Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Duygusal Yeme Davranışları YRD. DOÇ. DR. AYÇA ÇETİNBAŞ

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Duygusal Yeme Davranışları YRD. DOÇ. DR. AYÇA ÇETİNBAŞ"— Sunum transkripti:

1 Duygusal Yeme Davranışları YRD. DOÇ. DR. AYÇA ÇETİNBAŞ

2 Amaç Bu dersin sonunda dinleyicilerin; ◦Duygusal yeme davranışları hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır. 2

3 Yeme Davranışı Beslenme; ◦Hayati fonksiyonların yerine getirilebilmesi ◦Sağlığın korunması ◦Büyüme, gelişme ◦Verimli ve uzun süre yaşamın devamı için alınması gerekli olan besin öğelerini,  Yeterli miktarda  Besin değerini yitirmeden  Sağlığı bozucu hale getirmeden alarak dengeli olarak tüketmektir. 3

4 Yeme Davranışı Hayatın ilk aşamalarından itibaren başka hiçbir hayati fonksiyon insan gelişiminde yeme kadar önemli değildir. Yeme sadece biyolojik gelişim ve fizyolojik fonksiyonların gereksiniminin sağlaması için değildir. Diğer davranışlar gibi yemek yeme de bir davranış şeklidir. Yemek yeme fizyolojik boyutu olan ve öğrenilerek geliştirilebilen bir davranıştır. 4

5 Yeme Davranışı Psikolojik olarak incelendiğinde yeme davranışı yalnızca beslenme olayını ifade etmemektedir. Ruhsal durumla yeme miktarı, yeme sıklığı ve yemek seçimi arasında fizyolojik ihtiyaçlardan bağımsız bir ilişki bulunmaktadır. İnsanda yeme davranışının neşe, üzüntü, anksiyete ve öfke gibi farklı duygulara göre değişiklik gösterdiği yaygın kabul görmektedir. 5

6 Yeme Davranışı Yeme davranışı bilişsel, sosyal, motor ve duygusal gelişmelerin merkezi ve çevresel faktörlerin düzenlenmesiyle oluşan kompleks bir fenomen olarak görülür. Yeme davranışı duygusal, sosyal, fizyolojik ve çevresel- kültürel faktörlerden etkilenerek şekillendiği için son derece karmaşıktır. Yeme davranışının değerlendirilmesi vücut ağırlığı ile ilgili problemleri ve yeme bozuklukları riskini öngörmede önemlidir. 6

7 Yeme Davranışı Dıştan görülen belirtilerden çok davranışı oluşturan nedenlerin anlaşılması ve çözümlenmesi önem taşır. Davranışın düzeltim sürecini başlatabilmek için düzeltilecek davranışların tanımlanması, hangi uyaranların bunlara neden olduğunun ve bunların nasıl pekiştirildiğinin belirlenmesi gerekir. 7

8 Yeme Davranışı Görünen davranış ile davranışın altında yatan sebepleri ortaya çıkarmak Gelecekteki davranışların nasıl şekillenebileceği konusunda tahminlerde bulunmaya yarar sağlayabileceği gibi İstenmeyen davranışların da önceden kontrol edilmesine imkan tanıyabilir. 8

9 Yeme Davranışı Her kişinin alışılagelmiş ve genellikle normal olarak nitelendirdiği bir yeme düzeni vardır. Başta aile olmak üzere kişinin yaşam tarzı, damak tadı ve kültürü ile şekillenen yeme alışkanlıkları o kadar çok farklılık gösterir ki normal yeme ve bozuk yeme davranışını birbirinden ayırt etmek o derece zorlaşır. 9

10 Yeme Davranışı Normal yeme kavramı kişinin yemekle olan ilişkisini ve yeme davranış şeklini esas alır. Sağlıklı yeme ise kişinin bedensel ihtiyaçlarının en iyi şekilde karşılanmasını sağlayan beslenme şeklidir. Normal ve sağlıklı yemeyi teşvik etmek amacıyla öncelikli olarak yeme davranışının bilişsel olarak nasıl etkilendiğini ve nasıl motive edildiğini anlamak önemlidir. 10

11 Yeme Davranışı Teorileri Yeme alışkanlıklarının tanımlanması; ◦Aşırı kilolu olmak ◦Obezite ◦Yeme bozuklukları gibi kompleks ve multifaktöriyel problemlerin daha derinlemesine karşılaştırılmasında hayati önem taşır. 11

12 Yeme Davranışı Teorileri Beslenme şablonları üzerine araştırma da risk altındaki bireylerin erken tespitini sağlayarak mevcut önleme ve tedavi stratejilerine katkı sağlayabilir. Vücut ağırlık kontrolü ve uygun besin alımını bozabilecek yeme motivasyonuna ait çeşitli bakış açılarına dair teoriler geliştirilmiştir. 12

13 Yeme Davranışı Teorileri Gıda alımının davranışsal ve psikolojik seviyelerinde aşırı yeme etiyolojisiyle ile ilgili 3 ana psikolojik teori vardır: ◦Psikosomatik teori ◦Dışsallık teorisi ◦Kısıtlama teorisi Bu teorilerin her biri yeme davranışlarının bir tipine odaklanır. 13

14 Yeme Davranışı Teorileri Psikosomatik teori, dışsallık teorisi ve kısıtlanmış beslenme teorilerinden oluşan psikolojik teoriler temel alınarak 1986 yılında Van Strien tarafından 3 farklı beslenme alışkanlığı teorisi Bazı insanların neden diğerlerinden daha çok yediğini açıklamak için ortaya atılmıştır. 14

15 Duygusal Yeme Duygular, motivasyonel farklılıklar göstererek davranışın şekillenmesinde temel oluştururlar. Duyguların yemek yeme üzerindeki etkisini saptamak amacıyla çeşitli araştırmalar yapılmış ancak tam olarak birbirlerini ne şekilde etkiledikleri anlaşılamamıştır. 15

16 Duygusal Yeme İster olumlu ister olumsuz nitelikte olsun, emosyonel uyarının yeme davranışı değişikliklerine yol açtığı; Öğünlerin sıklığının, ne yendiğinin ve ne miktarda yendiğinin psikolojik ihtiyaçlarla ilişkisi olduğu çeşitli araştırmalara konu olmuş ve kuvvetli bir ilişkinin varlığı kabul edilmiştir. İnsanın yeme davranışının emosyonel durumdaki değişimlerle paralellik gösterdiği yaygın kabul edilen bir görüştür. 16

17 Duygusal Yeme Olumsuz emosyonlar veya stres halinde gözlenen fizyolojik reaksiyonlar yeme sonrası oluşan tokluk hissine benzediği için, ◦Olumsuz duygular karşısında gıda alımının azalması ve iştah kaybı doğal bir fizyolojik yanıt olarak değerlendirilirken ◦Olumsuz duygusal uyaranlar karşısında gözlenen yeme davranışı artışı ise “emosyonel yeme” olarak adlandırılmış ve ‘yersiz’ bir tepki olarak değerlendirilmiştir. 17

18 Duygusal Yeme Olumsuz duygulara yanıt olarak verilen bu aşırı yeme tepkisinin; ◦Yeme bozukluğu olan kadınlarda ◦Obez bireylerde ◦Normal kilolu olup da diyet yapan kişilerde mevcut olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle, duygular ile yeme davranışı arasındaki ilişkinin kısmen de olsa kişiye bağlı belirli özelliklerden etkilendiği düşünülmektedir. 18

19 Duygusal Yeme Emosyonel yeme açlık hissi nedeniyle ya da öğün zamanı geldiği için ya da sosyal gereklilik olduğu için değil de sadece ve sadece duygulanıma cevaben ortaya çıktığı varsayılan yeme davranışı olarak kavramsallaştırılmıştır. Emosyonel yemenin; ◦Olumsuz emosyonlar tarafından tetiklendiği, ◦Sıklıkla gizlice yapıldığı ve ◦Dış ortamlarda değil evde yapıldığı gösterilmiştir. 19

20 Duygusal Yeme Emosyonel yeme sıklıkla; ◦Düşük benlik saygısı ◦Yetersizlik duyguları ve ◦Yeme bozukluklarıyla ilişkilendirilmiştir. Aynı zamanda emosyonel yemenin kilo kontrolü düşük ve beden kitle indeksi (BKİ) yüksek kişilerde daha sık olduğu ortaya konmuştur. 20

21 Duygusal Yeme Yapılan bir çalışmada erken başlangıçlı obezitesi olan kadınlarda olumsuz duygulanıma cevaben yemenin ve açlıktan ziyade duygusal uyarılma nedeniyle yemenin daha sık olduğunu göstermişlerdir. Emosyonel yeme normal kilolu kişilerde de görülebilir. Emosyonel yemesi olan kişilerin pek çoğunda bu davranışın uygunsuz baş etme stratejisinin bir sonucu olduğu ileri sürülmüştür. 21

22 Duyguların Yeme Davranışına Etkileri Mehrabian gıda alım miktarı ile farklı duygu türleri arasındaki ilişkiyi araştırmıştır. Buna göre fazla gıda alımı sıkıntı, depresyon, yorgunluk emosyonları sırasında olurken, Az miktarda gıda alımı ise korku, gerilim ve ağrı emosyonları ile ilişkili bulunmuştur. 22

23 Duyguların Yeme Davranışına Etkileri Lyman olumlu emosyonlar sırasında sağlıklı gıda alımına eğilim varken, Olumsuz emosyonlar sırasında ise zararlı gıda alımına yönelimin daha fazla olduğunu göstermiştir. 23

24 Duyguların Yeme Davranışına Etkileri Patel ve Schlundt olumlu ve olumsuz mizaçta nötral mizaca göre belirgin olarak daha fazla yemek yendiğini ve Olumlu mizacın olumsuz mizaca göre gıda alımı üzerine daha belirleyici bir etkiye sahip olduğunu bulmuşlardır. 24

25 Duyguların Yeme Davranışına Etkileri Macht öfke, korku, mutsuzluk ve neşenin yeme davranışı üzerine farklı etkilerini incelemişlerdir. Bu araştırmada deneklerin öfke ve neşe sırasında korku ve mutsuzluğa göre daha fazla düzeyde açlık hissettiklerini ortaya konmuştur. 25

26 Duyguların Yeme Davranışına Etkileri Öfke sırasında hızlı, düzensiz ve ne bulursa onu yeme tarzında özensiz yeme ile karakterize dürtüsel yemede artış gözleniyorken, Neşe sırasında ise gıdaları lezzetli olduğu için yeme ya da sağlıklı olduğu düşünülen gıdaları tüketme tarzında hazcı – hedonik yemede artış gözlenmiştir. 26

27 Kısıtlayıcı Yeme Kısıtlama teorisine göre besinlere karşı duyulan arzu ile bu arzuya direnme çabası yeme davranışımızı belirler. Kısıtlama teorisi, aşırı beslenmeyi diyete bağlar. Bilinçli kısıtlama ile besin alımının azaltılarak kilo kaybetme çabaları metabolizma hızının azaltılması ve inatçı açlık gibi psikolojik defans yanıtlarının ortaya çıkmasına sebep verir. Bu teoriye göre besin alımlarını kısıtlayan bireylerin otokontrolü bilinçli olarak göz ardı edildiğinde, bunlar aşırı besin alırlar. 27

28 Kısıtlayıcı Yeme Kilo vermek amacı ile uygulanan bazı beslenme programlarında besinlere olan arzunun artışı ile tıkınırcasına yeme, bulimiya, aşırı besin tüketimi, Beden Kitlesi İndeksi (BKİ) ve abur cubur atıştırma arasında pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. 28

29 Kısıtlayıcı Yeme Yapılan çalışmalarda çok düşük kalorili ve çok düşük yağ oranlarına sahip diyetlerle beslenen kişilerde kiloda anlamlı azalma olduğu Fakat diyet sona erdikten sonra ya da bazen diyet sırasında bireylerde kilo alımı, besine yönelim ve tıkınırcasına yeme atakları saptanmıştır. Bu sebeple kişilerde besin alımını çok kısıtlayan diyet programları önerilmemekte, sağlıklı diyet programlarının ve doğru beslenmenin önemi üzerinde durulmaktadır. 29

30 Dışsal Yeme Bireyin; besinin kokusu, tadı, görüntüsü gibi dışarıdan gelen uyarılardan etkilenerek normalde yediğinden daha fazla besin tüketmesine dışsal yeme adı verilmektedir. Yeme davranışı bu uyarılara verilen cevaptır. Bireyin besin tüketim miktarı tüm bu durumlara karşı koyabilmesi ile belirlenmektedir. Bireyler içinde bulundukları toplumun beslenme alışkanlıklarından ve çevresel faktörlerden etkilenerek kendi yeme tutumlarını meydana getirmektedirler. 30

31 Dışsal Yeme Kısıtlayıcı yeme davranışı gösteren bireyler üzerinde yapılan bir çalışmada, besin çeşitliliğinin artmasının kişilerde besin alımını arttırdığı saptanmıştır. Besinlerin emosyonel etkilerinin normal kilolu olanlara göre obez bireylerde daha belirgin olarak gözlenebildiğini ortaya konmuştur. Obezler normal kiloya sahip olanlara göre besin ile ilgili güzel görünüm veya koku gibi dışsal etkilere daha açıktır. Güzel görünümlü ve güzel kokulu gıdalar obez bireylerde yeme davranışını değiştirmek bakımından daha etkilidir. 31

32 TEŞEKKÜRLER 32


"Duygusal Yeme Davranışları YRD. DOÇ. DR. AYÇA ÇETİNBAŞ" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları