Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum İçeriği  Salgın tanımı, boyutları ve surveyans  Salgın incelemesinin basamakları  Salgın eğrisinin çizilmesi  Salgın raporu.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Sunum İçeriği  Salgın tanımı, boyutları ve surveyans  Salgın incelemesinin basamakları  Salgın eğrisinin çizilmesi  Salgın raporu."— Sunum transkripti:

1

2 Sunum İçeriği  Salgın tanımı, boyutları ve surveyans  Salgın incelemesinin basamakları  Salgın eğrisinin çizilmesi  Salgın raporu

3 SALGIN TANIMI  Bir bölgede veya özel bir grupta, belirli bir zaman diliminde beklenenden daha fazla vaka görülmesi

4 SALGININ FARK EDİLMESİ Sürveyans verilerinin rutin olarak ve zamanında analizi salgının fark edilmesi için önemli  Vaka raporlarında maruziyet bilgilerinin incelenmesi,  Haftalık vaka raporlarının zaman ve yer özelliklerine göre sınıflanması  Sağlık örgütlerinin uyarılması  Etkilenen grupların bireylerinin bildirilmesi

5 OLASI SALGINLAR NEDEN İNCELENİR?  Koruma ve kontrol önlemlerinin alınması  Araştırma ve eğitim için fırsat yaratılması  Hizmet programının değerlendirilmesi  Politik baskılar  Yasal zorunluluk

6 Vakalar bir salgın olacak şekilde artıyorsa: Amaç: yeni çıkacak vakaları önlemektir! Toplumda salgın bitmek üzere ise: Amaç: daha ileride tekrar ortaya çıkabilecek salgınları önlemektir! SALGIN İNCELEMESİNDE AMAÇ

7 Yeni ortaya çıkan hastalıklarda salgına yaklaşım:  Etken  Bulaşma yolu  Kuluçka süresi  Hastalığın doğal özellikleri  Riskli gruplar  Risk faktörleri incelenir

8 Özellikleri iyi bilinen bir hastalık salgınında yaklaşım  Kontrol önlemlerinin etkisinin saptanması  Yeni epidemiyolojik ve laboratuvar tekniklerinin yararlılığının saptanması öncelikli

9 Salgın Boyutları Bölgesel salgınlar - Bölge Sağlık Yönetimi koordine eder - Sizin doğrudan desteğiniz gerekir Ulusal Salgınlar - Kurumunuz koordine eder - Sizin koordinasyonunuz istenir Pandemi - Kurumunuz yer alır - Sizin katılımınız istenir Başka ülkede salgın -İlgili ülke koordine eder - Sizden destek istenir

10 Salgın İnceleme Tedavi Kurumları Laboratuvar ve Çevre değerlendirme Sağlık Eğitimi Sahadaki Salgın Kontrol Ekibi Salgın Kontrol Kurulu Sağlık Müdürlüğü Halkın ve Medyanın Bilgilendirilmesi Diğer Kurum ve kuruluşlarla koordinasyon MÜDAHALE

11 Toplum Sağlık hizmeti sunanlar Bildirimler Özetler Yorumlar Öneriler Sağlık Kuruluşları Analiz

12 SALGIN İNCELEMESİNİN BASAMAKLARI

13 BASAMAKLAR (1) 1-Saha çalışması için hazırlık yapma 2- Bir salgın varlığının gösterilmesi 3- Tanının kesinleştirilmesi 4- a) Vaka tanımının yapılması b) Vakaların saptanması ve sayılması 5- Tanımlayıcı epidemiyolojik incelemeler yapılması

14 BASAMAKLAR (2 ) 6- Hipotez geliştirme 7- Hipotezin değerlendirilmesi 8- Hipotezin gözden geçirilmesi ve ek çalışmalar yapılması 9- Kontrol ve koruma 10- Bulguların ve sonuçların duyurulması

15 BASAMAK 1 SAHA ÇALIŞMASI İÇİN HAZIRLIK YAPMA

16 SAHA ÇALIŞMASI İÇİN HAZIRLIK YAPMA  Salgını incelemeden sorumlu olan kişi uygun bilimsel bilgi, gerekli malzeme ve ekipmana sahip olmalı  Deneyimli uzman bir kişiyle hastalık ve saha incelemesi hakkında durum tartışılmalı ve gerekli literatür bilgisi derlenmeli  Yapılacak anket için konuya ilişkin anket formu örnekleri toplanmalı

17 BASAMAK-2 SALGIN VARLIĞININ GÖSTERİLMESİ

18 Salgın nedir? Küme nedir? Bir bölgede veya özel bir grupta Belirli bir zaman diliminde Beklenenden daha fazla vaka görülmesi salgın Beklenenden daha fazla vaka olup olmasına bakılmaksızın Belirli zaman diliminde Bir bölgede vakaların toplanması küme

19 Salgın kararı:  BEKLENEN VAKA SAYISI  GÖZLENEN VAKA SAYISI

20 BASAMAK-3 TANININ KESİNLEŞTİRİLMESİ

21 Tanının kesinleştirilmesi Tanının kesinleştirilmesi aşamasında iki amaç vardır 1.Kesin tanı konulmasının sağlanması 2.Laboratuvar hatalarının önlenmesi

22

23 Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D. Tanımlayıcı epidemiyoloji Analitik epidemiyoloji SALGININ EPİDEMİYOLOJİK İNCELEMESİ

24 Tanımlayıcı epidemiyoloji  Bir salgının kişi-yer-zaman değişkenlerine göre incelenmesi  Hipotezler analitik epidemiyoloji ile test etme Verinin güvenilir bilgi verici olup-olmadığı Zaman içinde seyri- coğrafik dağılımı etkilenen nüfus hakkında Nedene yönelik hipotez geliştirme

25 Kişi  Konakçının özellikleri (yaş, cins, ırk..)  Maruziyet özellikleri (meslek, ilaç, sigara...)  Kimlerin risk altında olduğunu  Kimlerin duyarlı olduğunu  Atak hızları kullanılır

26 Yer  Salgının yer değişkenine göre incelenmesi  Salgının coğrafi boyutlarının saptanması  Etiyoloji konusunda ipucu  Nokta(spot) haritalar  Özel atak hızları

27 Spot Haritalar  Basittir  Kümeleşme tek kaynaklı veya çok kaynaklı-kişiden kişiye bulaşma  Haritaların oluşturulması oturulan yere göre, çalışılan yere göre…  Dezavantaj: sadece vaka sayıları gösterilir

28

29 Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D. vaka sayısı gösterilmesi hız o 1-10 >10

30 Zaman  Histogram  Salgın eğrisi (epidemik eğri)  Salgının seyrine göre o anda hangi dönemde olunduğu  gelecekte neler olabileceği  Şüpheli etkenle ne zaman karşılaştıkları  Epidemiyolojik anketle zaman periyodu  Tek kaynaklı mı? Çok kaynaklı mı? Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

31 Salgın eğrisi nasıl çizilir?  Her vaka için hastalığın başladığı günü bilmek gerekir  Salgın öncesi periyot ve o dönemde mevcut olan vaka sayısı belirtilir  X ekseninde uygun bir zaman birimi seçilir. Zaman birimi için hastalığın inkübasyon periyodu temel alınır. (kabaca inkübasyon periyodunun ¼ ü )

32  Salgın eğrisi çizimi genellikle hastalığın kesin tanısının bilinmediği dönemde yapılır  X ekseninde çeşitli zaman birimleri kullanılarak histogram çizilir  Hangisinin en iyi gösterdiği seçilmeye çalışılır Salgın eğrisi nasıl çizilir?

33 Zaman Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

34 Zaman

35 Salgın eğrisinin yorumlanması  Eğrinin şekli  Kişilerin etkene maruz kaldığı zamanı  Minumum-ortalama-maksimum inkubasyon periyodlarını  Salgının neresinde olduğumuz  Salgından önce ve sonra görülen vakalar dikkatli incelenmeli Dik yükseliyor ve daha yavaş düşüyorsaTek kaynaklı salgın

36 Dik yükseliyor ve daha yavaş düşüyorsa Bütün vakalar tek inkubasyon periyodunda oluşur Etkene maruziyet süresi uzarsa, sürekli maruziyet olan tek kaynaklı salgın Eğride dik bir yükselme yerine plato olur Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

37 Tek kaynaklı salgın  Aralıklı olarak tek kaynaktan salgın oluşuyorsa  Düzensiz olarak sivri noktalar

38 Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D. Salgının tepe noktası Min.ink.periyodu ort.inkubasyon periyodu

39 BASAMAK Hipotes geliştirme Hipotezin değerlendirilmesi Hipotezin gözden geçirilmesi

40 Hipotez geliştirme  Hipotez kaynak, bulaşma yolu ve etkene maruziye yönelik ve test edilebilir olmalı  Hastalık hakkında ne kadar bilgi sahibiyiz?  Etkenin rezervuarı neresi?  Nasıl bulaşabilir?  Hangi araçlar bulaşmada etkilidir?  Risk faktörü olarak neler bilinmektedir? Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

41 Hipotez geliştirme  Bilgileri derleme  Hastalarla görüşme(anket, ev ziyareti..)  Sağlık görevlileri ile görüşme  Salgın eğrisi  Nokta harita  Atak hızları Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

42 Hipotezin değerlendirilmesi  Hipotezin doğruluğunun değerlendirilmesi  Saptanan doğrularla hipotez karşılaştırılır  Analitik epidemiyoloji kullanılır Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

43 Analitik epidemiyoloji  Grupların karşılaştırılması Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D. Etkenle karşılaşma Hasta olma ilişki Kohort çalışmaları Vaka-kontrol çalışmaları

44 Kohort çalışmaları neden sonuç  Risk altındaki nüfusun özellikleri iyi bilinen  Küçük bölgelerde  Örn; bir bölgede KKKA hastalığı salgınında  Bölgedeki insanlarla görüşülüp, kene tutulumu ve vaka tanımına göre hasta olanlar saptanacak  Kene tutup tutmadığı, zamanı araştırılacak  Atak hızları hesaplanması  Rölatif risk hesaplanması  Ki-kare önemlilik testi Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

45 Kene tutulumu HastaSağlamToplam var yok31821 Toplam Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D. Rölatif risk:5.6 %95 GA ( ) Ki-kare önemlilik testi p<0.05 p:0.001

46 Vaka-kontrol çalışmaları neden sonuç  Etkilenen nüfusun özellikleri iyi bilinmiyorsa  Hem hastalara hem de sağlamlara etkenle karşılaşma durumları sorulur  Uygun kontrol grubu seçimi, büyüklüğü  Kene tutup tutmadığı, zamanı araştırılacak  Tahmini Rölatif Risk (Odds ratio) hesaplanması  Ki-kare önemlilik testi Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D.

47 Kene tutulumu VakalarKontrollerToplam var yok31821 Toplam Dr.Seçil ÖZKAN Gazi Üniv. Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D. Tahmini Rölatif Risk(OR):43x18/3x11=23.4 %95 GA ( ) Ki-kare önemlilik testi p<0.05 p:0.001

48 BASAMAK 9 KONTROL VE KORUMA

49 Kontrol ve koruma  Salgında esas amaç, etkili kontrol ve koruma yöntemleri alınması  Bu önlemler olabildiğince çabuk ve erken alınmalı  Alınacak önlemler spesifik etken, kaynak ve rezervuara yönelik olmalı

50 BASAMAK 10 BULGULARIN VE SONUÇLARIN DUYURULMASI

51 Raporlama İki türlü yapılabilir:  Bölge/ diğer sağlık yöneticilerine sözlü brifing  Yazılı bir rapor

52 Kaynaklar 1. Doç. Dr. Seçil ÖZKAN


"Sunum İçeriği  Salgın tanımı, boyutları ve surveyans  Salgın incelemesinin basamakları  Salgın eğrisinin çizilmesi  Salgın raporu." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları