Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ELEMENTLER ARASINDAKİ PERİYODİK İLİŞKİLER Kaynak: Fen ve Mühendislik Bilimleri için KİMYA Raymond Chang.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ELEMENTLER ARASINDAKİ PERİYODİK İLİŞKİLER Kaynak: Fen ve Mühendislik Bilimleri için KİMYA Raymond Chang."— Sunum transkripti:

1 ELEMENTLER ARASINDAKİ PERİYODİK İLİŞKİLER Kaynak: Fen ve Mühendislik Bilimleri için KİMYA Raymond Chang

2 2 Elementlerin Elektronik Yapıları Bir atomda elektronların düzenlenme şekline atomun elektronik yapısı denir. Elektronlar, orbitalleri üç kurala uyarak doldururlar. Bunlar: Elektronlar, orbitalleri en az enerjili orbitalden başlayarak doldururlar. Düşük enerji seviyeli bir orbital tamamen dolmadan, bir üst seviyedeki orbitale elektron giremez. (Aufbau İlkesi)

3 3 Elementlerin Elektronik Yapıları Bir orbitale en fazla ters spinli iki elektron girebilir (Pauli İlkesi). Atom içerisinde elektronların girebileceği aynı (eş) enerjili birden fazla boş orbital varsa, elektronlar bu orbitallere önce paralel spinlerle tek tek girerler.

4 4 Elementlerin Elektronik Yapıları Böylece, eş enerjili orbitallerin tamamı yarı dolmuş (yani tek elektronlu) duruma geldikten sonra, gelen elektronlar, zıt spinlerle bu yarı dolmuş orbitalleri doldururlar (Hund Kuralı)

5 5 Elementlerin Elektron Konfigurasyonları (Dağılımları) Atomik orbitaller, çoğu zaman bir kare, daire yada yatay bir çizgi ile gösterilirler. Elektronlar ise çift çengelli oklar ile temsil edilirler.

6 6 AtomZTemel hal elektron konfigürasyonu H11s 1 He21s 2 Li31s 2 2s 1 Be41s 2 2s 2 B51s 2 2s 2 2p 1 C61s 2 2s 2 2p 2 N71s 2 2s 2 2p 3 O81s 2 2s 2 2p 4 F91s 2 2s 2 2p 5 Ne101s 2 2s 2 2p 6 Na111s 2 2s 2 2p 6 3s 1

7 7 Aufbau İlkesinden Sapmalar Çoğu element için Aufbau Yöntemine göre öngörülen elektron dağılımları deneysel olarak da doğrulanmıştır. Birkaç elementin elektron dağılımı, bazı ufak sapmalar gösterir. Bu değişiklikler, dolu ve yarı dolu orbitallerin kararlılığı ile açıklanır (küresel simetri).

8 8 Aufbau İlkesinden Sapmalar AtomÖngörülen Elektron Dağılımı Deneysel Elektron Dağılımı 24 Cr1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 4s 2 3d 4 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 4s 1 3d 5 29 Cu1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 4s 2 3d 9 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 4s 1 3d 10

9 9 Magnetik Özellikler Atomlar, iyonlar ve moleküller; magnetik alanda farklı davranış gösterirler. Eşleşmemiş elektronlar içeren maddeler, paramağnetik özellik gösterirler. Paramağnetik maddeler, mağnetik alan tarafından kuvvetle çekilirler. Na atomu, hidrojen atomu veya oksijen molekülü (O 2 ) paramanyetik özellik gösterir.

10 10 Magnetik Özellikler Bir maddenin bütün elektronları eşleşmişse, o madde diamagnetik özellik gösterir. Diamagnetik maddeler, magnetik alan tarafından zayıf bir kuvvetle itilirler. Mg ve Ca atomları, diamagnetik özellik gösterip, magnetik alan tarafından zayıf bir kuvvetle itilirler.

11 11 Magnetik Özellikler Bazı maddeler de magnetik alan tarafından kuvvetle itilirler. Bu tür maddelere, ferromagnetik maddeler denir. Fe, Co ve Ni, bu özelliğe sahip maddelere örnek teşkil eder.

12 12 Grup ve Peryot Bulunması Atom numarası verilen elementin elektron dağılımı yapılır. Orbital katsayısı en yüksek olan sayı, elementin peryot numarasını verir. Son elektron s veya p orbitalinde bitmişse, element A grubundadır. s-Orbitali üzerindeki sayı doğrudan A grubunun numarasını verir.

13 13 Grup ve Peryot Bulunması Elementin elektron dağılımı p orbiatli ile bitmişse, p’nin üzerindeki sayıya 2 ilave edilerek grup numarası bulunur. Örnekler: 11 Na: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 1 3. Peryot, 1A Grubu 17 Cl: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 5 3. Peryot, 7A Grubu

14 14 Grup ve Peryot Bulunması En son elektron d orbitalinde bitmişse, element B grubundadır.

15 15 Grup ve Peryot Bulunması Örnek: 25 Mn: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 4s 2 3d 5 4. Peryot, 7B Grubu Elektron dağılımı yapılan elementin en son elektronu 4f orbitalinde bitmişse Lantanitler, 5f de bitmişse Aktinitler serisinin bir üyesidir.

16 16 ns 1 ns 2 ns 2 np 1 ns 2 np 2 ns 2 np 3 ns 2 np 4 ns 2 np 5 ns 2 np 6 d1d1 d5d5 d 10 4f 5f Elementlerin Temel Hal Elektronik Konfigurasyonu

17 17 Peryodik Tablo (Çizelge) Peryodik tablonun temel özelliği, elementleri artan atom numaralarına göre yan yana ve benzer özelliklerine göre de alt alta toplamasıdır. Peryodik tabloda yatay sütunlara peryot, dikey sütunlara da grup denir. Perydik tablo, 8 tane A ve 8 tane de B grubundan oluşmaktadır.

18 18 Peryodik Tablo Peryodik tabloda grup sayısı artmaz ama sonsuz sayıda peryot olabilir. Her peryot s ile başlar, p ile biter. Birinci peryot 2 (H ve He), ikinci ve üçüncü peryotlar 8, dördüncü ve beşinci peryotlar 18 element bulundururlar.

19 Geçiş elementleri s-bloku İçgeçiş elementleri f-bloku p-bloku d-bloku Baş grup elementleri

20 20 Peryodik Tablo Peryodik tabloda, bazı elementlerin özel adları vardır. 1A grubu elementlerine alkali metaller, 2A grubu elementlerine toprak alkali metaller, 7A grubu elementlerine halojenler ve 8A grubu elementlerine de soygazlar denir.

21 21 Peryodik Tablo Alkali Metaller LityumLi SodyumNa Potasyum K Rubityum Rb SezyumCs FransiyumFr Toprak Alkali Metaller BerilyumBe MagnezyumMg KalsiyumCa StronsiyumSr BaryumBa RadyumRa

22 22 Peryodik Tablo Halojenler FlorF KlorCl BromBr İyotI AstatinAt Soygazlar Helyum He NeonNe ArgonAr KriptonKr KsenonXe RadonRn

23 23 Peryodik Tablo Elementler, fiziksel özelliklerine göre metaller ve ametaller olmak üzere iki şekilde sınıflandırılır. Elementlerin çoğu metaldir ve metaller; Elektrik ve ısıyı iyi iletirler, Cıva hariç oda sıcaklığında katıdırlar ve taze kesilmiş yüzeyleri parlaktır, Dövülerek levha haline gelebilirler,

24 24 Peryodik Tablo Çekilerek tel haline gelebilirler, Yüksek erime ve kaynama noktalarına sahiptirler, Bileşiklerinde daima pozitif (+) yükseltgenme basamaklarına sahiptirler, gibi özellikleri vardır.

25 25 Peryodik Tablo Peryodik tablonun sağ üst tarafında bulunan çok az element, metallerden farklı özelliklere sahiptir ve bunlara ametaller denir. Azot, oksijen, klor ve neon gibi bazı ametaller oda sıcaklığında gazdır. Brom sıvıdır. Karbon, fosfor ve kükürt gibi bazı ametaller katı olup kırılgandırlar.

26 26 Peryodik Tablo Metallerle ametaller arasında bulunan bazı elementler, hem metalik hem de ametalik özellikler gösterir ve bunlara yarımetaller veya metaloidler denir.

27 27 Peryodik Tablo Yarımetaller (Metaloidler) BorB Silisyum Si GermanyumGe ArsenikAs AntimonSb TellurTe AstatinAt

28 28 Na [Ne]3s 1 Na + [Ne] Ca [Ar]4s 2 Ca 2+ [Ar] Al [Ne]3s 2 3p 1 Al 3+ [Ne] Atomlar elektron kayberek “katyon” olarak adlandırılırlar e kaybettiklerinde elektronik konfigurasyonları soy gazların elektronik konfigurasyonuna benzer H 1s 1 H - 1s 2 veya [He] F 1s 2 2s 2 2p 5 F - 1s 2 2s 2 2p 6 veya [Ne] O 1s 2 2s 2 2p 4 O 2- 1s 2 2s 2 2p 6 veya [Ne] N 1s 2 2s 2 2p 3 N 3- 1s 2 2s 2 2p 6 veya [Ne] Atomlar elektron alarak “anyon” olarak adlandırılırlar e kazandıklarında elektronik konfigurasyonları soy gazların elektronik konfigurasyonuna benzer Temsilci (Baş grup) Elementlerinin Anyon ve Katyonlarının Elektronik Konfigurasyonları

29 Baş grup (temsilci) element katyon ve anyonları

30 30 Na + : [Ne]Al 3+ : [Ne] F - : 1s 2 2s 2 2p 6 yada [Ne] O 2- : 1s 2 2s 2 2p 6 or [Ne]N 3- : 1s 2 2s 2 2p 6 yada [Ne] Na +, Al 3+, F -, O 2-, and N 3- Ne ile izoelektronik tir. H - ile izoelektronik olan nötral atom hangisidir ? H - : 1s 2 He ile aynı elektronik konfigurayondadır. Izoelektronik: aynı sayıda elektrona sahip olan ve böylece aynı temel hal elektronik konfigurasyonuna sahip olan atomlardır.

31 31 Geçiş elementlerine ait katyonların elektronik konfigurasyonları Bir geçiş metalinin katyonu oluşurken elektron önce ns daha sonra (n-1) d orbitalinden verilir. Fe: [Ar]4s 2 3d 6 Fe 2+ : [Ar]4s 0 3d 6 or [Ar]3d 6 Fe 3+ : [Ar]4s 0 3d 5 or [Ar]3d 5 Mn: [Ar]4s 2 3d 5 Mn 2+ : [Ar]4s 0 3d 5 or [Ar]3d 5

32 32 Etkin Çekirdek Yükü (Z eff ) elektron tarafından hissedilen “pozitif yük”tür. Na Mg Al Si Z eff Core Z Çap (pm) Z eff = Z -  0 <  < Z (  = perdeleme sabiti) Z eff  Z – iç tabaka elektronlarının sayısı

33 33 Etkin Çekirdek Yükü (Z eff ) artar Z eff

34 Nötral Atomların Yarıçapları Kovalent yarıçap,kovalent bağı oluşturan iki atomun çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısıdır. 1.Kovalent Yarıçap 2.Metalik Yarıçap 3.Van der Waals Yarıçapı 4.İyonik Yarıçap van der Waals yarıçap, birbiri ile temas halinde olan moleküller arasındaki uzaklığı temel alır. Çekirdekler arasındaki uzaklık, VDW yarıçapları toplamından büyükse bir bağ oluşmadığı söylenebilir.

35 Nedeni: “d-blok büzülmesi” Z* Ga > Z* Al çünkü, d orb. perdelenmesi düşüktür İstisna: Ga’ un yarıçapı Al’ dan düşüktür Bir periyot boyunca, Z* arttığı için yarıçap azalır Bir grup boyunca, yeni kabuk ilave edildiği için yarıçap artar

36 36 Atomik Yarıçap metalik yarıçap Kovalent yarıçap Yanyana iki atomun çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısıdır.

37 37

38 38 Atomik Yarıçapı Eğilimi

39 This is a “self-consistent” scale based on O -2 = 1.40 (or 1.38) Å. İyon yarıçapı, iyon yüküne ve iyonun çevresine bağlıdır. Pozitif yüklü iyonların yarıçapı, nötral atomlarından daha küçüktür, çünkü Z* artar. Negatif yüklü iyonların yarıçapı nötral atomlarından daha büyüktür, çünkü Z* azalır. İyon Yarıçapları

40 40 Atomik Yarıçap ile İyonik Yarıçapın Kıyaslanması

41 41 Atomlar ve İyonların Büyüklüğü İyon yarıçapları, iyonik bağla bağlanmış iyonların çekirdekleri arasındaki uzaklık deneysel olarak ölçülüp, katyon ve anyon arasında uygun bir şekilde bölüştürülmesi ile bulunur. Her hangi bir atomdan türetilen pozitif iyon, daima o atomdan daha küçüktür.

42 42 Atomlar ve İyonların Büyüklüğü Bir atomun +2 yüklü iyonu +3 yüklü iyonundan daha büyüktür. Örneğin; Fe117 pm Fe pm Fe pm

43 43 Atomlar ve İyonların Büyüklüğü Buna karşılık, negatif bir iyonun yarıçapı daima türediği atomunkinden daha büyüktür. Örneğin; Cl99 pm Cl pm

44 44 Katyon türediği nötr atomdan daima daha küçüktür Anyon türediği nötr atomdan daima daha büyüktür 8.3

45 Çekirdek yükü Elektron sayısı İyon yarıçapı ( Å ) O O88 O2–O2– Bağıl büyüküğü açıklayınız.

46 Çekirdek yükü Elektron sayısı İyon yarıçapı ( Å ) H–H– 12 He22 Li Bağıl büyüklüğü açıklayınız.

47 47 Atomlar ve İyonların Büyüklüğü Soru: Peryodik çizelgeden yararlanarak, parantez içerisinde verilen atom ve iyonları büyüklüklerine göre sıralayınız (Ar, K +, Cl -, S 2-, Ca 2+ )

48 48 Bazı Elementlerin İyon Çapları ( pm)

49 49 İyonlaşma Enerjisi Gaz halindeki izole bir atomdan, bir elektron uzaklaştırarak yine gaz halinde izole bir iyon oluşturmak için gerekli olan minimum enerjiye “iyonlaşma enerjisi” denir.

50 50 İyonlaşma Enerjisi İyonlaşma enerjisi, tanımından da anlaşılacağı gibi, bir atomdaki elektronların çekirdek tarafından ne kadar bir kuvvetle çekildiğinin bir ölçüsüdür. Aynı zamanda iyonlaşma enerjisi, elektronları çekirdeğe bağlayan kuvveti yenmek için gerekli olup, bir atomun elektronik yapısının ne kadar kararlı olduğunun da bir ölçüsüdür.

51 51 İyonlaşma Enerjisi Bir elektronu uzaklaştırılmış bir iyondan, ikinci bir elektronu uzaklaştırmak için gerekli olan enerjiye de “ikinci iyonlaşma enerjisi” denir. Aynı şekilde, üçüncü, dördüncü ve daha büyük iyonlaşma enerjileri de tanımlanır. Bir sonraki iyonlaşma enerjisi, daima bir önceki iyonlaşma enerjisinden daha büyüktür.

52 52 İyonlaşma Enerjisi A (g) A + (g) + e - A + (g) A 2 + (g) + e - A 2+ (g) A 3+ (g) + e - IE 1 (birinci iyonlaşma enerjisi) IE 2 (ikinci iyonlaşma enerjisi) IE 3 (üçüncü iyonlaşma enerjisi) IE 1 < IE 2 < IE 3 < ….< IE n

53 53

54 54 dolu n=1 tabakası dolu n=2 tabakası dolu n=3 tabakası dolu n=4 tabakası dolu n=5 tabakası Birinci İyonlaşma Enerjisinin Atom Numarası ile Değişimi

55 55 Birinci İyonlaşma Enerjisinde Genel Durum Artan birinci iyonlaşma enerjisi

56 56 Elektron İlgisi İyonlaşma enerjisi elektron kaybı ile ilgilidir. Elektron ilgisi (EI) iyonlaşma enerjisinin tersi olup, gaz halindeki nötr bir atoma elektron katılarak yine gaz halindeki negatif bir iyon oluşturma işlemidir.

57 57 Elektron İlgisi Bu tür işlemlerde her zaman olmamakla beraber, enerji açığa çıkar. Bu nedenle, birinci elektron ilgilerinin (EI 1 ) büyük bir çoğunluğu, negatif işaretlidir.

58 58 Elektron İlgisi Kararlı elektronik yapıya sahip olan elementlerin, bir elektron kazanması enerji gerektirir. Yani olay endotermiktir ve elektron ilgisi pozitif işaretlidir.

59 59 Elektron İlgisi Genel olarak, peryodik çizelgede bir peryot boyunca soldan sağa gidildiğinde elektron ilgisi artar. Bir grupta yukarıdan aşağıya doğru inildiğinde ise elektron ilgisi azalır. Ametaller, metallere kıyasla daha yüksek elektron ilgisine sahiptirler.

60 60 Elektron İlgisi Bazı elementlerin birinci elektron İlgileri (EI 1 ) (kj/mol)

61 61 Elektron İlgisi Bazı elementler için ikinci elektron ilgisi (EI 2 ) değerleri de tayin edilmiştir. Negatif bir iyon ile bir elektron birbirlerini iteceklerinden, negatif bir iyona bir elektron katılması enerji gerektirir. Bu nedenle, bütün ikinci elektron ilgisi (EI 2 ) değerleri, pozitif işaretlidir.

62 62 Elektron İlgisi

63 63

64 64 Atom numarası ile elektron ilgisinin değişimi (H – Ba)


"ELEMENTLER ARASINDAKİ PERİYODİK İLİŞKİLER Kaynak: Fen ve Mühendislik Bilimleri için KİMYA Raymond Chang." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları