Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Prof. Dr. Ali Osman Öncel Mühendislik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Prof. Dr. Ali Osman Öncel Mühendislik."— Sunum transkripti:

1 Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Prof. Dr. Ali Osman Öncel Mühendislik Bilimleri Bölümü Başkanı, İstanbul Üniversitesi JFMO İstanbul Şube Başkanı

2 İçerik  Jeotermal Depremler  Jeotermal Üretimi ve Risk  Jeofizik İzlemeli Risk Takibi  Jeotermal Sahalarda Sismisite

3  Doğal  Volkanik  Tectonik  Heyelan (e.g. Mantaro River, Peru,1974)  Insan Kaynaklı Depremler  Kaya patlamasi (e.g. derin Guney Afrika Madenleri)  Rezervuar depremleri (e.g. Koyna baraji, Hindistan)  Patlama (nükleer & büyük konvansiyonel) Seismogram: Soviet nuclear blast 1984 Source Deprem Tipleri

4

5  Baraj doluluğu  Atık Suların Yerin Altına Pompalanması  Petrol Üretimi  Sıcak Su Çıkartılması  Madencilik  Nükleer Denemeler

6 Natural thermal springs of the Marmara Sea region and the neotectonic regime. Circles are proportional the energy output of thermal springs. M. Pfister et al./Tectonophysics 291 (1998) 77-89

7

8

9

10 Injection Well Man-made Fracture System Hot Basement Rock Production Well Electric or Thermal Application Courtesy: Majer, NCPA initiates near-horizontal drilling at The Geysers with injection well N-7.

11

12 As P increases (P = pressure “pushing against the force holding the rock together” ) the fault is more likely to slip Courtesy: Majer, 2009

13 (Smith,2005) Annual Steam Production, Water Injection and Seismicity

14 Small magnitude events were detected above the reservoir by placing a downhole receiver array within the upper 800 feet of an abandoned well. Event occurrence terminates near the base of the serpentine unit.

15

16 İçerik  Jeotermal Depremler  Jeotermal Üretimi ve Risk  Jeofizik İzlemeli Risk Takibi  Jeotermal Sahalarda Sismisite

17  Üretim Sahasında Risk Faktörleri  Jeofizik İzlemeli Güvenli Uretim  Jeotermal Sahalarında Yapay Depremler  Düşük Riskli Jeotermal Saha İşletmeciliği

18 Ü retim sahasında heyelanları tetikleyecek bazı faktörler:  ç alışma sahasında ki gizli ve açık kırık sistemleri  Çatlak sistemlerinin büyüme ve gelişmesini tetikleyen  B ö lgesel tektonik ve yapay gerilme etkileşimi

19  Jeotermal üretimiyle ilişkili veya ilişkisiz olabilecek küçük deprem etkinliklerinin yapay gerilme değişimleri ile ilişkili olabilirmi?  Depremlerin gerçek karakterlerinin bilinmesi hem halkın bilgilendirilmesi hem de riskin düşürülerek jeotermal işletmesinde güvenli üretimin yapılabilmesi için önemlidir.

20  Günlük olarak üretim sahasında çalışma yönüne bağlı olarak yapay gerilmenin yönünü, derinliğinin ve büyüklüğünün belirlemesi,  Yerin içinde ki gözenek basıncında ki değişimlere ve üretim sahasında ki yüklemelere bağlı olarak gelişecek yapay gerilme değişimleriyle ilişkilendirilmesi,  Yapay gerilme değişimlerinin incelenmesinde ikinci amaç, deprem sismolojisinden adapte edilmiş yeni tekniklerin, sahada kayıt edilecek verilerin işlenmesinde kullanılacak olması,  Gerilme (kırılma) dağılımının yayılımının haritalanmasında kullanılan Çiftli Fark (Double Difference) yöntemidir.  Gerilme yönlerini ve türlerini (odak mekanizması) belirlemek için mikrodepremlerin ilk varış zamanlarını ve moment tensör değişimlerini incelemeyi planlamaktadır.

21  Veriler tomografik ters çö z ü m y ö ntemiyle incelenir,  Kuyuların civarında ki kaya ç ların hız yapısı ve yapay gerilme azalımlarının daha iyi belirlenir,  Kırılma gerilmesine bağlı meydana gelen yapay sismisite verilerini 3 boyutlu incelenir,  Jeotermal sahasında ki heterojenlik değişimleri ve kırılma olabilecek yapay gerilme b ü y ü kl ü kleri ve yerleri ö nceden belirlenebilir,  Riskin b ü y ü d ü ğ ü yerlerin ö nceden belirlenmesi ve risk y ö netimi ile ü retim sahasında felakete neden olacak kayma riskinin azaltılmasıdır.

22 Riskin tanımlanmasında, GERİLMEYLE ilgili üç büyük sorunun cevabının tanımlanması gerekir:  Ne kadar büyük olduğu,  Nerede odaklandığı ve  Geometrisi  Jeotermal sahasına yakın faylarda ki tektonik gerilmeyi etkileyebilir mi?  Civarda ki faylarda meydana gelen depremler jeotermal sahasında ki yapay gerilmeyi büyütebilir mi?

23 Yapay Gerilme İzleme İstasyonlarının kurulması,  üretim hızında ki değişime bağlı olarak değişecek yapay gerilmelerin izlenmesine,  güvenli jeotermal işletmeciliğinde değişen riskin yönetilebilir olmasına katkı sağlayacaktır.  Yapay gerilme değişimlerinin sürekli incelenerek, en düşük riskli maden işletmeciliği yapılabilmesi için Sürekli Jeofizik İzleme Ağı (SJIA) kurulması gerekir.  SJIA ile bölgedeki genel tektonik gerilme düzeyi öncelikle incelenebilir ve üretime bağlı yapay gerilmeden ayırt edilebilir.

24 İçerik  Jeotermal Depremler  Jeotermal Üretim ve Risk  Jeofizik İzlemeli Risk Takibi  Jeotermal Sahalarda Sismisite

25 Tipik cihaz kutusu, Solda pil, Sağda Veri kayıtçısı, Alt sağda ise GPS Anteni. Kullanılan kutu farklı olabilir. 2 veya 4.5 Hz Sonda 15 Hz mini Sonda Delgi kapatıldıktan sonra Tipik Cihaz Kutusu, üstte güneş paneli, kutunun sağında ise extra veri kablosu

26 Bu çalışma kapsamında önerilen bir network modeli ile bir günde kayıt edilen gerilme büyüklük değişimlerinin yerleri. Kullanılan dairelerin büyüklükleri gerilmenin büyüklüğü ile orantılıdır. Sarı çizgiler yolları ve mavi noktalarda önemli yerleri, yeşil yıldızlarda istasyon yerlerini göstermektedir

27 Bu çalışmada önerilen sismik ağa benzer bir izleme takip modeli Şekil 6’da gösterilen gerilmenin yüzey dağılımlarından alınmış bir kesit üzerinde, gerilme sismisitesinin derinde nasıl değiştiğinin gösterilmesi ile ilgili bir örnek. Derinlik Aralığı 0-15 km.

28 3 boyutlu interaktif gerilme sismisitesini gösteren harita

29 İçerik  Jeotermal Depremler  Jeotermal Üretim ve Risk  Jeofizik İzlemeli Risk Takibi  Jeotermal Sahalarda Sismisite

30 Total residual aeromagnetic anomaly map of Turkey. Boxes A, B and C indicate the previous studied areas by Bilim, 2007; Ates et al., 2005; Bektas et al., 2007, respectively.

31 The calculated Curie point depth (CPD) map of western Turkey from aeromagnetic anomaly data. Red boxes show possibility of two important geothermal areas (Bilim, 2007)

32 The calculated Curie point depth (CPD) map of central Turkey from aeromagnetic anomaly data. Red ellipse show possibility of an important geothermal area (Ates et al., 2005).

33 The calculated Curie point depth (CPD) map of eastern Turkey from aeromagnetic anomaly data. Red boxes show possibility of important geothermal areas (Bektas et al., 2007).


"Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Jeotermal Üretim ve Güvenlik Jeofizik İzlemeli Risk Takibi Prof. Dr. Ali Osman Öncel Mühendislik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları