Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1991 yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir. 1991 yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir. Tarih.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1991 yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir. 1991 yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir. Tarih."— Sunum transkripti:

1

2 1991 yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir. Tarih Vakfı, Türkiye’de çağdaş bir tarih bilinci oluşturup geliştirmeyi amaçlayan; kamu yararı için çalışan bir sivil toplum kuruluşudur.Tarih Vakfı, Türkiye’de çağdaş bir tarih bilinci oluşturup geliştirmeyi amaçlayan; kamu yararı için çalışan bir sivil toplum kuruluşudur.

3 Vakıf, çalışmalarını yürütürken, bilimselliği titizlikle gözetmekte; dinsel, etnik, kültürel, cinsel ayrımcılıktan ve her türlü önyargıdan uzak durmaktadır. Araştırmacılık, eğitimcilik, kütüphanecilik-arşivcilik, yayıncılık, belgesel yapımcılığı, müzecilik-sergicilik ve bilimsel toplantı örgütleyiciliği alanlarında çalışır; bu alanlarda çalışma yapan kişi ve kuruluşlara aracı olur. Çalışmalarında, yurtiçi ve yurtdışından önde gelen kurum ve kuruluşların maddi-ayni desteğini alır.

4 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Birinci Ders Kitaplarında İnsan Hakları (DKİH-1) Projesi 2002–2004 yılları arasında Türkiye Bilimler Akademisi şemsiyesi altında, Tarih Vakfı tarafından Türkiye İnsan Hakları Vakfı işbirliğiyle yürütüldü. Çeşitli inanç, kültür ve kimliklere saygı duyan, barışsever, yaratıcı kuşaklar yetiştirebilmek için ders kitaplarının ve müfredatın iyileştirilmesi gereğinden yola çıkıldı. İlk ve orta öğretimde okutulmakta olan 190 ders kitabı, insan hakları ve demokrasi kültürünün ana ölçütleri çerçevesinde biçim, içerik ve pedagojik yöntemler açısından incelendi.

5 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Proje sonunda ikisi İngilizce olmak üzere yedi kitap yayımlandı; proje bulgularına dayanarak hazırlanan “Tavsiyeler Raporu” hem kamuoyuna açıklandı hem de Milli Eğitim Bakanlığı’na sunuldu. AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR), Avrupa Konseyi (Council of Europe), Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR), UNESCO ve ABD’deki İnsan Hakları Eğitimi Ajansı tarafından Ekim 2009’da yayımlanan Human Rights Education in the School Systems of Europe, Central Asia and North America: A Compendium of Good Practice. (Okulda İnsan Hakları Eğitimi: İyi Uygulamalar Özeti) kitabında yer almak üzerine seçildi.

6 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Türkiye’nin Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme kapsamında Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi’ne sunduğu 13 Şubat 2008 tarihli raporda, eğitim ve öğretim aracılığıyla insan hakları ve temel özgürlüklerin geliştirilmesi bağlamında alınan tedbirler arasında DKİH-I projesi de gösterilmiştir. Raporda proje hakkında bilgi verilmekte ve ders kitaplarının yanı sıra öğretmenler, ders kitabı yazarları, ana babalar ve eğitimciler arasında da insan hakları normlarına duyarlık ve saygıyı sağlamanın amaçlandığı dile getirilmektedir.

7 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ İkinci Ders Kitaplarında İnsan Hakları (DKİH-II) Projesi İkinci DKİH projesinin başlatılmasının temel gerekçesi, ders kitaplarının 2004’ten bu yana eğitimde reform süreci çerçevesinde gerçekleştirilen müfredat değişikliklerine göre yenilenmesidir. Tarih Vakfı tarafından, AB ile Finlandiya Büyükelçiliği’nin mali desteği ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı ortaklığında yürütülen projeyle, ilk proje döneminden bugüne gerçekleşen gelişmeler ve devam eden sorunların saptanıp ortaya konulması amaçlandı. Böylece projenin, eğitim alanında sürdürülen iyileştirme çalışmalarına katkıda bulunmanın yanı sıra bir izleme ve raporlama işlevi görmesi de hedeflenmekteydi.

8 NİTELİKSEL ÇÖZÜMLEME İÇİN ÖLÇÜTLER: Ana Başlıklar : 1- Doğrudan İnsan Haklarına Aykırı Öğeler; Temel İnsan Hakları Kavramlarında Yanlışlar, Kasti Saptırmalar, Görmezden Gelmeler 2-Evrensel/Yerel; Biz/Ötekiler; Barışçıl Değerler 3-Demokrasi Bilinci, Laiklik 4- Cinsiyet Ayrımcılığı; Kadına Biçilen Toplumsal Rol 5- Eğitim Felsefesi / Eleştirel Bir Bakışın Geliştirilmesi 6- Sosyal Bilimler İçin Ek Ölçütler

9 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Proje kapsamında, ilk ve orta öğretimin tüm dallarından 139’u ders kitabı, 75’i öğrenci çalışma ve öğretmen kılavuz kitabı olmak üzere toplam 214 kitap, ilk proje döneminde olduğu gibi, gene öğretmen ve veliler ile lisans ve lisansüstü öğrencilerinden oluşan, bu konuda eğitilmiş 74 gönüllünün katılımıyla kapsamlı ve sistematik olarak incelendi.

10 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Gönüllülerin eğitimi için üçü İstanbul’da, biri Ankara’da olmak dört atölye çalışması düzenlendi. Eğitim atölyeleri, tarama ölçütleriyle ilgili deneyimi olan proje danışma kurulu üyeleri, proje koordinatörü ve yardımcıları ile daha önceki eğitim atölyelerinde eğitici olarak bulunmuş kişiler tarafından gerçekleştirildi. Tarama sırasında karşılaşılan sorunları değerlendirmek ve tarayıcıları bu sorunların üstesinden gelmelerinde desteklemek üzere, Ankara’da iki, İstanbul’da dört koordinasyon toplantısı yapıldı.

11 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________

12

13 Gönüllüler tarafından hazırlanan tarama raporları, uzman eğitimci ve akademisyenler tarafından değerlendirildi. Onların yazdığı ve nihai rapor niteliği taşıyan 12 makale ile projede gönüllü olarak görev alan kişilerin sürece ilişkin değerlendirmelerinden yola çıkılarak yazılan bir makale Ders Kitaplarında İnsan Hakları II: Tarama Sonuçları adlı kitapta toplandı. Ayrıca, Türkiye genelindeki ilk ve orta öğretim okullarında 2597 öğrenci ve 1044 öğretmene uygulanan bir anketle, öğretmen ve öğrencilerin insan hakları ve ders kitaplarına ilişkin algı ve değerlendirmeleri ölçüldü.

14 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Proje bulguları Kasım 2008’de İstanbul’da düzenlenen İnsan Hakları, Eğitim ve Ders Kitapları Araştırmaları Uluslararası Sempozyumu’nda sunuldu ve tartışıldı.

15 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Bazı Bulgular Proje kapsamında incelenen 69 ilköğretim ders kitabının yalnız 2’sinde, incelenen 70 ortaöğretim ders kitabının ise 9’unda bu çalışmada kullanılan insan hakları ölçütleri bakımından bir ihlale rastlanmamıştır. Bu, incelenen 139 ders kitabından sadece 11’inde (% 8) ihlal görülmediği anlamına gelir.

16 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Bazı Gözlemler İlköğretim düzeyinde en yoğun ihlaller “Eğitim felsefesi, eleştirel bir bakışın geliştirilmesi” biçiminde özetlediğimiz 5. grupta yer alan ölçütlerle ilgilidir. İkinci sırayı ise “Doğrudan insan haklarına aykırı öğeler, temel insan hakları kavramlarında yanlışlar, kasti saptırmalar, görmezden gelmeler” biçiminde özetlenen 1. gruptaki ölçütlerle ilgili ihlaller almaktadır. 2007’de, 5. gruptaki ölçütlerle ilgili ihlallerin göreli ağırlığı 2002’ye göre artmıştır.

17 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ İlköğretim ders kitaplarında, “Eğitim felsefesi, eleştirel bir bakışın geliştirilmesi” biçiminde özetlenen 5. gruptaki ölçütlerle ilgili ihlallerin Hayat Bilgisi dışındaki kitaplarda ilk sırayı aldığı görülmektedir. Bu grubun, “özcü önermeler; normatif önermelerin bilgi önermesi olarak sunulması, olgular/bilgiler ile yorumlar/görüşlerin/dileklerin birbirine karışması; yazılanları doğrulamak için, bilimsel akıl yürütme ve kanıtlama yöntemlerine başvurmak yerine, herhangi bir Otorite’nin sorgulanamaz yetkesine gönderme yapılması” gibi ölçütleri içerdiği dikkate alınırsa, bu durum eğitimin bir endoktrinasyon aracı olarak görüldüğüne işaret eder.

18 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarında 5. grup ölçütlerle ilgili ihlaller büyük farkla ilk sıradadır. Bu grubun içerdiği ölçütler dikkate alınırsa, bu durum kolaylıkla anlaşılabilir. Bu ders kitaplarında “Demokrasi bilinci, laiklik” biçiminde özetlenen 3. gruba ilişkin ihlallerin çokluğu da bu derslerin içeriğiyle yakından ilişkilidir.

19 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Hayat Bilgisi kitaplarında, ayrımcılığı da içeren ve “Doğrudan insan haklarına aykırı öğeler, temel insan hakları kavramlarında yanlışlar, kasti saptırmalar, görmezden gelmeler” biçiminde özetlenen 1. ve “Cinsiyet ayrımcılığı, kadına biçilen toplumsal rol” başlıklı 4. grupla ilgili ihlallerin yüksekliği, “ağaç yaş iken eğilir” deyiminin eğitimciler tarafından ne kadar ciddiye alındığının bir göstergesi olsa gerek! Benzer bir gözlem 1. gruba ek olarak, “Evrensel/yerel, biz/ötekiler, barışçıl değerler” başlıklı 2. grupla ilgili ihlallerin de yüksek olduğu Sosyal Bilgiler ders kitapları için de geçerlidir.

20 ____________________________________________________________________________________________________________________________________________ Ortaöğretimde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ile Tarih ve Felsefe grubu ders kitaplarında 5. gruba ilişkin ihlaller ilk sırayı alıyor. “Evrensel/yerel, biz/ötekiler, barışçıl değerler” (2. grup) gibi kavramlarla ilgili ihlallerin T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ile Tarih ders kitaplarında en yüksek değeri alması da, bu derslerin “milli kimlik” yaratma konusunda oynadıkları temel rol dikkate alındığında kolayca anlaşılabilir. “Demokrasi bilinci, laiklik” grubuyla ilgili ihlallerde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarının ilk sırayı alması da gene bu dersin içeriğiyle yakından ilişkilidir.

21 Ders Kitaplarında Hâkim Olan Bazı Söylemler Normatif önermelerin gerçekler olarak sunulması; Şiddetin ve ölümün yüceltilmesi; Sürekli körüklenen iç ve dış tehdit algısı; Ülkedeki azınlıkların ve diğer etnik grupların yok sayılması, farklılıkların tehlike olarak görülmesi; Sünni İslam anlayışına dayalı “din eğitimi”; Bilginin, eleştirel akıl yürütmeyle temellendirme ve sınama yerine, bir yüksek “otorite”ye gönderme yapılarak doğrulanması; Sadece ‘biz’e ait olduğu ima edilen ‘milli değerler’in açık ya da üstü örtülü bir biçimde ‘öteki’ toplum ve kültürler aleyhine yüceltilmesi, ‘öteki’lerin çeşitli biçimlerde aşağılanması ve düşmanlıkların özendirilmesi.

22 “Dinsel ve geleneksel otoritenin, inanç ve geleneğin, eleştirel aklın, yurttaşların özgür iradelerinin önüne çıkarılması; kültürün dine, ahlakın dindarlığa indirgenmesi; inanç akidelerinin pozitif önermeler olarak aktarılması” gibi ihlaller bakımından, ilk ve orta öğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitapları en sorunlu kitaplar olmaya devam etmektedir. Bu alandaki diğer bir saptama, Biyoloji ders kitaplarında, yaradılış görüşünün bilimsel kuramlarla birlikte okutulmasıdır.

23 Ders kitaplarında toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık konusunda ilk proje çalışmasından bu yana geçen beş yıl içinde ders kitapları ve müfredatta olumlu değişiklikler ve bazı kitaplarda toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılığa karşı duyarlı girişimler gözlemlenmektedir. Gene de, 2008 bulguları bu konuda radikal bir değişimin olmadığını göstermektedir.

24 Kısaca söylersek, gerek ilk gerek orta öğretimdeki ders kitaplarıyla öğrencilerin yaratıcı ve eleştirel düşünme yetilerinin ve insan hakları duyarlığının geliştirilmesi olanaklı gözükmemektedir.

25 Yukarıdaki gözlem ve değerlendirmeler, Türkiye’nin Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi’ne verdiği raporda yer alan şu ifadenin dayanaksız olduğunu göstermektedir: “Ders kitapları herhangi bir ayrımcı ifadeyi ortadan kaldırmak üzere düzenli olarak gözden geçirilmektedir.” Ayrıca bu veriler, ne yazık ki DKİH-I projesi kapsamında yürütülen çalışmaların ders kitaplarının iyileştirilmesi konusunda pek etkili olmadığını, tavsiyelerin MEB tarafından dikkate alınmadığını da göstermektedir.

26 Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu’nun (ECRI) Türkiye hakkındaki 2005 tarihli raporunda, bu olumsuzluktan kurtulmak için bir çıkış yolu önerilmektedir: “ECRI, Türk yetkilileri, öğrencilerin çok kültürlü bir toplumda yaşamanın olumlu yönleri konusunda bilinçlendirmek amacıyla ders programlarını ve ders kitaplarını, özellikle de tarih kitaplarını gözden geçirmeye teşvik eder. Yetkililerin bu çalışmayı sivil toplumla işbirliği içinde yürütmeleri, örneğin insan hakları alanında çalışan STÖ’lerin ve bağımsız uzmanların da yer alacakları bir karma komisyon oluşturmaları tercih edilmelidir.”

27 DKİH-II projesinin bulguları dikkate alındığında, son beş yılın gelişmeleri, ders programlarının ve ders kitaplarının iyileştirilmesi gerçekten isteniyorsa, bu çalışmalara sivil toplum kuruluşlarının da etkin katılımının sağlanmasının zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır.

28 Gamze Rezan Sarışen

29


"1991 yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir. 1991 yılında, 264 aydının girişimi ile kurulmuş bir yurttaş girişimidir. Tarih." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları