Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI Hem. Gönül FİDAN Eğitim Koordinatörlüğü 2001.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI Hem. Gönül FİDAN Eğitim Koordinatörlüğü 2001."— Sunum transkripti:

1 SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI Hem. Gönül FİDAN Eğitim Koordinatörlüğü 2001

2 SANTRAL VENÖZ KATETERİZASYON İnternal/ external jugular ven, subklavian ven, ya da brakial venden girilerek, vena cava superiora kadar ulaşan bir kateterin yerleştirilmesi işlemidir.

3

4

5 SANTRAL VENÖZ KATETER ENDİKASYONLARI  CVP ölçümleri yapılması gereken hastalar,  Periferik damar yolu bulunamayan hastalar,  Periferik venler ve dokular için irritan olan (potasyum ve vazopressorler gibi) ajanların uygulanmasını gerektiren durumlar,  Total parenteral (TPN) yapılması gereken hastalar,

6  Hızlı bir şekilde kan, kan ürünleri veya sıvı uygulamasını gerektiren durumlar (hipovolemi, septik şok, kardio pulmoner arrest)  Acil trans venöz, pace-maker takılacak hastalar,  Pulmoner arter kateteri (swan ganz) yerleştirilmesi gereken hastalar, SANTRAL VENÖZ KATETER ENDİKASYONLARI

7 Santral Venöz Kateterizasyonda Kullanılan Kateterler Genellikle iki çeşit kateter kullanılmaktadır: Genellikle iki çeşit kateter kullanılmaktadır: 1.Uzun Yollu Kateterler: Basilik veya sefalik venlerden takılır. 2.Standart Kateterler: 20-60cm uzunluğundadır. Subclavian ve internal jugular venden takılır.

8 Venöz ve Arteriyel Kateterler Kateter tipi Giriş Bölgesi Uzunluk Periferik venöz kateter Önkol veya elüstü venler <7.5 cm Uzun kullanımda flebit, Nadiren kateter ilişkili bakteriyemi Periferik arteriyel kateter Genellikle Radiyal arterden yada Femoral, Brakial, Posterior tibial arter <7.5 cm Düşük infeksiyon riski, Nadiren kateter ilişkili bakteriyemi Tünelsiz santral venöz kateterler Subklavian, internal juguler, femoral >8cm Kateterle ilişkili bakteriyemide en sık neden Periferik santral venöz kateterler Bazilik, sefalik, veya brakial venlere uygulanır, superior vena cavaya girer >20 cm Tünelsiz santral venöz kateterlere göre daha düşük infeksiyon boranı

9 Venöz ve Arteriyel Kateterler-2 Kateter tipi Giriş Bölgesi Uzunluk Pulmoner arter kateter Teflon kılavuz aracılığı ile santral venlere >30 cm İnfeksiyon oranı santral venöz kateterlere benzer Tünelli santral venöz kateterler Subklavian, internal juguler, femoral >8cm Tünelsiz santral venöz kateterlere göre daha düşük infeksiyon oranı Total implante araçlar Deri altına- subkutan port Subklavian veya internal juguler vene >8cm Katetere bağlı kateter ilişkili bakteriyemi için en düşük risk, Kateter bölgesi bakımı gerekmez, Kateter cerrahi girişimle yerleştirilir ve çıkarılır

10 Kateter çeşitleri Tek veya multiple lümenli kateterler Tek veya multiple lümenli kateterler Poliüretan, polietilen, teflon, slastik, silikon, vialon ve elastomerik hidrojel gibi materyalden yapılmış kateterler mevcut. Poliüretan, polietilen, teflon, slastik, silikon, vialon ve elastomerik hidrojel gibi materyalden yapılmış kateterler mevcut. Poliüretan; yumuşak ve insan vücuduna uygundur. Anti-trombojenik özelliğe sahip Silikon; yumuşak ve esnektir. Elastomerik hidrojel; vücut sıvılarından etkilendiği için takıldıktan iki saat sonra elli kat yumuşar Vialon; takılmadan önce sert bir materyaldir.

11 Kateter seçimi İdeal santral venöz kateter tromboza neden olmayan, esnek, dayanıklı, pürüzsüz, bakteri veya fibrin yapışmasına dirençli bir materyalden yapılmış olmalıdır. Antibiyotik kaplı kateterleri direnç geliştirme riski nedeniyle kullanımından kaçınılmalıdır.

12 Antimikrobiyal Emdirilmiş Kateter Koruma süresi < 14 gün Koruma süresi < 14 gün Endikasyonları Endikasyonları –İnfeksiyon oranlarının yüksek olması –Bakteriyemi riski  Total parenteral beslenme  İmmunyetmezlik  Yoğun bakımda yatış –Kısa süreli kateter kullanımı (< 10 gün) –Kateterin 4 günden fazla kalacağı durumlarda

13 Çok Lümenli Kateter Kullanım endikasyonları Kullanım endikasyonları –İnfeksiyon riski yüksek –Uzun süreli yüksek doz kemoterapi –Kan ürünleri kullanımı –Total parenteral beslenme Mümkünse kullanılmamalıdır Mümkünse kullanılmamalıdır Bir lümen hiperalimentasyon için ayrılmalıdır Bir lümen hiperalimentasyon için ayrılmalıdır

14 KOMPLİKASYONLAR  Lokal ve sistemik enfeksiyon,  Tromboflebit, tromboz,  Hava embolisi,  Pnömotorax (plevranın hava ile dolması),  Arter yaralanması,  Sinir yaralanması,  Hidrotoraksa (plevranın sıvı ile dolması) yol açan mediastinal sıvı infüzyonu.

15 TROMBOZ  Giriş yerinde, omuz, boyun ve yüzde ödem, eritem ve ven boyunca ağrı ile tanınabilir.  Kateter yoluyla yetersiz sıvı akımına, düşük ve yüksek pH değerine sahip irritan solüsyonların infüzyonu ile ilişkili olabilir.  Antikaogülan tedavi gerektirebilir.

16 TROMBOFLEBİT   Damar duvarına sıkı bir şekilde tutunmuş trombüsün (pıhtı) eşlik ettiği ven iltihabıdır.   Kateter çekildikten sonra da gelişebilir.   Kızarıklık, ağrı, ödem, yanma mevcut ise infüzyonun sonlandırılması gerekir.   Sık kateter kontrolü, antibiyotik ve irritan ilaçların dilüe edilmesi   Islak sıcak uygulama yapılır.

17 HAVA EMBOLİSİ Kateterin yerleştirilmesi sırasında negatif göğüs basıncında insprasyon veya sistemin açık kalması sisteme hava girmesine neden olabilir.

18 HAVA EMBOLİSİ Ö ld ü r ü c ü miktarı 70cc dir. 5-10cc ile belirtiler g ö r ü lmeye başlar. Bunlar;   Filiform nabız,   Dispne,   Siyanoz,   Hipotansiyon,   Solgunluk,   G ö ğ ü s ağrısı ve   Bilin ç kaybıdır.

19   Hasta hemen trendelenburg pozisyonuna getirilmeli ve sol yan tarafına çevrilmelidir.   Kateter bağlantı yerleri klemplenip doktora haber verilmelidir.   Hastanın arteriel kan gazlarına bakılmalı,   EKG ve göğüs filmi çekilmeli,   Steril enjektör ile hava alınmaya çalışılmalı ve yeni bir set takılmalıdır.

20 PNÖMOTORAX İğnenin plevrayı delmesi ile oluşur. Belirtiler;  Göğüs ağrısı,  Solunum sesinde azalma,  Dispne,  Öksürük Ciddi bir pnömotorax durumunda göğüs tüpü uygulamak gerekir.

21 PERİFERİK VENÖZ KATETER KOMPLİKASYONLARI SELÜLİT:Kelime anlamı olarak bağ dokusu iltihabı demektir. Genellikle deri altı dokusunda oluşan ödemli, yaygın iltihap olup, kateterin girdiği bölgede gelişir. Selülit; kateter giriş yerinde inflamasyon ya da pü'nün varlığı ile tanınır. Selülit; kateter giriş yerinde inflamasyon ya da pü'nün varlığı ile tanınır.

22 FİLEBİT:Venin intima tabakasının inflamasyonudur. Belirtiler;   Ağrı,   Hassasiyet,   Lokal ateş,   Şişlik,   Ven boyunca kızarıklık,   Ven boyunca hissedilen sertliktir.

23 Trombofilebiti filebitten farklı kılan özellikler  Ateş,  Taşikardi,  Lökositoz,  Lenfadenopati  Kan kültüründe üreme olmasıdır.

24 Venöz Kateterizasyonda Hemşirelik Uygulamaları

25 Katetere bağlı enfeksiyonları önlemek Katetere bağlı enfeksiyonları önlemek Kateterle ilişkili komplikasyonları önlemek Kateterle ilişkili komplikasyonları önlemek Kateter açıklığının sürdürülmesi Kateter açıklığının sürdürülmesi Kateterin uygun amaç için kullanması Kateterin uygun amaç için kullanması Venöz Kateterizasyonda Hemşirelik Uygulamaları

26 Vasküler Kateter İnfeksiyonu Nazokomiyal bakteriyeminin en önemli nedeni (ABD) Nazokomiyal bakteriyeminin en önemli nedeni (ABD) –80.000/yıl –Katetere bağlı bakteriyemi 5.3/1.000 kateter günü –Mortalite % 3-25

27 Yoğun Bakım İnfeksiyonları Nokta prevalans çalışması Nokta prevalans çalışması 19 Eylül Eylül Merkez 19 Merkez 54 Yoğun bakım 54 Yoğun bakım 259 hasta 259 hasta n % Hastane infeksiyonu Pnömoni Sepsis ÜSİ Kateter infeksiyonu Deri yumuşak doku 83.1 Diğer145.4

28 Etkenler Koagulaz negatif stafilokok Koagulaz negatif stafilokok Enterokok Enterokok Staphylococcus aureus Staphylococcus aureus Gram negatif basiller Gram negatif basiller Candida albicans Candida albicans

29 Patogenez

30   Kateterin takılması esnasında aseptik tekniğe uyulmasının sağlanması,   Cilt temizliğinde povidon iodin sol ü syonu kullanımı (klorhekzidin glukonat solüsyonun etkinlik s ü resi 6 saat daha fazla) ve hava ile kurumasını bekleme  Gerekirse kılların temizlenmesi, dezenfektanlı banyo, antibiyotikli pomatlar Venöz Kateterizasyonda Hemşirelik Uygulamaları

31 Pansuman ve Bakım

32 Steril gazlı bez veya şeffaf örtü kullanılabilir Steril gazlı bez veya şeffaf örtü kullanılabilir Örtü havalanmaya müsaade etmelidir Örtü havalanmaya müsaade etmelidir Kateter bölgesi nemli bırakılmamalıdır Kateter bölgesi nemli bırakılmamalıdır Kateter bölgesi her gün kontrol edilmelidir Kateter bölgesi her gün kontrol edilmelidir Yara iyileşmesi sonrası pansumana gerek yoktur Yara iyileşmesi sonrası pansumana gerek yoktur

33 Pansumanın Değiştirilmesi Kateter çıkması veya değişimi Kateter çıkması veya değişimi Pansumanın kirlenmesi, ıslanması Pansumanın kirlenmesi, ıslanması Kapatma özelliğini kaybetmesi Kapatma özelliğini kaybetmesi Kanama olması Kanama olması Periferik kateterlerde 72 saatte bir  7 gün Periferik kateterlerde saatte bir  7 gün Hemodiyaliz kateterinde her diyaliz sonrası Hemodiyaliz kateterinde her diyaliz sonrası Pansuman değiştirilirken aseptik tekniğin kullanılması,

34   SVK pansumanı değiştirilirken hastaya supine pozisyonu verilir, hastanın başı kateterin aksi yönüne çevrilmeli, gerekirse maske taktırılmalı   Eller yıkanmalı, nonsteril eldiven giyilmeli   Kirli materyal atıldıktan sonra kateter giriş yeri enflamasyon belirtileri açısından (şişlik, kızarıklık, ağrı, hassasiyet) kontrol edilmeli,

35 Kateter İnfeksiyonu

36 Lokal İnfeksiyon Bulguları Isı artışı Isı artışı Kızarıklık Kızarıklık Ödem Ödem Eksuda (özellikle pürülan eksuda) Eksuda (özellikle pürülan eksuda) Ağrı Ağrı

37 Kateter Çıkış Yeri İnfeksiyonu

38 Kateter Çıkış Yeri

39 Kateter İnfeksiyonu

40 Sistemik İnfeksiyon Bulguları Ateş, üşüme, titreme Ateş, üşüme, titreme Sepsis bulguları Sepsis bulguları Başka bir infeksiyon odağının olmaması Başka bir infeksiyon odağının olmaması Geniş spektrumlu antimikrobiyal tedaviye yanıt vermeyen infeksiyon Geniş spektrumlu antimikrobiyal tedaviye yanıt vermeyen infeksiyon Kateterin çekilmesi ile sistemik semptomların kaybolması Kateterin çekilmesi ile sistemik semptomların kaybolması

41   Steril eldiven giyilmeli   Giriş yerinden dışarıya doğru sirküler hareketlerle kateter çevresindeki cilt antiseptik solüsyonla (povidin-iyod veya klorheksidin) temizlenmeli   Giriş yeri transparan veya steril gaz ile kapatılmalı   Pansuman üzerine tarih ve değiştirenin adı yazılmalıdır.

42  Kateter giriş bölgesi seçiminde hasta için rahat edebileceği ya da enfeksiyon riski en az olan bölgeye uygulanması  Alt ektremiteler üst ekstremitelere göre daha fazla  El damarları bilek ve üst kol damarlarına göre daha az  SVK uygulamalarında femoral bölge daha fazla enfeksiyon riski taşır.

43   Kateterin yüzeyinin düz olması, uç bütünlüğünün bozulmaması ve biyolojik uyumunun yüksek olması gibi özellikleri enfeksiyon gelişimini etkilemektedir. Bu sonuca dayanılarak ven içi sıvı tedavisinde enfeksiyon riski düşük olan kateterler kullanılmalıdır.

44   Daha kalın dışçapı olan 18 numara kateterde filebit oranı, 20 numara kateterden daha fazla bulunmuştur. Bu nedenle ven içi sıvı tedavisini gerçekleştirebilecek özelliklere sahip en küçük çaplı kateter kullanılmalıdır.

45   Hastaneye yatışlarının 4. günüden itibaren kateter takılan hastalarda filebit gelişimi daha yüksek bulunmuştur.   Bu nedenle yatışın 4. gününden sonra kateter takılacak hastalarda, işlem öncesi daha etkili bir cilt temizliğini sağlamak amacıyla hastanın banyo yapması sağlanmalıdır.   Bu mümkün değilse kateter takılacak olan bölge, antiseptik solüsyonla temizlenmeden önce sabunlu ve duru su ile temizlenerek ciltteki bakteriyel flora azaltılmalıdır.·

46   Kateterin damarda kalış süresinin artmasına paralel olarak flebit oranında da artış kaydedilmiştir. Filebit gelişimi 4. gününde en yüksek orana ulaşmıştır. Bu nedenle kateter bölgesi en geç 72 (96 saat) saatte bir değiştirilmelidir.   Lipid emülsiyonlar ve kan ürünleri uygulandığında uygulama setleri her 24 saatte bir değiştirilmelidir.   İnf ü zyon sistemi ve bağlantıların (72 saat) saatte bir,

47   Kateterin m ü mk ü n olduğu kadar az man ü plasyonu ve yapılırken asepsiye dikkat edilmesi   Kateterlerin kan alma ve kan verme gibi işlemler için kullanılmaması   Parenteral ilaç uygulamasında tek kullanımlık flakomların kullanılması ya da fazla kullanımda aseptik tekniğe dikkat edilmesi.   Enjeksiyon portlarının girmeden önce %70’lik alkolle temizlenmesi   Kullanılmadığı sürece tüm musluk sistemlerinin kapalı tutulması

48   Hatalarda en çok gözlenen filebit belirtisinin ağrı olduğu saptanmıştır. Hastanın hekimi ile işbirliği yapılarak analjezik verilmelidir.   Bazı ilaçların ven intiması üzerine etki ederek filebit gelişimini kolaylaştırdığı düşünülmektedir. Bunlar; Barbütüratlar, Vazopressör aminler, KCL gibi elektrolitler, sefalosporinler, vancomisin, penisilin, beta-laktam gibi bir çok antibiyotik sitotoksik ilaçlardır. Bu nedenle irritan ilaçların dilüe edilerek uygulanması.

49   Trombüs olasılığını ortadan kaldırmak amacıyla; SF ya da mümkün olduğu kadar düşük dozda heparinle hazırlanmış SF+Heparin solüsyonunun kullanılması,   IV ilaç uygulamasından, kan almadan ve kan tranfüzyonu uygulamasından sonra kateter yolu yıkamalı (PK’de için 3-5 cc SVK’de cc %0,9 NaCl verilmesi)   Hemodiyaliz kateterlerinde 20 cc %0,9 NaCl ile yıkama sonrası 1.6 ml heparin verip kapatılmalı.

50   Heparinin yan etkilerinin özellikle kanamanın izlenmesi.   Olası pıhtı oluşumunda pıhtının itilmeden, geri çekilerek açılması ya da kateterin değiştirilmesi

51 Kateter Değişim Süreleri Periferal V K: (96) saat Periferal A K: 4 gün Santral venöz kateterde klinik endikasyon olmadıkça değiştirmek gereksiz Santral venöz kateterde klinik endikasyon olmadıkça değiştirmek gereksiz Acil takılan durumlarda: saat içinde Pürülan akıntı varlığında kateter değiştirilmelidir.

52 Kateter Çıkarılma Endikasyonları Uygun tedaviye rağmen Uygun tedaviye rağmen –İnfeksiyon bulgularının 48 saat içinde azalmaya başlamaması –Kan kültürü pozitifliğinin devam etmesi (>72 saat) Tünel infeksiyonu Tünel infeksiyonu Hipotansiyon varlığı Hipotansiyon varlığı Sepsis, septik trombofilebit Sepsis, septik trombofilebit Port cebi absesi Port cebi absesi Endokardit gelişmiş olması Endokardit gelişmiş olması

53 Kateter Çıkarılma Endikasyonları Polimikrobiyal bakteriyemi Polimikrobiyal bakteriyemi Sıklıkla nükseden çıkış yeri infeksiyonu Sıklıkla nükseden çıkış yeri infeksiyonu Periferik emboli varlığı Periferik emboli varlığı Kateterde blokaj Kateterde blokaj Kateterde hasar oluşması Kateterde hasar oluşması Endikasyonun bitiminde Endikasyonun bitiminde

54


"SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI SANTRAL VE PERİFERAL VENÖZ KATETER BAKIMI Hem. Gönül FİDAN Eğitim Koordinatörlüğü 2001." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları