Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

JİNEKOLOJİDE TANI YÖNTEMLERİ ARAŞ. GÖR. KEVSER ÖZDEMİR 1/58.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "JİNEKOLOJİDE TANI YÖNTEMLERİ ARAŞ. GÖR. KEVSER ÖZDEMİR 1/58."— Sunum transkripti:

1 JİNEKOLOJİDE TANI YÖNTEMLERİ ARAŞ. GÖR. KEVSER ÖZDEMİR 1/58

2 Jinekolojik problemler kadının benlik kavramında, üreme kapasitesinde ve seksüel yaşantısında önemli değişikliklere neden olur. Birçok kadın için üreme organlarının sembolik bir önemi vardır. Yanı zamanda bu organlar seksüel ve üreme fonksiyonları açısından da kadın için önemlidir. Bu nedenle üreme sistemindeki rahatsızlıklar ve teşhis/tedavi işlemleri birçok kadını psikososyal yönden etkiler. 2/59

3 Jinekolojik problemler aynı zamanda kadınlarda korku, utanç, suçlanma ve öfke duygularının yaşanmasına da neden olur. Ebe kadının bu duygularını açıklamasına fırsat vermeli ve onunla duygularını tartışmalıdır. Empatik bir dinleme tekniği, kadına psikolojik destek sağlar. Kadının teşhisine ve tedavisine ilişkin yanlış anlamaları varsa düzeltilmelidir. 3/59

4 Bir çok kadın jinekolojik müdaheleler konusunda yanlış bilgi sahibidir. Bu yanlış algılamalar genelde şöyledir,  Histerektomi (ooforektomi olmaksızın) ile menopozon başlayacağı.  Histerektomi (vajinektomi olmaksızın)ile seksüel yaşantısının son bulacağı.  Üreme organlarının çıkarılmasının ‘‘kadınlığın kaybı’’ anlamına geleceği.  Tek bir overin alınmasının steriliteye neden olacağı.  Şüpheli pap testlerin daima kanser anlamına geleceği gibi. 4/59

5 JİNEKOLOJİK DEĞERLENDİRME Hastanın jinekolojik değerlendirilmesi ; hikayenin alınmasını, fiziksel muayeneyi de kapsayan jinekolojik muayene, laboratuar testleri ile yapılır. 5/59

6 Jinekolojik Hikaye Menstural Hikaye; Menarş yaşı, mensturasyonun süresi, sıklığı, menstural kanamanın özelliği, miktarı (kullandığı ped sayısı ile) değerlendirilir. Siklusta bir düzensizlik olup olmadığı, son menstural periyodun durumu, varsa ne tür sapmalar olduğu, amenore, metroraji, dısmenore ve premenstural sendrom gibi problemler araştırılır. 6/59

7 Kontraseptif Hikaye; Eğer kullanılıyorsa kullandığı kontraseptif yöntem, kullanma süresi, varsa problemleri, daha önce kullandığı kontraseptif yöntemler karşılaştığı problemler ve devam etmeme nedenleri tesbit edilir. 7/59

8 Obstetrik Hikaye; Gebelik sayısı, gebeliklerinin süresi, doğum şekli, doğumda yeni doğanın durumu, gebelik, doğum ve doğum sonu komplikasyonları detayları ile tanımlanır, kürtaj, düşük ve erken doğuma ilişkin bilgiler kayıt edelir. 8/59

9 Üreme Sağlığı Alışkanlığı; Menstural, seksüel ve jinekolojik hijyene ilişkin uygulamaları araştırılır. Jinekolojik muayene sıklığı, kendi kendine meme muayenesi yapıp yapmadığı sorulur. 9/59

10 Genel Fizik Muayene Standart jinekolojik muayene; genel fizik muayeneyi ve pelvik muayeneyi kapsar. Bunlar ; kan basıncı, hemoglobin, idrar analizi ile memeler, tiroid, kalp, akciğerler ve abdomenin fiziksel değerlendirilmesi, pelvik muayene ve pap smear’dır. 10/59

11 Muayene memelerden başlar. Meme muayenesi üç amaçla yapılır: 1.Memedeki anormallikleri araştırmak. 2.Memelerin gelişimini değerlendirmek. 3.Kendi kendine meme muayenesini hastaya öğretmektir. 11/59

12 Jinekolojik muayeneden önce yapılması gereken diğer muayeneler;  tiroidi değerlendirmek için boynun palpasyonu,  kalp, akciğer ve toraksın oskültasyonudur. Jinekolojik muayene abdomenin muayenesi ile başlar. Abdomen, anormallikler ve kitle açısından değerlendirilir. Pubik kılların dağılımına dikkat edilir. 12/59

13 Karaciğer, dalak ve dessending kolon palpe edilir. Karaciğerin perküsyon ve palpasyonu önemlidir. Çünkü oral kontraseptif kullananlar arasında beningn karaciğer tümörü gelişme riski vardır. Abdomende hassasiyet olup olmadığı araştırılır. Alt ekstremiteler varis, ödem ve diğer anormallikler açısından kontrol edilir. Daha sonra pelvik muayeneye geçilir. 13/59

14 Pelvik Muayenenin Psikososyal Yönü: Kadınların çoğu pelvik muayeneyi küçültücü ve utandırıcı bulurlar. Muayene eden kişinin tutumu, pelvik muayene deneyimini olumlu kılmada çok önemlidir. Sert, aceleci, duyarsız ve hasta ile sözel iletişime girmeden yapılan pelvik muayeneler kadınlarda utanma duygusunun ve korkusunun artmasına neden olur. Böyle bir muayene kadını bundan sonraki muayenelerden alıkoyar. Pelvik Muayene 14/59

15 Kadının muayeneye aktif olarak katılması, düşüncelerini söylemesi ve kendi vücudu ile ilgili kararlara katılması sağlanmalıdır. Kadının soru sormaya, düşüncelerini, duygularını ve isteklerini açıklamaya hakkı vardır ve bunun için teşvik edilmelidir. 15/59

16 Muayene Pozisyonu; 1)Sırtüstü Litotomi 2)Yarı-Oturur Litotomi 3)Yatakta Muayene 16/59

17 Pelvik Muayenede Kullanılan Araçlar:  Vajinal spekulum (hastaya uygun ölçüde)  Sitoloji için Smear ve kültür alınacak materyal; ucu pamuklu aplikatör, vajinal spatula, cam slayt, fiksatif, gonore araştırması için kültür tabağı  İyi bir ışık kaynağı  Eldiven 17/59

18 Pelvik Muayene Tekniği Pelvik muayene 4 kısımda yapılır. 1.Dış Genitallerin İnspeksiyonu ve Palpasyonu 2.Spekulum Muayenesi 3.Bimanuel Muayene 4.Rektovajinal Muayene 18/59

19 1)Dış Genitallerin İnspeksiyonu ve Palpasyonu: Vulva akıntı, enflamasyon, asimetri, kitle, lokoplaki, tahriş, renk değişikliği yönünden değerlendirilir, gelişimsel durumuna bakılır. Çıkımda bir relaksayon olup olmadığı kontrol edilir. Litotomi pozisyonundaki kadında labiaların ve vajinal meatusun açık kalması relaksasyona işaret eder. 19/59

20 2)Spekulum Muayenesi: Muayeneden önce spekulumun gösterilemesi ve ne işe yaradığının anlatılması kadının korkularını azaltır. Eldiven giyildikten sonra ıslatılmış olan spekulum yavaşça vajinaya sokulur. Spekulum vasıtası ile serviks renk, pozisyon, şekil, ölçü, yüzey özelliği ve akıntı yönünden gözlenir. 20/59

21 Serviks genellikle pembe renktedir. Menapozdan sonra solgun, gebelikte siyonotik görülür. Serviks vajina içine doğru 1-3 cm lik bir çıkıntı yapar. Yuvarlak ve simetriktir. Nulliparlarda servikal os küçük ve yuvarlak, doğumdan sonra yatay bir çizgi halindedir. 21/59

22 Servikste lezyonlar sık görülür. Beningn oluşumlar olan noboth kistleri düzgün, yuvarlak, küçük sarımsı kistlerdir. Bunlar kronik servisit sonucu servikal glandların tıkanması ile oluşurlar. 22/59

23 Kronik servisit sonucu gelişen erozyon, servikal osun çevresinde kolay kanayan, düzensiz kırmızı bir alan olarak görülür. Erozyon, serviks yüzey epitelinin kronik enfeksionla tahrip olması sonucu, servikal kanal epitelinin servikal yüzeye yayılması ile ortay çıkar. Erozyon vakalarında daima kanser araştırması da yapılmalıdır. 23/59

24 Endoservikal kanaldan gelişen servikal polipler, servital oston dışarı sarktıklarında gözle görülebilirler. Parklak, kırmızı, yumuşak ve frajildirler. 24/59

25 Vajina duvarı spekulumlu ve spekulumsuz iken kontrol edilir. Vajina mukozası normalde bütünlüğü olan bir yapıdadır ve servikal glandlardan salgılanan kokusuz, renksiz, berrak bir sekresyonla kaplıdır. Normalde pembe olan vajinal mukoza, menapozdan sonra solar, gebelikte siyonatiktir. 25/59

26 Rugae veya pililer genellikle ilk doğumdan sonra azalır. Bunun dışında ülser, kanama, lokoplaki gibi durumlar anormal kabul edilir. Vajinal muayenelerde sık raslanan patojenik durumlardan biride vajinitistir. 26/59

27 3)Bimanuel Muayene: Kullanılan elin bir veya iki parmağı vajen içine sokulurken diğer el abdomen üzerine konur. Pelvis içindeki yapılar, vajen ve abdomendeki parmaklar arasında palpe edilerek değerlendirilir. 27/59

28 Uterusun büyüklüğü hastanın yaşına ve gebelik sayısına göre değişir. Nulliparlarda uterus daha küçük, multiparlarda daha büyüktür. Uterus normalde orta hatta simetrik olarak yer alır, hassasiyeti yoktur, serbestçe hareket ettirilir ve serttir. 28/59

29 4)Rektovajinal Muayene: Bir parmak rektuma sokularak, anal sfinkterin tonusu, uterusun arka yüzündeki anormallikler ve uterusun pozisyonu değerlendirilir. 29/59

30 Fizik muayene tamamlandıktan sonra veriler hasta ile tartışılır ve değerlendirilir. Sonuçta kadının sağlığını geliştirecek öz bakım aktivitelerine karar verilir. Pelvik muayene sırasında şüpheli bir durum tesbit edilmişse anestezi altında muayene ve daha ileri jinekolojik testler planlanır. 30/59

31 JİNEKOLOJİK TEST VE İŞLEMLER 31/59

32 SİTOLOJİ Sitoloji, hücrelerin yapısını, fonksiyonunu ve şekillenmesini inceler. Jinekolojide sitoloji terimi genellikle papanicolaou (pap) smear ile aynı anlamda kullanılır. 32/59

33 Papanicolaou Smear (pap test) Servikal hücrelerin normal sınırlarda olup olmadığını ortaya çıkaran ve kanserin erken tanısında kullanılan bir testtir. Serviksin kanserini, klinik olarak ortaya çıkmadan önce %90-95’e varan doğrulukla saptar. 33/59

34 Pap test için smear alınacak en uygun zaman, siklusun ortasına rastlayan günlerdir. Ancak mensturasyon zamanı hariç diğer zamanlarda da alınabilir. Test yapılmadan önceki 24 saat içinde vajinal duş yapmaması ve herhangi bir yağlayıcı veya vajinal supazituar kullanılmaması önerilir. 34/59

35 Spekulum ile serviks yeterince ortaya çıkarıldıktan ve kuru bir spançla fazla müküs temizlendikten sonra, önce endoservikal kanaldan smear alınır. Bunun için ucuna pamuk sarılı bir aplikatör endoservikal kanala, internal os hizasına kadar sokulur, birkaç kez döndürülerek çekilir ve alınan materyal temiz ve kuru bir lamet üzerine tek bir sirküler hareketle yavaşça sürülür. 35/59

36 Sonra vajinal spatula kullanılarak sguamakolumnar kavşak ve servikal yüzey hafifça kazınır ve elde edilen materyal ya aynı lam üzerine, fakat ayrı bir yere veya başka bir lam üzerine sürülür. Lam üzerina yapılan sürümtüler bir sprey veya bir fiksatif solüsyon ile derhal sabitleştirilmelidir. Çünkü hücreler kurur ve bozulurlar. Posterior forniksten de aynı şekilde smear alınarak hepsi birlikte sitolojiye gönderilir 36/59

37 Pap smear alınması ağrısız, kolay, çabuk ve ucuzdur. Pap testin 21 yaşından itibaren her yıl yapılması önerilmektedir. Ancak ardı ardına 3 veya daha fazla sayıda pap test negatif çıkmış ise, 3 yılda bir yapılabileceği Amerikan Kanser Birliği tarafından önerilmektedir. 37/59

38 Biyopsi Şüpheli dokunun histopatolojik incelenmesi amacı ile yapılan bir teşhis yöntemidir. 38/59

39 Anormal bir smear sonucunu takiben dokunun durumunu saptayabilmek amacı ile servikal biyopsiye başvurulur. Biyopsi için en uygun zaman, serviksin kanlanmasının en az olduğu menstural kanamanın bitiminden itibaren bir hafta sonrasıdır. Biyopsi, anestezisiz olarak schiller iyod boyama yöntemi ile veya kolposkopi ile anormal alanlar belirlendikten sonra yapılır. Alınan doku derhal sabitleştirilerek patolojiye gönderilir. 39/59

40 Teknik Histopatolojik örnek için kullanılan üç biyopsi tekniği vardır. Panç (punch) biopsi, Eksizyon (Excision) biopsi, Konizasyon (conization) biopsidir. 40/59

41 Panç Biopsi, delgi forsepsleri kullanılarak serviks, vajina ve vulvadan doku örneği alma işlemidir. Hastanede yatmayı gerektirmeyen ağrısız bir işlemdir. 41/59

42 Eksizyon Biopsi, küçük düz bir bıçak ile örnek alınacak dokunun çıkarılma işlemidir. Panç biopsiye göre daha fazla doku örneği alınmasını sağlar. İşlem ağrılı olacağından lokal anesteziye ihtiyaç gösterir. Dikiş gerekebilir, kanama daha fazladır. Renkli bir akıntının işlemden sonra 4 ile 21 gün sürebileceği hastaya söylenmelidir. 42/59

43 Servikal Konizasyon, kolposkopide lezyonun endoservikal kanala ilerlediği saptanmışsa, dairesel doku biyopsisi ile sguamokolumnar kavşak ve servikal kanalın alt kısmı koni şeklinde kesilip çıkarılır. Konizasyon biyopsisi lokal veya genel anestezi ile yapılabilir. Çıkan doku patolojiye gönderilir. 43/59

44 Servikal konizasyon teşhis amacıyla yapılabildiği gibi tedavi amacı ile de yapılabilir. Eğer erken dönemde malignite tespit edilmiş ve kadın doğurganlığını sürdürmek istiyorsa, konizasyon ile anormal dokular çıkarılarak tedavi gerçekleşmiş olur. Tedavi amacı ile yapılan bu operasyondan sonra hastanın her üç ayda bir, neoplazinin tekrarlama olasılığına karşı pap test ile izlenmesi gerekir. 44/59

45 Servikal konizasyondan sonra hastanın dinlenmesi sağlanır. Hasta ağrı, kanama ve enfeksiyon yönünden gözlenir. İşlemden sonra 3-5 gün vajinal kanlı bir akıntının olabileceği, bundan sonra ki 2 veya 3 menstural periodunun normalden daha uzun ve daha kanamalı seyredeceği ve koyu-kahverengi bir premenstural akıntının görülebileceği hastaya açıklanır. Kanama, enfeksiyon ve servikal stenoz nadir görülen komplikasyonlardır. Doktor başka bir şey önermedikçe 3 hafta sonra kontrole gelmesi ve bu süre içinde cinsel ilişkiden kaçınması önerilir. 45/59

46 UTERO TUBAL INSUFLASYON (Rubin’s Test) Amaç: tubal tıkanıklığı teşhis etmek amacı ile yapılır. Karbondioksitin basınç altında özel bir kanül aracılığı ile servikal kanaldan enjekte edilmesi işlemidir. 46/59

47 Hastanın Hazırlanması ve İşlem Hasta vajinal muayenede olduğu gibi hazırlanır. Vajinaya spekulum yerleştirilir. Özel bir kanül intrauterin kanala sokulur ve serviks bir tenekulum ile uygun şekilde tutulur. Tüpler basıncı ölçen ve kayıt eden bir cihaza bağlanır. Eğer fallop tüplerinin bir veya ikisi de açıksa, gaz tuba uterinalardan peritoneal kaviteye geçer. 47/59

48 Bulgular Normal: Basıncın 180 mmHg’nin altında olması ve tüb’lerden geçen gazın sesinin steteskop ile duyulması, tüb’lerin açık olduğunu gösterir. Kısmi Obsrüksiyon: Basıncın mmHg olması, Tam Obsrüksiyon: Basıncın 200 mmHg’nin üstünde olması. 48/59

49 SCHILLER’IODINE TEST Amaç: Serviksteki sağlıksız epitelin ortaya çıkarılması için yapılan basit bir testtir. Serviksin normal epitel hücreleri glikojen içerir ve iyodu absorbe ederler, kanserli epitel ise glikojen içermediği için iyodu absorbe edemez. Schıller’s testi, kanser için çok güvenilir bir test değildir, ancak şüpheli bazı epitel değişikliklerini göstermesi açısından yaygın olarak kullanılmaktadır. 49/59

50 İşlem: Serviks %2’lik Schilller’s iyodun solüsyonu ile boyanır. Negatif sonuç; serviks yüzeyinin kırmızıya yakın kahverengi olması, normal hücre glikojeninin, iyoda olan normal reaksiyonunu gösterir. Pozitif sonuç; dokular kahverengi boyanmamıştır. Bu durum immatüre hücrelerin bulunduğuna işaret eder. Kesin teşhis için biyopsi yapılır. 50/59

51 KULDOSKOPİ Kuldoskopi, kul-de-sak boşluğundaki yapıların bir kuldoskop aracılığı ile izlenmesidir. Bu işlem genellikle operasyon odasında yapılır. Kuldoskop, vajinal yoldan porterior fornikse yapılacak bir insizyon aracılığı ile kul-de-sak boşluğuna sokulur. 51/59

52 İşlem öncesi hazırlık küçük vajinal cerrahi işlemlerde olduğu gibidir. İşlem sonrası bakım çok azdır, çünkü insizyon hızla iyileşir. Hastaya işlemden sonra 1-2 hafta seksüel aktiviteden kaçınması önerilir. Enfeksiyon ve hemoraji nadir görülen potansiyel komplikasyonlardır. Çok nadiren hava embolisi görülebilir. 52/59

53 KULDOSENTEZ Kuldosentez, posterior forniksten kul-de-sak boşluğuna iğne ile girilerek buradaki sıvının aspire edilme işlemidir. Kul-de-sak abdominal kavitenin en alt boşluğu olduğu için kaviteden kan ve diğer sıvılar burada toplanır. Daha çok ektopik gebeliğin, pelvik enfeksiyonun ve over malignensinin değerlendirilmesinde kullanılır. İşlemden sonra hastanın dakika dinlenmesi sağlanır. 53/59

54 KOLPOSKOPİ Kolposkopi kanserin erken teşhisinde kullanılan bir yöntemdir. Kolposkop, parlak ışıkta serviksin 6-40 kez büyütülerek epitel anormalliklerinin gözlenmesini sağlayan bir steoskopik mikroskoptur. Genellikle gözlenen servikal bir servikal lezyonda veya pap smearin anormal çıktığı durumlarda uygulanır. Kolposkopi muyenesi ile biyopside alınabilir. İşlem güvenilir ve ağrısızdır. Gebelerde de kullanılabilir. 54/59

55 Hasta litotomi pozisyonunda yerleştirilir. Spekulum ile serviks iyice ortaya çıkarıldıktan sonra kolposkop yaklaşık 20cm uzaklıktan servikse odaklanır. Serum fizyolojik ile serviksin temizlenmesinden sonra, servikse %3lük asetik asit uygulanır. Bu uygulamadan sonra silindirik epitel alanları tipik üzüme benzer yapılar olarak belirginleşir. Displazik ve karsinoma insitu epiteli, sınırları oldukça belirgin beyaz alanlar olarak görülür. 55/59

56 HİSTEROSKOPİ Bu teknikte intrauterin kavite histeroskop adı verilen bir endoskopla gözlenir. Muayene sırasında biopsi alınabilir, uterin veya servikal polipler veya IUD çıkarılabilir. Teknik olarak periservikal anestezi yapıldıktan sonra histeroskop ile servikal kanaldan uterus içine girilir. Gebelikte, pelvik enfeksiyonda ve servikal malignenside kullanılmaz. 56/59

57 LAPAROSKOPİ Laparoskopi teşhis ve tedavi amacı ile yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Laparoskop, ışık sistemli bir teleskoptur. Laparoskop ile umblikusun yakınından açılan küçük bir insizyonla abdomene girilerek, abdominal ve pelvik organların gözle muayenesi yapılır. Laparoskopi kolay ve güvenilir bir işlemdir ve işlem sonrası iyileşme periodu kısadır. 57/59

58 Laparoskopi; a)pelvik ağrı, pelvik kitle, infertilite, ektopik gebelik şüphesi ve endometriozis gibi durumlarda teşhis amacı ile b)tubal ligasyon ve over kistlerinde lazer uygulanması gibi durumlarda tedavi amacı ile kullanılır. Laparoskopi planlanan hastaya gece yarısından sonra ağızdan bir şey almaması söylenir ve işlem açıklanır. 58/59

59 Teknik Umblikusun altına küçük bir insizyon açılır. İnsizyon yerine insuflasyon cihazı yerleştirilerek abdomen içine karbondioksit veya nitrous oxide gazı verilir. Böylece abdomenin gerilmesi ve organların birbirinden ayrılması sağlanır. Daha sonra gözlem için endoskop yerleştirilerek tüm pelvik kavite kontrol edilir. İşlem tamamlandıktan sonra gaz mümkün olduğu kadar çıkarılır ve insizyon sutur veya kliple kapatılır. 59/59


"JİNEKOLOJİDE TANI YÖNTEMLERİ ARAŞ. GÖR. KEVSER ÖZDEMİR 1/58." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları