Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

CÜMLENİN ÖGELERİ Mustafa DİNÇ Türkçe Öğretmeni. CÜMLE Bir duyguyu, bir düşünceyi, bir işi, oluşu, hareketi v.s ifade etmek için sözcüklerin belli kurallara.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "CÜMLENİN ÖGELERİ Mustafa DİNÇ Türkçe Öğretmeni. CÜMLE Bir duyguyu, bir düşünceyi, bir işi, oluşu, hareketi v.s ifade etmek için sözcüklerin belli kurallara."— Sunum transkripti:

1 CÜMLENİN ÖGELERİ Mustafa DİNÇ Türkçe Öğretmeni

2 CÜMLE Bir duyguyu, bir düşünceyi, bir işi, oluşu, hareketi v.s ifade etmek için sözcüklerin belli kurallara göre YARGI BİLDİREREK sıralanmasıyla cümle kurarız… Cümlelerimiz, Ana (Temel) ve Yardımcı Ögeler olmak üzere iki grup ve görevde ögeden oluşur. Bu ögeleri bir tren ve lokomotifine benzetebiliriz.

3 ANA ÖGELER YÜKLEM (lokomotif) ÖZNE (makinist)

4 ANA ÖGELER YÜKLEM (lokomotif) ÖZNE (makinist) NESNE (ne?, neyi?) ZARF TÜMLECİ (ne zaman?, ne kadar? nasıl? ) DOLAYLI TÜMLEÇ (yer tamlayıcısı) (nerede?nereye? Nereden?) YARDIMCI ÖGELER CÜMLE TRENİ

5 CÜMLENİN ÖGELERİ Öge: Bir cümleyi oluşturan sözcük veya sözcük gruplarına öge denir. Ögeler bulunurken önce temel ögeleri (yüklem, özne), daha sonra yardımcı ögeleri (nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci) bulmamız gerekir. Cümlenin Ögeleri A) Ana (Temel) ÖgelerB) Yardımcı Ögeler 1) Yüklem 2) Özne 1) Nesne (Düz Tümleç) 2) Dolaylı Tümleç 3) Zarf Tümleci 1

6 A) TEMEL ÖGELER 1) YÜKLEM Cümlede anlatılan iş, oluş ve hareketi ya da yargıyı üzerinde taşıyan ögedir. Yüklemsiz cümle olmaz.  Yahya Kemal güzel şiirler yazmıştır. Yüklem  Arkadaşım hata yaptığını kabul etti. Yüklem  Ağır ağır çıkacaksın, bu merdivenleri. Yüklem  Söndürün lambaları, uzaklara gideyim.  Asıl kök ve öz derinliklerdedir. 2

7 A) TEMEL ÖGELER 2) ÖZNE Bir cümlede yüklemin bildirdiği işi yapan ya da yargıyı üstüne alan ögeye denir. Özneyi bulmak için yükleme “kim?, ne?” soruları sorulur. Özne Çeşitleri a) Gerçek Özne:Yüklemin bildirdiği yargıyı yapan ögenin cümlede kullanılmasıyla oluşan öznedir. Gizli özne de gerçek öznedir.  Geceleyin bir ses böler uykumu. Y. Gerçek Özne  Bakakalırım, giden geminin ardından. Y. Ben G.Ö.  Yağmurlardan sonra büyürmüş, başak.  Durmadan annesini soruyordu. 3

8 A) TEMEL ÖGELER 2) ÖZNE b) Sözde Özne: Bazı cümlelerde işi yapan belli değildir. Bu cümlelerde işten etkilenen öge sözde özne kabul edilir. Diğer bir deyişle edilgen çatılı fiillerle kurulan cümlelerin öznesidir.  Hırsız, akşama doğru yakalandı. Sözde ÖzneYüklem  Halılar, bin bir emekle dokundu. Sözde Özne Yüklem  Ali, dün okuldan kovulmuş. 4

9 B) YARDIMCI ÖGELER 1) NESNE (DÜZ TÜMLEÇ) Cümlede öznenin yaptığı işten etkilenen sözcük veya söz gruplarına nesne denir. a) Belirtili Nesne: İsmin belirtme (-i) hal ekini alan nesne türüdür. Belirtili nesneyi bulabilmek için yükleme “neyi?, kimi?” soruları sorulur.  Biz onu dün çarşıda gördük. Yüklem Özne Belirtili nesne  O, nehirde balık tutmayı sevmez. Özne Belirtili nesneYüklem 5

10 B) YARDIMCI ÖGELER 1) NESNE (DÜZ TÜMLEÇ) b) Belirtisiz Nesne: İsmin yalın durumda bulunan nesne türüdür. Yükleme “ne?” sorusu sorulur.  Arkadaşıma yeni bir şiir kitabı aldım. Ben Yüklem Belirtisiz nesne  Öğretmen: “Sizler geleceğin mimarı olacaksınız.” derdi. Belirtisiz nesneYüklem Özne 6

11 B) YARDIMCI ÖGELER 2) DOLAYLI TÜMLEÇ Adın “-e,-de,-den” durum eklerini alan sözcüklerin cümlede üstlendikleri göreve dolaylı tümleç denir. yükleme; -e Nereye? Neye? Kime? -de Neyde? Nerede? Kimde? -den Neyden? Nereden? Kimden?  Her ıstırap, insana ayrı bir şey öğretir. Yüklem ÖzneDolaylı Tümleç B.’siz N.  Bahçesinde solmayan güller varmış. YüklemÖzneDolaylı Tümleç  Bana, okumaktan söz edin. 7

12 B) YARDIMCI ÖGELER 3) ZARF TÜMLECİ Yüklemi yön, zaman, durum, vasıta, sebep, şart, miktar yönüyle etkileyen kelimelere zarf tümleci denir. Yükleme; Ne zaman? Ne kadar? Ne ile? Nasıl? Niçin? Kim ile? Nereye?  Çocuk hıçkıra hıçkıra uzaklaştı. YüklemZarf TümleciÖzne  Bu şiiri kar yağarken yazdım.  İstanbul’a uçakla gittik. 8

13 Uyarı: İçeri, dışarı, ileri, geri, aşağı, yukarı…gibi yer-yön zarfları kullanıldıkları bütün cümlelerde zarf tümleci olur. Ve nereye sorusu sorulur. Eğer adın -e, -de, -den halinde bulunursa dolaylı tümleç olur.(İçeriye, içeride, içeriden…)  Kapıcı hızla aşağı indi. Y.Z.T. Ö.  Mehmet kardeşini yukarı çağırdı. Z.T.Y.Ö.B.’li N.  Kapıcı hızla aşağıya indi. Y.Z.T.Ö.D.T.  Mehmet kardeşini yukarıdan çağırdı. Y.Ö.B.’li N.D.T. 9

14 Örnek Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisi sadece özne ve yüklemden oluşmuştur? A) O eski günleri hiçbir zaman unutamam. B) O kasabaya iki yıl önce gitmiştim. C) Bu şiirleri gençliğimde yazmıştım. D) Yeni aldığı elbise pahalıydı. Örnek Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne cümlenin en önemli ögesidir? A) Saatini dün okulda Ali kaybetti. B) Dün Ali, okulda saatini kaybetti. C) Ali, okulda saatini dün kaybetti. D) Ali, saatini dün okulda kaybetti. 10

15 Örnek Soru: “Yaşadığı şehri seven, onunla bütünleşen insan, onu hoyratça örselemez.” Bu cümlede aşağıdaki soruların hangisinin cevabı yoktur? A) kimB) ne kadar C) nasılD) neyi Örnek Soru: “Geçen gün bu sokakta bir ev yandı.” Bu cümlede aşağıdaki ögelerden hangisi yoktur? A) özneB) dolaylı tümleç C) zarf tümleciD) nesne 11


"CÜMLENİN ÖGELERİ Mustafa DİNÇ Türkçe Öğretmeni. CÜMLE Bir duyguyu, bir düşünceyi, bir işi, oluşu, hareketi v.s ifade etmek için sözcüklerin belli kurallara." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları