Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1/40 ENTELEKTÜEL SERMAYENİN YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Seher ARSLANKAYA.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1/40 ENTELEKTÜEL SERMAYENİN YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Seher ARSLANKAYA."— Sunum transkripti:

1 1/40 ENTELEKTÜEL SERMAYENİN YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Seher ARSLANKAYA

2 2/40 BU HAFTA; Entelektüel sermaye ile ilgili olarak bu kavramın yönetilmesi için işletmeler tarafından benimsenmesi gereken bazı kilit ilkelerin ne olduğunu ve entelektüel sermayenin müşteri sermayesi unsuru ile ilgili bir örnek olay inceleyeceğiz.

3 3/40 ENTELEKTÜEL SERMAYE Bir kurumun bünyesinde çalışanların tümünün sahip olduğu bilgi ve yeteneklerin toplamı olan insan sermayesi, işin nasıl yapılması gerektiği ile ilgili olan süreçler ve yenilikçilik sermayesinden oluşan kurumsal işletme sermayesi ve üretilen hizmet ya da malların alıcısı ile ilgili olan müşteri bilgileri sermayesinin toplamı ENTELEKTÜEL SERMAYE olarak ifade etmiştik.

4 4/40 Bilgiye dayalı sermaye bir “entellektüel sermaye”dir. Entellektüel sermaye bilgi işçileri tarafından üretilir ve kurumlar tarafından elde edilir, toplanır, işlenir, saklanır ve katma değer üretmek amacıyla kullanılır

5 5/40 Tarımdan ev ve çiftlik hayatına oradan da imalat işçiliğine geçiş yapan çalışma hayatı, şimdi de teknolojide oluşan gelişmeler neticesinde, “bilgi çağına” girmiştir. 1980’lerden sonra kurulan şirketlerde müşteri ilişkileri, süreçler gibi bilgiye dayalı, elle tutulabilir olmayan kaynaklar kullanılarak yazılım, reklam, internet portalı gibi elle tutulamayan sonuçlar elde edilmeye başlanmıştır. Bilgi temelli ekonomiye giriş, sadece hizmet sektöründe faaliyet gösteren şirketleri değil, genel olarak tüm şirketleri etkisi altında bırakmıştır.

6 6/40 Entelektüel Sermaye Yönetimi İlkeleri İşletmenin toplam beyin gücü olarak niteleyebileceğimiz bu kavram, bu gücü geliştirmek için neye, hangi bilgiye önem vermemiz gerektiğini bilmemizi de beraberinde getirmektedir. Diğer bir deyişle, bu sermayenin varlığını fark etmek ya da kabullenmekten çok bunu yönetmek gerekmektedir.

7 7/40 Entelektüel sermaye yönetimine ilişkin geliştirilen kilit ilkeler- 1  Şirketler insan ve müşteri sermayesinin sahibi değildir; bu varlıkların mülkiyetini insan sermayesinde çalışanlarıyla, müşteri sermayesinde de tedarikçi kuruluşlarla ve müşterileriyle paylaşırlar. Bir şirket ancak bu müşterek mülkiyeti kavradığında, bu varlıkları yönetebilir ve onlardan kar elde edebilir. Gerek çalışanlarla gerekse tedarikçi kuruluşlar ve müşterilerle düşmanca bir ilişki ile kısa vadede birkaç dolarlık bir tasarruf ya da kazanç sağlayabilir, ama bu ancak zenginliği tahrip etme pahasına mümkün olabilir.

8 8/40 Entelektüel sermaye yönetimine ilişkin geliştirilen kilit ilkeler -2  Bir şirketin kullanabileceği insan sermayesini yaratmak için ekip çalışmasını, pratik topluluklarını ve öğrenmenin diğer sosyal biçimlerini destekleyip geliştirmesi gerekir. Bireysel yetenek müthiş bir şeydir, ama kapıdan çıkıp gider; şirketin bu yıldızları yönetilmelidir. Disiplinler arası ekipler yeteneği yakalar, formüle bağlar ve sermayeye katar; çünkü yeteneğin paylaşılmasını ve bireyle daha az bağlı bir nitelik kazanmasını mümkün kılarlar. Grup üyeleri ayrıldığında bile, bilgi geride kalır.

9 9/40 Entelektüel sermaye yönetimine ilişkin geliştirilen kilit ilkeler- 3  Yapısal sermaye şirketlerin doğrudan sahip olduğu ve dolayısıyla yöneticilerin kolayca kontrol edebildiği soyut varlıktır. Ne var ki, paranın kaynağı olan müşterilerin en az önem verdiği değerdir. Bu bakımdan şirketler, müşterilerin çalışanlarla olabildiğince kolay işbirliği yapmasını sağlayacak şekilde yönetim anlayışı benimsemelidirler.

10 10/40 Entelektüel sermaye yönetimine ilişkin geliştirilen kilit ilkeler- 4  Yapısal sermaye iki amaca hizmet eder: Müşterilerin değer verdiği çalışmaları destekleyen bilgi stoklarını yığmak ve bu enformasyonun şirket içindeki akışını hızlandırmak. İmalatçılar tam zamanında devreye sokulan envanterin, tam denk geldiğinde elden çıkarılacak malzemeyle dolu depolardan daha verimli olduğunu öğrenmişlerdir, aynı durum bilgi için de geçerlidir. Gerek duyulan şeyler, kullanıma hazır olarak el altında durmalı, gerek duyulabilecek şeyler ise kolay ulaşılır durumda olmalıdır.

11 11/40 Entelektüel sermaye yönetimine ilişkin geliştirilen kilit ilkeler- 5  Enformasyon ve bilgi pahalı olan fiziksel ve finansal varlıkların yerini tutabilir ve tutmalıdır. Her şirket kendi sermaye harcamalarını yoklamalı ve şu soruyu sormalıdır: Yüksek maliyetli fiziksel varlıkların gördüğü işleri pahalı olmayan soyut varlıklar ile yerine getirebilir miyim?

12 12/40 Entelektüel sermaye yönetimine ilişkin geliştirilen kilit ilkeler- 6  Her şirket hangi enformasyonun en büyük değeri taşıdığını görmek üzere, içinde yer aldığı sektörün değer zincirini –en kaba hammaddeden son kullanıcıya kadar varan bütün seyri boyunca- yeniden analiz etmelidir.

13 13/40 Entelektüel sermaye yönetimine ilişkin geliştirilen kilit ilkeler- 7  Şirketler dikkatlerini malzemelerin akışı üzerine değil, enformasyonun akışı üzerine toplamalıdırlar. Gerek insan sermayesi, yapısal sermaye ya da müşteri sermayesine, gerekse bunların etkileşim alanlarına bakıldığında “gerçek” ekonomi ile “elle tutulabilir olmayan” ekonomi birbirine karıştırılmamalıdır. Bu koşullar altında eski çağın zenginlik kaynakları fiziksel varlıklarken, bilgi çağının zenginlikleri ise soyut, maddi olmayan varlıklar olup şirketin içindeki potansiyel enerji, kollektif beyin gücünden meydana gelmektedir. Fiziksel sermaye, geçmiş performans ve bugünü yansıtırken şirketin entellektüel malzemesi gelecekte sürdürülebilir kazançlar elde etme potansiyelini gösterir. Entellektüel malzeme olarak ifade edebileceğimiz Entelektüel Sermaye ise soyut bir kavram olup “bir şirketteki insanlar tarafından bilinen ve şirkete rekabet üstünlüğü kazandıran bütün şeylerin toplamını” ifade etmektedir.

14 14/40 İnsan sermayesi, yapısal sermaye ve müşteri sermayesi birlikte işler. İnsanlara, sistemlere ve müşterilere ayrı ayrı yatırımlar yapmak yeterli değildir. Bunlar birbirlerini destekleyebileceği gibi, birbirinden bazı şeyleri de eksiltebilirler. Bu karşılıklı etkileşimlerin ortaya çıkış biçimlerinden birkaçını sıralamakta yarar vardır:

15 15/40 İnsan sermayesi ve müşteri sermayesi: Bireylerin, müşterilerle doğrudan etkileşime girdikleri ve müşterilerin hangi bilgi ve becerileri beklediğini, hangilerini değer verdiğini bildikleri durumlarda gelişirler. Söz konusu bilgi ve beceriden yoksun bir çalışan, hem insan sermayesinin hem müşteri sermayesinin değerini düşürür.

16 16/40 Müşteri sermayesi ve yapısal sermaye: Şirketin ve müşterilerin birbirlerinden bazı şeyler öğrendikleri ve etkin biçimde aralarındaki etkileşimleri teklifsiz hale getirmeye çalıştıkları durumlarda gelişirler. Eğer çalışanların müşteriler ile etkileşimi siparişleri yazmakla ve şikayetleri toplamakla sınırlıysa, müşteri sermayesi ve yapısal sermaye birbirlerini zedeleme yönünde işliyor demektir.

17 17/40 Entellektüel sermayeyi ölçme değerlemede temel zorluklar 1.Farklı rekabet ortamlarında farklı sektörlerde faaliyet gösteren firmaların ihtiyaç duyduğu bilgi de farklı olacaktır. Bu farklılık bilginin, enformasyonun, maddi olmayan varlıkların değerlemesini zorlaştırıcı bir etkendir.

18 18/40 Entellektüel sermayeyi ölçme değerlemede temel zorluklar 2.Bilgi varlıklarının değeri bir durumda fazla olabilirken başka bir ortam veya zamanda değersiz hale gelebilir. Örneğin finansal bir enformasyon piyasada bunu bilenler tarafından çok değerli olabilir. Bu enformasyon bir yayın organında yayınlandığında değeri birden düşebilir. Bir marka yada özelliğin değerini sürekli korumak özellikle hızlı hareket eden piyasalarda yada teknolojik değişimin yoğun olduğu piyasalarda zordur.

19 19/40 3.Açık bilgiyi değerlemek (patent, telif hakkı gibi) nispeten kolay olmakla birlikte, örtülü bilgiyi değerlemek zordur. 4.Maddi olmayan varlıklar şirketin defter değeri ile piyasa değeri arasındaki fark olarak tanımlandığında bu farkın ülkeden ülkeye, sektörden sektöre, şirketten şirkete büyük değişimler göstermesi standart bilgi edinmeyi zorlaştırmaktadır. Entellektüel sermayeyi ölçme değerlemede temel zorluklar

20 20/40 5.Muhasebe sistemleri maddi olmayan varlıkları ölçebilecek şekilde tasarlanmamıştır. Bu durum özellikle ileri teknoloji kullanan ve markanın önemli olduğu tüketime yönelik endüstrilerde önemlidir. Entellektüel sermayeyi ölçme değerlemede temel zorluklar

21 21/40 Entellektüel sermayenin ölçülmesi-1 Literatürde kullanılan ölçüm araçları, insan sermayesi, yapısal sermaye ve müşteri sermayesine odaklanmaktadır. Her bir boyutta, şirket için katma değer sağlayacak unsurlar göz önüne alınarak bir takım şirkete özgü göstergeler atanmakta ve takip edilmektedir. Gelecekte iyi kazanç elde etmeyi hedefleyen bir şirket için insan kaynakları yetenekli, bilgili, becerili, buluşçu, deneyimli ve girişken elemanlardan oluşmalıdır. İnsan sermayesini ölçmek ve yönetmek için, elemanların ortalama eğitim süresi ve yüksek eğitim yüzdesi önemli göstergelerdir.

22 22/40 İnsan sermayesinin çıktısı buluşçuluk ve yaratıcılıktır. Bu nedenle yaratıcılığı sağlayan bir çalışma ortamı kurulmalıdır. Çalışanların işlerinden memnun olması ve birbirleri arasındaki sosyal ilişkiler, yaratıcılığı perçinleyen faktörler arasındadır. Başka bir gösterge de yeni ürünlerin satışlarda sağladığı artışa etkisi olabilir. Yapısal sermaye için ise, bütün olarak bir organizasyonun işleyişi üzerine göstergeler geliştirilmelidir, yapısal sermayenin çıktısı verimliliktir. Entellektüel sermayenin ölçülmesi-2

23 23/40 Temel olarak yapısal sermaye varlıklarının ölçmek için iki türlü gösterge geliştirilmiştir: 1.Şirketin birikmiş bilgi stoklarının değerine ilişkin ölçümler, 2.Kurumsal verimliliğe, yani şirketin sistemlerinin kendi elemanlarının çalışmasının kösteklemek yerine, geliştirip güçlendirmeyi ne ölçüde başardığına ilişkin ölçümler. Entellektüel sermayenin ölçülmesi-3

24 24/40 Müşteri sermayesinin değerinde ise, müşteri memnuniyeti ve sadık bir müşterinin değerine odaklanılmaktadır. Müşteri memnuniyetini ölçerken, bir müşterinin “mutlu” sayılabilmesi için aşağıda belirtilen üç özellikten en az birini sergiliyor olması gerektiği belirtilmektedir: 1.Müşteri bağlılığı (müşteri tutma oranı) 2.İş hacmini arttırma (portföy payı) 3.Rakiplerin ayartıcı girişimlerinin etkisi altında kalmama (fiyat toleransı) Entellektüel sermayenin ölçülmesi-4

25 25/40 Entellektüel sermayenin ölçülmesinde kullanılan göstergeler Göstergeler, entellektüel sermaye raporu kullanıcılarının işletmenin sahip olduğu maddi olmayan duran varlıkları nasıl ve ne derece etkin kullandığını, işletmenin amaçlarını ne kadar gerçekleştirebildiğini değerlendirebilmelerine yardımcı olmak amacıyla kullanılmaktadır. Entellektüel sermaye için geliştirilen göstergeler; oranlar, yüzdeler, sayılar (bilgisayar sayısı, işlem sayısı, yeni ürün sayısı, önerilen çözüm sayısı) gibi finansal olmayan bilgilerden oluşmaktadır. Entellektüel sermayenin ölçülmesi amacıyla geliştirilecek olan göstergelerin faydalılığının artırılabilmesi için bu göstergelerin bazı özellikler taşıması gerekmektedir.

26 26/40 Göstergelerde olması gereken özellikler Faydalı KarşılaştırılabilirGüvenilirAnlamlı DoğrulanabilirObjektifZamanlıAnlaşılabilirÖnemli UYGULANABİLİR

27 27/40 Faydalılık: Bir gösterge, hem yönetimin yönetsel ve kontrol işlemlerinde, hem de eğer açıklanmış ise işletme dışındaki kişilerin yatırım yapma veya kredi verme kararlarında kullanılabilmelidir. Anlamlılık: Gösterge, karar vericilerin beklentilerini teyit ve tadil edecek bilgileri içermelidir.

28 28/40 Önemlilik: Göstergeler tarafından sağlanan bilgiler, işletme için kritik öneme sahip maddi olmayan varlıklarla ilgili olmalıdır. Yani, işletmenin değer üretme süreci işletmenin karakteristikleri ile bağlantılı olmalıdır. Anlaşılabilirlik: Göstergeler, açık bir şekilde hazırlanmış ve hesaplanmış olmalıdır. Zamanlılık: Göstergeler yöneticilere ihtiyaç duyuldukları zamanlarda sunulabilmelidir. Sunulması kararlaştırılan maddi olmayan varlıklarla ilgili bilgiler aynı dönemlerde sunulmalıdır.

29 29/40 Objektiflik: Göstergelerin değerleri, göstergeleri hazırlayanlar veya kullananların ilgi alanlarından kaynaklanan eğilimlerden etkilenmemelidir. Doğrulanabilirlik: Göstergeler tarafından sağlanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek mümkün olabilmelidir. Karşılaştırılabilirlik: Göstergeler genel olarak kabul edilmiş kriterlere göre hazırlanmalı ve hesaplanmalıdır, böylece göstergeleri kullananlar karşılaştırmalar yapabilmelidir.

30 30/40 Güvenilirlik: Göstergeler tarafından sağlanan bilgiler güvenilir olmalıdır. Bu bilgiler objektif ve doğrulanabilir nitelik taşımalıdır. Uygulanabilirlik: Göstergelerin maliyetlerini hesaplayabilmek mümkündür. Göstergelerin maliyetleri göstergelerden elde edilecek olan bilgilerin faydalarından daha düşük ise bu göstergeler kullanılmalıdır. Yani, göstergeler fayda-maliyet analizine dayanmalıdır.

31 31/40 İnsan SermayesiYapısal SermayeMüşteri Sermayesi Ortalama hizmet süresi Ortalama eğitim süresi Yüksek eğitim sahiplerinin yüzdesi İşe alma maliyeti Çalışan başına eğitim süresi Çalışan memnuniyeti Çalışan önerileri Programlarının başarısı Çalışan devri (ayrılmalar) Çalışan başına katma değer Çeşitli buluşçuluk ölçüleri:  Yeni ürünlerin getirdiği, satışlar  yeni ürünlerin brüt karı,  Ar-Ge faaliyetlerinin yoğunluğu, Ar-Ge verimliliği (yeni ürünlerin karı / Ar-Ge harcamaları). Meslektaşlar arası ilişkiler İdari giderler/ücretler Bilginin yeniden kullanımı  İntranet sitelerine ziyaret sayısı,  Tekrarlanan en iyi uygulamalar vb Kalite ölçüleri:  Hatalar  Yeniden başarılı bir sürecin tekrarlanması, vb Yeni teçhizata ve yeni fikirlere bağlı üretkenlik kazanımları ET yatırımları Çevrim ve süreç süreleri Başkaları tarafından atıfta bulunulan patentler ve yayınlar Pazar payı Müşteri sadakati Müşteri ilişkilerinin ortalama ömrü Müşteri memnuniyeti Satış temaslarının kapatılan satışlara oranı Brüt karlar Elektronik veri değiş tokuşu ve otomatik stok yenileme gibi işbirliği düzenlemelerinin artışı Müşteri kazanma maliyeti Müşteri tutma maliyeti Entellektüel sermayenin üç boyutuna ilişkin kullanılabilecek göstergeler


"1/40 ENTELEKTÜEL SERMAYENİN YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Seher ARSLANKAYA." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları