Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Motor Birim Motor nöron, aksonu ve innerve ettiği kas liflerine birlikte bir motor birim denmektedir. Kasın yapısal birimi kas lifi, işlevsel birimi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Motor Birim Motor nöron, aksonu ve innerve ettiği kas liflerine birlikte bir motor birim denmektedir. Kasın yapısal birimi kas lifi, işlevsel birimi."— Sunum transkripti:

1

2

3 Motor Birim Motor nöron, aksonu ve innerve ettiği kas liflerine birlikte bir motor birim denmektedir. Kasın yapısal birimi kas lifi, işlevsel birimi ise motor birimdir. Aynı kas içinde bulunan motor birimlerin büyüklükleri farklı olabileceği gibi, değişik kaslardaki motor birimlerin büyüklükleri de farklı olabilir. Aynı kasta motor birimlerin büyüklükleri 10 kat, farklı kaslarda ise 1000 kat farklı olabilir.

4 İnsan kaslarında bir motor birimdeki lif sayısı 2–2000 arasındadır; örneğin bir motor birimdeki lif sayısı Laryngial’de 2, platysma da 25, brachioradialiste 400 ve gastorcnemiusta 2000’dir. Bir kastaki motor birimlerin büyüklükleri için genel olarak şu kural geçerlidir. İnce beceri isteyen işleri kontrol eden ve hızlı kasılan kaslarda bir motor birimdeki lif sayısı az; kaba işleri kontrol eden ve yavaş kasılan kaslarda bir motor birimdeki lif sayısı fazladır. Farklı motor birimlerin lifleri ayrı gruplar halinde toplanmayıp birbiri arasına girmişlerdir. Bir motor birimdeki kas liflerinin dağıldığı alanda, yaklaşık 25 farklı motor birimin kas lifi bulunmaktadır. Normal insan kaslarında bir motor birimin twitch tansiyonu 0,1–250 g arasındadır. Örneğin insan extensör hallucis brevis (EHB) kasında tek motor birimin twitch tansiyonu 2–14 g, ortalama 5,5±2,2 gramdır. Kedi kaslarında bir motor birimdeki lif sayısı 250–550 ve twitch tansiyonu 2–6 gramdır; tetanik tansiyon ise 8–25 grama çıkmaktadır. Patolojiyle motor birim büyüklükleri değişmektedir. Motor Birim (Devam)

5 Motor birim alanı: Bir motor birime ait kas liflerinin dağıldığı bölgenin enine-kesit alanına motor birim alanı (motor unit territory) denir. Motor birim alanının şekli oval, yaklaşık daireseldir. Motor birim alanının büyüklüğü bir kasta 10 kat değişebilir. Motor Birim Alanı

6 Motor birim alanının çapı, üst ekstremite kaslarında 5–7 mm, alt ekstremite kaslarda 7–11 mm dolayındadır. Aynı kasta veya aynı tip kasta, motor birim alanlarının çapı dört kat değişebilir. Motor birim alanları yaşla çok değişmezler, fakat patolojiyle çok değişirler. Brachial biceps kasında bir kas lifinin çapı yaklaşık 50 µm, bir motor birim alanının çapı 5 mm ve bir motor birimde 500–2000 tane kas lifi olduğundan, bir motor birimin yayıldığı alan içinde yaklaşık 25 farklı motor biriminin kas lifleri bulunabilir. Bazı insan kaslarında motor birimlerin belirlenmiş ortalama çapları şunlardır: Biceps brachii 5,1 mm, deltoideus 6,7 mm, extensor digitorum communis 5,5 mm, rectus femoris 10 mm, tibialis anterior 7 mm, extensor digitorum brevis 11,3 mm. Bir motor birim alanının büyüklüğü, lif konsantrasyonu, yani birim alandaki lif sayısı (lif yoğunluğu) ile yaklaşık orantılı olarak artmaktadır. Motor Birim Alanı (Devam)

7

8

9

10

11

12 İnnervasyon Bölgesi

13 Motor birim İnnervasyon bölgesi: Motor birime ait son-plakların kas boyunca yayıldığı bölgenin uzunluğuna innervasyon bölgesi (innervation zone) denir. Kas innervasyon bölgesi: Kas son plaklarının toplandığı bölgenin uzunluğudur. Kasın ortasında en şişkin yerinde, kas uzunluğunun %30’u dolayındadır. İnnervasyon Bölgesi (Devam)

14 Bir motor birimdeki son-plakların kas boyunca yayıldığı bölgeye innervasyon bölgesi (innervation zone) denir. Bu bölgenin uzunluğu kas boyunun yaklaşık %30’u kadardır. Son- plakların %67’si kasın ortasında en şişkin yerinde kas boyunun %10’luk bir bölgesine toplanmışlardır. Biceps kası üzerinde yapılan histolojik çalışmalarda kasın toplam uzunluğu ortalama 200 mm (160–210 mm arası) ve son-plakların yayıldığı bölge 60 mm olarak ölçülmüştür. Aynı kas üzerinde yapılan elektrofizyolojik incelemelerde bir motor birimin innervasyon bölgesi ise 20–30 mm olarak bulunmuştur. İnnervasyon Bölgesi (Devam)

15 Şekil-1. Motor birim potansiyel (MBP) oluşumunun şematik gösterilmesi. A’da motor nöron (MN) bir aksiyon potansiyel (AP) oluşturur, AP’de nöromüsküler iletimle kas liflerini (KL) uyarır. APleri son-plaklardan KL zarları üzerinde her iki tarafa doğru yayılırlar. B, motor birim (MB) alanındaki KL’nin dağılımını vurgulayan enine-kesitin şematik görünümünü ve KL’nin kayıt iğne elektrotuna göre rölatif konumunu göstermektedir. Kayıt elektrotu, son-plak bölgesi ve KL’nin uçları arasına (yani son-plak bölgesinden uzağa) yerleştirilmiştir. C, iğne elektrot ile kayıtlanmış tek KL AP’lerini göstermektedir (1-6 sayıları A ve B de gösterilen KL’nin numaralarına karşılık gelmektedir). KL-3, elektroda en yakın olduğundan, buradan kayıtlanan AP’i en büyüktür. D, bireysel KL AP’lerinin toplamından oluşan MBP’ni göstermektedir.

16 Bir motor birimdeki bütün kas lifi aksiyon potansiyellerinin uzaysal ve zamansal süperpozisyonuyla (cebirsel toplamıyla) oluşan potansiyele motor birim potansiyeli (MBP) denir. MBP’nin genlik, süre ve biçimine MBP’nin parametreleri denir. Bu parametrelerin büyüklüğü çok sayıda fiziksel ve fizyolojik faktöre bağlıdır. Asıl olarak MBP’in süresi, motor birim innervasyon bölgesinin uzunluğunca, bir motor birimdeki son plakların kas boyunca yayıldığı bölgenin uzunluğunca belirlenmektedir. Örneğin motor birim innervasyon bölgesinin L=30 mm olduğu bir kasta, aksiyon potansiyelinin lif boyunca yayılma hızı v=4,5 m/s ve her bir aksiyon potansiyelinin süresi 2–3 ms ise, bu MBP’in süresi olarak bulunur. Motor Birim Potansiyeli

17 Sağlıklı yetişkin insanlarda MBP’nin süresi kayıt tekniğine de bağlıdır. Süreler, konsantrik iğne elektrotla kayıtlamada, bipolar elektrotla kayıtlamadan daha uzundur; bipolar elektrotla yapılan kayıtlarda, süre elektrotlar arası uzaklığa ve elektrotun kasa giriş açısına bağlıdır. Konsantrik elektrotla 5–12 ms, medyan 9 ms olarak ölçülen MBP süreleri, klinik kayıtlarda kullanılan bipolar elektrotla ölçülünce 5 ms’ye düşer. Normal kişilerde MBP’lerinin süreleri kastan kasa çok değişmektedir ve 1–13 ms arasındadır. Ortalama süreler (normal yetişkin kişilerde), biceps brachii de 7,56 ms, fasial kaslarda 2,28 ms ve external oküler kaslarda 1,60 ms’dir.

18 Kasın AdıMotor birim alanı Maksimum voltaj Biceps brachii Deltoideus Extensor digitorum communis Opponeens ollicis Rectus femoris Biceps femoris Tibialis anterior Extensor digitorum brevis 5,1 mm 6,7 mm 5,5 mm 7,4 mm 10 mm 8,8 mm 7,0 mm 11,3 mm 370 µV 450 µV 800 µV 1000 µV 550 µV 900 µV 620 µV 3000 µV Kastan kasa motor birimlerin büyüklükleri çok değiştiğinden, bunlara paralel olarak genlikleri de değişmektedir. Çeşitli kaslarda ölçülen MBP’in genlikleri 10 µV ile 10 mV arasında olabilir. Özet olarak, motor birim alanının veya lif yoğunluğunun büyüklüğü MBP’nin genliğini ve motor birim innervasyon bölgesinin uzunluğu MBP’nin süresini belirlemektedir.

19

20 Şekil 17. Kas lifi aksiyon potansiyelinin lif yüzeyine olan uzaklıkla (d) değişimi. Uzaklığın artması ile süre de artmaktadır (lif çevresi 352 µm, T=22°C). Şekil 16. Üstte: Bir dipol tabaka, ortada: bir kas lifi aksiyon potansiyeli ve onun basamak biçimli dalga yaklaşımı, altta: bir dipol tabakanın P noktasında oluşturduğu potansiyel.

21

22

23

24 Şekil 25. Faz sayısına göre M.Ü.P.’lerin adlandırılması. Biçim: MBP’nin biçimini liflerin geometrik düzeni belirlemektedir. Bu nedenle MBP’nin biçimi monofazikten polifaziğe kadar çok değişik olmaktadır (Şekil 25). Normal kaslarda gözlenen potansiyellerin %85-90’ı di ve tri faziktir. 20–22 yaşlardaki normal kişilerin brachial biceps kaslarından konsantrik iğne elektrotla kayıtlanmış potansiyellerin %3,2’si monofazik, %45,6’sı difazik, %43,3’ü trifazik, %6,5’u tetrafazik ve %3,4’ü polifazik olarak bulunmuştur. Biçim, ayrıca kayıt yerine de bağlıdır. Motor son-plak bölgesinde negatif başlangıçlı potansiyeller gözlenirken, son- plak bölgesinin dışında pozitif başlangıçlı di, tri ve polifazik potansiyeller gözlenmektedir.

25 Normal İnsanlarda MBP Parametrelerini etkileyen Fizyolojik Faktörler Brachial biceps kası üzerinde yapılan araştırmalarda şu sonuçlar elde edilmiştir: Yaş: Değişik yaşlardaki kişiler üzerinde yapılan incelemeler sonucu, MBP’nin ortalama süresinin yaş ile arttığı, 1–4 yaş grubunda 5,7 ms’den 80 yaş grubunda 10 ms’ye çıktığı bulunmuştur (Tablo 2). Yaşın ilerlemesi ile MBP’nin süresinin uzamasını, bir grup araştırmacı innervasyon bölgesinin genişliğinin artması şeklinde açıklamıştır. İleri yaşlarda sürenin uzaması, kas hacminin küçülmesi sonucu motor birimlerdeki lif yoğunluğunun artmasına bağlanabilir. Yaşlılıkla MBP’de polifazi oranı artar ve potansiyellerin ortalama genliği biraz küçülür. Bu durum, yaşın ilerlemesiyle motor birimdeki lif sayısının azalması ve her kas lifinin hacminin küçülmesiyle açıklanabilir. Sıcaklık: İntramüsküler sıcaklığın düşmesiyle MBP’nin ortalama süresi santigrat derece başına %10–30 artar; ortalama genliği ise %2–5 kadar düşer. Sıcaklığın düşmesiyle polifazik potansiyellerde artar. Yorgunluk: Yorgunluğun artması ile MBP’nin süresi ve genliği değişmez, fakat polifazik potansiyeller artar. Cinsiyet: Kadın ve erkeklerin MBP’lerinin ortalama süre ve genlikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur. Kasılma Düzeyi: Aktif olan bir motor birimin aksiyon potansiyellerinin süresi, bir önceki MBP’nin süresiyle aynı, fakat yeni katılan MBP’nin ortalama genliği ilkinin %50-200’ü kadar daha büyüktür.

26

27 Şekil 23. Konsantrik iğne elektrotla kaydedilen motor birim potansiyelinin elektrogenezi. Şekil yaşındaki bir kişinin brachial biceps kasından konsantrik iğne elektrot ile kayıtlanmış 1268 farklı potansiyelin genlik ve süre histogramı.

28

29 Entegre OturumÇÜ Tıp Fak I. Sınıf 27 Nisan

30 Motor Birim Potansiyellerinin oluşması. A- Normal, B-Nörojenik hastalık ve C-Miyopati. Çember, kayıt elektrotunun tek bir MB in iğcik şeklinde gösterilen kas lifleri içindeki kapma- alanını göstermektedir. Motor aksonun terminal dallarıyla olan bağlantılar da görülmektedir. Normal kasta lif yoğunluğu normaldir ve kayıt alanı içinde dağılmışlardır, nörojenik hastalıkta B, denervasyon ve reinnervasyon olmuştur ve MB in büyüklüğü ve mimarisi değişmiştir. Bu değişmeler elektrotun kapma alanı içinde görülmektedir, lif sayısı artmıştır (artmış lif yoğunluğu) ve kollateral reinnervasyonlar sonucu lifler küçük gruplar halinde düzenlenmiştir. Karşılık gelen MBP, Şekil A da gösterilen normale göre aşırı anormal olmuştur. Süresi ve genliği artmış, artan faz ve döngü sayısı ile konfigürasyonu karmaşık olmuştur. Ayrıca uydu bir potansiyelin oluştuğuna da dikkat edin. C de, düşük genlik, kısa süre, atmış faz ve döngü sayısı ile karakterize edilen bir miyopatik MBP gösterilmektedir. Kas liflerinin nekrozisi nedeniyle (kesikli çizgi ile sınırları gösterilmiş) C de lif yoğunluğu azalmıştır. Kalibrasyon: 20 ms ve 0,5 mV. Normal ve Anormal MBPleri

31 Motor Birim 31

32 32

33 EMG 33

34

35 ÇÜ Tıp Fak I. Sınıf 27 Nisan

36 Sinir İletim Hızı Ölçümü 36 L1 L2

37 Medyan Sinir İletim Hızı Ölçümü 37


"Motor Birim Motor nöron, aksonu ve innerve ettiği kas liflerine birlikte bir motor birim denmektedir. Kasın yapısal birimi kas lifi, işlevsel birimi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları