Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK GELİRİMİ ? SOSYAL SADAKA MI ? Sunan Yrd.Doç.Dr.Meltem Öztürk 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK GELİRİMİ ? SOSYAL SADAKA MI ? Sunan Yrd.Doç.Dr.Meltem Öztürk 1."— Sunum transkripti:

1

2 SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK GELİRİMİ ? SOSYAL SADAKA MI ? Sunan Yrd.Doç.Dr.Meltem Öztürk 1

3 * Her 6 dakikada, 1 işçinin iş kazası geçirdiği bir ülkede yaşıyoruz. * 2012 yılında toplam işçi kaza geçirdi. * 744 işçi hayatını kaybetti. 2

4 İŞ KAZASI/MESLEK HASTALIĞI SİGORTASI BU KİŞİLERE NE SAĞLADI? * Tedavi masraflarını üstleniyor * Geçici işgöremezlik ödeneği ödüyor * İşgöremezlik kalıcı ise sürekli işgöremezlik geliri bağlıyor * Koşulları varsa mallullük aylığı bağlıyor 3

5 SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK NEDİR? * Süreklilik taşıyan hastalık ya da arıza sebebiyle kişinin çalışma gücünü kaybetmesi ve bu durum nedeniyle kalıcı nitelikte gelir kaybına uğramasıdır. *İş kazası yada meslek hastalığı sonucunda kişinin meslekte kazanma gücünün en az % 10 azalması durumudur. 4

6 5 SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK TÜRLERİ Sürekli Tam İşg. / Sürekli Kısmi İşg. * İki türde de gelir bağlanır. * İşgöremezliğin türü, bağlanan gelirin miktarını etkiler.

7 SÜREKLİ TAM İŞGÖREMEZLİK *Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünü %100 kaybetmesidir. SÜREKLİ KISMİ İŞGÖREMEZLİK *Sigortalının geçirdiği iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünü % 10 ila % 99,99 arasında kaybetmesidir. SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK GELİRİ NEDİR? *İş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünü en az % 10 oranında yitiren sigortalıya SGK tarafından bağlanan gelirdir. 6

8 7 GELİR ALMANIN KOŞULLARI NEDİR? * Sigortalı Olmak * İş Kazasına Uğramak Yada Meslek Hastalığına Tutulmak * Meslekte Kazanma Gücünü En Az %10 Oranında Kaybetmek * Meslekte Kazanma Gücü Kaybının Belgelenmesi * Bağımsız Çalışan Sigortalıların Prim Borcunun Olmaması

9 GELİRİN HESAPLANMASI Tam İşgöremezlik Gelirinin Hesaplanması *Sürekli tam iş göremezlik halinde sigortalıya aylık brüt kazancının yüzde 70'i oranında gelir bağlanmaktadır. *Örneğin 2014 yılında asgari ücretle çalışan bir işçinin aylık kazancı brüt 1.071,70 TL ’dir.Bu işçi %100 meslekte kazanma gücünü kaybederse bu rakamın %70’i olan 749,70 Tl ‘sını gelir olarak alabilecektir. *Aynı işçi aylık TL ücretle çalışsaydı kendisine TL gelir bağlanacaktır., 8

10 Kısmi İşgöremezlik Gelirinin Hesaplanması *Sürekli kısmi iş göremezlik geliri, tam iş göremezlik gelirinin iş göremezlik derecesi oranındaki tutarıdır. * Örneğin 2014 yılında asgari ücretle çalışan bir işçi %60 işgöremez olduğunda, önce tam işgöremez olmuş gibi geliri hesaplanacaktır.Bu rakam da 2014 yılı için geçerli asgari ücreti olan 1.071,70 TL’sının %70’idir. * Ancak bu gelirin yani 749,70 TL’sının %60’ı olan 449,82 TL kendisine ödenecektir.. 9

11 Bakıma Muhtaçlar Sigortalılara Bağlanan Gelir *Sürekli işgöremezlik kısmi de olsa kişi başkasının bakımına muhtaç durumda olabilir. *Başka birinin sürekli bakımına muhtaç duruma gelen sigortalıya asgari ücretin %85’inden az gelir bağlanamaz.( m.55) *506 sayılı Kanunun 20.maddesine göre ise sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise alacağı gelir % 50 artırılmaktadır. 506 sayılı Kanun, daha lehe düzenleme içermekteydi. 10

12 KUSUR İNDİRİMİ * Sigortalının, ağır kusurunun bulunması halinde kusur derecesinin 1/3’ü oranında geliri azaltılabilir.(m.22) Kanun ağır kusuru tanımlamamıştır. * SSİY m. 44’de sigortalının iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kurallara uymaması, tehlikeli bir hareketi yapması, yetkililerin emirlerine uymamasının ağır kusur olduğu belirtilmiştir. Bu unsurlar hafif kusurda da bulunabilir. * Hemen her kazada ihmal ve dikkatsizlik hali mevcut olduğundan, kanun koyucu, yalnızca ağır kusur hallerinde indirim yapılmasını hükme bağlamıştır. 11

13 Kusur İndirimsiz Gelir / TL Sigortalının Kusur Oranı Kusur İndirimli Gelir TL Aradaki Fark TL 187,42 % ,68 18,74 187,42 % ,94 149,9437,48 524,79 % ,35 134,44 524,79 % ,81 174,98 800,00 % ,00264,00 12

14 GELİRDEN YAPILAN %5 İNDİRİM *Yönetmelik, kusur oranının tespit edilmediği durumlarda %5’lik bir kusur indiriminden söz etmektedir. *Kusur tespiti yapılmadıysa işçinin %5 kusurunun olduğu varsayılmakta ve gelir %5 indirilmektedir. *Yönetmelik, Kanunda yer almayan bir düzenleme yaparak sigortalı aleyhine bir durum yaratmıştır. *Uygulama, kimsenin kendi kusuruna dayanarak hak iddia edemeyeceği kuralına aykırıdır. 13

15 TAM İŞ GÖREMEZLİKTE ALT SINIR *Tam iş göremezlik halinde sigortalıya aylık kazancının % 70'i oranında gelir bağlanacağı hükmü bulunmaktadır. (m.19) Bu düzenleme bir alt sınırdır. Ağır kusurda bile kusur indirimi yapılamaz. * Örneğin %100 işgöremez durumdaki asgari ücretle çalışmış sigortalıların alabileceği gelir de asgari ücretin %70’nden aşağıda olamaz. *506 Sayılı Kanun ise %25 ve daha üzerinde işgöremezliğe uğrayan sigortalılar açısından alt sınıra yer vermişti. (asgari ücretin % 70'i) 5510 SK’nun uygulamasında tam işgöremezlikte bile alt sınıra uyulmuyor. 14

16 GELİRİN SOSYAL YARDIMLARLA KIYASLANMASI * Sürekli işgöremezlik, engellilik kavramıyla yakın anlamlara gelmektedir. *Engellilik, toplum yaşamında, başkalarıyla eşit düzeyde yer alma fırsatının sınırlanmasıdır. * İş kazaları da çoğu kez bedende bir engel yaratır ve doğuştan engelli bir kişiyle iş kazası yada meslek hastalığı sonucunda engelli hale gelen kişilerin engel oranı aynı kriterlere göre tespit edilmektedir. * Ancak sürekli işgöremezlere SGK’nın sunduğu edimler engelli bireylere sağlanan yardımların çok gerisindedir. 15

17 Engellilerin Korunmasına Yönelik Düzenlemeler * Elli veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde engelli işçi çalıştırılması zorunluluğu (4857 SK m. 30) * 5737 S. Vakıflar Kanununa göre muhtaç engellilere aylık bağlanması * 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylık bağlanması * 5378 S. Özürlüler Hakkında Kanun uyarınca bakıma muhtaç ağır engellilere bağlanan aylıklar 16

18 2022 Sayılı Kanuna Göre Engelli Aylığı *SGK, Primsiz ödemeler Daire Bşk. aracılığıyla 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylık bağlıyor. Koşulları: *SGK’dan gelir ve aylık almamak gerekir. *En az %40 engelli olmak gerekir. *2014 yılında;%40 engelliye 282,36 TL %70 engelliye 423,55 TL %100 engelliye 444,66 TL alıyor. 17

19 5737 S. K.’A GÖRE MUHTAÇ/ ENGELLİ AYLIĞI *Vakıflar Genel Müdürlüğünce, Vakıflar Yönetmeliği gereğince muhtaç engellilere aylık bağlanmaktadır. *2014 yılında muhtaç engellilere 482,10 TL ödenmektedir. Şartları * % 40 ve üzeri engelli olmak, * Sosyal güvence sahibi olmamak, * Herhangi bir gelir veya aylığı bulunmamak. 18

20 BAKIMA MUHTAÇ ENGELLİLERE SUNULAN YARDIM * 5378 SK uyarınca ağır özürlü ve bakıma muhtaç olanlardan net asgari ücretin 2/3’ünden ( 564,00 TL) daha az geliri olanlara aylık bağlanır. *Bakım gördükleri yere ve bakımın gün içindeki süresine göre 1.692,00 TL-846,00 TL arasında yardım veriliyor. * SGK’dan gelirleri olsa da bu aylık bağlanır. *2014’de SGK’dan 564,00 TL’den fazla gelir alanlar bu imkandan faydalanamayacaktır. 19

21 20 *Örneğin 700,00 TL gelir alan bir bakıma muhtaç sigortalı, 1.692,00 TL-846,00 TL yardımdan yoksun kalmaktadır. *Gelir alan sigortalı istese de gelirini kestiremediği için daha yüksek olan bu yardımlara hak kazanamaz. *Bakıma muhtaç kişilere sağlanan maddi destek, bakıma muhtaç sigortalıdan çok daha fazladır.

22 İşg. Oranı 5510 SK Gelir TL 506 SK Gelir TL 2022 SK Aylık TL 5737 SK Aylık TL 5378 SK Aylık TL % 25187,42 749, % ,88 749,70 282,36 482,10 0 % ,79 749,70 423,55 482,10 0 % 100 ve B.Muhtaç 910, ,52 444,66 482, ,00 / 846,00 21

23 22 TESPİT EDİLEN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ *5510 SK ile tarihinden sonra bağlanan gelirlerle, bu tarih öncesinde bağlanan gelirler arasında büyük bir fark oluştu.506 SK’da olduğu gibi yeniden alt sınır getirilmeli. *Sürekli tam iş göremez veya bakıma muhtaç durumdaki sigortalılara asgari ücretin çok altında gelir bağlanmaktadır. Gelir asgari ücretten az olmamalı. *SGK’nın bağladığı gelirler, sosyal yardımların gerisindedir. Bağlanan gelirler sosyal yardımların üzerinde olmalı.

24 23 *SSİY gereğince sigortalının her tür kusuru uygulamada gelirden indirim yapılmasına neden olmaktadır. *Kusur oranının bulunmadığı durumlarda da ilave %5 ’lik bir kusur indirimine yer vererek Kanunda yer almayan bir kesintiye neden olmaktadır. *Gelir bağlama süreci teknik bir konu olduğu için sürekli işgöremezlik geliri alan sigortalılar da kanuna aykırı uygulamanın farkında değiller. *Dava açılarak hem gelirler arttırılabilir, hem de geriye dönük olarak eksik ödenen gelir SGK’dan topluca istenebilir SK, ağır kusuru tanımlamalı.

25 24 *Çoğu sigortalı yeni bir iş bulamamakta yada uzun bir süre işsiz kalmaktadır. *Vücut fonksiyon kaybı %40’ın altında olan sigortalılar 4857 SK m. 30’dan yararlanamamaktadır. *Sürekli işgöremez haldeki işçilerin istihdamını kolaylaştırmaya yönelik farklı düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır.

26 25 * İş kazası yada meslek hastalığı sonucunda sigortalılara bağlanan gelirler sosyal yardımların çok gerisinde kalmaktadır. *Sürekli işgöremezlik gelirinin sosyal yardımların üzerine çıkartılması gereklidir.

27 Çalışmamızda akademik destek veren Sn.Prof. Dr.ALİ NAZIM SÖZER’e, Prof.Dr.COŞKUN SARAÇ’a 26

28 Teknik hesaplamaları öğrenirken bize büyük destek veren, SGK tahsis servisi şefi Sn.EYÜP KAYABAŞ’a, Konferans çalışmalarında yardımcı olan Ar.Gör. Sn.DEMET DURMAZ’a teşekkürlerimi sunuyorum. HEPİNİZE ÇOK TEŞEKKÜRLER 27


"SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK GELİRİMİ ? SOSYAL SADAKA MI ? Sunan Yrd.Doç.Dr.Meltem Öztürk 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları