Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SINIR KAPSAMI ROLÜ (BOUNDARY SPANNING ROLE) STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ PROF.DR.CAVİDE UYARGİL AYŞEGÜL GEZEK BEYNAZ UYSAL.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SINIR KAPSAMI ROLÜ (BOUNDARY SPANNING ROLE) STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ PROF.DR.CAVİDE UYARGİL AYŞEGÜL GEZEK BEYNAZ UYSAL."— Sunum transkripti:

1 SINIR KAPSAMI ROLÜ (BOUNDARY SPANNING ROLE) STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ PROF.DR.CAVİDE UYARGİL AYŞEGÜL GEZEK BEYNAZ UYSAL

2 SINIR KAPSAMI KAVRAMININ TEORİK OLARAK GELİŞİMİ Thompson(1967)- “Organizations In Action” Pettigrew(1972)-” Information Control as a Power Resource” Adams(1976) -“ The Structure and Dynamics of Behaviour in Organizational Boundary Roles” Aldrich & Herker(1977)-”Boundary Spanning Roles and Organization Structure” Leifer & Delbeckq (1978)-” Organizational/Environmental Interchange:A Model of Boundary Spanning Activity” Aldrich (1979)-” Organizations and Environments” Adams(1980)-”Interorganizational Processes and Organization Boundary Activities Jemison (1984)- “The Importance of Boundary Spanning Roles in Strategic Decision Making”

3 SINIR TEORİSİ (BOUNDARY THEORY) Örgütsel sınır, örgütlerin yaşamını sürdürmek için çevresiyle etkileşimde bulunduğu alanı temsil eder. Sınır teorisi, örgütün kendisi için önemli olan bilgileri sağlamak için çevresine bağımlı olduğunu varsayar. (Aldrich & Herker 1977) Sınır teorisinin ikinci varsayımına göre örgüt, kendi sınırlarına giren tehdit edici güçlere karşı kendini korumak zorundadır. Bu teoriye göre, örgütler sınırlar arası ilişkilerini yönetmek için uzlaşma, kontrat yapma ve işbirliği yapma gibi sınır kapsamı faaliyetleriyle uğraşırlar. ( Stock 2006)

4 SINIR TEORİSİ VE SINIR KAPSAMI ROLÜ Sınır teorisi, örgütler arası ilişkilerin kurulmasında ve sürdürülmesinde çalışanların önemli rolü üzerinde durur. Bu yüzden teorisyenler, örgütle çevresi arasındaki bağı sağlamada çeşitli roller üstlenen çalışanlar için “sınır kapsamı rolünü üstlenen çalışan” (boundary spanner ya da boundary spanning employee) kavramını geliştirmişlerdir. (Levina&Vaast, 2005)

5 SINIR KAPSAMI ROLÜ Sınır kapsamı rolünü üstlenen kişi, örgüt ve çevresi arasındaki bilgi alışverişinden sorumlu kişidir. (Leifer &Delbeckq 1978) Sınır kapsamı rolü üstlenenler, stratejik planlama, yönetim kararları ve teknik gelişmeler için kullanılabilecek bilgiye ulaşmak için çevreyi tarayan kişilerdir. (Aldrich 1979) Sınır kapsamı rolünü üstlenenler, farklı lokasyon, hiyerarşi ya da fonksiyona sahip iki ya da daha fazla grup arasında bilgi paylaşımını kolaylaştıran örgüt için çok önemli kişilerdir. (Cross & Parker 2004) Kısaca, bir çalışanın örgütüyle dış çevre arasında bağlantı kurmak için üstlendiği role sınır kapsamı rolü diyebiliriz.

6 SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN İÇERİĞİ ADAMS( 1976,1980)ALDRICH( 1977,1979) Bilgi girdi-çıktısını sağlamak, Dış çevrede örgütü ilgilendiren bilgileri aramak ve toplamak, Dış çevreden elde edilen bilgiyi süzmek (örgüt için önemli olan bilgileri saptamak) ve bunu örgütün ilgili birimlerine iletmek,  Örgütü dışardan gelebilecek tehdit ve baskılara karşı korumak. Dış çevreden edinilen bilgiyi örgüt için kullanılabilir hale getirerek( bilgiyi süzmek ve yorumlamak) ilgili birimlere aktarmak. Dış çevrede örgütü temsil etmek.

7 SINIR KAPSAMI ROLÜNÜ ÜSTLENENLERİN BECERİLERİ Güçlü iletişim (Aktif dinleme ve konuşma) Teknik uzmanlık Güven Yeni fikirlere açıklık Aktif dinleme Bilgiyi yorumlayabilme Duygusal zeka

8 SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN ÖNEMİ -I- Sınır kapsamı faaliyetleri ile elde edilen bilgiler, kurumsal stratejiler ve rekabet stratejileri oluşturmada kullanılacağı için bu rolün stratejik bir konumu vardır. Sınır kapsamı rolü üstlenen kişi, bilgiyi kullanılabilir hale getiren kişi olarak, bilgiyi süzdüğü, yorumladığı ve ilgili bilgiyi örgütün uygun bölümlerine yönlendirdiği için örgütü aşırı bilgi yükünden korur. (Aldrich 1979)

9 Pettigrew’e (1972) göre, bu rolü üstlenenler fazla otonomiye sahip olacaklarından, örgüt içinde giderek artan bir güce de sahiptirler. Bu durumda da sınır kapsamı rolünü üstlenenlerin örgüte olan bağlılığı ve dürüstlüğü sorunu ortaya çıkmaktadır. Sınır kapsamı rolünü üstlenen kişi, çok önemli bir bilgiyi örgüte yansıtmayabilir veya değiştirerek yansıtabilir; bu da örgüt için kötü sonuçlar doğurabilir. Ancak, çok önemli bilgileri tam ve doğru yorumlayarak aktarıyorsa, örgüt bundan olumlu etkilenecektir. O zaman, sınır kapsamı rolünü üstlenen kişinin bilgi yorumlama fonksiyonu ona tüm işletmeyi ilgilendirecek kararları etkileme imkanı, yani stratejik bir konum vermektedir. (Jemison,1984) SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN ÖNEMİ -II-

10 SINIR KAPSAMI ROLLERİNİN OLUŞTURULMASINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER Örgütün büyüklüğü ve karmaşıklığı (Aldrich 1979) Örgütün kullandığı teknolojinin niteliği (Aldrich&Herker 1977, Jemison 1984, Thompson 1967) Çevresel faktörler (Thompson1967)

11 DIŞ ÇEVRE FAKTÖRLERİ Dış çevrenin aşağıdaki özellikleri örgütlerde karar alımını etkilemektedir: Heterojenlik-homojenlik derecesi Değişkenlik derecesi Belirsizlik derecesi Karmaşıklık derecesi

12 Dış çevrenin karmaşıklık, belirsizlik, değişkenlik, heterojenlik/homojenlik düzeyi arttıkça, örgütler daha çok sınır kapsama rollerine ihtiyaç duyacaklardır. (Lifer & Delbeckq 1978) DIŞ ÇEVRE FAKTÖRLERİ

13 SINIR KAPSAMI ROLÜ MODELLERİ 1.Rasyonel Model ( Russ,et.al.,1998) Dış Çevre: Karmaşık: Değişken ve önemli kesitlerde homojen Dış Çevre: Daha önce karmaşık olan kesitlerde daha stabil ve homojen. Örgütsel Tepki: Dış çevre ile etkileşimi yönetmek için sınır kapsamı rolleri oluşturulur. Örgütsel Tepki: Örgüt sınır kapsamı rollerini azaltır. Kurumsallaştırma: Sınır kapsamı aktiviteleri rutinleşir.

14 SINIR KAPSAMI ROLÜ MODELLERİ Rasyonel model, Thompson (1967) ve Aldrich’in (1979) yaklaşımlarını baz alır. Bu modele göre, sınır kapsamı rolünün yaratılmasını sağlayan ve rolün değişimini etkileyen tek değişken, dış çevrenin karmaşıklık derecesidir. Dış çevrenin karmaşıklık derecesi yükselirse, örgütler dış çevreyi daha rahat gözlemek için, sınır kapsamı rollerini üstlenecek kişilere önem vereceklerdir. Zamanla, dış çevrenin karmaşıklık derecesi azalınca da, örgütlerin sınır kapsamı rolü üstlenecek kişilere olan ihtiyacı azalacaktır.

15 SINIR KAPSAMI ROLÜ MODELLERİ 1.Rasyonel Model (Leifer ve Delbeckq’in Modeli 1978) Bilgi İhtiyacıÇevredeki AlgılananBelirsizlik Derecesi Öngörülebilir, düzenliDüşük I-Başlangıç:Kurallarla düzenlenmiş Süreç: Rutin Yüksek II-Başlangıç:Kurallarla düzenlenmiş Süreç:Rutin değil Öngörülemez, düzensiz III-Başlangıç:Kurallarla düzenlenmemiş Süreç: Rutin IV-Başlangıç:Kurallarla düzenlenmemiş Süreç:Rutin değil

16 SINIR KAPSAMI ROLÜ MODELLERİ Leifer ve Delbeckq’in Modeli (1978) Leifer ve Delbeckq’in modeline göre,sınır kapsamı faaliyetlerinin iş tanımlarında yer alabilmesi yani düzenli ve resmi bir şekil alması için,bilgiye olan ihtiyacın öngörülebilmesi gerekir. Sınır kapsamı faaliyetlerinin rutinliğini ise algılanan çevredeki belirsizlik düzeyi belirler.Belirsizlik düzeyinin az olduğu çevrelerde sınır kapsamı faaliyetleri rutinleşir.

17 SINIR KAPSAMI ROLÜ MODELLERİ 2.Evrimsel Model (Russ,et.al.,1998) 1. Aşama: Yaratma2. Aşama: Hayali Tehdit 3. Aşama: Keşfedilmiş Tehdit Dış Çevre: KarmaşıkDış Çevre: Daha stabil ve homojen Dış Çevre: Daha önce belirgin olan, örgüt için önemli kesitler karmaşık hal almaya başlar Örgütsel Tepki Sınır kapsamı rolleri yaratılır.Sınır kapsamı rolleri kurumsallaştırılır, rutinleştirilir. Örgütsel Tepki Sınır kapsamı rolünü üstlenen kişilerden gelen bilgiler ışığında, tüm sınır kapsamı rolleri korunur Örgütsel Tepki Sınır kapsamı rolünü üstlenen kişiler, yeni tehditleri ararlar, keşfederler ve odaklanırlar. Rolü üstlenenlerin etkisi korunur.

18 SINIR KAPSAMI ROLÜ MODELLERİ 2.Evrimsel Model ( Russ,et.al.,1998) Evrimsel Modele göre, dış çevredeki belirsizliğin azalması ile azaltılan sınır kapsamı rollerine, elindeki gücü kaybetmek istemeyen sınır kapsamı rolünü üstlenen kişi tepki gösterir.Bu kişilerin ellerinden geçen bilgileri manipüle etmeleri ve azalan veya var olmayan dış tehditleri hala aynen varmış gibi göstermeleri, “Hayali Tehdit” aşaması olarak tanımlanmıştır.

19 “Keşfedilmiş Tehdit” aşamasında ise, Bu tehdit, sınır kapsamı rolünü üstlenen kişinin yeni dış tehditler arayıp bulması, dış tehdit olmayan bir durumu, tehdit haline getirmeye çalışması veya çevre şartları değişmeye başladığında gerçekten de geri planda kalmış bazı hususların birer tehdit haline gelmeye başlaması söz konusudur. SINIR KAPSAMI ROLÜ MODELLERİ 2.Evrimsel Model ( Russ,et.al.,1998)

20 STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ VE SINIR KAPSAMI ROLÜ

21 STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İşletme Stratejisi Genel İK Stratejisi İç Çevre Kadrolama Stratejisi İK Geliştirme Stratejisi Ödül Stratejisi Çalışan İlişkileri Stratejisi Doğrusal Stratejik İnsan Kaynakları Modeli Kaynak: Michael Armstrong, Strategic Human Resources Management, 2006.

22 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNİ ETKİLEYEN DIŞ ÇEVRE FAKTÖRLERİ  Artan rekabet,  Yeni teknolojiler,  Yasal uyum,  Global Pazar,  Ürün ve servislerin çeşitliliği,  İşgücünün kompozisyonunda ve demografik yapısında değişiklikler,  Çalışanlarının yaşam kalitesini geliştirme sorumluluğu. Kaynak: Bartlett ve McKinney, A Study of External Environmental Scanning for Strategic Human Resource Management in Public Park and Recreation Agencies, Journal of Park and Recreation Administration, 2003, Vol.21, No.2, s.2.

23 İnsan Kaynakları Geliştirmenin sınır kapsamının yönetimine katkısı:  Liderlik geliştirme düzeyinde  İKG yapısı, politika ve stratejisi düzeyinde  İKG’nin kolaylaştırıcı olarak örgütsel sınırlara müdahalesi düzeyinde  İKG’nin sınır kapsamı rolü düzeyinde Kaynak: McCarty, Gravan ve O’Toole, “HRD: Working at the Boundaries and Interfaces of Organizations”, Journal of European Industrial Training, 27/2/3/4, 2003, s.58. İNSAN KAYNAKLARI GELİŞTİRMENİN SINIR KAPSAMINDAKİ ROLÜ

24  Birinci Dönem: Sınır Kapsamı Rolünün Yaratılması  İkinci Dönem: Hayali Tehditler  Üçüncü Dönem: Keşfedilmiş Tehditler İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN EVRİMİ

25 Sınır Kapsamı ile Uyum ve Esneklik Dinamik çevreye uyum sağlayabilmek için daha fazla esnekliğe ihtiyaç vardır. Esneklik ise daha fazla bilgi toplamayı gerektirir. Sınır kapsamı rolünü üstlenen kişilerin sağladığı bilgilerle stratejiyle dikey olarak uyumlu İK uygulamaları ayrıca şirketin çevreyle uyumunu da sağlar. Değişimin yüksek olduğu çevrelerde Stratejik İKY kaynak esnekliği ile çalışanların beceri ve davranış repertuvarının genişletmeli, koordinasyon esnekliği ile de insan kaynağı ile ilgili uygulamaları hızlı bir şekilde saptayıp, geliştirmeli ve kullanmalıdır. İK uygulamalarının hızı bilgilerin ne derece zamanında ve hızlı geldiğine, dolayısıyla sınır kapsamı rolü üstlenen kişinin zamanlamasına ve hızına bağlı olacaktır. İLGİLİ TEORİLER AÇISINDAN STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İLE SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN İLİŞKİSİ -I-

26 Sınır Kapsamı Rolü ve Kaynak Temelli Yaklaşım Barney’e göre şirketin sahip olduğu kaynaklar ne kadar eşsiz, değerli, taklidi zor ve ikame edilemez ise o derece değerlidir. Dinamik çevre koşulları dikkate alınmasa bile sahip olunması çok zor olan bu kaynağın dış çevreden gelen bilgilerle daha da farklılaşması gerekmektedir. Yani stratejik İKY değişen çevresel belirsizliklere uyum sağlayabilmek için insan kaynağının geliştirilmesini sağlamalıdır. İLGİLİ TEORİLER AÇISINDAN STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İLE SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN İLİŞKİSİ -II-

27 Sınır Kapsamı Rolü ve Yenilikçi İKY İlişkisi Sınır kapsamı rolü üstlenen kişiler şirketlere yenilik sağlamaya yönelik bilgiler sağlar ve dinamik çevreye tepki oluşturulur. “İKY uygulamaları bir şirketin yenilik yaratan yenilikleri olabilir.” (Kanter, 1983) İLGİLİ TEORİLER AÇISINDAN STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İLE SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN İLİŞKİSİ -III-

28 Sınır Kapsamı Rolü ile Yüksek Performanslı İş Sistemleri Yüksek performanslı iş sistemlerinin amacı rekabet avantajı yaratan çalışanlara beceri, bilgi, motivasyon sağlamaktır. İKY dış çevre faktörlerini ne kadar fazla dikkate alırsa çalışanların bilgi ve becerisi o derece artacak, bu da rekabet avantajını arttıracaktır. Çevre faktörleri farklı firma stratejileri (ve taktikleri) gerektirebilir. Farklı strateji (ve taktikler) ise çalışanlardan farklı davranışları gerektir. Bu farklı davranışların oluşmasını çalışanların becerilerine bağlıdır. Bu becerilerin oluşmasını ise İK uygulamaları sağlar. İLGİLİ TEORİLER AÇISINDAN STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İLE SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN İLİŞKİSİ -IV-

29 İşe alma ve yerleştirme Dış aday görüşme ve mülakatları Aday referans kontrolleri Alt işveren uygulamaları Ücretlendirme Piyasa ücret araştırmaları Bordrolamada dış kaynak kullanımı Sendika ile İlişkiler STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ FONKSİYONLARI İLE SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN İLİŞKİSİ

30 Dış kaynak kullanımı (outsourcing) Eğitim,bordrolama vb. Tutum araştırmaları, Kişilik testleri, İdari İşler ile ilgili sorumluluklar (yemek, servis gibi) Outplacement Çalışanlara psikolojik danışmanlık hizmeti Kıyaslama (tüm süreçler ve fonksiyonlarla ilgili) Sosyal sorumluluk Resmi kurumlar (Yasal mevzuat ile ilgili) DİĞER STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ FAALİYETLERİ İLE SINIR KAPSAMI ROLÜNÜN İLİŞKİSİ

31 SINIR KAPSAMI ROLÜ İLE İLGİLİ YAPILAN BAZI ARAŞTIRMALARIN SONUÇLARI  Aldrich (1979) ve diğer bazı araştırmacılar (Keller ve Holland, 1975) sınır kapsamı rolünün doğasında olan otonominin, bu rolü üstlenenlerin daha fazla iş tatmini duymalarına yol açtığını düşünmektedir.  Bir grup araştırmacı ( Kahn, Wolfe, Quinn, Snoek, ve Rosenthal, 1964; Parkington ve Schneider, 1979; Schneider ve Bowen,1985; Miles, 1976) sınır kapsamı rolünün strese ve tükenmeye yol açtığını belirtirken bazı araştırmacılar ise (Pettigrew, 1972) sınır kapsamı rolünün stresi azalttığnı belirmiştir.  Bir grup araştırmacı ( Kahn, Wolfe, Quinn, Snoek, ve Rosenthal, 1964; Miles,1976) sınır kapsamı rolünün rol belirsizliği ve rol çatışmasına neden olduğunu, bir grup araştırmacı ise sınır kapsamı rolü ile rol belirsizliği ve rol çatışması arasında negatif korelasyon (Keller ve Holland,1975) ya da ilişki olmadığını (Keller, Szilagy ve Holland, 1976) bulmuştur.

32 SINIR KAPSAMI ROLÜ İLE İLGİLİ YAPILAN BAZI ARAŞTIRMALARIN SONUÇLARI -II-  Jemison’nın ( 1984) araştırmasına göre sınır kapsamı faaliyetlerinin stratejik karar almayı önemli derecede etkilemektedir.  Dollinger (1984) sınır kapsamı faaliyetlerinin örgüt performansı üzerindeki etkilerini araştırmıştır.  Teigland ve Wasko (2003) araştırmalarında sınır kapsamı faaliyetleri ile yaratıcılık ve genel performans arasında pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur  Bueschken (2009) yaptığı çalışmada, sınır kapsamı faaliyetlerinin yeni ürün geliştirme takımlarının performansına etkisini incelemiştir.


"SINIR KAPSAMI ROLÜ (BOUNDARY SPANNING ROLE) STRATEJİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ PROF.DR.CAVİDE UYARGİL AYŞEGÜL GEZEK BEYNAZ UYSAL." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları