Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HEMŞİRELİK VE SAĞLIK HİZMETLERİ BÖLÜMÜ. H AZıRLAYANLAR : Beyza Kankurdan Havanur Kamanlı Ayşe Canan Yiğit.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HEMŞİRELİK VE SAĞLIK HİZMETLERİ BÖLÜMÜ. H AZıRLAYANLAR : Beyza Kankurdan Havanur Kamanlı Ayşe Canan Yiğit."— Sunum transkripti:

1 HEMŞİRELİK VE SAĞLIK HİZMETLERİ BÖLÜMÜ

2 H AZıRLAYANLAR : Beyza Kankurdan Havanur Kamanlı Ayşe Canan Yiğit

3 EVDE BAKIM HASTALARINDA İMMOBİLİZASYON NEDENLERİ VE SONUÇLARI

4 MOBILIZASYON VE IMMOBILIZASYON Mobilite; Hareket yeteneği,hareketlilik (TDK, 2006) İmmobilite; Kıpırdamazlık, durağanlık, hareketsizlik (TDK, 2006) Gövde veya ekstremite hareketlerinin fiziksel olarak kısıtlanmasıdır. (Sönmez, A. 2003)

5 M OBILITEYI E TKILEYEN F AKTÖRLER Gelişimsel Durum Yaşam şekli tercihleri Tutum ve davranışlar Fiziksel sağlık Eklem problemleri Kronik hastalıklar Mental sağlık Kronik yorgunluk ve stres

6 İ MMOBILITEYE N EDEN O LAN K LINIK D URUMLAR Ağrı Alçılar Amputasyon Kas Hastalıklar ı Diyabetik Ayak Nörolojik Hastalıkl ar Postoperati f Dönem Kalp Hastalıklar ı Yanıklar Osteoporoz

7 D IĞER N EDENLER Paralizi Ortopedik alçılar, gövde ceketleri ve ateller Yatak istirahati gerektiren hastalıklar Hasta bakımında ihmal Yerçekiminin olmadığı durumlar (uzay) (Bölükbaşı, N.)

8 Y ATAK İ STIRAHATı Hastanın hareketini terapötik nedenlerle bir dönem yatak içi sınırlandıran bir müdahaledir. Yatak istirahatı süresi hastalığa veya yaralanmaya ve hastanın önceki sağlık durumuna bağlıdır. (Bölükbaşı, N.)

9 Y ATAK İ STIRAHATı Günlük normal yatak istirahatından dolayı kişisel kas kuvvetinin %3’ü kaybedilmektedir. Yatak istirahatı vücuttaki tüm sistemleri olumsuz yönde etkilemektedir. (Bölükbaşı, N.)

10 U ZAMıŞ Y ATAK ISTIRAHATı VE İ MMOBILITE Fizyolojik, sosyal ve psikolojik değişikliklere Kronik ve dejeneratif hastalıkların ilerlemesine Günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmede yetersizliğe Bağımsızlığın azalmasına/kaybına neden olur. (Bölükbaşı, N.)

11 İ MMOBILITENIN E TKILERI İmmobilite bütün vücut mekaniklerinin ve kas iskelet, sinir sistemi hareketlerinin adaptasyonunu gerektirmektedir. Hiçbir sistem immobilitenin etkilerine karşı bağışık değildir. İmmobilitenin etkileri hastanın yaşına, sağlık durumuna ve immobilitenin derecesine göre değişir. (Bölükbaşı, N.)

12 İ MMOBILITENIN E TKILERI İmmobilitenin derecesi İmmobilizasyon süresi İmmobiliteye bağlı zararlı etkilerin gelişme riski (Bölükbaşı, N.)

13 İ MMOBILIZASYON S ENDROMU (U ZAMıŞ IMMOBILIZASYONUN OLUMSUZ ETKILERI ) Kalp Damarlar Solunum Santral sinir sistemi Periferik sinir sistemi Kaslar Eklemler Kemikler Deri Metabolik Endokrin Tendon ve bağlar Genitoüriner Gastrointestinal (Bölükbaşı, N.)

14 İ MMOBILIZASYONUN M ETABOLIK S ISTEM Ü ZERINE E TKILERI İmmobil hastalarda enerji gereksinimi azaldığı için bazal metabolizma hızı, GI motilite ve çeşitli sindirim bezlerinin sekresyonları azalır. Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizması değişir. Tiroid metabolizması bozulur. (Akman, A. 2013)

15 M ETABOLIK S ISTEM İmmobil bireyde enfeksiyon gelişmiş ise, bazal metabolik hızı ateş ya da yara iyileşmesine bağlı artabilir. (Akman, A. 2013)

16 M ETABOLIK S ISTEM Sıvı-elektrolit dengesizliği meydana gelir. Metabolik hızın azalması iştahsızlığa neden olur. Katabolizma artar. GI fonksiyonlarda yavaşlama Peristaltizmde yavaşlama meydana gelir. Konstipasyon Bulantı/kusma Gaz Hazımsızlık (Akman, A. 2013)

17 S OLUNUM S ISTEMI Solunum hareketlerinde azalma : İmmobil bir hastada akciğerlerin ventilasyonu pasif olarak değişir. Vücut yatağa karşı bası uygular ve gövde hareketleri azalır. Abdominal organlar diyafragmayı iter. Akciğerlerin hareketi kısıtlanır ve tam olarak genişleyemezler. (Akman, A. 2013)

18 S OLUNUM S ISTEMI Respiratuvar sekresyonların birikmesi : Respiratuvar yoldaki sekresyonlar normalde postür değişikliği ya da öksürme ile çıkartılır. Uzun süre yatan hastaların siliar fonksiyonlarının azalması, yerçekiminin etkisi ve öksürme refleksinin bozulması sonucu sekresyon birikimi olur. (Akman, A. 2013)

19 S OLUNUM S ISTEMI Atelektazi: Bir lobun ya da akciğerin kollabe olmasıdır ya da havanın girişine kapalı olmasıdır. Çıkartılamayan respiratuvar sekresyonlar bronşiollerde birikir ve hava geçişini engelleyecek şekilde tıkar. İmmobilite nedeniyle yaşlı hastalarda ve postoperatif dönemdeki hastalarda atelektazi riski yüksektir. (Akman, A. 2013)

20 K ARDIYOVASKÜLER S ISTEM Orthostatik hipotansiyon: İmmobilizasyonun yaygın görülen sonuçlarından biridir. Kan alt ekstremitelerde göllenir ve venöz dönüş azalır. Kardiyak output azalır. Kan basıncı düşer. Serebral perfüzyon önemli derecede azalır ve birey baş dönmesi hissedebilir. Hatta bayılabilir. (Akman, A. 2013)

21 K ARDIYOVASKÜLER S ISTEM Kalbin iş yükünün artması: Kalbin iş yükü arttıkça oksijen tüketimi de artar. Kişi uzun süre hareketsiz kaldığı zaman, artan oksijen tüketimine karşın kalp daha çok çalışır. İmmobilizasyon süresi uzadıkça kardiyak output düşer, kalbin etkinliği azalır ve iş yükü artar. (Akman, A. 2013)

22 K ARDIYOVASKÜLER S ISTEM Trombüs oluşumu: Trombüs plateletler, fibrin, pıhtılaşma faktörleri ve kandaki diğer hücresel elementlerin arter ya da ven damarlarının iç yüzeyinde bazen de lümeninde birikmesidir. Damar bütünlüğünün bozulması (örn:yaralanma) Kan akımındaki anormallikler Kan içeriğindeki anormallikler (pıhtılaşma faktörlerinde değişiklikler ya da platelet aktivitesinin artması) (Akman, A. 2013)

23 K ARDIYOVASKÜLER S ISTEM Ödem: Venöz basınç artarsa kan plazmasının bir kısmı damar içinden intertisyel aralığa geçer ve ödem oluşur. (Akman, A. 2013)

24 K AS -İ SKELET S ISTEMI Etkiler Kas kütlesinde azalma Kas spazmları Müsküler atrofi Kas gücünde azalma Kas kontraktürleri Ayak Düşmesi (Footdrop) Osteoporoz Kemik kütlesinde azalma (Akman, A. 2013)

25 K AS -İ SKELET S ISTEMI Protein yıkımı olduğundan birey beden kütlesini ve kas kütlesini kaybeder. Kas kütlesinin kaybı aktiviteleri sürdürmesini/yapmasını engeller. İmmobilite devam ederse kas egzersizi olmadığından kas kütlesi daha da azalır. İmmobilitede daima kas zayıflığı/güçsüzlüğü meydana gelir. Uzamış immobilite kas atrofisine (kas dokusunun kaybı) neden olur. (Akman, A. 2013)

26 K AS -İ SKELET S ISTEMI Kalsiyum metabolizmasının bozulması Eklem anormallikleri İmmobilizasyon kemik resorbsiyonuna neden olur, kemik dokusu daha az dens/yoğun olur ya da atrofiye olur ve disuse (kullanmama) osteoporozu ile sonuçlanır. Bu durumdaki birey patolojik kırıklar yönünden risk altındadır. (Akman, A. 2013)

27 K AS –İ SKELET S ISTEMI Hasta bireyler ağrılı ekstremitelerini hareket ettiremezler ve ağrıyı en aza indirecek pozisyonda tutarlar. Buda kontraktürlerin oluşmasına neden olur. Yatak içi pozisyonun iyi olmaması, yatağın yumuşak olması, pelvis fleksiyon kontraktürüne Dizlerin uzun süre fleksiyon pozisyonunda kalması diz fleksiyon kontraktürüne neden olur. (Akman, A. 2013)

28 K AS –İ SKELET S ISTEMI Ayaklar uygun şekilde desteklenmezse “ayak düşmesi” görülür (özellikle kas zayıflığı olan hastalarda (bilinçsiz hastalar, MS, SVO) (Akman, A. 2013)

29 A YAK DÜŞMESINI ÖNLEMEK IÇIN KULLANıLAN KORUYUCULAR

30 K AS –İ SKELET S ISTEMI Hastaya bakım veren kişiler, kişiyi rahatsız etmemek ve ağrıya neden olmamak için bireyin pozisyonunu değiştirmekten ve egzersiz yaptırmaktan kaçınırlar. Hasta ve yakınlarına pozisyon değiştirme, egzersizin önemi açıklanmalıdır. Egzersiz hastanın ihtiyacına göre belirlenir. Egzersizler, aktif (bireyin kendisi tarafından yapılan), pasif (başka birey tarafından yapılan) ve yarı aktif (bireyin başka bir kişiden yardım alarak) olabilir. (Akman, A. 2013)

31 G ENITOÜRINER S ISTEM Etkiler Üriner staz Renal Taşlar Üriner yol enfeksiyonları (Akman, A. 2013)

32 G ENITOÜRINER S ISTEM Üriner staz: İmmobil bireylerde, yerçekimi böbreklerin ve mesanenin boşalmasında önemli bir rol oynar. Birey yatakta kaldığında yerçekimi böbrek ve mesanedeki idrarın boşaltılmasına engel olur. İdrar tam olarak boşaltılamaz ve üriner staz meydana gelir. (Akman, A. 2013)

33 G ENITOÜRINER S ISTEM Üriner retansiyon: İdrarın mesanede birikmesidir. Mesane distansiyonu ve üriner inkontinans meydana gelir. Mesane kaslarında tonüsün azalması mesanenin tam olarak boşaltılmasını baskılar. (Akman, A. 2013)

34 G ENITOÜRINER S ISTEM Böbrek Taşları: Böbrek pelvisinde geçici olarak kalan kalsiyum taşları üreterlere doğru geçerler. İmmobil hastalar hiperkalsemi nedeniyle böbreklerde taş oluşumu için risk altındadır. (Akman, A. 2013)

35 G ENITOÜRINER S ISTEM Uriner enfeksiyon: Yetersiz/uygun olmayan perine bakımı, sıklıkla kadınlarda, E. coli bakterisiyle üriner sistem kontaminasyon riskini artırır. İmmobil hastada üriner sistem infeksiyonunun diğer nedeni kateter kullanımıdır. (Akman, A. 2013)

36 G ASTROINTESTINAL S ISTEM Etkiler Konstipasyon Fekal impakşın (Fecal Impaction) (Dışkının sertleşerek bağırsakta uzun süre kalması.) Konstipasyon: Peristaltizm ve kolon motilitesi azaldığı için immobil bireylerde sık görülen bir problemdir. (Akman, A. 2013)

37 D ERI Etkiler Deri turgorunda azalma Deri bütünlüğünde bozulma/bası ülseri Uzamış immobilizasyon deri bütünlüğündeki herhangi bir bozulmanın (bası yarasının) iyileşmesini güçleştirir. (Akman, A. 2013)

38 D ERI Deri turgorunda azalma: Uzamış immobilitenin bir sonucu olarak deri atrofiye olur. Deri bütünlüğünde bozulma: İmmobilite dolaşımı engeller ve belli bölgelere gerekli olan besin kaynaklarının iletilmesi azalır. Bunun sonucunda deri bütünlüğünde bozulma ve bası ülserleri meydana gelir. (Akman, A. 2013)

39 En geç 2 saatte bir kez hastanın pozisyonu değiştirilerek bası altında kalan alanların aralıklı olarak rahatlatılması sağlanmalıdır (yüzüstü ve sırtüstü yatırmak, sırta ve kalçaya konan desteklerle 30° yan yatırmak gibi). Trokanterik bölgede aşırı basıya neden olan tam yan yatırma önerilmez. Zorunlu değilse yatakların baş tarafı 30°’den fazla kaldırılmamalıdır, çünkü daha fazla eğimde vücuda etki eden sürtünme kuvvetleri artar. (Akman, A. 2013)

40 Yatağa bağımlı hastalarda yataklar,hava şilteleriyle veya basınç giderici özel yataklarla basıncın tüm yüzeye eşit dağılımı sağlanmalıdır. Tekerlekli sandalyeye bağımlı hastalarda ishium, yatağa bağımlı hastalarda da topuk, malleoller, dirsek gibi potansiyel bası alanları hava, sıvı veya jel dolu yastıkçıklarla desteklenmelidir. Bu sayede birim alana düşen bası azaltılabilir. İnkontinanslı hastaların düzenli temizliklerinin yapılması ve altlarının ıslak kalmaması sağlanmalıdır. (Akman, A. 2013)

41 P SIKOSOSYAL T EPKI Etkiler Hastanın benlik saygısı azalır. Depresyon riski artar. Sosyal etkileşim azalır. Uyku düzeninde bozulma (Bölükbaşı, N.)

42 İ MMOBILIZASYON SONUCU OLUŞABILECEK SORUNLAR Ortostatik hipotansiyon – Erken mobilizasyon – Yatak kenarında oturtma Akciğer sorunları – Erken mobilizasyon – Sık pozisyon değişimi – Solunum egzersizleri – Yeterli hidrasyon – Postural drenaj ve göğüs perküsyonu (Bölükbaşı, N.)

43 İ MMOBILIZASYON SONUCU OLUŞABILECEK SORUNLAR Delirium,depresyon – Erken mobilizasyon – İlaçlara dikkat !! – Yakın ilişki, sosyal destek, bol uyaran, arkadaş ziyareti – Aktiviteye teşvik – İşitme cihazı, gözlük… (Bölükbaşı, N.)

44 İ MMOBILIZASYON SONUCU OLUŞABILECEK SORUNLAR Kaslar – Erken mobilizasyon – EHA (eklem hareket açıklığı) egzersizleri – İzometrik, izotonik, ağırlıklı egzersizler Eklemler – Erken mobilizasyon – Uygun yatak pozisyonu – Atelleme – Aktif ve pasif EHA (eklem hareket açıklığı) egzersizleri (Bölükbaşı, N.)

45 İ MMOBILIZASYON SONUCU OLUŞABILECEK SORUNLAR Osteoporoz – Erken mobilizasyon – İzometrik, izotonik, ağırlıklı egzersizler – Kalsiyum ve D vit. Desteği (Bölükbaşı, N.)

46 İ MMOBILIZASYON SONUCU OLUŞABILECEK SORUNLAR Konstipasyon – Erken mobilizasyon – Sürgü yerine komod kullanımı – Lifli diyet – Yeterli sıvı – İlaçlara dikkat!! Üriner inkontinans – Erken mobilizasyon – Düzenli miksiyon (idrar çıkışı) – Komot kullanımı ( sandalye tuvalet) – Uygun sıvı alımı –Mental durum takibi – Gerekirse aralıklı kateterizasyon (Bölükbaşı, N.)

47 İMMOBİLİTEDE HEMŞİRELİK YÖNETİMİ Değerlendirme Öykü alma Fizik muayene Vücut mekaniği Eklemlerin görünüşü ve hareketi Hareket edebilme yeteneği ve sınırlılıklar Kas kütlesi ve sıkılığı Aktiviteye tolerans İmmobilite ile ilişkili komplikasyonlar (Akman, A. 2013)

48

49 KAYNAKLAR Sönmez, A Türk Aile Hek Dergisi, 7(2): Akman, A İmmobilite Ve İmmobil Bireyin Bakımı. Türk dil kurumu, Bölükbaşı, N. Evde Bakım:Hastanın Mobilizasyonu Bölükbaşı, N. İmmobilizasyon: Nedenleri Ve Sonuçları


"HEMŞİRELİK VE SAĞLIK HİZMETLERİ BÖLÜMÜ. H AZıRLAYANLAR : Beyza Kankurdan Havanur Kamanlı Ayşe Canan Yiğit." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları