Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MİKROORGANİZMA KONAK İLİŞKİLERİ Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MİKROORGANİZMA KONAK İLİŞKİLERİ Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD."— Sunum transkripti:

1 MİKROORGANİZMA KONAK İLİŞKİLERİ Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD.

2 Mikroorganizma Konak İlişkileri - Enfeksiyon hastalıkları dünyada birincil ölüm nedenlerinden biridir. -Yeni enfeksiyöz etkenler -Direnç

3 Bakteri Rezervuarları ve Bulaş - Rezervuar: MO’nın doğal çevresi veya kaynak aldığı yer -Direkt bulaş-İndirekt bulaş -Vektör-Fomit

4

5 Enfeksiyon ve Kolonizasyon Her kolonizasyon ve enfeksiyon hastalıkla sonuçlanmaz. Her kolonizasyon ve enfeksiyon hastalıkla sonuçlanmaz.

6 Mikroorganizma Konak İlişkileri Enfeksiyonların önemli bir bölümü asemptomatik seyreder Bu: M tuberculozis’te %90 S typhii ve H pylori için %80

7 Mikroorganizma Konak İlişkileri Patojenite; MO’nın hastalık oluşturma yeteneği (niteliksel) Virulans; MO’nın hastalık oluşturma yeteneğinin derecesi (niceliksel)

8 Mikroorganizma Konak İlişkileri Virulans, MO’nın iki özelliğini yansıtır Virulans, MO’nın iki özelliğini yansıtır  Enfektivite: MO’nın konak direncini yenip enfeksiyonun oluşturma derecesi.  Enfekte ettiği konaktaki zararın derecesi.

9 Mikroorganizma Konak İlişkileri  Virulansın derecesi;  Enfekte eden bakteri sayısı  Vücuda giriş yolu  Özgül veya özgül olmayan konak savunma mekanizmaları  Bakterinin virulans faktörleri ile ilişkilidir

10 Mikroorganizma Konak İlişkileri -Bir MO’nın enfektivitesi onun enfeksiyöz dozunun (ID) belirlenmesi ile ortaya konur. -Enfektivite ne kadar fazla ise enf. hastalığı oluşturmak için gerekli MO sayısı o kadar azdır. -ID 50 miktarı ne kadar düşükse MO o kadar virulandır. -LD 50

11 Mikroorganizma Konak İlişkileri 1-Subklinik enfeksiyon: MO konakta ürer, ancak hastalık oluşturmaz. (T.gondi) 2-Klinik enfeksiyon: MO konakta ürer ve enkübasyonu sonunda hastalık oluşur. 3-Latent enfeksiyon: MO hücre içinde belirli bir süre üremeden canlı kalır. 4-MO konak hücre genomuna eklenir ve uzun sürede maliniteyi oluşturur. (onkojenik virüs-tümör)

12 Kolonizasyon 1-Geçici 2-Kalıcı (Flora) 3-Bağışık yanıta yol açabilir. (Enfeksiyon)

13 Konak Direnci Deri (epitelin değişmesi saat)Deri (epitelin değişmesi saat) -Deri veya mukoza ile ilişkili lenfoid doku -Deri veya mukoza ile ilişkili lenfoid doku -Fagositoz(PNL, monosit-makrofaj) -Humoral ve /veya cellüler cevap MukozaMukoza GİSGİS ÜSYÜSY Kadın ürogenital sistemKadın ürogenital sistem Anterior üretraAnterior üretra

14 Birçok MO benzer enf. oluşturur. Tutunma Tutunma Çoğalma ve yayılma Çoğalma ve yayılma Konak savunma mekanizmasından kaçma Konak savunma mekanizmasından kaçma İnvazyon İnvazyon Konak dokulara zarar verme. Konak dokulara zarar verme.

15 Konak Duyarlılığı Bakteriyel enfeksiyonlara karşı duyarlılık  Konağın fizyolojik ve immünolojik durumu  Bakterilerin virulansına bağlıdır.

16 Etkili spesifik bağışıklık için birkaç haftaya ihtiyaç vardır.  İmmün sistemde bir yetmezlik varsa  Yaş  Kompleman veya HİC’ın genetik yetmezliği  İmmünosupressif ted.  Antibiyotikler: Sağlıklı fagositik ve immün yanıt olduğu durumlarda etkili olur.(Bakteriostatik-Bakterisit etki, direnç)

17 Mikroorganizma Konak İlişkileri  Bir enfeksiyon hastalığının oluşması konak-MO etkileşiminin sonucudur.

18 Mikroorganizmalar Gerçek Patojen MO’lar:  S.aureus, Shigella, Salmonella Fırsatçı patojen MO’lar:  C.difficile, E.coli, Klebsiella Çevresel MO’lar;  P.aeruginosa

19 Mikroorganizmaya Ait Faktörler  Tutunma (Aderens)  Çoğalma ve yayılma  Konak savunma mekanizmalarından kaçma  İnvazyon  Konak dokularına zarar verme

20

21 Virulans Faktörleri Aderens: Aderens: –Normal flora ve patojen MO’nın tutunmasını sağlayan faktörler aynıdır. –Adezinler-Konak hücre reseptörleri

22 Aderens  Gerek konak hücre reseptörleri gerekse bakteri hücresi (Anahtar-Kilit)  Konak hücre yüzeyindeki reseptörler CHO içeren (glikoprotein, Glikolipid)  Adezinler ise fimbriya ya da pilus gibi protein  Bazı MO’lar ise hedef dokulara kapsül ve glikokaliksleri ile tutunurlar.

23 Virulans Faktörleri –Adezinler patojen MO’ların tropizmini belirler. (S.pneumonia; Pnomoni-Üretrit) -Patojen MO’lar normal flora bakterisi değildir. (Yarış; tıbbi nedenler ve antibiyotik) -Patojen MO’lar normal flora bakterisi değildir. (Yarış; tıbbi nedenler ve antibiyotik)

24 MO adezinleri ve konak hücre reseptörleri BakteriAdezinHücre reseptörü E.coli Tip 1 fimbriyaD-Mannoz CFA 1 fimbriyaDM-gangliozid P fimbriyaP gan grubu glikolipidi S pyogenesLTA+M proteiniFibronektin Fibronektine bağlanan proteinler (Protein F1, F2, Protein G vb.) Plazmin reseptörleri (Gliseraldehid-3 dehidrogenaz)Plazmin S aureusLTA? N gonorrhoeaeFimbriya ve DMP IIGD1-gangliozid Chlamydiae sp. Yüzey lektiniN-asetil glikozamin V choleraeTip 4 pilusFukoz/Mannoz Virus HIVgp120/gp41CD4, galaktoserebrozid RinovirusVP1/VP3ICAM-1 Epstein-Barr v.CR2(B lenfosit) Influenza v.HemaglütininSiyalik asit

25 İntrasellüler Adezinler(İnvazinler)  Enfeksiyon MO’nın konağa invazyonu ile başlar.  Bu yüzey bariyerlerin bozulması veya direkt virulans faktörlerinin etkisi ile olur.

26 Deri ve Mukozaların Harabiyetinde Rol Oynayan Faktörler  TravmaSolunum YaralanmaSigara İçme YaralanmaSigara İçme AşınmaZararlı veya toksik gazlar Yanık Cerrahi yara Tıbbi gereçleri vücuda yerleştirme İğne batması Diğer Hastalıklar Doğum Kanser ve benzeri hastalıklar Diyabet Antibiyotiklerin aşırı kullanımı E nfeksiyonlar Alkolizm

27 İnvazyon  Bazı bakteriler invazin denen yüzey pr. ile vücutta doku ve hücre içine girip yayılabilir. İnvazinleri sayesinde zararsız bir şekilde mukoza altı dokulara yayılabilir.  Stafilokok ve Streptokok gibi MO’lar konak hücre pr. ve N.A.’lerini hidrolize eden enzimler  Ör. Hyaluronidaz, nükleaz, kollagenaz  Böylece yüzeyde küçük bir açıklık sağlayarak daha derin dokulara yayılır.

28 İnvazyon  İnvaziv bakterilerin bazıları ise zorunlu hücre içi patojenlerdir.  Örn; Riketsia ve klamidya’lar

29 İnvazyon  Bazıları da invazyon yapmadan tutundukları bölgede enf. Yapar  Örn;C difteria ’ya bağlı difteri, S pyogenes farenjiti ve M pnomoniae pnomonisi  Shigella İnvazyon faktörleri plazmid üzerinde kodlanır, konjugasyonla E coli’ye aktarılır. Bu da invazyon özelliği kazanır. Salmonella ve Y pseudotüberkülozis’te de invazyonda rol alan genler saptanmıştır.

30 Kapsül  Daha virulan  Fagositoz  Serumun bakterisit etkisi  Kompleman etkisine direnç

31 Mikroorganizma Enzim ve Toksinleri Hastalık oluşturabilmek için –Enzim –Toksin

32 Enzimler (Yayılma Faktörleri)  Kollagenaz: C.perfringens  Hyaluronidaz: Streptococ, Stafilokok, clostridyum spp.  Koagülaz: S.aureus/fibrin duvar  Fibrinolizin:S.pyogenes (Streptokinaz) ve S.aureus (Stafilokinaz) bu enzimler plazminojen Plazmin Fibrini eritir Yayılım  Katalaz: Makrofaj içindeki H 2 O 2

33 Enzimler (Yayılma Faktörleri)  Proteaz: Neisseria, Haemophilus, Clostridyum sIgA’ı parçalar  Nükleaz (DNAaz):Strept. ve Staph lezyon bölgesindeki debrisin vizkositesini azaltarak bakterinin daha kolay hareketini sağlar.  Lökosidin:  Elastaz: P.aeruginosa: Ekstrasellüler matriksteki laminini parçalayarak patojenitede önemli rol oynar.  Asit proteinaz: Sadece patojen kandidalar tarafından üretilir. (C.albicans, C.stalloidea, C.tropicalis)

34 Toksinler  Konak hücrelerin normal metabolizmasını bozan çözünür maddeler –Endotoksinler –Ekzotoksinler

35 Bakteri Toksinleri ve Farkları ÖzellikEndotoksinlerEkzotoksinler KimyasalGram(-) bakterilerGram (+) ve (-)ler LPS (Lipid A Kısmı)Protein Hücre duvarının parçasıHücre dışına salınır (Sadece bakteri parçalanırsa(Bakteri parçalanmadan açığa çıkar)önce ya da sonra) Isıya dirençliIsıya duyarlı Yüksek mol. AğırlıklıDüşük mol. Ağırlıklı ---Toksoide dönüştürülebilir. ToksisiteDüşükAşırı toksik (ng,hastalık için yeterli) Antijenite/Zayıf Antijen/İyi antijen/İyi immünojen İmmünojeniteİmmünojen değil Etki/BelirtilerGenel/ateş,kusma,ishal vb.Spesifik reseptöre tutunur/ Sitotoksik, enterotoksik, nörotoksik spesifik etki Ateş oluşturmaİyi pirojen---

36 Endotoksinler  LPS  Toksisite: Lipid molekülü (Lipid A)  İmmünojenik özellik: PS. molekülü ile ilişkilidir.  Lipid A Gram negatif hücre duvarının bir parçasıdır. Bakteri hücresi parçalandığı zaman açığa çıkar, bazan da bakterinin vegatatif üremesi esnasında açığa çıkar. KVS, SS ve kanın pıhtılaşma mekanizmaları ateş, iv koagülopati, hipotansiyon, şok, hatta ölüm KVS, SS ve kanın pıhtılaşma mekanizmaları ateş, iv koagülopati, hipotansiyon, şok, hatta ölüm

37 Endotoksin  Bu etkiler endotoksinin direkt etkisi değildir.  Endotoksin makrofajları uyarır İL1 ve TNF-α  Gram pozitif hücre duvarı teikoik asidinde aynı benzer etkisi vardır.

38 Ekzotoksinler  Gram pozitif ve negatif’den salgılanan protein  Tüm toksik maddeler içinde zehir etkisi en yüksek olanıdır.  Endotoksinlerin sistemik etkisine karşılık ekzotoksinlerin etkisi daha lokal  Antijenik özellik gösterir Antitoksin

39 Ekzotoksinler Konak Hücredeki Biyolojik Etkilerine Göre  Nörotoksin: C.tetani, C.botulinum  Enterotoksin: E.coli (ETEC, VTEC) V.cholera, S.aureus C.perfringens, B.cereus C.difficile(Toksin A) Sitotoksin: C.difteria, P.aeruginosa (ekzotoksin A), Sitotoksin: C.difteria, P.aeruginosa (ekzotoksin A), C.perfringens (α toksin), C.dificile (toksin B) C.perfringens (α toksin), C.dificile (toksin B) B.pertussis, B.antracis, S.aureus B.pertussis, B.antracis, S.aureus S.pyogenes (pirojenik ekzotoksin) S.pyogenes (pirojenik ekzotoksin)

40 Endotoksin-Ekzotoksinler –Tüm endotoksinler aynı etkiye sahiptir. –Ekzotoksinler –Tetanoz toksini Tetanozun kl. Belirtileri –Difteri toksini Difterinin kl. belirtileri

41 Ekzotoksinler : Etki Mekanizmalarına göre 1-süper antijen toksinler (tip I) 2-Membranda por oluşturan toksinler(tip II) 3-A-B toksinler (tip III)

42 Süper antijenler Bilinen en güçlü immünomodulatür ajanlardır. Bilinen en güçlü immünomodulatür ajanlardır.  Konvansiyonel ag.lerden farklı olarak, hücre içi işlemden geçmeksizin, doğrudan MHC klas II moleküllerin Ag. bağlayan kısmına yüksek afinite ile bağlanır.  Klas I moleküllerine ise afinite göstermezler

43 Süper antijenler  Konvansiyonel ag.ler / T hücresi ile ilişki kurar (CD4+ T hücreleri), süper antijenler %5-30 gibi çok büyük bir bölümünü aktive ederler.  Süperantijenler ayrıca B hücrelerini, APC’leri ve fagositleri de etkiler.

44 Süper antijenler  Hemen hepsi bakteriyel ekzotoksinlerdir.  Bakteriyel Süperantijenler içinde en iyi karakterize edilenler Stafilokok enterotoksinleri ve Streptokok pirojenik ekzotoksinleri olup stafilokokkal ve streptekokkal toksik şok sendromlarını tetiklerler.  Bu iki bakterinin toplam 19 süper antijen oluşturduğu belirlenmiştir.

45 Tip II-Membranda por oluşturan toksinler Sitolitik toksinler  1-Konak hücre membranındaki kolestorolü reseptör olarak kullanarak hücre membranına girip delikler oluşturur---hücre lizisi  2-Fosfolipaz akt. Membrandaki fosfolipidi etkiler, membranın stabilizasyonunu bozar---hücre lizisi  Streptokok ve Stafilokok lökosidinleri  Streptokok hemolizinleri  L monositogenes listeriyolizin’i

46 Listeriyolizin  Listerya’ların en önemli virulans faktörüdür. Fagositer seri hücreler içinde yaşamasını sağlar.  Makrofaj, epitel ve fibroblastlar içinde çoğalabilir.  Fagolizozomun membran yapısını bozarak bakterinin sitoplazmaya kaçışını ve orada yaşamasını sağlar.

47 Tip III-(A-B toksinler)  Konak hücre fonksiyonlarını bozarak etki gösterir  Doğrudan hücre içine girecek mekanizmaları yok  Difteri toksini  Kolera toksini  C perfringens ve B cereus enterotoksinleri  Shigela, EHEC,H pylori toksini  C tetani C botulinum nörotoksini

48 Antifagositik Faktörler  Kapsül Pnomokok (alt ve ÜSY) K.pneumonieN.meningitidis H.influenza tip b C.neoformansS.typhiP.multocida

49 Konak Savunmasından Kaçış 1-Yüzey yapılarında değişiklik  Borrelia: Dönücü ateş (Relapsing fever)  Gonokoklar: DMP II ve pilin Aşı  S.typhi: H1 ve H2 kirpik ag.’lerinde değişiklik Ab. Yanıtından kaçar.  HIV, İnfluenza A

50 2-Hücre İçi Yaşama Adaptasyon  Konakta canlılıklarını sürdürüp çoğalabilmek için –Fagosit göçünü önler ya da –Toksik maddeler üretip hücreleri öldürür. –Lökosit ve makrofajlar içinde yaşama adapte olur konak savunmasından kaçabilir ve derin dokulara invaze olur. olur konak savunmasından kaçabilir ve derin dokulara invaze olur.

51 Hücre İçinde Mikroorganizma 1-Fagozomda (Vacuol) 2-Fagolizozom3-Sitoplazma

52 Fagositoz

53 Hücre İçinde Mikroorganizmalar  Listerya ve Shigella fagozomdan kaçarak sitoplazmaya yerleşir.  C.burnetti’de ise ilginç olarak replikasyonun başlayabilmesi için PH’nın asidik olması gereklidir.  mikobakteri ve Salmonella türleri fagozom’da (T.gondii’de)  H.capsulatum fagolizozomun PH lizozomal enzimlerin etkisinden kurtulur.

54 Hücre İçi Yerleşim Gösteren Mikroorganizmalar HücreMikroorganizmaYerleşim Yer/Biçim Makrofaj L pneumophilaVakuol / F M.tüberculosis Vakuol / F T.gondii Vakuol / F H.capsulatumFagolizozom / F C.burnettiFagolizozom / Z MakrofajSalmonella spp.Vakuol / F ve Epitel Chlamydia sp.Vakuol / Z Yersinia sp.Vakuol / F Brucella sp.Vakuol / F Shigella sp.Sitozol / F L.monocytogenesSitozol / F Rickettsia rickettsiiSitozol / Z *F: Fakültatif, Z:Zorunlu

55

56

57

58


"MİKROORGANİZMA KONAK İLİŞKİLERİ Prof. Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji ABD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları