Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sağlık PsikolojisiÖğr. Gör. Musa ŞAHİN 1 ÇATIŞMA VE SAVUNMA MEKANİZMALARI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Sağlık PsikolojisiÖğr. Gör. Musa ŞAHİN 1 ÇATIŞMA VE SAVUNMA MEKANİZMALARI."— Sunum transkripti:

1 Sağlık PsikolojisiÖğr. Gör. Musa ŞAHİN 1 ÇATIŞMA VE SAVUNMA MEKANİZMALARI

2 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 2 Sağlık Psikolojisi ÇATIŞMA Çatışma tüm canlılara özgü evrensel bir olgudur. Canlılar hayatlarını sürdürebilmek için mücadele etmek gerektiğinde zorluklarla karşılaşırlar. Bu da gerginlik ve çatışmaya neden olur.

3 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 3 Sağlık Psikolojisi

4 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 4 Sağlık Psikolojisi Genel olarak çatışma, birey ya da grubun ortaya konulan seçeneği kabul etmede güçlüklerle karşılaşması sonucu sağlıklı savunma mekanizmasının bozulmasıdır. Kişisel anlamda çatışma ise; psikolojik, biyolojik ve sosyal yönden ihtiyaçların giderilmesi esnasında engelle karşılaşıldığında gerginlik meydana gelmesidir. Günümüzde çatışma özellikle modern toplumların en önemli sorunlarından biridir. Çatışmanın hiç yaşanmadığı toplumlarda yenilik ve değişim, motivasyon yetersiz olur. ÇATIŞMA

5 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 5 Sağlık Psikolojisi Çatışmanın Olumlu ve Olumsuz Yönleri Çatışmaya ilişkin görüşleri, bazı bilim otoriteleri olumsuz görürken diğer bir grup da çatışmanın gelişim için gerekli ve faydalı olduğunu savunur.

6 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 6 Sağlık Psikolojisi Çatışmanın olumlu yönleri - Konuya ilgiyi artırır, sorunu çözmeyi kolaylaştırır. - Kişi ve kişilerde yaratıcılığı ve dinamizmi artırır. - Yenilik ve değişimi olumlu etkiler.

7 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 7 Sağlık Psikolojisi Çatışmanın olumsuz yönleri - Bireyin ruh ve beden sağlığını bozabilir. - Çatışma düşmanlık ve saldırganlık duygularının yoğunlaşmasına ve gerçekleşmesine neden olabilir. - Kişiye zaman ve itibar kaybettirebilir. - Kişi ve kişilerin iş verimini olumsuz etkilediği gibi özgüvenini de etkileyebilir.

8 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 8 Sağlık Psikolojisi Çatışmaya İlişkin Yönetsel Yaklaşımlar Kişi ya da kişiler arası meydana gelebilecek çatışmalarda kişilerin birbirinden farklı yaklaşımların bulunduğu görülmektedir. Bunun en önemli sebebi ise çatışmaya ilişkin yaklaşımların zamana ve kültüre göre değişikliğe uğramasıdır. Yönetsel yaklaşımlar genel olarak iki grupta toplanabilir.

9 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 9 Sağlık Psikolojisi Geleneksel Yaklaşım Geleneksel yaklaşıma göre çatışma, kişi ya da kişilere veya toplumlara zarar verir.Bunun için çatışmaya dönüşecek nedenlere engel olma düşüncesi temel felsefedir. Çatışan ne olursa olsun (amaç fikir) çatışma arttığı sürece, bireysel ve toplumsal amaçları tehdit ederek iletişimi zorlaştırıp verimi ve etkinliği azaltır. Geleneksel görüşte, çatışmayı fazla irdelemeden ortadan kaldırmak gerekir. Genelde baskıcı yöntemler uygulanarak çatışma önlenir.

10 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 10 Sağlık Psikolojisi Davranışsal Yaklaşım Çatışmanın insanların kişilik, kültürel ve doğal özelliklerinden olduğunu kabul eden yaklaşımdır. Çatışma hiçbir zaman yok edilemez, bu nedenle fırsatlar hazırlanarak çatışmaların desteklenmesi en mantıklı yoldur. Çatışmaların olumlu ve olumsuz sonuçları olabileceğini kabul eder. İyi yönetilirse olumlu sonuçlar oluşturup motivasyonu arttırabilir görüşü davranışsal yaklaşımın temelini oluşturur.

11 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 11 Sağlık Psikolojisi Çatışmalarda Kullanılan Olumsuz Yaklaşımlar Çatışma iletişimde önemli bir sorundur. Karşılıklı yaklaşım şekli çatışmayı çözebileceği gibi kullanılan olumsuz ifadeler, durumu daha da çıkmaza sürükleyip üzücü sonuçların doğmasına neden olabilir. Bu yaklaşımlar şunlardır: -Kaçınma -Hasıraltı etme -Suçlu hissettirme -Olumsuz eleştirme -Akıl okuma -Şakaya boğma -Bardağı taşırma -Yoksun bırakma

12 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 12 Sağlık Psikolojisi Çatışma Yönetimi İnsanlar arasında her zaman çatışma olacağına göre asıl sorun çatışmanın nasıl azaltılacağı veya yok edileceğidir. Çatışma yönetiminde şu yollar izlenebilir:

13 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 13 Sağlık Psikolojisi 1- Kaçınma bağlanma: Bu tutumda genelde çatışma görmezlikten gelinir. Bu durum kısa vadede sorun çözüyor gibi görünse de uzun vadede çatışmayı çözmeyebilir. Örn: Bir olur, iki olur, üç olur, sürekli aynı şeyi yapıyorsun olmazki …

14 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 14 Sağlık Psikolojisi 2- Problem çözme yaklaşımı: Bu yol kaçınma bağlanmanın tam tersidir. Çatışmanın üzerine açık olarak gidilmesi söz konusudur. Konular net olarak görülür ve problem kolayca çözülmüş olur.

15 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 15 Sağlık Psikolojisi 3- Yumuşatma: Çatışmada kişilerin ortak çıkarları vurgulanarak konu ılımlı hâle getirilir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığı aynı menfaatler arasında birleştirerek sorunun çözümüne önemli katkıda bulunmuş olur.

16 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 16 Sağlık Psikolojisi 4- Kapsamlı amaçları belirleme: Çatışan tarafların farklılıklarını bir yana koyarak onları daha kapsamlı amaçlar doğrultusunda birleşmeleri ve yardımlaşmaları için zorlamaktır.

17 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 17 Sağlık Psikolojisi 5- Taviz yöntemi: İki tarafın da farklılıklara saygı duyarak kendi fikirlerinden fedakârlık gösterip sorunu çözme yoluna gitmesidir.

18 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 18 Sağlık Psikolojisi 6- Çoğunluk oyu: Çoğunluk oyu çatışma yönetiminde kullanılan yöntemlerden biridir. Çoğunluğun oyu, sonucu daha olumlu etkileyecektir. Tarafların adil ve sağduyulu davranması gerekir.

19 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 19 Sağlık Psikolojisi Savunma Mekanizmaları

20 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 20 Sağlık Psikolojisi İnsanlar pek çok güdüye sahiptir. Güdüler doyurulmadığında organizmaya psikolojik ya da fizyolojik olarak zarar verir. Kendimizi bu zarardan koruyabilmek için savunmaya geçer ve belli mekanizmaları devreye sokarız. “Savunma mekanizmaları” olarak adlandırılan bu istemsiz davranışlar günlük hayat içinde farkında olmaksızın kendini herhangi bir anda gösterebilir.

21 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 21 Sağlık Psikolojisi Psikolojik savunma sistemleri hakkında en detaylı kuramı Freud oluşturmuştur. Savunma mekanizmaları kişinin gelişiminde ve uyumunda önemli yer tutan davranış şekilleridir. Kişinin olgunlaşma sürecinde, karşılaştığı olumsuzluklar ve vermiş olduğu emek onun kişiliğini geliştirir. Bu gelişim sırasında ego, kendi benliğini korumak için savunma mekanizmalarının bir ya da birkaçını kullanır.

22 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 22 Sağlık Psikolojisi Başlıca savunma mekanizmaları şunlardır :

23 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 23 Sağlık Psikolojisi 1- Çatışma: Organizmanın birbiriyle bağdaşmayan birden çok dürtü ve nesne ile aynı anda uyarılmasıdır. Çatışmayı üç grupta ele alabiliriz.

24 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 24 Sağlık Psikolojisi Yanaşma-yanaşma: İki ya da daha fazla olumlu, değerli durum amaç ve nesneler yan yana bulunduğunda kişi bunlardan birini seçmek zorunda kalır. Örnek: Sinemaya mı gitsem yoksa evde oturup film mi izlesem? Uzaklaşma-uzaklaşma: Yanaşma- yanaşmanın tam aksine, iki ya da daha fazla olumsuz durum ve nesnenin yan yana bulunması hâlidir. Örnek: Hangisini yapsam? Yukarı tükürsen bıyık, aşağı tükürsen sakal. Yanaşma-uzaklaşma: Bir amaç ve nesnenin hem olumlu hem olumsuz yanlarının bulunması durumunda ortaya çıkar. Örneğin; annesiyle tartışan bir çocuğun okula gittikten sonra onu özlemesi yanaşma- uzaklaşmadır.

25 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 25 Sağlık Psikolojisi 2- Bastırma (repression) Kişi kendisini tehdit eden herhangi bir uyaranı ya da hayatına giren ve ona travmatik deneyimler yaşatan herhangi birini tamamen unutabilir. Diğer bir deyişle, anı ve deneyimlerin bilinç dışına itilerek orada muhafaza edilmesidir. Hayatın belli dönemlerinde bastırma düzeneği zayıfladığında bunlar bilinç düzeyine çıkar. Genel olarak fobiler de bastırma mekanizmasına örnektir. Canavarlar mı saldırdı ne oldu, korktum mu, üşüdüm mü, ağladım mı, bugün bile bilmem. Unutmuşum.

26 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 26 Sağlık Psikolojisi 3- Yadsıma (inkâr-denial) Benliğe sıkıntı yaratacak olaylarda gerçeği yok saymak, görmezlikten gelmektir. Hatalarımızı, utanç ya da suçluluk doğuran eski deneyimlerimizi bilinçaltına itmekle kalmayız, bunları hiç yaşanmamış gibi algılayabiliriz. Örneğin, sınavdan düşük not alan bir öğrencinin üzülmediğini söylemesi yadsımadır. Kayınvalidesine öfkelenen damat, öfkesi belli olduğu hâlde hiç farkında olmaksızın bunu yadsıyabilir. Ciddi bir hastalığı olduğunu, bunu kabul etmeyip, “yoo yoo ben kesinlikle hasta değilim, iyiyim ben iyiyim, basit bi bahar nezlesi, üzerinize afiyet” tavrı, bir nevi yadsımadır.

27 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 27 Sağlık Psikolojisi 4- Yansıma (projeksiyon): Yaşam içinde olagelmiş olayları kişinin kendisine yansıtılıp yöneltiliyor gibi algılamasıdır. Bana kızıyorlar, benden nefret ediyorlar düşüncesi yansımaya örnektir. Burada hem yadsıma (bende kızma yok), hem de yansıtma (onlarda var) mekanizması işlemektedir. Bir klasik geliyor sevgili seyirciler: “Elektrikler kesikti, çalışamadım örtmenim!” Bunu beğenmezseniz, yine çok sevilen “Hoca bana taktı yaa, yine zayıf vermiş!” mantığını da önerebiliriz size. Yani nedir, kendin bir şeyi yapmıyorsun ama bunun sebebini kendinde arıyacağına, başka başka bahaneler buluyosun.

28 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 28 Sağlık Psikolojisi 5- Ödünlenme (compensation): Zihinsel, özellikle de bedensel yönden engelli olan insanların yoğun çaba ve gayret göstererek kendini ödünlemesidir. Örneğin, kolu kesilmiş (ampute olmuş) bir gencin yüzme şampiyonu olması ödünlemedir. Napolyon’un olayı: “Boyum kısa olabilir, ben de her yeri fethederim o zaman!” Yani diğer bir deyişle, “kıroyum ammaaaaa para bende!” Ya da kendini aptal bulan insanların, fiziksel güzelliğe düşkünleşmesi mesela.

29 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 29 Sağlık Psikolojisi 6- Yüceltme (süblimation) : Toplumca onay görmeyen ilkel dürtü eğilim ve ihtiyaçların toplum tarafından beğenilen, ihtiyaç görülen etkinliğe dönüştürülmesidir. Yüceltme mekanizması saldırganlığın ardında yatan itici kuvvet olarak da görülür. Örneğin, çocuklukta şiddet eğilimi gözlemlenen birinin daha sonra polislik mesleğini seçmesi yüceltmedir.

30 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 30 Sağlık Psikolojisi 7- Yer değiştirme (displasement) : Bir dürtünün ya da duygunun asıl nesneden başka nesneye yöneltilmesidir. Kişinin kabul görmesi, zor olan iç tepkiyi başka bir uyarana yöneltmesidir. Örneğin, amiri tarafından olumsuz eleştirilen bir memurun eve geldiğinde eşini olumsuz eleştirmesi yer değiştirmedir. “ya sen de sinirini benden çıkarıyosun amaaaa!” durumu. Patrona kızıp karısıyla kavga eden adam, arkadaşına kızıp duvarı yumruklayan genç, annesine kızıp kediye tekme atan çocuk…

31 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 31 Sağlık Psikolojisi 8- Zıt tepki oluşturma (reaktion–formation): Bu mekanizmada kişi, istenmeyen düşünce ve davranışları reddetmekle kalmayıp kendisini bu düşünce ve davranışları sergileyen gruptan olmadığına inandırır. Böylece bilinç dışı dürtüler, olumlu ve olumsuz eğilimlere tam karşıt tepkiler oluşturarak toplumda daha fazla kabul görmek ister. Örneğin, herhangi bir arkadaşından nefret eden bir kişi, ona aşırı sevgi gösterilerinde bulunabilir. İçinde kin, kabalık, nefret duyguları barındıran kişi bunun aksine kibar nazik davranışlar gösterebilir. Küçük çocukların hoşlandıkları kızın saçını çekmesi

32 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 32 Sağlık Psikolojisi 9- Yapma–bozma (undoing): Önce anne baba daha sonra da toplum tarafından kabul gören davranışların kişiler tarafından uygulanmaması sonucu kişiye kendi kendini yargılama ve cezalandırma sorumluluğu yükler. Bu mekanizma günlük yaşamda çok sık kullanılır. Olumsuz davranışlarımız için af istememiz, günahlarımıza karşı verdiğimiz sadakalar ve duyduğumuz pişmanlık duyguları bu mekanizmanın bir ürünüdür. Çok hayatın içinden bir örnekle, sevdiklerine yeterince vakit ayıramayan birinin, onları hediyeye boğması gibi. Hıhı evet, “seni en iyi okullarda okuttuk, ne istediysen aldık” olayı yani.

33 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 33 Sağlık Psikolojisi 10- Dönüştürme (conversion): Bu mekanizmada stres yaratacak bilinç dışı duyguların bilinç düzeyine çıkmasına engel olmak temel amaçtır. Kişiler zorlama yapan çevre koşullarından kaçabilmek için organik neden olmadan bedensel rahatsızlıklar gösterir. Örneğin kayınvalidesiyle beraber olmak istemeyen gelinin bayılma numarası ile tehlikesiz yere kendini atması konversiyondur.

34 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 34 Sağlık Psikolojisi 11- Gerileme İstenmeyen, hoşa gitmeyen bir durum mu var? Hemen gelişiminin daha önceki bir safhasına gerileyip, kendini durumdan sıyırıyorsun. Bunu çocuklarda, bir şeylere kızınca altına kaçırma olarak görmek mümkün. Büyüklerde ise sinirlenince tüm nezaketli tutumu bir yana atıp, ilkel bir mağara adamına dönüşmek, kafa göz girmek, küsmek gibi örneklendirebiliriz.

35 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 35 Sağlık Psikolojisi 12- Düşünselleştirme Düşünselleştirme, belli bir düşünsel birikim gerektirir tabii. Bu mekanizmamızda zor durum karşısında, hemen böyle bir ukalalık, bir böyle bilimsel açıklamalar, bir derinleşme baş gösterir.. Mesela, yakını ölmüş birinin kendini cenaze işlerine adaması gibi, ciddi bir hastalığı olan birinin olayı tıbbi terimlerle anlatmaya çalışması gibi, babasıyla sorun yaşayan birinin bunu freudyen şekillerde betimlemesi gibi…

36 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 36 Sağlık Psikolojisi Sonuç olarak, tabii ki lazım arada biraz defans ama fazlası da hiç olmaması kadar yıkıcı etkilere sebep olabiliyor. O yüzden azı karar çoğu zarar diyelim ve bu dersi de burada bitirelim.

37 Öğr. Gör. Musa ŞAHİN 37 Sağlık Psikolojisi ?


"Sağlık PsikolojisiÖğr. Gör. Musa ŞAHİN 1 ÇATIŞMA VE SAVUNMA MEKANİZMALARI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları