ilişkilerin." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları